Wjedrowa Knižka czyli książeczka pogody

[madohora]

[madohora]

Hdyž kokula kuka so kwĕtkuje łuka

[madohora]

W sobotę, 22 stycznia 2022 roku, dominować będzie zachmurzenie duże z większymi przejaśnieniami na zachodzie Polski. W całym kraju prognozowane są przelotne opady śniegu, a na zachodzie także deszczu ze śniegiem i deszczu. Na termometrach zobaczymy od -2oC na południu Polski, 1oC w centrum, do 3oC na północy kraju. Północno-zachodni wiatr będzie umiarkowany, momentami dość silny, w porywach do 70 km/h.

[madohora]

W niedzielę, 23 stycznia 2022 roku, spodziewać się możemy dużego i umiarkowanego zachmurzenia, a większe przejaśnienia możliwe tylko na południu Polski. Przelotnie popada śnieg, a na zachodzie deszcz ze śniegiem i śnieg. Kraj będzie podzielona na chłodny wschód i cieplejszy zachód. Termometry wskażą od -4oC na wschodzie kraju, -1oC w centrum, do nawet 5oC na zachodzie Polski. Wiatr słaby i umiarkowany, momentami silniejszy, z kierunków zmiennych.

[madohora]

W środę, 22 stycznia 2022 roku, przeważać będzie zachmurzenie duże i całkowite. Lokalnie możliwe niewielkie przejaśnienia. Na wschodzie i południu Polski prognozuje się przelotne opady deszczu ze śniegiem i śniegu, co spowoduje, że na drogach będzie ślisko. Na pozostałym obszarze kraju może popadać deszcz. Na termometrach zobaczymy od 0oC na Podkarpaciu i Suwalszczyźnie, przez 1oC na Mazowszu, do 5oC na Pomorzu. Zachodni wiatr będzie słaby i umiarkowany, okresami dość silny.

[madohora]

Czwartek, 27 stycznia 2022 roku, przyniesie całkowite zachmurzenie i mieszankę opadów - deszczu, deszczu ze śniegiem i samego śniegu na terenie Polski. Na termometrach zobaczymy od 1oC na Podkarpaciu, 2oC na Suwalszczyźnie, 3oC na Mazowszu, 4oC na Dolnym Śląsku, do 6oC na Pomorzu Zachodnim. Zachodni wiatr będzie umiarkowany, momentami dość silny, w porywach do 60 km/h.

[madohora]

W piątek, 28 stycznia 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura, a większe przejaśnienia możliwe na zachodzie Polski. Opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu prognozowane są na przeważającym obszarze kraju, za wyjątkiem zachodnich krańców Polski. Na termometrach zobaczymy od 1oC na Podkarpaciu i Suwalszczyźnie, 3oC na Mazowszu, 4oC na Dolnym Śląsku, do 5oC na Pomorzu Zachodnim. Wiatr umiarkowany, nad morzem silny i porywisty, w porywach do 70 km/h, północno-zachodni.

[madohora]

W sobotę, 29 stycznia 2022 roku, przeważać będzie zachmurzenie duże i umiarkowane, jedynie na południu Polski możliwe większe przejaśnienia. Przelotne opady śniegu możliwe w całym kraju. Na zachodzie Polski z kolei prognozowane są opady deszczu ze śniegiem i samego deszczu. Termometry pokażą od 1oC na Podkarpaciu, 3oC na Suwalszczyźnie, 6oC na Mazowszu i Pomorzu, do 7oC na Dolnym Śląsku. Wiatr umiarkowany i silny, w porywach do 60-70 km/h, a na wybrzeżu nawet do 100 km/h, zachodni i północno-zachodni.

[madohora]

Styczeń to miesiąc, w którym rozpoczynają się ferie zimowe. W tym okresie to właśnie góry cieszą się największym zainteresowaniem. Dlatego wiele osób zadaje sobie pytanie: jaka będzie pogoda w górach w styczniu? Pierwsze dni stycznia przywitają nas dodatnimi temperaturami i słoneczną aurą. Niewielkie ochłodzenie i opady śniegu spodziewane są od 5 stycznia 2022 roku. Jednak od 8 stycznia można się spodziewać dodatnich wartości temperatur na poziomie 2-3 st. C. W tym okresie spodziewać się możemy umiarkowanych opadów śniegu. Sytuacja zmieni się w połowie miesiąca ‒ temperatury spadną, do –5 st. C w ciągu dnia i pojawią się lekkie opady śniegu. Na niebie zobaczymy też sporo słońca. W ostatnim tygodniu miesiąca synoptycy prognozują wzrost temperatur – w ciągu dnia termometry będą wskazywały 2-3 st. C. Słoneczna aura będzie sprzyjała górskim spacerom.

[madohora]

WICHURA W KATOWICACH - Moje Katowice - 01.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Radio Zet - 02.02.2022

[madohora]

Bez wątpienia świstaka można uznać za jedno z najciekawszych zwierząt żyjących w Tatrach. Z punktu widzenia systematyki zaliczany jest do rodziny wiewiórkowatych, a jak zapewne większość z nas wie, wiewiórki żyją głównie na drzewach. Nic bardziej mylnego, oprócz świstaka, w Polsce, także susły są przedstawicielami tzw. wiewiórek ziemnych. Ich życie toczy się przede wszystkim na ziemi oraz pod nią.

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Radio Zet - 04.02.2022

[madohora]

Wraca wichura, która może łamać drzewa, zrywać dachy i uszkadzać linie energetyczne. Sprawdź, z jaką prędkością wiatr powieje w Twojej miejscowości i o której godzinie będzie jego apogeum.

[madohora]

Bez dostaw prądu nie mogły normalnie funkcjonować szpitale, którym strażacy i urzędnicy dostarczyli agregaty prądotwórcze. Zamknięto sklepy i stacje benzynowe. Pojawiły się poważne problemy z łącznością telefoniczną.

[madohora]

Rekordowa okazała się też błyskawica, która 18 czerwca 2020 roku pojawiła się nad Urugwajem i północną Argentyną. Za pomocą systemu detekcji odnotowano tam piorun, który utrzymywał się nieustannie przez 17 sekund.

[madohora]

Zazwyczaj błyskawice trwają zaledwie ułamek sekundy, przez co nie możemy ich uwiecznić na zdjęciach bez zastosowania dłuższego naświetlania, a tym bardziej dokładniej im się przyjrzeć.

[madohora]

[madohora]

Śnieg sztuczny Ma postać granulowaną o znacznej gęstości. Jego wytrzymałość na nacisk jest 3-5 razy większa niż śniegu naturalnego. Ma dużą wilgotność (ponad 35%) Wytwarzany sztucznie przez armatki śnieżne lub dysze śnieżne przy temperaturach poniżej –3 °C

[madohora]

[madohora]

Krupy powstają przy temperaturze poniżej 0 °C wskutek zamarzania na płatkach śniegu kropelek przechłodzonej wody chmury, proces odpowiada tworzeniu się szadzi na przedmiotach. Krupy powstają w chmurach kłębiastych lub warstwowo-kłębiastych przy silnej konwekcji we froncie zimnym lub w strefie wiosennych przelotnych opadów. Gromadzenie się ładunków elektrycznych na spadających granulkach krupy może prowadzić do powstania wyładowań atmosferycznych.

[madohora]

Firn – forma przejściowa między śniegiem i lodem firnowym. Gęstość: 0,4-0,8 g/cm3. Powstaje w wyniku przeobrażenia luźnych kryształów śniegu w agregaty ziaren lodu o średnicy dochodzącej do kilku milimetrów. Proces ten zachodzi podczas wielokrotnego podtapiania, a następnie zamarzania śniegu. Nie bez znaczenia jest też nacisk warstw nadległych - czyli kumulującego się śniegu

[madohora]

Postrzegana barwa gór lodowych zależy od warunków obserwacji – przy Słońcu nisko stojącym nad horyzontem, gdy część promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni ziemi ulega refrakcji i jest pochłonięta przez atmosferę, góry lodowe mogą wydawać się złociste do czerwonych[1]. Pod wodą natomiast barwa gór lodowych wydaje się niebieskawa, co wynika z pochłaniania części widma promieniowania widzialnego przez wodę – ponieważ najsilniej pochłaniane jest promieniowanie o dłuższych falach (z czerwonej i żółtej części widma), oczy rejestrują jedynie pozostałe barwy, w tym przypadku błękity. Na większych głębokościach, w zależności od przeźroczystości wody – nawet na 20 m, wszelkie kolory przestają być postrzegane przez ludzkie oko

[madohora]

Góry lodowe spotyka się na otwartych morzach w strefach polarnych półkuli północnej i południowej. Ich źródłem są lodowce Grenlandii (zachodnia część) i Antarktydy. Ponad 90% powstaje na półkuli południowej; ponieważ miąższość lodowców spływających z Antarktydy jest większa, większe są również rozmiary gór lodowych.
W marcu 2000 od Lodowca Szelfowego Rossa oderwała się góra lodowa B-15; jej powierzchnia przekraczała 11 000 km². Po jej rozpadzie, część oznaczona jako B-15A stała się największą wolno pływającą górą lodową (27×122 km, pow. 3100 km²).

[madohora]

Woda w temperaturze powyżej około -80 °C krystalizuje w heksagonalnym układzie krystalograficznym, tworząc lód Ih (jeden h). Powoli narastające monokryształy tworzą graniastosłupy sześciokątne, którego ściany boczne tworzą kąt 120° (zewnętrzny 60°), podstawy graniastosłupa są prostopadłe do ścian bocznych. Lód heksagonalny jest główną formą lodu w ziemskiej biosferze. W niższej temperaturze para wodna krystalizuje do metastabilnego lodu w układzie regularnym (lód Ic), kryształy tego rodzaju lodu są prostopadłościanami.

[madohora]

Najczęściej występuje tzw. małe halo o rozmiarze kątowym 22°, powstające przez załamanie na powierzchniach kryształów o kącie łamiącym 60°. W atmosferze polarnej lub w przypadku atmosfer planetarnych możliwe są okręgi halo o innych promieniach, jeżeli kryształy lodu mają kształt inny niż sześciokątne kolumny lub płytki (np. sześciany). Rzadziej widoczne bywa duże halo o rozmiarze kątowym 46°, powstające podczas załamania światła na krawędziach kryształów do siebie prostopadłych (kryształy lodu mają budowę graniastosłupa prostego o podstawie sześciokątnej).

[madohora]

W 1947 r. Hendrik Christoffel van de Hulst zasugerował, że gloria powstaje z promieni odbijających się wewnątrz kropli jeden raz i padających na kroplę niemal równolegle do powierzchni kropli, postulował, że fala świetlna poruszając się tuż przy powierzchni kropli, zachowuje się jak fala powierzchniowa, a w wyniku dyfrakcji zmienia kierunek ruchu. Van de Hulst wyjaśnił glorię jako wzór interferencji odpowiadający toroidalnemu frontowi fali powierzchniowej.

[madohora]

Brazylijski fizyk Herch Moysés Nussenzveig(ang.) sugeruje, że większość światła glorii jest wynikiem „tunelowania” energii do kropelki wody z promieni świetlnych, które wg optyki geometrycznej przechodziłyby tuż obok kropli omijając ją, oraz ich interferencji z falami wewnątrz kropli

[madohora]

Mgła – naturalny, widoczny aerozol składający się z drobnych kropelek wody lub kryształków lodu zawieszonych w powietrzu w pobliżu powierzchni Ziemi, które powoduje w przyziemnej warstwie powietrza zmniejszenie widzialności poniżej 1000 m. Gdy widzialność wynosi od 1000 do 2000 m mówi się potocznie, że jest mglisto. Gdy widzialność wynosi ponad 2000 m, zjawisko nazywa się zamgleniem

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Radio Zet - 06.02.2022

[madohora]

Unoszą się one w chmurze burzowej za sprawą silnych prądów powietrznych, z czasem łącząc się w większe formacje z innymi drobnymi bryłkami lodowymi i dopiero wówczas spadają na ziemię z ulewnym deszczem.

[madohora]

Najpierw na zachodzie kraju, później w centrum i na południu, a najpóźniej na wschodzie. Zarówno w nocy z niedzieli na poniedziałek (6/7.02), jak i przez większą część poniedziałku (7.02) porywy wiatru osiągać będą do 70-80 km/h, a miejscami do 90 km/h. Na północy powieje słabiej, od 50 do 70 km/h. Na wybrzeżu podmuchy do 90-100 km/h, a w górach powyżej 120 km/h.

[madohora]

[madohora]

Nocna i poranna wichura nie pozwoliła na spokojny sen. Porywy osiągały nawet 140 km/h

[madohora]

[madohora]

Następnie nad ranem dotarła do centralnych regionów, a późnym porankiem do wschodnich województw, gdzie wytraciła impet. Największą prędkość wiatru przyniosła w pasie od Ziemi Lubuskiej i Wielkopolski przez Kujawy po Ziemię Łódzką i Mazowsze. Tam wiało do 80 km/h, a lokalnie jeszcze mocniej.

[madohora]

[madohora]

Prawdziwy potwór nad Atlantykiem. Wiatr osiąga 250 km/h, a fale ponad 15 metrów wysokości

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 08.02.2022

[madohora]

A jednak wyjątkowo głęboki niż Sarai, który jeszcze kilka dni temu przynosił huraganowe wiatry z zawiejami i zamieciami śnieżnymi na Grenlandii i Islandii, dotrze nad Polskę. Na szczęście w międzyczasie zdecydowanie wytraci swój impet, ale może się okazać groźny.

[madohora]

W czwartek, 10 lutego 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura z większymi przejaśnieniami na południu Polski. W rejonach większego zachmurzenia, głównie na północy kraju, pojawią się opady deszczu i deszczu ze śniegiem. Na termometrach zobaczymy od 4oC na Suwalszczyźnie, 5oC na Pomorzu, 7oC na Mazowszu, do 10oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowo-zachodni.

[madohora]

We wtorek, 15 lutego 2022 roku, dominować będzie zachmurzenie duże i całkowite. Większe przejaśnienia możliwe w centrum i na wschodzie Polski. Padać nigdzie nie powinno. Na termometrach zobaczymy od 5oC na Suwalszczyźnie i Podkarpaciu, 7oC na Mazowszu, do 10oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowo-zachodni.

[madohora]

Kolejne sensacyjne wieści dotyczące potężnego układu niskiego ciśnienia, który tydzień temu szalał na północnym Atlantyku. Ciśnienie spadło w nim do 929 hPa i było jednym z najniższych odnotowanych w tej części świata w dziejach meteorologii.

[madohora]

Duży kontrast ciśnienia na małym obszarze spowodował gwałtowne nasilenie się wiatru, który w Cieśninie Duńskiej osiągał zawrotne prędkości. W miejscowości Kulusuk na południowo-wschodnim wybrzeżu Grenlandii porywy wiatru dochodziły do 170 km/h.

[madohora]

Bardzo mocno wiało też na Islandii, gdzie w Reykjaviku, stolicy kraju, dmuchało do 124 km/h, a w niedalekim Keflaviku do 143 km/h. Na wyżej położonych obszarach wiatr przekraczał 150 km/h. Zgodnie z prognozami nad otwartym oceanem, między wybrzeżami Islandii i Grenlandii, mogło wiać do 250 km/h.

[madohora]

Tak potężny sztorm wyzwolił olbrzymie fale uderzające w rejonie latarni morskiej Garðskagi. Boja pomiarowa znajdująca się u wybrzeży półwyspu Reykjanes w południowo-zachodniej Islandii, odnotowała serię fal wysokich na przeszło 30 metrów. Jedna była jeszcze wyższa, przeszło 40-metrowa, przewyższając wysokość 10-piętrowego wieżowca.

[madohora]

Według nas jednym z najbardziej romantycznych zjawisk są lodowe bańki. Co ciekawe, każdy z nas może je zrobić dla ukochanej osoby. Szczególnie polecamy zabawę z naszym największym skarbem, czyli dziećmi, które kochamy najbardziej na świecie.

[madohora]

We wtorek, 15 lutego 2022 roku, dominować będzie zachmurzenie duże i całkowite. Większe przejaśnienia możliwe w centrum i na wschodzie Polski. Padać nigdzie nie powinno. Na termometrach zobaczymy od 5oC na Suwalszczyźnie i Podkarpaciu, 7oC na Mazowszu, do 10oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowo-zachodni.

[madohora]

ALERT RCB. WIATR DO 120 km/h - Gazeta - 17.02.2022

[madohora]

Pierwszy rodzaj powstaje w wyniku nagłego poślizgu płyt tektonicznych, a ten drugi, gdy ma miejsce znacznie wolniejsze, często trwające tygodniami, ścieranie się jednej płyty o drugą. Ten drugi typ potrafi wyzwolić tak samo dużo energii, jak trzęsienie ziemi o dużej sile.

[madohora]

Posłowie chcą, abyśmy na stałe zostali w czasie zimowym. „To najgorsze możliwe rozwiązanie"

[madohora]

A jak wyglądałoby pozostanie na stałe w czasie zimowym? Wydaje się, że gdybyśmy w marcu nie przesunęli wskazówki godzinę wprzód, nic niedobrego by się nie stało, ale tylko pozornie. Z biegiem tygodni problem stałby się widoczny. Otóż w najdłuższe dni w roku, które przypadają na czas wakacji i letnich urlopów, dzień rozpoczynałby się o godzinę wcześniej niż dotychczas.

[madohora]

Tych zdecydowanie najsilniejszych porywów zachodniego wiatru spodziewamy się w województwach zachodnich, północnych i centralnych, miejscami do 110-130 km/h. Z kolei w górach powyżej 150 km/h. Najsłabiej powieje na południu i wschodzie, do 80-90 km/h. Jednak w całym kraju wiatr będzie mieć niszczącą moc.

[madohora]

W drugiej połowie nocy ze środy na czwartek (16/17.02) nad północno-zachodnią Polską zaczął się formować mezoskalowy układ konwekcyjny, który błyskawicznie się rozwinął, wędrując z prędkością ponad 100 km/h na południowy wschód.

[madohora]

W Polsce rekord najniższego ciśnienia na poziomie morza dla okresu powojennego wynosi 965,2 hPa i odnotowano go 26 lutego 1989 roku w Szczecinie. Wcześniej jeszcze niższe ciśnienie mogło wystąpić 17 stycznia 1931 roku we Władysławowie i wynieść około 960 hPa. W Europie najniższe ciśnienie wyniosło około 923 hPa i odnotowano je 6-7 stycznia 1839 roku w Szkocji i 2 grudnia 1929 roku na Islandii.

[madohora]

Jakie ciśnienie jest dla naszego zdrowia najbardziej optymalne? Naukowcy przyjęli wartość 1013 hPa, ponieważ jest to średnia wartość ciśnienia na świecie zmierzonego na poziomie morza. Ciśnienie powyżej tej wartości jest uważane za wysokie, zaś poniżej za niskie. Takie też ciśnienie, równe jednej atmosferze, panuje na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

[madohora]

POWALONE DRZEWA. AWARIE ZASILANIA - Radio Katowice - 18.02.2022

[madohora]

WIATR PRZEWRÓCIŁ DWA TIRY NA A 1 - Nasze Miasto - 18.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 18.02.2022

[madohora]

Zbliża się kolejny niż, tym razem imieniem Eunice, który od piątkowego (18.02) wieczora aż do sobotniego (19.02) wieczora przynosić nam będzie identyczną pogodę, jak w czwartek (17.02). Będzie wichura, obfite opady i duże wahania ciśnienia.

[madohora]

Wichura znacznie przybierze na sile w nocy z piątku na sobotę (18/19.02). Na zachodzie i północnym zachodzie kraju spodziewamy się wówczas porywów do 100-120 km/h, a na wybrzeżu do 120-140 km/h. Na Bałtyku będzie szaleć potężny sztorm.

[madohora]

Od ostatniej zabójczej trąby powietrznej w Polsce minęło aż 10 lat. Wszyscy zdawaliśmy sobie sprawę z tego, że prędzej czy później pojawi się kolejna, która przyniesie ofiary śmiertelne. Nikt jednak nie przypuszczał, że stanie się to w zimie, kiedy tornada są absolutnym fenomenem.

[madohora]

Polscy Łowcy Burz naliczyli aż 8 potencjalnych trąb powietrznych. Za każdym razem widoczne były one na obrazach radarowych w postaci mezocyklonów. Tak właśnie było w miejscowościach Dobrzyca i Sośnica k. Pleszewa w woj. wielkopolskim, gdzie trąba zerwała dachy z 60 domów.

[madohora]

Na obszarze kraju najsilniejszy poryw wiatru na stacjach IMGW odnotowano na szczycie Śnieżki w Karkonoszach, gdzie wiało do 171 km/h. Nad morzem podmuchy dochodziły w Darłowie do 134 km/h. W głębi kraju największy wiatr, osiągający 119 km/h, zmierzono w Lesznie w woj. wielkopolskim. Wśród miast wojewódzkich najbardziej wietrznie było we Wrocławiu, gdzie zmierzono poryw do 108 km/h

[madohora]

GOPR-owcy zostali wezwani na pomoc przez trzech turystów, którzy przy zerowej widoczności nie mogli samodzielnie wrócić ze Śnieżki. Wiatr osiągał siłę huraganu wzniecając zawieję i zamieć śnieżną. Temperatura odczuwalna spadła do minus 20 stopni. Można było błyskawicznie wychłodzić się i zamarznąć.

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

Głęboki niż Eunice przemieszcza się od Irlandii i Anglii przez Morze Północne i Danię po południową Skandynawię i Bałtyk, docierając do Estonii i kierując się ku zachodniej Rosji. Niesie porywisty wiatr, który powoduje poważne szkody i odbiera ludzkie życie.

[madohora]

Bilans jest opłakany. Zginęło co najmniej 14 osób, a kilkanaście zostało rannych. Najwięcej ofiar jest w Wielkiej Brytanii, Holandii i Niemczech. Energia elektryczna przestała płynąć do 700 tysięcy odbiorców.

[madohora]

Drogi zatarasowane przez połamane i powalone drzewa oraz pozrywane dachy to skutek wichury również w północnej Francji, Niderlandach i północnych Niemczech. Nad Kanałem La Manche po stronie francuskiej porywy wiatru osiągały nawet 152 km/h. Z kolei w Holandii wiało do 150 km/h.

[madohora]

W sąsiedniej Danii wiatr wiał do 135 km/h. Bardzo mocno wiało też na południowym wybrzeżu Irlandii, gdzie przy latarni morskiej Roches Point odnotowano poryw do 137 km/h. Jednak najsilniejszy wiatr na kontynencie zmierzono po czeskiej stronie Śnieżki w Karkonoszach, do 187 km/h. Po stronie polskiej wiało nieco słabiej, do 162 km/h.

[madohora]

[madohora]

Połowa lutego to kontynuacja lekkiej zimy z przelotnymi opadami deszczu, deszczu ze śniegiem. Do wtorku, 15 lutego, dominować będzie słoneczna aura, padać nigdzie nie powinno. Od środy nad Polską pojawią się chmury, które przeniosą miks opadów - głównie deszczu i deszczu ze śniegiem. W weekend w całej Polsce prognozowane jest duże zachmurzenie i opady. W sobotę termometry będą wskazywały od 4oC na wschodzie kraju, do nawet 11oC na zachodzie Polski. W niedzielę nieznacznie się ochłodzi i zobaczymy maksymalnie 5oC. Będzie silnie wiało, prędkość wiatru będzie dochodziła do 60 km/h.

[madohora]

W ostatni tydzień lutego zima trochę odpuści. Dni będą w miarę ciepłe, a gdzieniegdzie może przelotnie popadać deszcz i deszcz ze śniegiem. Na południu kraju opady deszczu mogą przechodzić w opady śniegu. Na termometrach zobaczymy od 3oC na wschodzie kraju do 10oC na zachodzie

[madohora]

[madohora]

Jaką pogodę w górach przyniesie nam luty? Początek miesiąca będzie w miarę pogodny z temperaturami w okolicach 0oC. Dopiero od 9 lutego przyjdzie ochłodzenie, a wraz z nim śnieg. W tym czasie będzie mroźno, w dzień na termometrach zobaczymy -4,-6oC. W nocy temperatura spadnie do -10oC. Druga połowa miesiąca to przyjemna zimowa aura, z niewielkim przymrozkiem i przelotnymi opadami białego puchu. Taka aura pogoda powinna utrzymać się do marca.

[madohora]

[madohora]

Stacja Summit National Science Foundation znajduje się w najwyższym punkcie pokrywy lodowej Grenlandii, gdzie naukowcy mogą obserwować arktyczną pogodę i zmiany w lodzie.

[madohora]

W lipcu pokrywa lodowa Grenlandii doświadczyła jednego z najbardziej intensywnych zjawisk topnienia w ostatniej dekadzie, tracąc ponad 8,5 miliarda ton masy powierzchniowej w ciągu jednego dnia, co wystarczyłoby, zalać całą Florydę 5-centymetrową warstwą wody.

[madohora]

deszcz,
rodzaj opadu atmosferycznego w postaci kropel wody o średnicy ponad 0,5 mm;
powstaje wskutek łączenia się w chmurze małych kropel w większe (które następnie wypadają z chmury pod wpływem siły ciężkości) lub wskutek topnienia wypadających z chmury kryształków lodu.

[madohora]

Deszcz. K rople wody, powstające z łączenia się drobniutkich kropelek tworzących chmury (ob.) i spadające
z chmur na ziemię, tw orzą deszcz. Jeżeli krople deszczu mają znaczniej­sze rozmiary i padają gęsto obok siebie, nazyw am y deszcz ulewą lub też oberwaniem chmury. W różnych miej­scach ziemi, spadają deszcze w różnych porach roku. U nas, t. j. w kra jach um iarkow anych, byw ają deszcze w każdym czasie, ale w krajach go­ rących po obu stronach równika (ob.) dwa razy tylko do roku są pory deszczowe. Z nimi sąsiadują kraje, w których deszcz pada raz tylko na rok przez miesiąc lub dłużej. Są okolice zupełnie pozbawione deszczu, n. p. pustynie, ja k Sahara w A fryce, Ctobi w Azyi. Ilość opadu deszczowego jest także w różnych okolicach rozmaitą, ponieważ spadek i rozkład deszczów zależą od wielu przyczyn, a przede- wszystkiem od kierunku wiatrów. Przepowiadanie deszczu jest zatem rzeczą bardzo trudną, a naw et na jakiś dłuższy przeciąg czasu niemożebną. Nie należy zatem dawać w iary przepowiedniom kalendarza. O tak zwanym
deszczu g w i a ź d z i s t y m ob. Gwiazdy spadające. Ob. też Ombrometr (deszczomierz).

[madohora]

Najczęściej wskazywanym początkiem całego cyklu hydrologicznego jest parowanie, które zachodzi nad powierzchniami oceanów i mórz. Woda, pod postacią pary wodnej, unosząc się ponad powierzchnię ulega procesowi kondensacji, w skutek czego powstają chmury. Następnie, z powodu przemieszczania się mas powietrza, wcześniej utworzone chmury zostają przeniesione nad powierzchnię lądów, gdzie w postaci opadów cała zgromadzona w nich woda spada na powierzchnię litosfery. Część wody ulega wsiąkaniu (zasilając tym samym podziemne rzeki i jeziora), spływa zasilając rzeki lub odparowuje z powrotem do atmosfery. Dzięki temu ponownie dostaje się do mórz i oceanów i w ten sposób zamyka cykl hydrologiczny.

[madohora]

Deszcz powstaje w wyniku cyrkulacji atmosferycznej. Aby mógł powstać deszcz, najpierw muszą wytworzyć się odpowiednie ilości chmur. Proces rozpoczyna się od parowania wody z powierzchni Ziemi. Wraz z ciepłym powietrzem w atmosferze unosi się para wodna, która w wyniku spadku temperatury wraz z wysokością (około 0,6 °C na 100 m) ulega kondensacji, skraplając się lub krystalizując. Stałe formy opadu zmieniają się w ciekłe gdy znajdą się w temperaturze powyżej temperatury topnienia lodu. Aby opad mógł wystąpić, kropelki wody znajdujące się w chmurze muszą nabrać odpowiedniej masy (łącząc się ze sobą - Akrecja). Masa ta jest ważna z dwóch powodów. Po pierwsze w czasie opadania może wystąpić parowanie. Ponadto szybkość opadania kropli zależy od jej wielkości, a małe wolno opadające krople są niesione przez prądy powietrza i mogą unieść się wyniku działania prądów wstępujących.

[madohora]

Deszcz można wywołać sztucznie w następującym procesie: w okolicy wierzchołka chmury rozpyla się sztuczne jądra lodowe. Na ogół są to kryształki suchego lodu i jodku srebra. Pierwsza substancja wytwarza wokół siebie temperaturę do −78 °C, w której bardzo szybko powstaje duża ilość naturalnych kryształków lodowych. Z jodku srebra łatwo jest wywołać dym o bardzo drobnych cząsteczkach, które stają się jądrami krystalizacji. Tego typu opady należy wytwarzać najlepiej w temperaturze −10 °C. oraz przy stosunku jąder do kropli 1:1000. W innym wypadku deszcz może nie spaść w ogóle. Aby wytworzyć sztuczny opad, niezbędna jest wiedza na temat fizyki chmury (jej właściwości). Sztuczne opady nie są obfite i zwykle wynoszą do 10 mm i trwają do 15 minut.

[madohora]

Problem ten nie dotyczy tylko deszczu, ale również innych zjawisk atmosferycznych. Występują również kwaśne mgły oraz kwaśny śnieg. Zanieczyszczenie środowiska kwaśnymi opadami powoduje nie tylko zakwaszenie gleby, ale też uszkadza rośliny i ma negatywny wpływ na zwierzęta znajdujące się w danym środowisku. Istotny wpływ mają również na zdrowie człowieka, ale także na budowle i konstrukcje. Pierwszy raz pojęcie „kwaśny deszcz” pojawiło się w 1872 roku w książce Roberta Angusa Smitha (szkockiego chemika), choć zjawisko to zostało zaobserwowane już pod koniec XVII w. Najniższe pH, jakie udało się zarejestrować w opadzie wystąpiło w Szkocji, w 1974 roku. Deszcz, który wtedy spadł miał pH 2,4. Jeszcze niższe pH wystąpiło w Londynie, w 1952 roku. Miało wartość 1,5 i dotyczyło smogu.

[madohora]

Kwaśne deszcze mocno szkodzą również roślinom. Niszczą woskową warstwę ochronną na liściach i igłach, co powoduje nadmierne parowanie wody. Powodują również rozpad chlorofilu co skutkuje zaburzeniem procesu fotosyntezy oraz odbarwienie liści i ich opadanie. Roślinność staje się wrażliwsza na czynniki atmosferyczne – na wysokie temperatury, susze czy wiatry. Kwaśne deszcze poprzez zakwaszenie gleby uszkadzają również korzenie. Powodują zaburzenie gospodarki substancjami wzrostowymi oraz enzymami, a także kumulację metali ciężkich oraz niedobór substancji odżywczych. Na skutek deficytu wody i niedoboru magnezu, miedzi oraz manganu rośliny wolniej przyrastają oraz przedwcześnie się starzeją. Spada też ich odporność na choroby i szkodniki. Najbardziej narażonymi roślinami na wpływ kwaśnych opadów są mchy i porosty, ponieważ nie posiadają one woskowej warstwy ochronnej. Pobierają wodę i pożywienie bezpośrednio przez liście i łodygi w związku z czym zanieczyszczenia również są wchłaniane w ten sposób. Porosty często są używane jako bioindykatory czyli wskaźniki zanieczyszczeń gdyż ich różne gatunki charakteryzują się różną wrażliwością na te same zanieczyszczenia.

[madohora]

Innym pierwiastkiem, którego związki chemiczne wywołują kwaśne deszcze jest azot. Źródłem emisji związków azotu są:
pojazdy silnikowe
elektrownie węglowe
rolnictwo
W porównaniu ze zmniejszającym się zanieczyszczeniem dwutlenkiem siarki zwiększa się znacznie udział tlenków azotu w zanieczyszczeniu powietrza. W latach 1990-2008 o 59% zmniejszono emisję tlenków siarki przez elektrownie w USA

[madohora]

Dwutlenek węgla nieznacznie zakwasza opady dając w reakcji z wodą obniżenie pH do poziomu 5,6

[madohora]

Zmiana składu roślinności spowodowana zanieczyszczeniami powietrza wywiera też wpływ na zwierzęta uzależnione od danego zbiorowiska roślinnego. Nie znajdują w nim właściwych dla siebie gatunków roślin, co może spowodować nawet niezdolność do rozmnażania.

[madohora]

[madohora]

Każda cząsteczka wody w stanie stałym (lodzie) powiązana jest wiązaniami wodorowymi (mostkami wodorowymi) z czterema sąsiednimi cząsteczkami wody położonymi w narożach czworościanu foremnego (tetraedru). Pojedynczy atom tlenu każdej cząsteczki powiązany jest wiązaniami kowalencyjnymi z własnymi atomami wodoru oraz wiązaniami wodorowymi z atomami wodoru dwóch sąsiednich cząsteczek wody; natomiast atomy wodoru tej samej cząsteczki łączą się wodorowo z atomami tlenu dwóch pozostałych cząsteczek wody. Atom tlenu znajduje się więc w środku czworościanu foremnego, natomiast związane z nim atomy wodoru w jego narożach. Wiązania wodorowe utworzone pomiędzy atomami tlenu i wodoru utrzymują wszystkie cząsteczki wody w pewnej odległości od siebie, czego konsekwencją jest powstanie luźnej struktury krystalicznej. Kryształ lodu zajmuje więc dużą przestrzeń, w której zawiera się mniejsza liczba cząsteczek w porównaniu z analogiczną objętością wody ciekłej, cechującą się ściśle upakowanym układem zespołów cząsteczkowych. Lód, w zależności od zróżnicowanych warunków ciśnienia i temperatury, może występować w licznych odmianach krystalograficznych różniących się strukturą sieci krystalicznej (tzw. polimorfizm). Odmiany polimorficzne lodu obejmują np. odmianę heksagonalną (lód Ih), odmianę trygonalną (lód II), odmianę tetragonalną (lód III), odmianę jednoskośną (lód V), odmianę regularną (lód VII), odmianę trójskośną (lód XV) oraz odmianę bezpostaciową (tzw. lód amorficzny).

[madohora]

Lód, czyli woda w stałym stanie skupienia, jest krystalicznym, bezbarwnym i przezroczystym ciałem stałym pozbawionym smaku i zapachu. Kryształy lodu, tak jak woda w stanie ciekłym silnie absorbują światło czerwone i żółte, odbijając światło niebieskie. Wiązania wodorowe tworzące sieć krystaliczną lodu przesuwają widmo absorpcji tej substancji w kierunku nieco niższych energii w porównaniu z widmem absorpcji wody. Lód posiada więc niebieską barwę z bardziej intensywnym odcieniem zieleni niż woda w stanie ciekłym (barwę turkusową), co szczególnie dobrze widoczne jest w grubszych warstwach lodu (np. lodowcach). Przejrzystość i barwa lodu zależy również w dużym stopniu od obecności zanieczyszczeń (np. pęcherzyków powietrza, osadów, glonów); zanieczyszczony lód wykazuje mniejszą przezroczystość i zwykle przyjmuje barwę brązową, szarą lub zieloną. Lód, w związku ze strukturą sieci krystalicznej, wykazuje większą objętość właściwą i mniejszą gęstość w porównaniu z wodą.

[madohora]

Gęstość lodu w temperaturze 0°C i ciśnieniu 101,325 Pa osiąga wartość 0,9167 g/cm³, więc jest ok. 10% niższa niż gęstość wody w tych samych warunkach ciśnienia i temperatury (0,9998 g/cm³), dzięki czemu lód może unosić się na powierzchni wody. Gęstość lodu wzrasta nieznacznie wraz ze spadkiem temperatury, osiągając wartość 0,9340 g/cm³ przy temperaturze –180°C. Lód topi się w temperaturze 0°C, czemu towarzyszy spadek objętości właściwej oraz wzrost gęstości wynikającej z bardziej ścisłego upakowania cząsteczek w wodzie w stanie ciekłym. Ciepło topnienia lodu, czyli energia potrzebna do stopienia określonej jednostki masy lodu, czyli rozerwania wiązań wodorowych utrzymujących strukturę krystaliczną tej substancji, wynosi 333,7 kJ/kg. Wszystkie stany skupienia wody – lód (stan stały), woda (stan ciekły) oraz para wodna (stan gazowy) współistnieją w stanie równowagi termodynamicznej przy temperaturze 0,01°C i ciśnieniu 611,73 Pa w tzw. punkcie potrójnym wody.

[madohora]

Pokrywa lodowa występująca w strefie podbiegunowej Ziemi (np. lodowce kontynentalne, czapy lodowe, pak lodowy) i na obszarach wysokogórskich powyżej linii wiecznego śniegu (lodowce górskie) wraz z produktami kondensacji atmosferycznej pary wodnej opadającymi na powierzchnię ziemi w postaci kryształków lodu (opadami atmosferycznymi, np. śniegiem, gradem) bądź osadzającymi się na wychłodzonym podłożu (osadami atmosferycznymi, np. szronem, szadzią) są istotnymi składnikami obiegu wody na Ziemi (cyklu hydrologicznym). Pokrywa lodowa odbija również 80-90% energii promieniowania cieplnego docierającego ze Słońca, regulując wymianę ciepła pomiędzy powierzchnią ziemi i atmosferą, co ma istotny wpływ na cyrkulację wód (np. cyrkulację oceaniczną) oraz warunki klimatyczne na całej kuli ziemskiej. Lód unoszący się na powierzchni wody tworzy powłokę termoizolacyjną chroniącą głębsze warstwy zbiorników wodnych (np. jezior i mórz polarnych) przed wychłodzeniem lub zamarznięciem, umożliwiając przetrwanie zasiedlającym te ekosystemy organizmom żywym (np. kryla antarktycznego i żywiących się tymi skorupiakami ptaków morskich, fok i waleni). Pokrywa lodowa kuli ziemskiej (np. przybrzeżne platformy lodowe, pola lodowe, pak lodowy) stanowi również stałe siedlisko życia dla wielu gatunków zwierząt północnej strefy polarnej (Arktyki), np. morsów arktycznych, fok grenlandzkich i niedźwiedzi polarnych; i południowej strefy polarnej (Antarktyki), np. pingwinów cesarskich, pingwinów Adeli, fok krabojadów).

[madohora]

[madohora]

Ih – najbardziej powszechna, występująca w warunkach ziemskich; ułożenie atomów w przestrzeni odpowiada heksagonalnej sieci krystalicznej trydymitu

[madohora]

III – ma strukturę podobną do tetragonalnej, syntetycznej odmiany dwutlenku krzemu zwanej keatytem. Najmniej gęsta z odmian wysokociśnieniowych, lecz gęstsza od wody.

[madohora]

VII – tzw. lód gorący (niewidoczny na diagramie obok) występuje w jeszcze bardziej ekstremalnych warunkach; pod ciśnieniem 39 tys. atm. (3900 MPa) w temperaturze 192 °C ma gęstość 1,5 g/cm³; podejrzewa się, że występuje w głębi tzw. gorących neptunów – klasy planet pozasłonecznych o rozmiarach Neptuna.

[madohora]

W zależności od składu rozróżniamy m.in.:

kry powstałe z tafli pokrywy lodowej, które można podzielić na "małe" kry lodowe i "większe" kry lodowcowe,

[madohora]

Kra lodowcowa (z lodu) jest wielkim, czasami nawet kilkukilometrowym odłamkiem kruszejącej pokrywy lodowej na lodowcach przenoszona prądami morskimi – w przeciwieństwie do góry lodowej płaska i powierzchniowa.

[madohora]

Kra litosfery to ograniczony rozłamami wgłębnymi wielki fragment litosfery.

[madohora]

[madohora]

W terminologii wspinaczkowej lodospadem nazywamy także zamarznięte wodospady lub okresowe cieki wodne na ścianach skalnych, które stanowią obszar zimowej działalności wspinaczkowej we wspinaczce lodowej.

[madohora]

W zależności od sytuacji, lód morski można mierzyć przy użyciu różnych parametrów. Należą do nich między innymi:
koncentracja lodu morskiego, czyli wyrażony procentowo stosunek powierzchni zajętej przez lód do całkowitej powierzchni,
zasięg lodu morskiego, czyli powierzchnia morza zajęta przez lód morski o odpowiedniej koncentracji (przykładowo, National Snow and Ice Data Center przyjmuje próg 15%,
objętość lodu morskiego,
wiek lodu morskiego, odzwierciedlający nie tylko jego stadium rozwoju, ale także cechy (starszy lód jest mniej wrażliwy na topnienie)

[madohora]

Lód dryfujący może być różnorodnie rozmieszczony. Wyróżniane są:

[madohora]

średnie pole lodowe (średnica 15–20 km);

[madohora]

BAJKALSKIE KRÓLESTWO LODU - Szerokie Tory

[madohora]

Kryształki lodu mogą występować w różnorodnej postaci, m.in. jako sześciokątne płytki, sześciokątne kolumny (kryształy ołówkowe), kryształy rozgałęzione (dendryty), igły lodowe, i inne.

[madohora]

W niskiej temperaturze krystalizacji tworzą się kryształy, których ściany boczne są na przemian duże i małe, tworząc graniastosłupy o podstawie prawie trójkątnej. Kryształy w polarnych chmurach stratosferycznych tworzą się właśnie w niskich temperaturach, dlatego pewne zjawiska optyczne, takie jak np. Łuk Kerna, występują dzięki obecności kryształów o podstawie prawie trójkątnej.

[madohora]

Halo (gr. hálos, „tarcza słoneczna”) – zjawisko optyczne zachodzące w atmosferze ziemskiej obserwowane wokół tarczy słonecznej lub księżycowej. Jest to świetlisty, biały lub zawierający kolory tęczy (wewnątrz czerwony, fioletowy na zewnątrz), pierścień widoczny wokół słońca lub księżyca. Zjawisko wywołane jest załamaniem światła na kryształach lodu i odbiciem wewnątrz kryształów lodu znajdujących się w chmurach pierzastych piętra wysokiego (cirrostratus) lub we mgle lodowej. Różne rodzaje kryształów lodowych, możliwych ustawień w powietrzu i dróg optycznych w kryształach sprawia, że występuje wiele efektów halo.

[madohora]

Gips przewiany Śnieg zbity przez wiatr w twarde płaty, zaspy lub formy śnieżno-lodowe. Najczęściej występuje w miejscach odsłoniętych i na graniach Trudno utrzymać się na powierzchni, częste zapadanie, dla utrzymania równowagi przydatne kijki lub czekan Przy wjeździe na taki śnieg szybkość narciarza zwiększa się. Narty nie zapadają się

[madohora]

Śnieg ziarnisty Powierzchnia śniegu składa się z wyraźnie widocznych ziaren. Dobry do tworzenia śnieżek i lepienia bałwana Często powstaje po deszczu lub odwilży przy ponownym spadku temperatury. Na ogół obejmuje dość cienką warstwę powierzchniową Dobry do poruszania się, jeśli stanowi cienką warstwę, ale powoduje przemakanie butów. Może powodować pola lawiniaste lawin gruntowych Stwarza doskonałe warunki narciarskie

[madohora]

W ocenie naukowców, pierwotny kryształek zawiązany wokół jądra kondensacji absorbuje w czasie lotu nawet 100 000 kropelek wody zawieszonych w powietrzu. Tym samym liczba możliwych kombinacji, w jakich drobinki wody będą przyłączały się do opadającego płatka, jest ogromna i szansa, aby spotkać dwa płatki identyczne lub choć podobne do siebie jest dość nikła. Zgodnie z wynikami badań, proces przyrostu płatka jest silnie uzależniony od nawet nieznacznych zmian poziomu wilgotności i temperatury. Pojedyncze kryształki, pozostając i poruszając się w chmurach, ulegają licznym modyfikacjom i transformacjom właśnie na skutek nawet niewielkich anomalii w tym zakresie. Stąd też tak niezliczona różnorodność ich kształtów. Należy zwrócić uwagę, iż każde z 6 ramion płatka spotyka się z takimi samymi warunkami atmosferycznymi, ponieważ należy do jednej i tej samej śnieżynki. Podróż wśród chmur wszystkie ramiona płatka odbywają jednocześnie, dlatego też rosną w tym samym tempie i według tego samego wzoru. Mechanizm ten leży u podstaw ich symetryczności.

[madohora]

Najczęściej można się spodziewać opadów śniegu przed i podczas przejścia ciepłego frontu atmosferycznego oraz frontu okluzji. Największa ilość opadów śniegu w klimacie umiarkowanym przypada na zimę, znacznie rzadsze opady są obserwowane jesienią i wiosną. W zimie na skutek przemieszczania się frontów daje zaobserwować się bardzo intensywne opady, często występujące wraz z zawiejami.

[madohora]

[madohora]

Bałwan – przypominająca w ogólnym zarysie człowieka figura wykonana ze śniegu, symbolizująca zimę. Lepienie bałwana jest popularną zabawą.

[madohora]

Podobnie jak inne zjawiska halo, 22° halo pojawia się, gdy na niebie jest cienka warstwa chmur cirrus zawierających kryształki lodu, które powodują zjawisko.

[madohora]

Halo opisane powstaje przez załamanie światła w kryształach kolumnowych ułożonych poziomo, przechodząc przez powierzchnie kryształu ustawione do siebie pod kątem 60°, podczas gdy za halo 22° odpowiadają także kryształy nie ułożone poziomo.

[madohora]

[madohora]

Łuki Parry’ego (ang. Parry Arcs) – intensyfikacja światła nad górną częścią 22-stopniowego halo. Łuki te pojawiają się nad oraz (rzadziej obserwowane) pod słońcem. Łuki Parry’ego mogą być różnych typów - wypukłe lub wklęsłe w stosunku do tarczy Słońca, zależnie od jego wysokości nad horyzontem.

[madohora]

[madohora]

Zjawisko glorii zostało także zaobserwowane poza Ziemią. Europejska sonda Venus Express krążąca wokół Wenus uchwyciła obraz tego zjawiska w 2011 roku. Utworzyły je kropelki kwasu siarkowego na szczytach wenusjańskich chmur, znajdujące się 70 km nad powierzchnią planety.

[madohora]

Odwilż – termin oznaczający okres ocieplenia przychodzący po okresie zamarzania. Skala czasowa odwilży zależy od rozważanych procesów klimatycznych i może trwać od kilku dni do tysięcy lat.

[madohora]

W Arktyce warstwa śniegu zaczyna się topić w lecie (późny maj, wczesny czerwiec). Powstają wtedy małe baseny wody. Woda pochłania więcej promieniowania słonecznego niż śnieg i ocieplenie powoduje powstawanie dziury odwilżowej; często najgłębszego miejsca w topniejącym śniegu i lodzie.

[madohora]

Norweski model cyklonu został opracowany przez Vilhelma i Jakoba Bjerknesów, głównie dzięki gęstej stacji pomiarów synoptycznych w Norwegii. Nazwa fronty atmosferyczne pochodzi od frontów wojskowych z I wojny światowej.

[madohora]

W środkowym biegu rzeki:

erozja boczna – podmywanie brzegów rzeki, spowodowane nierównomiernym nurtem rzecznym
Efekty: meandry (zakola rzeczne), starorzecza (meandry odcięte od głównej rzeki wałem ziemi – groblą), łachy (wyspy rzeczne), niszczenie brzegów
erozja denna – żłobienie dna rzeki przez płynącą wodę i niesiony przez nią materiał.
Efekty: powstają terasy zalewowe

[madohora]

erozja eoliczna (wiatrowa)
to przenoszenie cząstek gleby i rozkruszonych skał przez wiatr (deflacja), szlifowanie skał przez niesione przez wiatr ziarna piasku (korazja) oraz deponowanie cząstek na powierzchni gleby (akumulacja) (wydmy).

[madohora]

Po nawietrznej stronie grzbietu górskiego powietrze unosi się wzdłuż stoku ochładzając się zgodnie z gradientem wilgotnoadiabatycznym (0,6 °C/100 m) oraz pozbywając się pary wodnej. Następuje kondensacja pary wodnej, rozbudowują się chmury, z których powstaje opad atmosferyczny, często bardzo obfity. Nad górami tworzy się charakterystyczny, biały wał chmur (tzw. wał fenowy).

[madohora]

Po stronie zawietrznej powietrze opada ocieplając się zgodnie z gradientem suchoadiabatycznym (1 °C/100 m), następuje spadek wilgotności względnej. Dzięki temu w kierunku dolin wieje ciepły, suchy i silny wiatr halny, który w porywach osiąga 60 m/s. Największą prędkość (86 m/s, czyli ok. 300 km/h) zanotowano w maju 1968 roku

[madohora]

W Karpatach wschodnich wiatr fenowy nie ma nazwy własnej, zarówno w języku polskim (dla terenów obecnych Bieszczadów), jak i w węgierskim, rumuńskim oraz rusińskim.

[madohora]

bise – łagodny i wilgotny wiatr z północy i północnego wschodu w górach Francji, Włoch i Szwajcarii powodujący znaczne ochłodzenie, któremu towarzyszy sucha pogoda o małym zachmurzeniu. Jesienią i zimą może powodować zachmurzenie i opady, a wiosną przymrozki skutkujące wymarzaniem roślin i wysuszaniem gleb. Przez mieszkańców określany jako „zdrowy wiatr”, który chroni przed rozprzestrzenianiem się chorób zakaźnych

[madohora]

POGODA NA JUTRO - Nasze Miasto - 20.02.2022

[madohora]

IMGW OSTRZEGA - Wyborcza - 20.02.2022

[madohora]

Lawina - 1) duża ilość śniegu, lodu lub zwietrzeliny staczającej się (spadającej) ze stoku góry pod wpływem własnego ciężaru;

[madohora]

Lawina – gwałtowna utrata stabilności i przemieszczanie się: spadanie, staczanie lub ześlizgiwanie się ze stoku górskiego mas śniegu, lodu, gruntu, materiału skalnego, bądź ich mieszaniny (ruch jednego typu materiału z reguły powoduje ruch innego typu materiału znajdującego się na zboczu)[1]. Lawina jest najgwałtowniejszą postacią ruchów masowych i stanowi olbrzymie zagrożenie dla ludzi i ich otoczenia oraz infrastruktury. Występowanie lawin można jednak w pewnym stopniu przewidywać, a moment ich uruchomienia monitorować (np. przy wykorzystaniu geofonów jako systemu wczesnego ostrzegania, przy założeniu, że lawina powstaje w pewnej stałej strefie. Ewentualnie można monitorować szlaki schodzenia lawin, które są definiowane rzeźbą terenu. Jest to powszechna praktyka np. na terenach alpejskich).

[madohora]

lawina śnieżna – oberwanie i przemieszczanie się masy śniegu

[madohora]

ponente – silny, wilgotny wiatr wiejący zimą z zachodu na Morzu Śródziemnym;

[madohora]

sno – zimny wiatr fiordów skandynawskich wywołujący silne wirowanie. Może nawet powodować małe trąby wodne. W Norwegii w krótkim czasie obniża temperaturę o 10-20 °C

[madohora]

vendavales – zimowy, szkwałowy wiatr, wiejący z południowego zachodu w Hiszpanii;

[madohora]

loo – zachodni, upalny, suchy i bardzo pyłowy wiatr w północnych Indiach na przedgórzu Himalajów. Wieje od marca do maja przed rozpoczęciem monsunu podnosząc temperaturę do 45-47 °C. Może wiać kilka dni i wywoływać suszę

[madohora]

szamal – gorący i suchy wiatr występujący w rejonach Półwyspu Arabskiego;

[madohora]

W zimie szamal jest związany z przejściem systemów frontalnych od Morza Śródziemnego nad Półwyspem Arabskim. Fronty przesuwają się na południowy wschód - typowo w szerokości geograficznej Kuwejtu. Przesuwaniu się systemu frontalnego towarzyszy intensyfikacja obszaru wysokiego ciśnienia nad Arabią Saudyjską, który przemieszcza się nad Półwysep Arabski znad Afryki. Jednocześnie spada ciśnienie na powierzchni w okolicach frontu. Związany z tym gradient ciśnienia (północno-południowy) powoduje powstawanie silnych wiatrów szamalowych, które zazwyczaj trwają około 2-5 dni. Przejście układu frontalnego powoduje przesunięcie się niżu nad Morzem Czerwonym nad Oman co powoduje ciepłe i wilgotne wiatry w Omanie w okolicach Zatoki Perskiej (wiatr Kous).

[madohora]

brick fielder – gorący, suchy, pyłowy wiejący z wnętrza lądu, z północy wiatr, występujący w Australii Południowej i Wschodniej, niesie piasek z australijskich pustyń. Latem może sięga południwych krańców kontynentu. Powoduje wzrost temperatury i skutkuje zniszczeniem plonów

[madohora]

kona-storm – południowy i południowo-zachodni wiatr sztormowy wiejący na Hawajach, któremu towarzyszą silne ulewy. Spada na zawietrzną stronę skłonów górskich. Wiąże się z zimowym niżem, który przesuwa się nad wschodnie wyspy hawajskie. Wpływa na ludzki organizm rozdrażnieniem

[madohora]

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ - Radio RMF - 20.02.2022

[madohora]

O poranku bardzo mocno wiać będzie już w całym kraju, jednak w regionach centralnych apogeum wichury nastąpi w godzinach południowych, a na wschodzie dopiero po południu. Przeważnie wiatr osiągać będzie do 70-80 km/h, ale w centrum chwilami do 80-90 km/h. Na terenach okołogórskich porywy do 90-100 km/h, wysoko w górach powyżej 120 km/h, a nad morzem powyżej 90 km/h.

[madohora]

Wraz z silnym wiatrem nadejdzie ochłodzenie, a deszcz może przechodzić w deszcz ze śniegiem, krupę śnieżną i w śnieg, głównie we wschodniej połowie kraju. Na drogach może być z tego powodu ślisko, a widoczność będzie znacznie ograniczona.

[madohora]

Na przykład na wybrzeżu morskim w dzień ląd nagrzewa się szybciej niż woda, dlatego cieplejsze powietrze nad lądem unosi się (powodując spadek ciśnienia na powierzchni lądu), a na jego miejsce nadchodzi chłodniejsze i wilgotniejsze powietrze znad morza. Zatem bryza dzienna (morska) wieje znad morza na ląd. W nocy woda oddaje ciepło wolniej niż ląd, dlatego ciśnienie nad wodą jest niższe niż na powierzchni lądu, co powoduje zmianę kierunku wiatru. Bryza nocna (lądowa) przynosi na wodę suche powietrze znad lądu. Bryza ma typowy zasięg do 20–30 km od linii brzegowej w stronę wody. W stronę lądu zasięg jest mniejszy i uzależniony od charakteru powierzchni.

[madohora]

Uchodził za syna Hippotesa (lub Posejdona) i Melanippe. Zamieszkiwał Wyspy Liparyjskie (nazywane również Eolskimi). Dzięki jego przychylności Odyseusz uzyskał bezpieczną morską podróż. Wichry, które mogłyby utrudniać dalszą podróż, dostał zamknięte w worku. Towarzysze Odyseusza widząc już brzegi Itaki otworzyli worek wypuszczając z niego wichry. Spowodowało to, że uwolnione wiatry wypchnęły ich znów na Wyspy Eolskie

[madohora]

Istnieją dwa główne prądy strumieniowe w szerokościach polarnych obydwu półkul i dwa mniejsze - położone po obu stronach równika - prądy strumieniowe podzwrotnikowe. Na półkuli północnej prądy strumieniowe występują najczęściej między równoleżnikami 30°N i 70°N (polarny) oraz 20°N i 50°N (podzwrotnikowy). Prąd strumieniowy ma falujący kształt, choć jego wysokość jest stabilna. Ze względu na obrotowy ruch ziemi przepływa z zachodu na wschód, zarówno na półkuli północnej, jak i południowej. Jest to spowodowane efektem Coriolisa.

[madohora]

Antypasat – umiarkowanie ciepły, stały prąd powietrza o kierunku zachodnim, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów, transportujący gorące powietrze od równika w kierunku zwrotników, gdzie na skutek obrotowego ruchu Ziemi zmienia kierunek na wschodni i spływa w dół, po czym jako pasat wraca w kierunku równika.

[madohora]

[madohora]

Biały szkwał jest często opisywany w literaturze marynistycznej. W książce Nędznicy Wiktora Hugo biały szkwał niszczy 64-metrowy żaglowiec[4]. Podobno biały szkwał zatopił brygantynę "Albatross" w 1961 roku, o czym opowiada film Sztorm.

[madohora]

Nisko położone mezocyklony i tornada zawdzięczają swoją cykloniczną rotację przez wiatry wiejące zazwyczaj z południa w warstwie granicznej i silne wiatry z zachodu w wyższych warstwach atmosfery. Powoduje to odradzanie się prądów wstępujących na południowej stronie komórki burzowej oraz średni ruch komórki w kierunku południowo-wschodnim. Takie komórki burzowe poruszają się w prawo od średniego przepływu wiatru (ang. right-movers) i tworzą cyrkulację cykloniczną.

[madohora]

Na zazuli kukanie łąka w kwieciu stanie

[madohora]

W środę, 16 lutego 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura. Niewielkie przejaśnienia możliwe tylko na wschodzie Polski. Na zachodzie i północnym-zachodzie kraju prognozowane są opady deszczu, a na wschodzie Polski głównie deszczu ze śniegiem. Na termometrach zobaczymy od 4oC na Suwalszczyźnie, 6oC na Mazowszu, do 8oC w Małopolsce. Znowu silniej powieje, południowo-zachodni wiatr będzie umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, w porywach do 60 km/h.

[madohora]

Głęboki niż Dudley znad środkowego Bałtyku, który wywołuje w czwartek (17.02) niszczycielską wichurę w Polsce, sprawia, że ciśnienie między północnymi a południowymi regionami kraju różni się aż o 30 hPa. To gwałtownie zwiększa przepływ powietrza zwany wiatrem.

[madohora]

Przeważnie lód posypywany solą topnieje, gdyż cząsteczki soli tworzą roztwór wodny, którego temperatura zamarzania jest znacznie niższa niż temperatura zamarzania wody.

[madohora]

joran – silny, zimny, porywisty, wiosenny wiatr występujący w południowo-wschodniej Jurze Szwajcarskiej i wiejący z zachodu lub północnego zachodu przynoszący opady śniegu. Napływa od strony Jeziora Genewskiego osiągając prędkość szkwału

[madohora]

Powstaje najczęściej zimą, gdy nad lądem tworzy się ośrodek wysokiego ciśnienia, a nad morzem przeważa ciśnienie niskie. Zimne powietrze gromadzi się za Górami Dynarskimi, później przekracza barierę górską i opada w stronę wybrzeża. Stąd nazwa ta, a dokładniej bora scura (bora ciemna), używana jest na włoskim wybrzeżu południowego Adriatyku dla określenia chłodnego i wilgotnego wiatru wiejącego od strony morza.

[madohora]

Monsun (z grec. μουσώνες – zmienny) – układ wiatrów, które zmieniają swój kierunek na przeciwny w zależności od pory roku. Są to wiatry sezonowe między oceanem a lądem.

[madohora]

[madohora]

Stara Walpora pĕstoni młode nalĕćo

[madohora]

Ludzie zaczęli marznąć we własnych domach. W nocy z niedzieli na poniedziałek (30/31.01) temperatura od Nowego Jorku po Boston spadła poniżej minus 20 stopni, a przy silnych porywach wiatru odczuwalnie wyniosła aż 30 stopni poniżej zera.

[madohora]

Stara Walpurga piastuje wiosenkę

[madohora]

[madohora]

Rosowe rjepleje křejwa zeleń prĕmo njemdreho zliwka

[madohora]

Krople rosy krzepią zieleń bardziej niż dzika ulewa

[madohora]

MAJ

[madohora]

MAJ

[madohora]

Hdyž kokula kuka
so kwětkuje łuka

[madohora]

Na zazuli kukanie
łąka w kwieciu stanie

[madohora]

[madohora]

Stara Wałpora
pěstoni młode nalěćo

[madohora]

Stara Walpurga
piastuje wiosenkę

[madohora]

[madohora]

Rosowe krjepjele křewja zeleń
přemo njemdreho zliwka

[madohora]

Krople rosy krzepią zieleń
Bardziej niż dzika ulewa

[madohora]

[madohora]

Filipa, Jakuba
Sołobnik zanoša

[madohora]

Na Filipa i Jakuba
Słowik intonuje

[madohora]

[madohora]

Mokra meja - kruwy deja

[madohora]

W mokrym maju
Krowy mleko dają

[madohora]

[madohora]

Hdyž woła w žitach pocpula
nam připowěda dešćika

[madohora]

Gdy przepiórka w życie woła
Deszczyk spadnie dookoła

[madohora]

[madohora]

Na Pankraca a Serwaca
Meja rady w mrózach klaca

[madohora]

Pankracy i Serwacy
Maj mrozem ścinają

[madohora]

[madohora]

Mejski sněh
je lěpši hač wowči hnój

[madohora]

Śnieg w maju
Lepszy niż owczy gnój

[madohora]

[madohora]

Swjaty Medard
Zahanja poslednje mrózy -
A postaja zažně wjedro

[madohora]

Święty Medard
Ostatnie mrozy wygania -
Na żniwa pogodę zwiastuje

[madohora]

[madohora]

Jan a Jakub klepataj kosu;
Na syno Jan a na žito Jakub

[madohora]

Jan i Jakub klepią kosy
Na siano - Jan, na żyto - Jakub

[madohora]

[madohora]

Na swjatu Marhatu
kóžda mucha
Z dwacecći młodymi přichadźa

[madohora]

Na Małgorzatę
Wszystkie muchy bogate
Każda ma muszek z dwadzieścia

[madohora]

[madohora]

Lěćo bjez hrimanjow
Njeradne žně.

[madohora]

Liche żniwa
Gdy latem wichury zbywa

[madohora]

[madohora]

Łastojčki lětaja nisko
boži dešćik je blisko
Łastojčki lětaja wysoko
boži dešćik je daloko

[madohora]

Gdy jaskółki lecą nisko
Boży deszczyk bywa blisko
Gdy latają górą, górą
Boży deszczyk gdzieś za chmurą

[madohora]

Smažnik Czerwiec

[madohora]

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Onet - 27.01.2022

[madohora]

POGODA TYGODNIOWA DLA KATOWIC - Nasze Miasto - 28.01.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA - Nasze Miasto - 29.01.2022

[madohora]

PROGNOZA POGODY - Nasze Miasto - 30.01.2022

[madohora]

STRAŻACY ZABEZPIECZYLI USZKODZONY DACH NA ULICY TYSIĄCLECIA - www.katowice24.info - 01.02.2022

[madohora]

SYNOPTYCY OSTRZEGAJĄ - www.msn.com.pl - 02.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 02.02.2022

[madohora]

POGODA NA JUTRO - Nasze Miasto - 02.02.2022

[madohora]

Wielkie śnieżyce paraliżujące najgęściej zaludnione obszary wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych widzieliśmy na nagraniach wielokrotnie. Tym razem jednak sytuacja jest wyjątkowa, ponieważ zaraz po ustaniu opadów nadciągnęła fala potwornych mrozów.

[madohora]

Przepowiednia ta sprawdza się w około 50% przypadków, co w praktyce oznacza zupełny przypadek.

[madohora]

BARDZO TRUDNE WARUNKI NA JURAJSKICH DROGACH - Radio Katowice - 03.02.2022

[madohora]

KATOWICE. POGODA NA PIĄTEK - Nasze Miasto - 03.02.2022

[madohora]

IMGW OSTRZEGA PRZED BARDZO SILNYM WIATREM - www.msn.com.pl - 04.02.2022

[madohora]

W czwartek, 3 lutego 2022 roku, na północy Polski zachmurzenie małe i umiarkowane i liczne rozpogodzenia. W części południowej i zachodniej kraju pojawi się większe zachmurzenie, które przyniesie przelotne opady deszczu ze śniegiem i śniegu. Termometry wskażą od -2oC na Suwalszczyźnie, -1oC na Podkarpaciu, 0oC na Mazowszu, 3oC na wybrzeżu, do 5oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, zachodni i południowo-zachodni.

[madohora]

Wietrzenie to jest tym bardziej efektywne, im częściej temperatura przechodzi przez punkt 0°C, czyli im częściej woda zamarza i odmarza (proces ten nosi nazwę multigelacji)

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA. SILNY WIATR - Nasze Miasto - 05.02.2022

[madohora]

PROGNOZA POGODY DLA KATOWIC - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

To, jakiego rodzaju opad spada na ziemię, zależy od temperatury panującej w chmurach oraz w warstwie powietrza między chmurami a gruntem. Czasem zdarza się, że wysoko wśród chmur temperatura jest dodatnia, a przy powierzchni ziemi ujemna. Częściej jest jednak na odwrót.

[madohora]

KARKONOSZE POD ŚNIEGIEM. KTOŚ PIERZYNY NIE SCHOWAŁ - Gazeta - 08.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Radio Zet - 08.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 09.02.2022

[madohora]

W czwartek, 10 lutego 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura z większymi przejaśnieniami na południu Polski. W rejonach większego zachmurzenia, głównie na północy kraju, pojawią się opady deszczu i deszczu ze śniegiem. Na termometrach zobaczymy od 4oC na Suwalszczyźnie, 5oC na Pomorzu, 7oC na Mazowszu, do 10oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowo-zachodni.

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Nasze Miasto - 10.02.2022

[madohora]

ZIMA 2022 W KATOWICACH - Silesion - 11.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Nasze Miasto - 12.02.2022

[madohora]

POCZĄTEK FERII Z RADIEM KATOWICE - Radio Katowice - 12.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Onet - 13.02.2022

[madohora]

IMGW OSTRZEGA PRZED SILNYM WIATREM - www.msn.com.pl - 14.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Nasze Miasto - 14.02.2022

[madohora]

POGODA NA WEEKEND - Nasze Miasto - 16.02.2022

[madohora]

GWAŁTOWNE ZAŁAMANIE POGODY - www.msn.com.pl - 16.02.2022

[madohora]

W poniedziałek, 14 lutego 2022 roku, nadal słonecznie i bez opadów. Większego zachmurzenia spodziewać się możemy jedynie na północnym-zachodzie Polski. Na termometrach zobaczymy od 3oC na Suwalszczyźnie, 5oC na Mazowszu, do 7oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowy i południowo-zachodni.

[madohora]

OSTRZEŻENIE PRZED SILNYM WIATREM - Wyborcza - 17.02.2022

[madohora]

Nad Polską szaleje wichura związana z niżem Dudley. W wielu regionach kraju porywy wiatru dochodzą do 90-100 km/h, a miejscami nawet do 130 km/h. Obecnie najtrudniejsza sytuacja panuje na zachodzie, w centrum i na środkowym wschodzie. Nie można tam wykluczyć trąb powietrznych. W górach wiatr przekracza 150 km/h.

[madohora]

TRAGEDIA W LUBUSKIM. POWALONE DRZEWO ZABIŁO KIEROWCĘ - Interia - 18.02.2022

[madohora]

W sobotę, 19 lutego 2022 roku, zachmurzenie duże i umiarkowane, wzrastające do całkowitego na wschodzie Polski. Na południu możliwe większe przejaśnienia. W ciągu dnia, na północy kraju może przelotnie popadać deszcz i deszcz ze śniegiem. Na termometrach zobaczymy od 2oC na Suwalszczyźnie, 4oC na Mazowszu, do 7oC na Dolnym Śląsku. Zachodni wiatr będzie umiarkowany i silny, na wybrzeżu prędkość wiatru będzie dochodziła do 70-80 km/h.

[madohora]

Wichury nie dadzą nam chwili wytchnienia. W piątek wieczorem uderzy kolejna, która w nocy i w sobotę znów będzie siać zniszczenie i zagrażać życiu. Sprawdź, kiedy najmocniej powieje w Twoim regionie i z jaką prędkością.

[madohora]

ORKAN POBIŁ REKORD PRĘDKOŚCI - Interia - 19.02.2022

[madohora]

Ted Scambos, starszy naukowiec z National Snow and Ice Data Center na University of Colorado, powiedział, że jest to dowód na gwałtowne ocieplenie Grenlandii. „To, co się dzieje, nie jest po prostu ciepłą dekadą lub powtarzającym się wzorcem klimatycznym” – powiedział Scambos CNN. „To bezprecedensowe”.

[madohora]

Duże krople wody (powyżej 8 mm) spadając ulegają rozpadowi. Deszcz może powstawać też z lodowych chmur wysokich, gdy opadające i ogrzane w pobliżu powierzchni Ziemi kryształy przekształcają się w krople wody, które mogą być wtedy duże lub małe w zależności od wilgotności względnej powietrza.

[madohora]

W zależności od zwartości wyróżnia się:

[madohora]

Wielkość halo określa się na podstawie rozmiarów kątowych. W zależności od punktu obserwacji efekt halo tworzą różne, tego samego kształtu, kryształy w chmurze, oświetlone w ten sam sposób. Do zjawiska nie sposób się zbliżyć, bo jest ono specyficznym obrazem Księżyca lub Słońca. Pozorna odległość do halo wynosi więc odpowiednio: ok. 400 000 km albo ok. 150 mln km. Natomiast zasięg widoczności halo określony jest przez rozmiar chmury, na której rozprasza się światło.

[madohora]

Wiatr – jest to określenie stosowane dla ruchu powietrza o kierunku poziomym w stosunku do powierzchni ziemi. Wiatr powstaje w rezultacie różnicy ciśnień, zmian temperatury oraz różnic w ukształtowaniu terenu. Zwykle powietrze kieruje się z terenów, na których panuje podwyższone ciśnienie w stronę tych o mniejszym ciśnieniu - jest to kierunek, w jakim wieje wiatr. Wiatr jest zaliczany do zjawisk pogodowych. Jego prędkość meteorolodzy określają w m-s lub km/h. W prognozie pogody podaje się także kierunek, w którym przesuwają się masy powietrza. Do pomiarów wiatru wykorzystuje się wiatromierz (anemometr), a także radary, sondy meteorologiczne, skatermometry. Siłę wiatru ludzie wykorzystują do produkowania energii elektrycznej, do czego służą konstrukcje określane mianem wiatraków, inaczej nazywane tajże turbinami wiatrowymi. Dzięki sile wiatru możliwe jest poruszanie się statków żaglowych. Jako nieokiełznana siła natury, wiatr może niejednokrotnie stwarzać zagrożenie dla ludzi, jak i przyrody.

[madohora]

austrul – w Rumunii wiatr wiejący z Karpat;

[madohora]

ORKAN PUSTOSZY POLSKĘ - www.msn.com.pl - 20.02.2022

[madohora]

lawina [łac.],
zsuwające się po stromym (najczęściej 30–60°) stoku masy śniegu — lawina śnieżna, gleby, zwietrzeliny i lodu — lawina skalna, okruchów i bloków skalnych uwolnionych w czasie obrywu skalnego — lawina gruzowa.
Wśród lawin śnieżnych rozróżnia się: lawiny pyłowe, z puszystego śniegu, tworzące się po obfitych opadach śnieżnych, ześlizgujące się po powierzchni starszego, już przeobrażonego śniegu; nie niszczą podłoża; lawiny gruntowe, z wilgotnego, ciężkiego śniegu, powstające podczas odwilży (zwłaszcza wiosną), niszczące podłoże — zdzierają glebę, pokrywę zwietrzelinową i roślinną; niesiony materiał osadzają w postaci usypisk u podnóża stoków; lawiny stanowią duże niebezpieczeństwo, zwłaszcza na obszarach górskich stale zamieszkanych (np. w Norwegii, Szwajcarii).

[madohora]

Struktura opływu wokół gór jest istotna w parametryzacji wpływu gór na wielkoskalowy przepływ powietrza w modelach numerycznych prognoz pogody. W sytuacji kiedy rozdzielczość modelu nie jest wystarczająca, żeby w sposób jawny opisać topografię, wprowadza się różnego rodzaje parametryzacje (uproszczenia). Np. można założyć, że poniżej pewnej wysokości przepływ jest wkoło gór, a powyżej – nad górami (ang. dividing streamline).

[madohora]

WICHURY W CAŁEJ POLSCE - Gazeta - 20.02.2022

[madohora]

Cyrkulacja powietrza – system prądów powietrznych nad powierzchnią kuli ziemskiej.

[madohora]

Huragan oznacza silną burzę na morzu lub na pustyni, po której wi­cher hulając tumany piasku podnosi

[madohora]

Są dowody z radarowych odczytów, ale także na podstawie obserwacji, że większość tornad ma spokojne, czyste oko, w którym panuje bardzo niskie ciśnienie analogicznie, jak to się dzieje w oku cyklonu tropikalnego. W środku jest spokojnie, wieją lekkie wiatry i jest ciemno, a jedynym źródłem światła dla tych, którzy widzieli środek tornada, mogły być błyskawice.

[madohora]

Obecności trąb lądowych i trąb na liniach szkwałowych lub sygnałów o ich możliwym powstaniu nie widać na radarach tak, jak widać mezocyklony, a sam proces powstania może trwać kilka minut. Stąd są one niemal nieprzewidywalne i groźne (zwłaszcza trąby lądowe)

[madohora]

Największe straty w ludziach spowodowane tornadami są odnotowywane w Bangladeszu – średnio 179 osób rocznie. Wynika to z dużej gęstości zaludnienia kraju i słabych konstrukcji domów i osiedli oraz niskiego poziomu wiedzy meteorologicznej.

[madohora]

Łastojčki lĕtaja nisko, boži dešćik je blisko łastojčki lĕtaja wysoko boži
dešćik je daloko

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 07.02.2022

[madohora]

DZISIAJ NADAL SILNY WIATR - Gazeta - 18.02.2022

[madohora]

bryza – wiatr charakterystyczny dla wybrzeży mórz, ogromnych zbiorników śródlądowych. Wieją z miejsc nagrzanych w kierunku chłodniejszych. Kierunek ich ruchu zmienia się dwukrotnie w ciągu doby - za dnia (od ok. 10 rano do zachodu) bryza morska wieje z morza w kierunku lądu. Natomiast od zmroku do rana występuje bryza lądowa - z lądu w kierunku morza. Kiedy dochodzi do zetknięcia się bryzy z kierunkiem wiatru ich prędkość niejako łączy się i wówczas ruch powietrza jest odczuwalny jako zdecydowanie bardziej intensywny, szybszy, dynamiczny. Dzięki temu może się także zwiększyć zasięg wiatru. W normalnych warunkach bryza morska nad Bałtykiem może dosięgać około 10 km w głąb lądu.

[madohora]

Pod względem mechanizmu powstawania trąby wodne przypominają słabe tornada. Zdecydowana większość to jednak wiry niezwiązane z mezocyklonem i ograniczone do dolnych warstw atmosfery, choć możliwe jest uformowanie się tornada superkomórkowego nad wodą, i takie zjawisko też zostanie nazwane trąbą wodną. Kiedy „lądowa” trąba powietrzna dociera nad morze, także staje się trąbą wodną. I odwrotnie, trąba wodna może stać się „lądową” trąbą powietrzną, choć w większości takich przypadków wir wkrótce się rozprasza (większość trąb morskich to relatywnie słabe wiry niezwiązane z superkomórką burzową). Warunki sprzyjające rozwojowi trąb morskich to: ciepłe, wilgotne, niestabilne, wznoszące się powietrze, gwałtowny rozwój chmury konwekcyjnej, występowanie w najniższych warstwach troposfery poziomej konwergencji wiatru oraz obecność wystarczająco silnej i skoncentrowanej rotacji w atmosferze. Obserwacje wykazały, że większość trąb przejawia podobny cykl rozwoju

[madohora]

Gdy jaskółki lecą nisko boży deszczyk bywa blisko, gdy latają górą, górą boży
deszczyk gdzieś za chmurą

[madohora]

[madohora]

Hdyž so wožnĕ wjedo staja, hospodarium ruki hraja

[madohora]

Dobra żniwna pogoda rękom chłopskim sił doda

[madohora]

[madohora]

Hač na Wita posyč syno hewak žnjeješ drewno

[madohora]

Na Wita ruszaj w sianokosy, bo zbierzesz drewno

[madohora]

Mokri sedmojospancy radźi přemokancy

[madohora]

Siedmiu Braci Śpiących ochoczo taple się w deszczu

[madohora]

Hdyž Pĕtra – Pawoła dešćiki lija, wokinsje len

[madohora]

Gdy na Piotra i Pawała deszcz leje skiśnie len

[madohora]

Hdyz kosa reci do zita
To womjelkuje pocpula

[madohora]

Gdy kosa z żytem gada
Przpiórka milknie i przepada

[madohora]

Leco wutoci dolinam sylzy,hejzo wupram hoji

[madohora]

Lato wyciśnie z doliny łzy gdy goi oparzeliny

[madohora]

Do Heliasa tey pod trechu schnzje
A po Heliasu ani na trese

[madohora]

Do Eliasza nawet pod strzechą schnie, po Eliaszu nawet na strzesze już nie

[madohora]

Jakub najprensi kruswar

[madohora]

Jakub pierwszy,który gruszki zbiera

[madohora]

Swjaty Jakub kałej hłócki zawjazuje

[madohora]

Święty Jakub główki kapuściane zwiąże

[madohora]

Hdyz huso kupac chwata prichwata descowa mrocel

[madohora]

Gdy gęś do kąpieli kroczy od razu się niebo mroczy

[madohora]

Prazić dyrbi si wokoło Jakuba stoz ma zrawić hać do Bartłomieja

[madohora]

Wokół Jakuba trzeba wysmażyć co do Bartłomieja ma dojrzeć

[madohora]

Suche leta su złe a mokre su horse

[madohora]

Suche lata są złe, mokre jeszcze gorsze

[madohora]

Hdyz maja wichorki ze słomu reje so njewjedro wari

[madohora]

Gdy wiatr ze słomą idą w tany warzy się niepogoda

[madohora]

[madohora]

Dziwna teraz jest pogoda
Raz leci śnieg a raz woda

[madohora]

To przysłowia o pogodzie
Teraz takie mamy w modzie

[madohora]

SZTORM NA BAŁTYKU - Interia - 27.01.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA. OPADY ŚNIEGU - Nasze Miasto - 27.01.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Nasze Miasto - 28.01.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 28.01.2022

[madohora]

PROGNOZA POGODY NA SOBOTĘ - Nasze Miasto - 29.01.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 29.01.2022

[madohora]

POGODA NA JUTRO - Nasze Miasto - 29.01.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA. SILNY WIATR - Nasze Miasto - 29.01.2022

[madohora]

POGODA NA NIEDZIELĘ - Nasze Miasto - 30.01.2022

[madohora]

[url=https://wiadomosci.radiozet.pl/Pogoda/Prognoza-pogody-w-Katowicach-30-stycznia-2022.-Temperatura-opady-i-wiatr]POGODA NA DZIŚ - Radio Zet - 30.01.2022/url]

[madohora]

WOŚP. ODWOŁANO KONCERTY POD SPODKIEM - www.katowice24.info - 30.01.2022

[madohora]

FINAŁ WOŚP. ODWOŁANO WSZYSTKIE KONCERTY POD SPODKIEM - Wyborcza - 30.01.2022

[madohora]

W piątek, 21 stycznia 2022 roku, dominować będzie zachmurzenie duże i umiarkowane. Lokalnie możliwe większe przejaśnienia. Śnieg poprószy głównie na wschodzie i południu Polski. Na termometrach zobaczymy od -2oC na Podkarpaciu, 0oC na Mazowszu i Suwalszczyźnie, do 1oC na Dolnym Śląsku. Wiatr umiarkowany, momentami dość silny, w porywach do 70 km/h, północno-zachodni.

[madohora]

We wtorek, 26 stycznia 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura z lokalnymi przejaśnieniami na zachodzie Polski. W całym kraju prognozowane są przelotne opady - na wschodzie i południu Polski śniegu i deszczu ze śniegiem, a na zachodzie i północy kraju głównie deszczu. Na termometrach zobaczymy od 1oC na Podkarpaciu i Suwalszczyźnie, 2oC na Mazowszu, 4oC na Dolnym Śląsku, do 5oC na Pomorzu Zachodnim. Zachodni wiatr będzie słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu.

[madohora]

Niedziela, 30 stycznia 2022 roku, minie pod znakiem pochmurnej i bardzo wietrznej aury. Na przeważającym obszarze kraju popada śnieg, na południu przechodzący w śnieg z deszczem. Bez opadów jedynie na zachodzie Polski. Na termometrach zobaczymy od 1oC na Podkarpaciu, 3oC na Mazowszu, do 6oC na Pomorzu. Zachodni wiatr będzie umiarkowany i silny, w porywach do 80 km/h, a na wybrzeżu nawet do 100 km/h.

[madohora]

☂

[madohora]

Po chłodnej końcówce grudnia, na początku stycznia temperatury znowu wzrosną. Pierwszy dzień Nowego Roku przyniesie pochmurną aurę z opadami śniegu i deszczu ze śniegiem. Kolejne dni podzielą Polskę na zimny wschód i cieplejszy zachód. W weekend, 8-9 stycznia 2022 roku, wypogodzi się, a na południu i wschodzie Polski prognozowane są opady śniegu.

[madohora]

Na początku tygodnia, nad Polską zalegać będzie jeszcze chłodne powietrze, które przyniesie ujemne temperatury na wschodzie kraju do –2 st. C w ciągu dnia. W kolejnych dniach zrobi się cieplej, na niebie pojawi się więcej chmur, które przyniosą przelotne opady deszczu i deszczu ze śniegiem, głównie na południu Polski. Najcieplejszym dniem będzie środa, 12 stycznia 2022 roku, gdzie na wybrzeżu termometry mogą wskazać nawet 8 st. C. Od czwartku, 13 stycznia 2022 roku, temperatury znowu zaczną spadać, a na niebie zobaczymy więcej słońca. Weekend, 15-16 stycznia 2022 roku, zapowiada się całkiem pogodnie ze średnimi temperaturami 0-2 st. C w ciągu dnia. Cieplej na wybrzeżu, do 5 st. C.

[madohora]

Druga połowa stycznia nie przyniesie większych zmian w pogodzie. Na początku tygodnia, na niebie pojawi się większe zachmurzenie i przelotne opady deszczu i deszczu ze śniegiem, ale w kolejnych dniach tygodnia przeważać będzie ładna pogoda – bez opadów i z przebłyskami słońca. Taki stan rzeczy będzie utrzymywał się do weekendu, 22-23 stycznia 2022 roku, kiedy temperatura nieznacznie spadnie (do –1 st. C na południu kraju), a na niebie pojawi się więcej chmur, które przyniosą opady deszczu ze śniegiem i śniegu, szczególnie w rejonach górskich.

[madohora]

Kolejny tydzień, to przyjemna pogoda, z licznymi rozpogodzeniami, temperaturami rzędu 3-4 st. C i lekkim śniegiem na południu kraju. Taka pogoda będzie utrzymywała się do 28 stycznia 2022 roku, kiedy to temperatury nieznacznie wzrosną, na niebie pojawi się zachmurzenie, które zamiast śniegu przyniesie opady deszczu i deszczu ze śniegiem. Na południu Polski będzie nieco chłodniej, w związku z czym możemy spodziewać się opadów śniegu. Ostatni weekend stycznia z większym zachmurzeniem, minimalnie wyższymi temperaturami i przelotnymi opadami deszczu.

[madohora]

Jak będzie wyglądać aura nad morzem w styczniu 2022? Na północy Polski przeważać będą dodatnie temperatury, szczególnie na początku miesiąca. W Gdańsku termometry momentami będą wskazywały nawet 7 st. C. W tym czasie pogoda będzie w kratkę ‒ chwilę ze słońcem będą się przeplatały z pochmurną i deszczową aurą. Chłodniejsze dni i opady śniegu przyjdą dopiero od połowy stycznia, kiedy to na termometrach zobaczymy maksymalnie –1 st. C. Lekki mróz będzie się utrzymywał do 27 stycznia. Pod koniec miesiąca znowu się ociepli. Od 29 stycznia termometry wskażą 4 st. C w ciągu dnia, a na niebie zobaczymy więcej chmur, które przyniosą przelotne opady deszczu i deszczu ze śniegiem.

[madohora]

🌘

[madohora]

Początek lutego, to słoneczna aura z zimowymi epizodami. W pierwsze dni tego zimowego miesiąca, padać będzie niemal w całej Polsce. Będzie to głównie śnieg i deszcz ze śniegiem. Taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia, kiedy niższe temperatury przyniosą głównie opady śniegu. Temperatura podzieli Polskę na chłodny wschód i cieplejszy zachód. Termometry wskażą -12oC na Suwalszczyźnie, do 2oC na Dolnym Śląsku.

[madohora]

Kolejny tydzień lutego przywita nas słoneczną, aczkolwiek mroźną aurą. Na termometrach zobaczymy od -10oC na wschodzie, do -1oC na zachodzie kraju, a na niebie małe i umiarkowane zachmurzenie, które przyniesie opady śniegu. W weekend, 12-13 lutego, dominować będzie zimowa z mrozem dochodzącym od -20oC.

[madohora]

Połowa lutego to kontynuacja srogiej zimy z przelotnymi opadami śniegu. Do czwartku, 17 lutego, dominować będzie słoneczna aura, a przelotne opady śniegu prognozowane są jedynie na północy kraju. Od piątku nad Polską pojawią się chmury, które przeniosą opady śniegu w zachodniej części kraju. W weekend w całej Polsce prognozowane jest duże zachmurzenie i opady, głównie śniegu i deszczu ze śniegiem. Termometry będą wskazywały od -15oC na północnym-wschodzie kraju, do -6oC na południowym-zachodzie Polski.

[madohora]

W ostatni tydzień lutego zima trochę odpuści. Dni będą w miarę ciepłe, a gdzieniegdzie może przelotnie popadać deszcz i deszcz ze śniegiem. Na południu kraju opady deszczu mogą przechodzić w opady śniegu. Na termometrach zobaczymy od -10oC na wschodzie kraju do -5oC na zachodzie

[madohora]

Jaką pogodę w górach przyniesie nam luty? Początek miesiąca będzie w miarę pogodny z temperaturami w okolicach 0oC. Dopiero od 9 lutego przyjdzie ochłodzenie, a wraz z nim śnieg. W tym czasie będzie mroźno, w dzień na termometrach zobaczymy -4,-6oC. W nocy temperatura spadnie do -10oC. Druga połowa miesiąca to przyjemna zimowa aura, z niewielkim przymrozkiem i przelotnymi opadami białego puchu. Taka aura pogoda powinna utrzymać się do marca

[madohora]

Początek lutego 2022 roku nad morzem przywita nas zimową aurą, z temperaturami poniżej 0oC i przelotnymi opadami śniegu i mokrego śniegu. To ochłodzenie i opady deszczu ze śniegiem prognozowane są do 17-18 lutego 2022 roku. W drugiej połowie lutego temperatury wzrosną ‒ termometry wskażą nawet 7oC. Do końca miesiąca na termometrach zobaczymy dodatnie wartości, a zamiast śniegu padać będzie przelotny deszcz.

[madohora]

TRUDNE WARUNKI POGODOWE - Silesion - 01.02.2022

[madohora]

POGODA NA TYDZIEŃ - Nasze Miasto - 01.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Nasze Miasto - 01.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Onet - 01.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Radio Zet - 01.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Radio Zet - 01.02.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA - Nasze Miasto - 01.02.2022

[madohora]

SZALEJĄCA WICHURA USZKODZIŁA DACH NA OSIEDLU TYSIĄCLECIA - Dziennik Zachodni - 01.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Onet - 02.02.2022

[madohora]

Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że śnieżyca połączona z porywistym wiatrem, dochodzącym do 130 km/h, połamała wiele drzew, a upadające gałęzie pozrywały linie energetyczne, odcinając od prądu 120 tysięcy gospodarstw domowych.

[madohora]

Podczas zimowego sztormu spadło nawet 80 cm śniegu, a w środkowe i północno-wschodnie wybrzeże atlantyckie USA uderzały fale wysokie na 5-10 metrów, które powodowały podtopienia na nabrzeżu. Nadejście mrozu sprawiło, że na molach i deptakach można spotkać lodowe rzeźby.

[madohora]

W rejonie Bostonu spadło aż 60 cm śniegu, a przyrost pokrywy śnieżnej sięgnął nawet 10 cm w ciągu jednej godziny, co czyni tę śnieżycę siódmą największą w dziejach pomiarów. Bilans żywiołu jest tragiczny, ponieważ zginęły 4 osoby. Szacuje się, że śnieżyca w różnym stopniu wpłynęła na codzienne życie 16 milionów mieszkańców.

[madohora]

W poniedziałek, 31 stycznia 2022 roku, dominować będzie zachmurzenie duże i umiarkowane. Na północnym-zachodzie i zachodzie Polski możliwe większe przejaśnienia. Z kolei w częściej wschodniej i południowo-wschodniej kraju prognozowane są przelotne opady śniegu i deszczu ze śniegiem. Na termometrach zobaczymy od -1oC na Suwalszczyźnie, 2oC na Mazowszu i Podkarpaciu, do 4oC na Pomorzu Zachodnim i Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, momentami dość silny, zachodni i północno-zachodni.

[madohora]

We wtorek, 1 lutego 2022 roku, dominować będzie pochmurna aura z lokalnymi przejaśnieniami na południu i wschodzie Polski. W zachodnich regionach prognozowane są opady śniegu i deszczu ze śniegiem. Termometry wskażą od -1oC na Suwalszczyźnie i Podkarpaciu, 1oC na Mazowszu, do 2oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, zachodni. E

[madohora]

W środę, 2 lutego 2022 roku, zachmurzenie duże i umiarkowane, tylko lokalnie - głównie na zachodzie Polski - możliwe większe przejaśnienia. W całym kraju prognozowane są przelotne opady - deszczu i deszczu ze śniegiem. Na południu Polski opady mogą mieć charakter intensywny. Na termometrach zobaczymy od 0oC na Suwalszczyźnie, 1oC na Podkarpaciu, 2oC na Mazowszu, do 4oC na Dolnym Śląsku i Pomorzu Zachodnim. Wiatr słaby i umiarkowany, momentami dość silny, północno-zachodni.

[madohora]

W czwartek, 3 lutego 2022 roku, na północy Polski zachmurzenie małe i umiarkowane i liczne rozpogodzenia. W części południowej i zachodniej kraju pojawi się większe zachmurzenie, które przyniesie przelotne opady deszczu ze śniegiem i śniegu. Termometry wskażą od -2oC na Suwalszczyźnie, -1oC na Podkarpaciu, 0oC na Mazowszu, 3oC na wybrzeżu, do 5oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, zachodni i południowo-zachodni

[madohora]

W miasteczku Punxsutawney (stan Pensylwania w USA) świstak wabi się Phil. W 1993 powstała komedia romantyczna pod tytułem Dzień Świstaka, której akcja wiąże się z tym świętem.

[madohora]

Od 1887 roku świszcz Phil zobaczył swój cień 114 razy (ostatni raz w 2021 r.), zaś cienia nie zobaczył 20 razy (po raz ostatni w 2020 r.) [1].

[madohora]

2 lutego w Kościele Katolickim w Polsce obchodzone jest święto Matki Bożej Gromnicznej – stąd też najprawdopodobniej wzięło się ludowe powiedzenie "na gromnicy połowa zimnicy". Ta data nie może być przypadkowa. W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie wypada Dzień Świstaka. Wiąże się z nim tradycja, która ma odpowiedzieć na pytanie: ile tak naprawdę tej "zimnicy" zostało?

[madohora]

Punxsutawney Phil to bez wątpienia najpopularniejszy świstak w Ameryce Północnej. I wcale nie ma znaczenia, że na przestrzeni lat zwierzak najprawdopodobniej wielokrotnie został zastąpiony przez swoich kuzynów. Wróćmy jednak do jego popularności. Phil zawdzięcza swoją sławę Dniu Świstaka. To on jest największą atrakcją corocznych obchodów w mieście Punxsutawney, w stanie Pensylwania. Ceremonia rozpoczyna się o poranku od wywabienia rzeczonego świstaka z norki. Jeśli Phil zobaczy swój cień, oznacza to, że czeka nas jeszcze sześć tygodni zimy, jeśli nie, to znak, że wiosna jest już bardzo blisko.

[madohora]

2 lutego 2021 roku zgodnie z tradycją wtajemniczeni i upoważnieni do obcowania z Philem mężczyźni obudzili go, a następnie wywabili z norki. Świstak wyszedł do ludzi dokładnie o 7:25 czasu lokalnego i szybko zauważył swój cień. Zgodnie z przepowiednią wiosna zawita więc na dobre dopiero pod koniec marca. Jest jednak i dobra wiadomość. Jeden z członków Klubu Świstaka twierdzi, że wiosna przyjdzie późno, ale za to będzie piękniejsza od zeszłorocznych – tak miał mu przekazać w tajemnicy Phil.

[madohora]

Dzień Świstaka jest obchodzony od 1887 roku. Od tego czasu Phil tylko 20 razy nie zobaczył swojego cienia. Taka sytuacja miała miejsce rok temu. Mimo długiej tradycji i ogromnej popularności zwierzak z Pensylwanii nie ma zdolności prognozowania pogody. Jak ustalono, statystycznie jego przepowiednie sprawdzają się w 50%. Mimo to każdego roku w Dniu Świstaka uczestniczy średnio 40 tysięcy osób.

[madohora]

Dzień Świstaka jest obchodzony od 1887 roku. Od tego czasu Phil tylko 20 razy nie zobaczył swojego cienia. Taka sytuacja miała miejsce rok temu. Mimo długiej tradycji i ogromnej popularności zwierzak z Pensylwanii nie ma zdolności prognozowania pogody. Jak ustalono, statystycznie jego przepowiednie sprawdzają się w 50%. Mimo to każdego roku w Dniu Świstaka uczestniczy średnio 40 tysięcy osób

[madohora]

Świstak to jeden z tych zwierzaków, który stał się pewnym symbolem. W USA wierzą, że od jego zachowania, a dokładniej od jego cienia, zależy kiedy przyjdzie wiosna. Coś w tym jest, bo zwierzęta ogólnie lepiej przeczuwają pewne zjawiska. Nawet powstał film, którego fabułę zbudowano wokół dnia tego zwierzęcia. Oczywiście w filmie nie chodziło o zwierzę, a coś zupełnie innego, to jednak świstak wielu będzie kojarzył się z popadaniem w wir codzienności. Czy jest „codziennym”, monotonnym zwierzakiem? Czy świstak cały czas śwista tak samo? Z pewnością nie, co Wam udowodnię!

[madohora]

Pierwsze spotkania ze świstakiem wzbudzały bardzo dużo emocji wśród ówczesnych biologów. Trudno było zakwalifikować tego ssaka do jakiejkolwiek dotąd poznanej grupy zwierząt. Pierwsza rycina przedstawiająca świstaka pochodzi z roku 1545, a jej autorem był Sebastian Munster. Jednak historia poznawania gatunku ma swoją genezę jeszcze wcześniej, bo już w roku 1255, kiedy to Bolesław Wstydliwy wydał opactwu cysterskiemu w Szczyrzycu przywilej polowania na wszystkie zwierzęta żyjące pod i w samych Tatrach. Relacje pochodzące z tamtego okresu wzmiankują, i to dość obszernie, o grupach myśliwych, wyspecjalizowanych właśnie w polowaniach na świstaki. Nazywano ich wówczas „świszczarzami”.

[madohora]

Niestety zachowane zapiski odnoszą się raczej do metod polowania czy kulinariów. Dopiero w XVII i XVIII wieku zaczęły powstawać bardziej obrazowe opisy tego zwierzęcia, które aż do roku 1868 po polskiej stronie Tatr było odławiane na potęgę. Pisali o nim Gabriel Rączyński, Krzysztof Kluk czy Maksymilian Nowicki. Dopiero ten ostatni w roku 1865 opublikował pełny opis biologii gryzonia. To właśnie Nowicki opisując po raz pierwszy świstaka w sposób stricte naukowy, jak na tamte czasy oraz warunki przystało, użył łacińskiego określenia Arctomys – co w wolnym tłumaczeniu na język polski oznacza nic innego jak „misiomysz”. Genezy takiego określenia należy doszukiwać się w wyglądzie świstaka.

[madohora]

Inny Polski naukowiec Ludwik Zejszner określił świstaka jako „niedźwiedziomysz”. Na potwierdzenie użytej przez siebie nazwy tak opisał zwierze: „…wygląda jakby składało się z dwóch innych; łbem podobne myszy, resztę ciała niedźwiedziowi, pokryte długim włosem nie różniącym się od szopów.” A skąd w takim układzie ostateczna nazwa, używana do dzisiaj? Odpowiedź w tym samym tekście.

[madohora]

Zejszner pisał, że górale określali świstaka… świstakiem. Dlaczego? Ze względu na jego charakterystyczne „szczekanie” przypominające bardziej świst. Podobne pochodzenie ma nazwa łacińska. Marmota marmota – w tłumaczeniu na polski oznacza kogoś mamroczącego, marudzącego lub mruczącego. Głos jest niezwykle ważnym elementem komunikacji w kolonii świstaków.

[madohora]

Cała seria różnych świstów pozwala zwierzętom na swój sposób określić rodzaj nadchodzącego niebezpieczeństwa, czy też komunikację między sobą, a także ustalenie w danym momencie pozycji konkretnego osobnika. Pojedynczy, ostry, wysoki gwizd oznacza nadlatującego orła. Wtedy inne świstaki, ostrzeżone w ten sposób, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki znikają w norach pod ziemią. Natomiast jeśli w pobliżu znajdzie się człowiek lub lis czy pies, wtedy następuje seria świstów o średnim natężeniu. Świstaki chowają się w norach, przeczekują niebezpieczeństwo siedząc u wylotu i obserwują następujące po sobie zdarzenia. Przeważnie lis słysząc tego typu dźwięki, rezygnuje z polowania, gdyż wie, że upolowanie takiego świstaka wiąże się ze zbyt dużą utratą energii. Poza dźwiękami ostrzegawczymi, te gryzonie wydają także piski lub pomruki będące głosami kontaktowymi pomiędzy poszczególnymi członkami świstaczego klanu.

[madohora]

Świstaki kopią głębokie tunele, na końcu których znajdują się nory. W nich można znaleźć gniazda, a w gnieździe nawet 6 młodych urodzonych w czerwcu po 33 dniowej ciąży. Wiewiórki należą raczej do małych zwierząt, a świstak, łącznie z ogonem, mierzy niemal 70 cm i może ważyć nawet 4 kg, co czyni go, zaraz po bobrze, największym gryzoniem zamieszkującym nasz kraj. Przedstawiona masa jest masą średnią, dlatego że jesienią świstaki ważą nawet do 6 kg! Główną przyczyną tak gwałtownego zwiększenia masy ciała jest nic innego jak zbliżająca się zima, podczas której zwierzęta te ucinają sobie kilkumiesięczną drzemkę. Żeby móc przetrwać ten okres, sama tkanka tłuszczowa stanowi niemal 2 kilogramy! Świstaki gromadzą się zazwyczaj pod koniec października i wspólnie zimują w specjalnych komorach zimowych. Na zewnątrz śpią najstarsze, a zarazem najbardziej doświadczone osobniki, natomiast w samym środku, otoczone innymi osobnikami, zimują najmłodsze zwierzęta. W tym czasie temperatura ciała spada do około 8 stopni, co stanowi nieco mniej (przeważnie o 2-3 stopnie) niż temperatura panująca wówczas w norze. Akcja serca spada z aż 220 skurczów na minutę w okresie letnim, do zaledwie 15 zimą. Sen świstaka trwa według różnych źródeł około 220 dni, ale ze względu na zmiany klimatyczne, które cały czas postępują, długość snu z roku na rok się skraca. Podczas hibernacji ssaki co trzy tygodnie przebudzają się, głównie ze względu na rosnącą temperaturę środowiska zewnętrznego. Im częściej temperatura wzrasta do 0 stopni lub powyżej, tym świstaki częściej budzą się, co stanowi duży wydatek energetyczny. Podczas takich krótkich przebudzeń temperatura ciała rośnie do 34 stopni. Nietrudno zatem wywnioskować, że takie zjawisko może mieć opłakane skutki dla zwierząt. W drastycznych przypadkach prowadzi to nawet do śmierci, przede wszystkim, młodych osobników. Ale śmierć na świstaki czyha także wtedy, gdy termiczna zima dobiega końca później niż pozwalają na to zapasy tłuszczu. Zwierze wówczas wyczerpane balansuje na granicy życia i śmierci.

[madohora]

Rodzina świstaków może składać się z kilkunastu członków, natomiast kilka rodzin żyjących obok siebie tworzy dość sporą kolonię. Jak się okazuje osobniki żyjące w tych koloniach, a przede wszystkim samce, co jakiś czas ruszają na obchód zajmowanego przez nie skrawka ziemi. Przy okazji kontroli swojej „granicy”, zwierzęta znakują teren wydzieliną pochodzącą z gruczołów umieszczonych w okolicy odbytu, na poduszkach łap oraz na policzkach. W ten sposób dają znać sąsiadom, że to ich „prywatna” działka, na którą lepiej nie wchodzić. Jeżeli samiec napotka na obce osobniki, wówczas zaczyna je odstraszać. Najpierw stroszy sierść i podnosi ogon pionowo do góry charakterystycznie machając i udając przy tym jeszcze większego niż jest naprawdę. Zazwyczaj takie odstraszanie pomaga a osobnik, który otrzymał tak wyrazisty sygnał zawraca na pięcie i odchodzi w swoją stronę. Przede wszystkim na granice rewirów zapuszczają się ciekawskie osobniki młodociane, nie znające jeszcze wielu zagrożeń. Trochę tacy nastolatkowie, przekładając na nasze, ludzkie rozumienie struktury wiekowej danej populacji. Bywają również takie sytuacje, kiedy dochodzi do konfrontacji między dorosłymi samcami przebywającymi na granicy terytorium. Wtedy sygnały wizualne raczej nie pomagają i dochodzi do walki, często na śmierć i życie. Największa bronią każdego świstaka są siekacze. Ssak potrafi nimi naprawdę bardzo mocno zranić przeciwnika. Gdy walka nie ma zwycięzców, a żaden z toczących bój nie chce ustąpić, zwierzęta będą ją toczyć aż do skutku, dopóki jeden z nich nie odpuści. Jeszcze będąc dziećmi, samce są przysposobiane do takich incydentów. Latem można obserwować jak młodociane osobniki toczą między sobą walki na niby, podczas których zdobywają umiejętności służące w życiu dorosłym.

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Nasze Miasto - 03.02.2022

[madohora]

USA. POTWORNY ATAK ZIMY. KRAJ SPARALIŻOWANY - www.msn.com.pl - 04.02.2022

[madohora]

IMGW OSTRZEGA PRZED WICHURAMI - www.msn.com.pl - 04.02.2022

[madohora]

1 500 LAT TEMU ZNIKNĘŁA NIEMAL CAŁA CYWILIZACJA - www.msn.com.pl - 04.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Nasze Miasto - 04.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 04.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Onet - 04.02.2022

[madohora]

W piątek, 4 lutego 202 roku, przeważać będzie pochmurna aura. W całej Polsce pojawią się opady - na wschodzie śniegu i deszczu ze śniegiem, a w części zachodniej kraju opady marznącego deszczu. Na termometrach zobaczymy od 0oC na Podkarpaciu, 1oC na Suwalszczyźnie, 3oC na Mazowszu, do 7oC na Pomorzu Zachodnim i Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeż południowo-zachodni.

[madohora]

W sobotę, 5 lutego 2022 roku, nad Polską zawisną chmury, które przyniosą opady deszczu i deszczu ze śniegiem w niemal całym kraju. Bez opadów jedynie w północno-zachodniej części Polski. Na termometrach zobaczymy od 2oC na Podlasiu, 4oC na Mazowszu, do 6oC na Dolnym Śląsku. Znowu będzie mocno wiać – zachodni wiatr będzie umiarkowany, na wybrzeżu silny, w porywach do 60km/h.

[madohora]

W niedzielę, 6 lutego 2022 roku nadal dominować będzie pochmurna aura, która przyniesie przelotne opady – deszczu i deszczu ze śniegiem – w całym kraju. Najintensywniejsze opady są prognozowane głównie na wschodzie Polski. Na termometrach zobaczymy od 1oC na Podkarpaciu i Suwalszczyźnie, 3oC na Mazowszu, do 6oC na Dolnym Śląsku. Południowo-zachodni wiatr będzie umiarkowany, silny nad morzem i w górach, w porywach do 60-70 km/h.

[madohora]

Początek lutego, to słoneczna aura z zimowymi epizodami. W pierwsze dni tego zimowego miesiąca, padać będzie niemal w całej Polsce. Będzie to głównie śnieg i deszcz ze śniegiem. Taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia, kiedy niższe temperatury przyniosą głównie opady śniegu. Temperatura podzieli Polskę na chłodny wschód i cieplejszy zachód. Termometry wskażą -12oC na Suwalszczyźnie, do 2oC na Dolnym Śląsku.

[madohora]

Kolejny tydzień lutego przywita nas słoneczną, aczkolwiek mroźną aurą. Na termometrach zobaczymy od -10oC na wschodzie, do -1oC na zachodzie kraju, a na niebie małe i umiarkowane zachmurzenie, które przyniesie opady śniegu. W weekend, 12-13 lutego, dominować będzie zimowa z mrozem dochodzącym od -20oC.

[madohora]

Połowa lutego to kontynuacja srogiej zimy z przelotnymi opadami śniegu. Do czwartku, 17 lutego, dominować będzie słoneczna aura, a przelotne opady śniegu prognozowane są jedynie na północy kraju. Od piątku nad Polską pojawią się chmury, które przeniosą opady śniegu w zachodniej części kraju. W weekend w całej Polsce prognozowane jest duże zachmurzenie i opady, głównie śniegu i deszczu ze śniegiem. Termometry będą wskazywały od -15oC na północnym-wschodzie kraju, do -6oC na południowym-zachodzie Polski.

[madohora]

W ostatni tydzień lutego zima trochę odpuści. Dni będą w miarę ciepłe, a gdzieniegdzie może przelotnie popadać deszcz i deszcz ze śniegiem. Na południu kraju opady deszczu mogą przechodzić w opady śniegu. Na termometrach zobaczymy od -10oC na wschodzie kraju do -5oC na zachodzie

[madohora]

Jaką pogodę w górach przyniesie nam luty? Początek miesiąca będzie w miarę pogodny z temperaturami w okolicach 0oC. Dopiero od 9 lutego przyjdzie ochłodzenie, a wraz z nim śnieg. W tym czasie będzie mroźno, w dzień na termometrach zobaczymy -4,-6oC. W nocy temperatura spadnie do -10oC. Druga połowa miesiąca to przyjemna zimowa aura, z niewielkim przymrozkiem i przelotnymi opadami białego puchu. Taka aura pogoda powinna utrzymać się do marca.

[madohora]

Początek lutego 2022 roku nad morzem przywita nas zimową aurą, z temperaturami poniżej 0oC i przelotnymi opadami śniegu i mokrego śniegu. To ochłodzenie i opady deszczu ze śniegiem prognozowane są do 17-18 lutego 2022 roku. W drugiej połowie lutego temperatury wzrosną ‒ termometry wskażą nawet 7oC. Do końca miesiąca na termometrach zobaczymy dodatnie wartości, a zamiast śniegu padać będzie przelotny deszcz.

[madohora]

Wichura zerwie dachy i wyłączy prąd

[madohora]

Przed nami aż trzy wichury. Pierwsza z nich spodziewana jest w nocy z piątku na sobotę (4/5.02) w zachodniej połowie kraju, a w sobotę (5.02) w pierwszej połowie dnia we wschodniej połowie kraju. Porywy wiatru będą dochodzić do 60-80 km/h, a lokalnie do 90 km/h.

[madohora]

Najmocniej powieje podczas przechodzenia frontu atmosferycznego, któremu towarzyszyć będą przelotne, ale chwilami intensywne opady deszczu, a na wschodzie także deszczu ze śniegiem i śniegu. Niewykluczone, że miejscami pojawią się też burze.

[madohora]

W sobotę (5.02) w ciągu dnia, po apogeum wichury, nadal będzie bardzo mocno wiać, w porywach do 50-60 km/h. Znów będą setki interwencji strażackich przy usuwaniu połamanych i powalonych drzew oraz zabezpieczaniu uszkodzonych dachów, a dziesiątki tysięcy odbiorców zostanie pozbawionych prądu i ogrzewania.

[madohora]

Już teraz warto przygotować się na dłuższy okres porywistego wiatru i obfitych opadów, przełożyć zaplanowaną aktywność na otwartej przestrzeni oraz zabezpieczyć wszelkie przedmioty leżące luzem na balkonie lub przed domem, które może porwać wiatr.

[madohora]

Jak się zabezpieczyć?

1. Sprawdzaj aktualne prognozy pogody i komunikaty służb kryzysowych.
2. Unikaj przebywania na otwartej przestrzeni; najlepiej szukaj schronienia w budynku.
3. W mieszkaniu i domu zamknij okna i sprawdź ich zamknięcia (w razie konieczności odpowiednio je zabezpiecz).
4. Z balkonu, tarasu, podwórka i obejścia usuń (lub zabezpiecz) przedmioty, które mogłyby zostać porwane przez wiatr (donice, suszarki do prania, karmniki, meble itp.).
5. Silny wiatr grozi zerwaniem linii wysokiego napięcia i brakiem dostaw prądu - miej w domu świece z zapałkami, latarkę na dynamo lub na baterie, radio na baterie, zapasowe baterie; naładuj wcześniej telefony komórkowe.
6. Postaraj się nie stać pod drzewami, nie podchodź blisko budynków, nie zatrzymuj się pod trakcjami elektrycznymi, szyldami, tablicami reklamowymi, rusztowaniami itp.
7. Nie parkuj pojazdów w pobliżu drzew, rusztowań, stalowych konstrukcji, tablic reklamowych, trakcji elektrycznych itp.
8. Podczas jazdy samochodem zachowaj szczególną ostrożność przy wyjeżdżaniu na otwartą przestrzeń z drogi osłoniętej ekranami, budynkami lub drzewami.
9. Zapewnij bezpieczeństwo zwierzętom, które trzymasz na dworze, zamknij je w odpowiednio przygotowanych pomieszczeniach.
10. Pamiętaj, że podczas silnego wiatru temperatura odczuwalna jest o kilka stopni niższa niż ta, którą wskazuje termometr.

[madohora]

Od 20 lat nie było takiej wichury na Pomorzu. Całe miasta odcięte od prądu i telefonów, powalone lasy

[madohora]

Na Pomorzu, gdzie wichura Nadia okazała się najsilniejszą od 20 lat, porywy dochodzące do 120 km/h poczyniły poważne szkody. W jego zachodniej części całe miejscowości są pozbawione prądu i łączności telefonicznej. Nawałnica położyła hektary lasów.

[madohora]

Wichura Nadia poczyniła szkody niemal w całym kraju, jednak zdecydowanie najbardziej niszczycielska okazała się na Pomorzu, gdzie w nocy z soboty na niedzielę (29/30.01) porywy wiatru dochodziły nawet do 120 km/h.

[madohora]

W szczytowym momencie prąd przestał płynąć do ponad 200 tysięcy odbiorców. Pogrążone w ciemnościach były całe miejscowości, w tym m.in. Koszalin. Jeden z porywów osiągnął tam 104 km/h, a to oznacza, że był najsilniejszym od 20 lat, a dokładniej od 28 października 2002 roku, kiedy uderzyła wichura Żaneta.

[madohora]

Wśród regionów, gdzie minionej nocy bez prądu w dalszym ciągu było 40 tysięcy gospodarstw domowych, znalazło się Pojezierze Drawskie. W samym Drawsku Pomorskim wszystkie światła zaświeciły się dopiero w poniedziałek (31.01) wieczorem.

[madohora]

Gdy cały region przeżywał masowy blackout, wichura łamała drzewa i zrywała dachy. Położone zostały całe hektary lasów. Leśnicy wciąż szacują szkody, ale już można mówić o bardzo dużych liczbach. To już kolejny kataklizm na Pomorzu, który dziesiątkuje tamtejsze lasy.

[madohora]

Bardzo duże straty w drzewostanach odnotowane zostały także w rejonie Kołobrzegu. Wstępne bilanse wskazują na zniszczenie 20 tysięcy metrów sześciennych lasu. Porywy wiatru w mieście osiągały 112 km/h. Ostatnio tak mocno wiało w 2019 roku, a jeszcze mocniej w 2002 roku, aż 119 km/h.

[madohora]

Zachodnie Pomorze należy do najmniej wietrznych miejsc całego Pomorza. Wiatr rzadko przekracza tam 100 km/h, znacznie częściej dzieje się to na najbardziej wysuniętym na północ odcinku wybrzeża, między Darłowem a Władysławowem.

[madohora]

Świadczy o tym fakt, że w Świnoujściu odnotowano porywy do 101 km/h i były one największymi od listopada 1995 roku, a więc o 26 lat, kiedy wiało tylko nieco mocniej, do 104 km/h. We wschodniej części wybrzeża porywy dochodziły do 124 km/h.

[madohora]

W Helu maksymalna prędkość wiatru w porywach wyniosła 108 km/h i była największą od listopada 2011 roku, kiedy odnotowano 115 km/h. Skrajnie mocno wiało też w Gdańsku. Na lotnisku w Rębiechowie zmierzono 111 km/h, a w mieście do 100 km/h. W Ustce podczas sztormu w falochronie powstała kilkumetrowa wyrwa.

[madohora]

22 stopnie ciepła w lutym? Czy to w ogóle jest możliwe? Pogoda potrafi nas wyjątkowo zaskoczyć

[madohora]

Luty znany jest nam jako jeden z najzimniejszych miesięcy w roku. Czy mimo to możliwe jest, aby temperatura przekraczała 20 stopni w cieniu, a my mogli poczuć na swej twarzy prawdziwy powiew wiosny?

[madohora]

W naszej prognozie na przyszły tydzień pojawiło się nawet 15 stopni ciepła miejscami na południu kraju. Niektórzy czytelnicy uznali, że tak wysokie temperatury nie są możliwe o tej porze roku w naszym kraju. Czy mają rację?

[madohora]

Choć wydaje się nam, że mieszkamy w klimacie polarnym, bo przez większą część roku jest zimno, to jednak w rzeczywistości pogodą w Polsce rządzi klimat umiarkowany ciepły, który zapewnia nas w bardzo skrajne oblicza aury. Bywa, że luty jest lodowaty i śnieżny, a innym razem przypomina wczesną wiosnę.

[madohora]

Mimo, iż bieżąca zima przynosi śnieg i mróz, to jednak aż tak surowa, jak te sprzed lat, nie jest. Zdecydowana większość z nas chciałaby o niej zapomnieć i cieszyć się już radosną wiosną, równie ciepłą, jak przed dwoma laty.

[madohora]

Musimy się jeszcze uzbroić w cierpliwość, przynajmniej do przyszłego tygodnia, kiedy termometry miejscami na zachodzie i południu kraju pokażą wartości dwucyfrowe. Przy sprzyjającym wietrze znad gór odnotujemy nawet do 15 stopni w cieniu.

[madohora]

Taka temperatura wydaje się mało wiarygodna, a jednak w lutym zdarzały się znacznie wyższe, nawet takie, w które trudno uwierzyć. A jednak zaledwie przed rokiem końcówka miesiąca przyniosła nam wysyp nowych historycznych rekordów ciepła.

[madohora]

25 lutego w Makowie Podhalańskim w Małopolsce odnotowaliśmy 22,1 stopnia. To jak dotychczas najwyższa temperatura w lutym co najmniej na tle ostatniego stulecia. Rekordy temperatury padły też w wielu innych miejscowościach, w najróżniejszych regionach kraju, o czym świadczy poniższa mapka.

[madohora]

Co ciekawe, ubiegłoroczny luty wcale nie był ciepły, a wręcz przeciwnie. Mimo nadzwyczajnie ciepłej końcówki, niemal w całości przynosił spore mrozy. Ostatecznie zapisał się jako najzimniejszy i zarazem pierwszy poniżej normy temperaturowej od 3 lat.

[madohora]

Dotychczas niezmiennie najcieplejszym lutym pozostaje ten z 1990 roku. Przypominając sobie ostatnią dekadę tego miesiąca, można się wprost rozmarzyć. Temperatury w całym kraju przekraczały 15 stopni, nawet w zwykle najzimniejszych regionach.

[madohora]

21 lutego 1990 roku w Suwałkach zmierzono 15 stopni, w Białymstoku 16 stopni, w Krakowie 19 stopni, a we Wrocławiu, w Legnicy i Jeleniej Górze nawet 20 stopni.

[madohora]

Rekordowe ciepło utrzymywało się przez kilka dni, po czym osiągnęło kolejne apogeum 25 lutego. W Warszawie odnotowano wtedy 17 stopni, w Opolu i Katowicach 19 stopni, w Krakowie 20 stopni, a w Tarnowie nawet 21 stopni. Jeszcze do ubiegłego roku były to najcieplejsze dni lutego w dziejach polskiej meteorologii.

[madohora]

Zdarzyły się one podczas poprzedniej najbardziej łagodnej zimy, przynajmniej od końca osiemnastego wieku, którą pobiła dopiero zima z przełomu 2019 i 2020 roku. Jakby tego było mało, to tamten luty również okazał się najcieplejszym w historii, ponieważ średnia miesięczna temperatura ogólnokrajowa była wyższa od normy o przeszło 5,5 stopnia, a na Suwalszczyźnie, polskim biegunie zimna, nawet o 8 stopni!

[madohora]

Pogodą rządziły atlantyckie niże, które dostarczały nam wyjątkowe ciepło przez całą zimę, zapewniły nam też nadzwyczaj wczesną wiosnę. Powtórkę, choć w nieco łagodniejszym wydaniu, mieliśmy 6 lat temu. Luty zapisał się wówczas najcieplej od 14 lat. Jednak najcieplejszy luty ostatnich 18 lat mieliśmy w 2000 roku.

[madohora]

Bardziej przypominał marzec, a nawet kwiecień, aniżeli ostatni miesiąc zimy. Z powodu wysokich temperatur na każdym kroku można się było natknąć na oznaki wczesnej wiosny, od kwitnących kwiatów przez bazie i pąki na drzewach po śpiewające ptaki i latające owady.

[madohora]

Mieliśmy całe mnóstwo ciepłych dni, podczas których na południu kraju, w podmuchach halnego, temperatura przekraczała w cieniu 15 stopni. Poza regionami północno-wschodnimi maksymalnie odnotowano kilkanaście stopni powyżej zera. Najwyższą temperaturę zmierzono 17 lutego w Słubicach w woj. lubuskim, gdzie było 17,8 stopnia.

[madohora]

Ciepło to jednak tylko jedno z oblicz lutego. Miesiąc ten bywał też bardzo zimny i śnieżny, bowiem właśnie wtedy notujemy najczęściej największe ilości białego puchu, które przez całą zimę się kumulują. Najmroźniejszy luty w 242-letniej historii pomiarów wystąpił w 1929 roku. Średnia temperatura miesięczna była aż o ponad 12 stopni niższa od tej, którą dzisiaj uznajemy za normę.

[madohora]

Temperatura w Kotlinie Żywieckiej spadła co najmniej do minus 41 stopni. Taką wartość udało się odnotować. Jednak poza stacjami meteo mogło być jeszcze zimniej. W kotlinach górskich temperatura spadła zapewne w okolice minus 50 stopni, a i nawet 60 stopni mrozu nie byłoby zaskoczeniem. W zamian, z powodu napływu powietrza arktycznego, było przeważnie słonecznie i bez opadów.

[madohora]

Lodowato było też w 1956 i 1963 roku. Tymczasem najzimniejszy luty ostatniego ćwierćwiecza mieliśmy całkiem niedawno, bo w 2012 roku. Na początku miesiąca przeżyliśmy największą falę mrozów od 1986 roku. Ostatecznie średnia temperatura miesięczna w skali ogólnokrajowej była niższa od normy o ponad 5 stopni.

[madohora]

Jednak jeszcze mroźniejszych lutych doświadczaliśmy przed połową dwudziestego wieku, a zwłaszcza w okresie tzw. małej epoki lodowej. Zdarzało się, że tęgi mróz trzymał przez cały miesiąc, a przy tym leżało mnóstwo śniegu. O nadejściu wiosny nikt nawet nie myślał.

[madohora]

Luty 2018 roku był pierwszym zimnym i zarazem najzimniejszym od 6 lat, mimo, że wiosna okazała się niemal rekordowo ciepła. Rok później luty był tylko nieznacznie chłodniejszy od wyjątkowo ciepłego z 2016 roku. Luty 2020 roku był ponownie nadzwyczaj łagodny.

[madohora]

Nic dziwnego, że mamy nadzieję, że tegoroczny luty będzie równie ciepły. Niewielu pogniewałoby się, gdyby wiosna miała się u nas zjawić miesiąc wcześniej. Prognozy długoterminowe są pod tym względem optymistyczne, za co trzymamy kciuki.

[madohora]

[madohora]

W przyszłym tygodniu pierwszy powiew wiosny. Na termometrach nawet 15 stopni i słonecznie

[madohora]

Jeśli prognozy się sprawdzą, to przyszły tydzień będzie jak marzenie, oczywiście jak na warunki pogodowe lutego. Przez kilka dni będzie nie tylko słonecznie, ale też nietypowo ciepło.

[madohora]

Powiew wczesnej wiosny na początku lutego? Czemu nie! Pogoda potrafi nas mile zaskoczyć, choć ostatnio rzadko się jej to zdarza. Tym razem zrobi wyjątek. Po spodziewanych w weekend wichurach, przyszły tydzień przyniesie nam zupełną odmianę aury.

[madohora]

Jej źródłem będzie wyż, który dotrze aż znad wschodnich wybrzeży Kanady, najpierw nad zachodnią Europę, a następnie nad jej południowe obszary, sięgając również centrum, w tym naszego kraju.

[madohora]

Wyż zacznie sprowadzać z północnej Afryki bardzo ciepłe powietrze, które panować u nas będzie przy pogodnym niebie. Zwykle największym w lutym ociepleniom towarzyszy pochmurne niebo, opady i porywisty wiatr. Tym razem będzie bardzo spokojnie. Poczujemy pierwsze powiewy wiosny.

[madohora]

Ile stopni zobaczymy na termometrach? Przeważnie od 8 do 10 stopni, jednak na zachodzie i południu kraju będzie cieplej, 11-13 stopni, a za sprawą południowego wiatru miejscami na Śląsku i w Małopolsce nawet do 15 stopni w cieniu.

[madohora]

[madohora]

Kolejny weekend pod znakiem niebezpiecznych wichur

[madohora]

Przed nami kolejny bardzo niebezpieczny weekend, ponieważ wróci wichura, a wraz z nią intensywne opady, zarówno deszczu, jak i śniegu. Służby będą miały mnóstwo pracy przy połamanych drzewach, uszkodzonych budynkach i awariach sieci energetycznej.

[madohora]

Kilkanaście tysięcy gospodarstw domowych wciąż jest pozbawionych prądu po niedzielnej (30.01) wichurze Nadia, a już nadciągają kolejne, które znów pozrywają linie energetyczne, uszkodzą dachy na budynkach i połamią drzewa. Uderzenia wichur będą aż trzy.

[madohora]

Pierwsze spodziewane jest w nocy z piątku na sobotę (4/5.02), na wschodzie kraju przeciągnie się też na pierwszą połowę dnia w sobotę (5.02). Porywy wiatru osiągać będą 60-70 km/h, a na zachodzie, w centrum i na wschodzie nawet do 80 km/h.

[madohora]

Drugie uderzenie, jeszcze silniejsze, nastąpi w nocy z soboty na niedzielę (5/6.02) i utrzyma się przez całą niedzielę (6.02). Tym razem porywy przeważnie będą osiągać 70-80 km/h, a miejscami do 90 km/h, zwłaszcza na Dolnym Śląsku i Pomorzu. Nad samym morzem powieje do 100 km/h, a w górach powyżej 120 km/h.

[madohora]

Trzecie uderzenie wiatru nastąpi w poniedziałek i wtorek (7-8.02). Porywy wiatru dochodzić będą 60-70 km/h, a miejscami do 80 km/h. Tym razem wichury nie powinny być aż tak niszczycielskie, jak ostatnio, jednak będą stwarzać poważne zagrożenie i nie można ich bagatelizować.

[madohora]

Porywistemu wiatrowi będą towarzyszyć przelotne, ale dość obfite opady deszczu i śniegu, w najróżniejszych konfiguracjach. Mogą one mieć postać ulew, zawiei śnieżnych, krup śnieżnych i gradobić, niewykluczone są też burze.

[madohora]

[madohora]

Duża lawina zeszła do Morskiego Oka. O krok od tragedii, bo wcześniej były tam tłumy turystów

[madohora]

W nocy do Morskiego Oka w Tatrach zeszła duża lawina śnieżna. Było tylko o krok od tragedii, ponieważ zaledwie kilka godzin wcześniej po tafli jeziora spacerowały całe rzesze turystów, ignorując tablice ostrzegawcze.

[madohora]

Tatrzański Park Narodowy (TPN) poinformował, że około godziny 23:00 w nocy z wtorku na środę (1/2.02) z Marchwicznego Żlebu do Morskiego Oka zeszła lawina śnieżna. Masy śniegu uderzając z prędkością ponad 100 km/h połamały pokrywę lodową na popularnym akwenie.

[madohora]

Pracownicy Parku zwracają uwagę, że było tylko o krok od tragedii, ponieważ zaledwie kilka godzin wcześniej po lodowej tafli w tym rejonie spacerowały tłumy turystów, ignorując tablice ostrzegawcze. Gdyby lawina zeszła wcześniej, mogło być wiele ofiar.

[madohora]

O tym, jak może się skończyć lawina schodząca do lodowatego jeziora, dowiedzieliśmy się w miniony weekend. Wtedy lawina zeszła ze zboczy Liptowskich Kosturów do Doliny Pięciu Stawów Polskich, porywając dwie osoby.

[madohora]

Jedna z nich, mężczyzna, został wepchnięty przez masy śniegu do Czarnego Stawu Polskiego. Załamała się pod nim pokrywa lodowa i wpadł do bardzo zimnej wody. Przybyli na miejsce ratownicy wydobyli ciało turysty ze stawu.

[madohora]

„Tu nigdy nie jest bezpiecznie... Zwały śniegu zerwały słupek z piktogramami oznaczającymi przebieg szlaku, zostały złamane płoty oraz zakryło zejście do słynnego jeziora... Niestety turyści nie czytają i nie stosują się do widniejących zakazów” - mówią pracownicy TPN.

[madohora]

Marchwicznym Żlebem każdej zimy schodzą lawiny śnieżne w różnych rozmiarach, zdarza się, że zabójcze. Najbardziej tragiczna stoczyła się zimą z przełomu 1931 i 1932 roku, zabijając dwóch pracowników schroniska nad Morskim Okiem, rąbiących przeręble w lodzie.

[madohora]

Co kilka lat lawiny są na tyle duże i docierają tak daleko, aby łamać lód na jeziorze. Największa z nich miała miejsce w lutym 2000 roku, niszcząc pas lasu szeroki na 150 metrów. Dotarła aż na stok Żabiej Grani i uszkodziła budynek schroniska.

[madohora]

[madohora]

Zabójcze lawiny w Tatrach. W rejonie Kasprowego Wierchu i w Dolinie Pięciu Stawów zginęły 2 osoby

[madohora]

Tragiczna sobota w Tatrach. W rejonie Kasprowego Wierchu i w Dolinie Pięciu Stawów zeszły lawiny, które spowodowały śmierć 2 osób. W górach doszło do kolejnego załamania pogody, szaleją zawieje i zamiecie śnieżne, a zagrożenie lawinowe jest wysokie.

[madohora]

Turyści ignorują ostrzeżenia ratowników górskich, aby nie wychodzić w góry podczas niebezpiecznej pogody. Niestety, w sobotę (29.01) skończyło się to tragicznie. W Tatrach zeszły dwie lawiny śnieżne.

[madohora]

Jedna z nich stoczyła się ze zboczy Liptowskich Kosturów do Doliny Pięciu Stawów Polskich, porywając dwie osoby. Kobieta zdołała sama wydostać się ze śniegu. Szczęścia nie miał mężczyzna, który został wepchnięty przez masy śniegu do Czarnego Stawu Polskiego.

[madohora]

Załamała się pod jego ciężarem pokrywa lodowa i wpadł do bardzo zimnej wody. Kobieta próbowała go ratować, ale wychłodziła się i opadła z sił. Przybyli na miejsce ratownicy wydobyli ciało turysty ze stawu.

[madohora]

Druga lawina, niemal w tym samym czasie, zeszła z Uhorcia Kasprowego, w północno-wschodniej grani Kasprowego Wierchu, do Doliny Gąsienicowej. Narciarze szusowali tam poza wyznaczoną trasą, w miejscu osuwania się śniegu. Jeden z nich został zasypany. Odkopał go kolega, ale stan poszkodowanego był ciężki.

[madohora]

Mimo podjętej natychmiast akcji przez TOPR-owców z Kasprowego oraz Hali Gąsienicowej, a także poderwania śmigłowca ratowniczego i przewiezienia poszkodowanego do szpitala, mężczyzny nie udało się uratować.

[madohora]

W Tatrach w pierwszej połowie dnia nastąpiła przejściowa poprawa pogody po piątkowej (28.01) potężnej zawiei i zamieci śnieżnej związanej z niżem Maria. Po południu aura ponownie się załamała, co ma związek ze spodziewanym w niedzielę (30.01) uderzeniem niżu Nadia.

[madohora]

Spodziewane są huraganowe wiatry wzniecające zawieje i zamiecie śnieżne, ograniczające widoczność niemal do zera. Na Kasprowym Wierchu porywy wiatru przekraczają już 80 km/h, panuje zawierucha. W Tatrach obowiązuje trzeci, znaczny stopień zagrożenia lawinowego. Częściowa poprawa pogody nastąpi w poniedziałek (31.01).

[madohora]

[madohora]

Odkryli rekordową megabłyskawicę. Tak potężna, że mogłaby połączyć Bieszczady i wyspę Uznam

[madohora]

Naukowcy opublikowali nowe rekordy dotyczące błyskawic. To gratka nie tylko dla amatorów burz, lecz również naukowców, ponieważ teraz trzeba wyjaśnić, jak to możliwe, że największa w historii błyskawica byłaby w stanie połączyć Bieszczady i wyspę Uznam.

[madohora]

Wydaje się, że o burzach wiemy już wszystko. Nic bardziej mylnego. Naukowcy odkryli pioruny, które wymykają się wszelkim regułom, sprawiając, że nieustannie musimy poszerzać swoją wiedzę na temat tych niezwykle gwałtownych zjawisk.

[madohora]

Typowa chmura burzowa zazwyczaj ma średnicę od kilku do kilkudziesięciu kilometrów. Zaczyna być niebezpieczna, gdy pojawia się na horyzoncie i zbliża się w naszym kierunku. Podczas jej przechodzenia lepiej nie opuszczać murowanego budynku.

[madohora]

Meteorolodzy zawsze powtarzali, że bezpiecznie nie jest wcale wówczas, gdy niebo po burzy się przejaśni, lecz dopiero co najmniej 30 minut po ostatnim usłyszanym grzmocie. Wzięło się to stąd, że pioruny nie są idealnie proste i często mogą się wyginać lub sięgać poziomo nawet na odległość kilkudziesięciu kilometrów od brzegu chmury burzowej.

[madohora]

Wiemy o tym z powodu porażeń ludzi, gdy chmura burzowa, która wygenerowała piorun, znajdowała się nawet 50 kilometrów od osoby porażonej. Grom z jasnego nieba może nas tym samym dopaść nawet tam, gdzie tego się najmniej spodziewamy, przy czystym niebie.

[madohora]

Jednak bywają też dużo potężniejsze burze, których zasięg bywa olbrzymi. Są to tzw. mezoskalowe układy konwekcyjne (MCS), które zrzeszają dziesiątki chmur burzowych, i potrafią rozciągać na obszarze o średnicy setek kilometrów.

[madohora]

Właśnie podczas takich warunków atmosferycznych odnotowano najdłuższe kiedykolwiek zmierzone błyskawice. Pomiarów dokonano za pośrednictwem satelitów meteorologicznych, które stale monitorują to, co dzieje się w ziemskiej atmosferze.

[madohora]

Na listę nowych rekordów pogody trafiła błyskawica, która przecięła niebo nad południową częścią Stanów Zjednoczonych w dniu 29 kwietnia 2020 roku. Analiza zdjęć satelitarnych i detektorów burzowych wykazała, że w olbrzymiej chmurze burzowej, która miała ponad tysiąc kilometrów średnicy, zrodziła się wyjątkowa błyskawica.

[madohora]

Naukowcy wchodzący w skład Komitetu ds. Ekstremalnych Warunków Pogodowych i Klimatycznych Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) uznali, że pojedynczy piorun miał aż 768 kilometrów długości. Przecinał niebo jednocześnie od Teksasu przez Luizjanę po Missisipi.

[madohora]

Dla porównania taka odległość dzieli w linii prostej Bieszczady z wyspą Uznam, a więc przeciwległe krańce naszego kraju, północno-zachodni z południowo-wschodnim. To niesamowite!

[madohora]

Dlaczego więc argentyńska błyskawica była tak wyjątkowa? Okazuje się, że piorun nie uderza tylko raz, lecz ładunek elektryczny przemieszcza się z chmury do ziemi, a następnie z ziemi do chmury i tak wielokrotnie. W tym przypadku trwało to 17 sekund.

[madohora]

Mimo, że pioruny zazwyczaj mają kilka kilometrów długości i trwają milisekundę, to jednak są bardzo cienkie. Wypalają dziury w asfalcie lub dachach o średnicy od 2 milimetrów do 10 centymetrów. Na zdjęciach prezentują się jednak znacznie bardziej okazale.

[madohora]

[madohora]

Potężny sztorm zabrał popularną plażę nad Bałtykiem

[madohora]

Turyści, którzy uwielbiali się latem wylegiwać na plaży w gdyńskim Orłowie, w pobliżu słynnego klifu, przecierają oczy ze zdumienia. Ich ulubiona plaża zniknęła wraz z potężnym sztormem szalejącym w ubiegły weekend

[madohora]

W nocy z soboty na niedzielę podczas wichury Nadia w Trójmieście porywy wiatru osiągały nawet 110 km/h, co spowodowało przypływ sztormowy i zalanie plaży. Do Klifu Orłowskiego nie sposób dojść suchą nogą. W dodatku w każdej chwili może się on ponownie osunąć.

[madohora]

Sądząc po wypłukaniu znacznych ilości piasku, gdy poziom morza opadnie, plaża nie wróci już w całości. Dlatego urzędnicy planują prace związane z tzw. refulacją, a więc przetransportowaniu piasku z dna morskiego na plażę, aby ją poszerzyć. Nie wiadomo jednak czy zdążą przed wakacjami.

[madohora]

Dodatkowo przygotowywany jest projekt trwałego zabezpieczenia tego odcinka wybrzeża przed działalnością morza w obliczu zmian klimatycznych i podnoszenia się poziomu Bałtyku. Mają zostać wzniesione progi podwodne, które ograniczą impet sztormowych fal.

[madohora]

Eksperci alarmują, że refulacja, jako doraźny coroczny zabieg, nie powinna być przeprowadzana przed wykonaniem podwodnych zapór, ponieważ spore nakłady finansowe wyrzucone zostaną w błoto, gdy przyjdzie kolejny sztorm.

[madohora]

[madohora]

„To musi być dzieło kosmitów”. Na rzece pojawił się olbrzymi lodowy krąg. Skąd się wziął

[madohora]

W różnych regionach świata w okresie zimowym na rzekach lub jeziorach pojawiają się wirujące lodowe dyski. Nie brak głosów, że to manifestacja kosmitów, podobnie jak kręgi w zbożu. Jakie jest prawdziwe wyjaśnienie tej zagadki

[madohora]

Tym razem to niezwykłe zjawisko pojawiło się niespodziewanie w miejscowości Westbrook w amerykańskim stanie Maine, na rzece Presumpscot. Najbardziej okazale prezentowało się z perspektywy lotu ptaka.

[madohora]

Trudno uwierzyć, że idealnie okrągłe lodowe kry mogą powstawać w sposób w pełni naturalny. Dlatego wiele osób uważa, że jest to dzieło kosmitów, którzy chcą nam za ich sprawą coś przekazać. Przyznacie, że hipoteza jest dziwaczna, jednak mając na uwadze podobne kręgi w zbożu...

[madohora]

Nie dajcie się jednak zwieść teoriom o obcej cywilizacji i innym teoriom spiskowym, bo lodowe dyski są zupełnie naturalnym zjawiskiem, co nie raz już udowodniono. Przyroda naprawdę potrafi nas zaskoczyć.

[madohora]

Choć ten fenomen jest rzadko spotykany, to jednak naukowcy znają przyczynę jego występowania. Lodowe dyski pojawiają się w początkowej fazie tworzenia się pokrywy lodowej, gdy na powierzchni rzeki, jeziora lub stawu zaczynają się formować kryształki lodowe, czyli śryż.

[madohora]

Ma on postać okrągłych naleśników, które niczym gokarty zderzają się ze sobą, łącząc w większe formacje, zwane krążkami lodowymi, zwłaszcza, gdy bieg rzeki lawiruje. Śryż powstaje z lepy lodowej lub padającego śniegu, który przy ujemnej temperaturze zamarza. Ma niewielką grubość, ledwie kilku centymetrów.

[madohora]

Jednak nie z każdego śryżu tworzą się lodowe kręgi. Aby zaczęły się one pojawiać, musi był spełnionych jeszcze kilka czynników, a przede wszystkim musi występować wir wodny, który np. w miejscu meandrowania rzeki, będzie wprawiał poszczególne krążki lodowe w ruch obrotowy.

[madohora]

Z czasem te krążki łączą się, tworząc większe dyski, które przybierają kształt idealnego okręgu. Naukowcom nie udało się jeszcze w pełni wyjaśnić tego, dlatego lodowe dyski wirują z taką samą prędkością, bez względu na to, jakie mają rozmiary. Sądzi się, że wpływ na to mają jeszcze nieodkryte właściwości wody w fazie przechodzenia jej z temperatury dodatniej w ujemną.

[madohora]

Tam już mają tłusty czwartek. Lód w wodzie do złudzenia przypomina lukrowane pączki

[madohora]

Polonia mieszkająca w Chicago świętowała tłusty czwartek już wczoraj i to wyjątkowo nietypowo. Spacerowicze nad brzegiem jeziora Michigan natknęli się na lodowe kule do złudzenia przypominające lukrowane pączki.

[madohora]

Choć wydaje się, że widzieliśmy już wszystko, to dzieła natury wciąż na nową nas zaskakują. Tym razem oczy ze zdziwienia przecierali spacerowicze nad brzegiem jeziora Michigan w Chicago. W wodzie pływały olbrzymie lodowe bryły.

[madohora]

Do złudzenia przypominały lukrowane pączki smażące się w głębokim oleju. Lodowe bryły miały średnicę nawet pół metra. Okazuje się, że brzegi jeziora Michigan to jedno z miejsc na świecie, gdzie ten fenomen pojawia się najczęściej.

[madohora]

Jest on efektem działalności porywistego wiatru, niskiej temperatury i wysokich fal. Wówczas dochodzi do formowania się lodu brzegowego na rzece, jeziorze lub morzu, a fale sztormowe nadają z biegiem czasu lodowym formacjom okrągłe kształty.

[madohora]

Najbardziej okazałe kule ważą nawet 20 kilogramów, a więc przeszło 6 razy więcej niż kula do kręgli. Jedne kule są mniejsze, inne większe, ale zdarzają się też idealnie okrągłe, jakby ktoś je wyszlifował.

[madohora]

[madohora]

Poznaj wszystkie zjawiska atmosferyczne, które występują zimą

[madohora]

Mamy zimę, skrobiemy szyby w autach i zachwycamy się szadzią oblepiającą drzewa. Większość z nas nie potrafi jednak odróżnić szronu, szadzi, krupy i gołoledzi.

[madohora]

Mróz - to warunki pogodowe, kiedy temperatura spada poniżej zera stopni. Dochodzi wówczas do zamarzania wody. Z meteorologicznego punktu widzenia mrozem nazwać możemy każdą ujemna wartość temperatury, począwszy od minus 0,1 stopnia.

[madohora]

Mróz – stan pogody, kiedy średnia dobowa temperatura powietrza na wysokości 2 metrów nad gruntem jest niższa od temperatury 0 °C.

[madohora]

Występuje kilka stopni nasilenia mrozu:

lekki mróz: 0 do −3,5 °C (32 do 25,7°F)
umiarkowany mróz: −3,6 do −6,5 °C (25,6 do 20,3°F)
silny mróz: −6,6 do −11,5 °C (20,2 do 11,3°F)
bardzo ostry mróz: poniżej −11,5 °C (11,3°F)

[madohora]

Ujemne temperatury występują we wszystkich strefach klimatycznych. Liczba dni z mrozem oraz temperatura zależą w głównej mierze od szerokości geograficznej, ale też i od odległości od morza/oceanu i uwarunkowań krajobrazowych (góry, wyżyny). Obszary gdzie mróz występuje przez cały rok to prawie cała powierzchnia Antarktydy, znaczne obszary Arktyki i Grenlandii. Mrozy występują w klimacie umiarkowanym, w zależności od położenia geograficznego, liczba dni z mrozem waha się od 100 do 130 dni w klimacie umiarkowanym (kontynentalna odmiana) np. Syberia, północne obszary Kanady. 60-80 dni w klimacie umiarkowanym ciepłym (kontynentalna odmiana) jak np. Kazachstan. 20-40 dni w klimacie umiarkowanym ciepłym przejściowym np. w Polsce. 5-15 dni w klimacie umiarkowanym ciepłym morski np. w Wielkiej Brytanii. Od 2 do 10 dni z mrozem notuje się klimacie podzwrotnikowym, śródziemnomorskim. Tutaj należy zwrócić uwagę na kontynentalizm, odległość od morza czy oceanu, a także na wysokość nad poziom morza. Np. w Madrycie notuje się średnia 3-9 dni z mrozem, podczas gdy w Rzymie leżącym na podobnej szerokości geograficznej, mrozów w zasadzie nie ma. W krajach takich jak Libia czy Maroko w ciągu dnia nie występują ujemne temperatury, wyjątek stanowią jedynie obszary wysokich gór jak Atlas, gdzie temperatura obniża się wraz ze wzrostem wysokości. W klimacie zwrotnikowym morskim, wilgotnym, mrozów i przymrozku nie ma w ogóle. Jest związane z wpływem mórz, prądów morskich (zwłaszcza ciepłych) oraz zachmurzenia, które uniemożliwia odprowadzanie ciepła do górnych warstw atmosfery, jak ma to miejsce w klimatach suchych. W strefie subtropikalnej mróz występuje jedyne na znacznych wysokościach, co jest związane z piętrowością klimatyczną, np. afrykańskie Kilimandżaro, czy peruwiańskie Andy.

[madohora]

Przymrozek - możemy o nim mówić tylko wówczas, gdy temperatura minimalna jest ujemna, a średnia dobowa jest dodatnia. Oznacza to, że w nocy lub o poranku musi panować mróz, zaś w ciągu dnia temperatura musi przejść na plus, aby średnia temperatura między tą zmierzoną w najzimniejszej i najcieplejszej części doby była dodatnia. Jeśli więc rano mamy minus 5 stopni, a po południu plus 15 stopni, to średnia wynosi plus 5 stopni i kwalifikuje się do tego, aby te minus 5 stopni o poranku nazwać przymrozkiem.

[madohora]

Nie będzie też błędem jeśli przymrozek nazwiemy mrozem. Jednak, jeśli temperatura w nocy lub rano spadnie do minus 15 stopni, a w ciągu dnia nie ociepli się do więcej niż plus 5 stopni, to średnia dobowa wyniesie minus 5 stopni, będzie ujemna i wówczas nie możemy mówić o przymrozku, lecz o zwykłym mrozie.

[madohora]

przymrozek,
nocne obniżenie temperatury powietrza poniżej 0°C przy średniej dobowej temperaturze wyższej niż 0°C;

[madohora]

występuje przeważnie wiosną i jesienią; rozróżnia się: przymrozki radiacyjne, związane z wypromieniowaniem ciepła przez podłoże i przylegającą do niego warstwę powietrza, oraz przymrozki adwekcyjne — powodowane napływaniem chłodnej masy powietrza; przymrozki mogą powodować straty w rolnictwie i ogrodnictwie.

[madohora]

Przymrozek – spadek temperatury powietrza przy gruncie poniżej 0 °C, przy średniej dobowej większej od 0 °C. Każdego roku w Polsce ryzyko wystąpienia przymrozku jest najwyższe na wiosnę i w jesieni, czyli na początku i końcu okresu wegetacyjnego.

[madohora]

Wystąpienie przymrozku wywołuje często szron.

[madohora]

Wraz z ociepleniem się klimatu maleje liczba dni z przymrozkiem, ale udział najbardziej szkodliwych dla rolnictwa przymrozków pozostał bez zmian, a nawet nieznacznie wzrósł. Przeciętny czas bez przymrozku na przeważającym obszarze Polski wynosi od 160 do 180 dni i zależy głównie od warunków lokalnych[5]. Przymrozek nie występuje przez 84 dni pomiędzy 12 czerwca a 3 września

[madohora]

Do głównych czynników wpływających na ryzyko wystąpienia przymrozków zalicza się: porę roku, ukształtowanie terenu, rodzaj podłoża, szata roślinna, sieć hydrograficzna okolicy[7]. Najbardziej podatne na przymrozki są obniżenia terenu, obszary zabagnione, doliny rzeczne, regiony podgórskie i górskie, obszary będące pod wpływem Bałtyku.

[madohora]

Podział przymrozków:

radiacyjne – powstają wskutek ochłodzenia przygruntowej warstwy powietrza w wyniku wypromieniowania ciepła z podłoża do atmosfery. Występuje przeważnie na małych obszarach, które silniej oddają ciepło do atmosfery oraz w miejscach gromadzenia się zimnego powietrza tzw. mrozowiskach. Wzrost zachmurzenia i prędkości wiatru zmniejsza prawdopodobieństwo przymrozku radiacyjnego
adwekcyjne – powstają wskutek napływu chłodnych mas powietrza; obejmują swoim zasięgiem duże obszary, często cały kraj.
radiacyjno-adwekcyjne – forma mieszana, gdy adwekcja i radiacja występują po sobie w krótkim czasie

[madohora]

Podział na wspomniane rodzaje jest umowny, ponieważ często przymrozek adwekcyjny jest przymrozkiem radiacyjnym, gdy temperatura spada wskutek napływu zimnej i suchej masy powietrza, a małe zachmurzenie sprzyja silnemu wypromieniowaniu.
Ze względu na porę występowania rozróżnia się przymrozki: późne – występujące wiosną, wczesne – występujące jesienią.
Ze względu na wysokość występowania: przygruntowe – występujące 5 cm nad gruntem, wysokie – notowane 200cm nad gruntem.
Ze względu na intensywność: łagodne (tm od 0 °C o -2 °C)), umiarkowane (tm od -2,1 °C do -4 °C), silne (tm od -4,1 °C do -6 °C) bardzo silne (tm poniżej -6,1 °C)

[madohora]

Przymrozek adwekcyjny przewiduje się na podstawie wystąpienia: silnego spadku temperatury, wystąpienia w ciągu dnia chmur kłębiastych oraz wiatru wiejącego z kierunku północnego.
Przy pomocy wskazań psychrometru Augusta. Gdy temperatura punktu rosy wieczorem znajduje się lekko na plusie lub poniżej zera, w nocy lub nad ranem może wystąpić przymrozek
Za pomocą wykresu Witkiewicza można na podstawie wskazań psychrometru Augusta wyznaczyć, korzystając z tablic psychometrycznych, ciśnienie pary wodnej, a następnie korzystając z wykresu Witkiewicza określić prawdopodobieństwo i intensywność przymrozku
Na podstawie spadku temperatury, korzystając z wykresu Brunowa można przewidzieć prawdopodobieństwo wystąpienia przymrozku. Im niższa temperatura wieczorem i większa różnica temperatur pomiędzy pomiarami o godz. 13 i 21, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia przymrozku

[madohora]

Stosowanie stosów dymnych. Wokół pola tworzy się stosy, które po podpaleniu wydzielają dużo gęstego, wilgotnego dymu, a niewiele ciepła. Dym zwiększa kondensację pary wodnej dodatkowo ogranicza wypromieniowanie ciepła
Nocne zraszanie roślin. Wysoka wilgotność zmniejsza wypromieniowanie ciepła, gdy temperatura powietrza zbliży się do 0 °C woda zamarzając oddaje ciepło krzepnięcia roślinie i po ewentualnym zamarznięciu tworzy warstwę lodu izolującą roślinę przed mrozem
Sadzenie roślin wrażliwych na przymrozek po „zimnych ogrodnikach”.
Przykrywanie grządek agrowłókniną, folią.
Nie sadzenie roślin wrażliwych na mróz w zagłębieniach terenu z uwagi na „mrozowiska”.

[madohora]

Śnieg - to opad atmosferyczny w postaci kryształków lodowych wyglądających jak sześcioramienne gwiazdki. Poszczególne kryształki łączą się w większe skupiska, tworząc pokrywę śnieżną. Śnieg powstaje w chmurach przy temperaturze poniżej zera, gdy para wodna zaczyna krystalizować.

[madohora]

śnieg,
opad atmosferyczny złożony z kryształów lodu o różnych kształtach (głównie 6-ramienne gwiazdki);

[madohora]

w temperaturze powietrza wyższej od –5°C kryształy łączą się ze sobą tworząc płatki; pada z chmur warstwowych, kłębiasto-warstwowych i kłębiastych deszczowych. Śnieg ziarnisty — opad złożony z bardzo małych (na ogół średnica mniejsza od 1 mm), białych, nieprzeświecających ziaren lodu; pada z chmur niskich warstwowych.

[madohora]

[madohora]

Śnieg – opad atmosferyczny w postaci kryształków lodu o kształtach głównie sześcioramiennych gwiazdek, łączących się w płatki śniegu. Po opadnięciu na ziemię tworzy porowatą pokrywę śnieżną, także nazywaną śniegiem.

[madohora]

Śnieg powstaje, gdy w chmurach para wodna krystalizuje (resublimuje), tworząc kryształy lodu.

[madohora]

Płatek śniegu to struktura kryształów śniegu, mogąca mieć do kilku centymetrów. Czasem określa się tak samo również pojedyncze kryształki.

[madohora]

Większość kryształków śniegu jest płaska i ma po sześć, w przybliżeniu identycznych, ramion. W zależności od temperatury, wilgotności i ciśnienia powietrza, powstają jednak również inne formy, takie jak kolumny, igły, płytki i grudki. Struktura ich wynika z procesu powstawania, który zaczyna się od kondensacji lodu na cząstce pyłu. Początkowo powstaje sześciokątny płaski kryształ o wielkości ułamka milimetra. W temperaturach między –1 a –5 °C oraz między –10 a –20 °C warunki bardziej sprzyjają osadzaniu się lodu na krawędziach i na krysztale wyrasta sześć ramion. W temperaturach między –5 a –10 °C oraz poniżej –20 °C bardziej sprzyjają osadzaniu się lodu na powierzchniach, a wtedy kryształ rośnie w pionie i przyjmuje kształt igły. W przypadkowych miejscach igły rozpoczyna się krystalizacja nowej igły, tworzącej z wyjściową kąt 60°. Pozostałe kształty powstają, gdy w czasie wzrostu kryształu warunki zmienią się w którąś stronę.

[madohora]

Kryształki śniegu są prawie idealnie symetryczne, choć większość ma łatwe do zauważenia nieregularności. Na zdjęciach częściej przedstawia się te najbardziej symetryczne, ze względu na ich urodę. Przyczyna, dla których sześć niezależnie rosnących ramion kryształu przyjmuje identyczny kształt, a jednocześnie żadne dwa kryształki nie są identyczne, nie jest jeszcze w pełni zrozumiana. Badania pokazują, że proces rośnięcia jest bardzo wrażliwy na niewielkie zmiany temperatury i wilgotności. Każdy kryształek poruszając się wewnątrz chmury przechodzi przez unikalne zmiany tych czynników, dlatego kształt każdego jest inny. Jednocześnie sześć ramion kryształu podróżuje razem, więc natrafia na identyczne warunki i rośnie identycznie.

[madohora]

Istnieje przekonanie, że nie istnieją dwa identyczne płatki śniegu. Faktycznie w przypadku każdego makroskopowego obiektu jest niesłychanie mało prawdopodobne żeby istniały we Wszechświecie jego dwie kopie identyczne na poziomie molekularnym. W praktyce łatwość zauważania nawet niewielkich różnic w symetrycznej strukturze kryształków śniegu sprawia, że jest mało prawdopodobne znalezienie dwóch kryształków, dla których różnice nie byłyby widoczne gołym okiem.

[madohora]

Cechy fizyczne naturalnego śniegu mogą być bardzo różne. Np. wilgotność śniegu padającego w Górach Skalistych Stanów Zjednoczonych może spadać do poziomu 3-5%, podczas gdy wilgotność śniegu w Alpach wynosi przeważnie ponad 15%. Śnieg sztuczny ma wilgotność ponad 35%.

[madohora]

Puch świeży Lekki puszysty śnieg. Poniżej –8 °C kryształki lodu stają się kruche i łamią się pod ciężarem człowieka, powodując charakterystyczne skrzypienie. Puch w zachodnich stanach Stanów Zjednoczonych oraz w Nowej Zelandii jest znany z tego, że jest ekstremalnie lekki i suchy (o małej wilgotności) Występuje w czasie lub wkrótce po opadzie śniegu przy temperaturze poniżej 0 °C (najczęściej w okolicach –10 °C) i bezwietrznej pogodzie. Przy grubości warstwy ponad 30 cm poruszanie się jest uciążliwe, przydatne karple. Na stromym, zmrożonym podłożu może spowodować lawiny pyłowe Ulubiony śnieg doświadczonych narciarzy. Śnieg nośny, utrudniający podchodzenie ze względu na głębokie zapadanie się narciarza. Przy zjeździe ślady nart zasypują się – śnieg „kurzy”. Taki śnieg ubity lub przeratrakowany jest również świetnym śniegiem do jazdy na trasach narciarskich

[madohora]

Puch zsiadły Pod wpływem własnego ciężaru, przy bezwietrznej i mroźnej pogodzie świeży puch po kilkudziesięciu godzinach przekształca się w puch zsiadły. 20-cm warstwa świeżego puchu ma następnego dnia grubość jedynie 15 cm Łatwiejszy do wędrówek, łatwiej iść bez zapadania się po śladach poprzednika

[madohora]

Gips przewiany Śnieg zbity przez wiatr w twarde płaty, zaspy lub formy śnieżno-lodowe. Najczęściej występuje w miejscach odsłoniętych i na graniach Trudno utrzymać się na powierzchni, częste zapadanie, dla utrzymania równowagi przydatne kijki lub czekan Przy wjeździe na taki śnieg szybkość narciarza zwiększa się. Narty nie zapadają się

[madohora]

Gips zbity Ciężki i suchy Większe powierzchnie twardego, mocno ubitego przez wiatr śniegu. Mniej zapada się niż gips przewiany Stawia znaczny opór przy ewolucjach narciarskich. Narty głęboko zapadają się, tworząc wyraźne ślady o ostrych krawędziach

[madohora]

Śnieg zmrożony płatkowy Powstaje z krystalizacji mgły. Występuje w partiach szczytowych, często na podłożu puchu zsiadłego Łatwe poruszanie się, o ile podłoże jest twarde

[madohora]

Szreń (szreń łamliwa) Szreń to cienka powłoka lodowa, pod którą znajduje się puch zsiadły Powstaje po opadzie suchego śniegu po wzroście temperatury i powtórnym jej spadku. Może powstać po zamarzającym deszczu Jeśli w czasie wędrówki powstają płytkie wgłębienia – po szreni chodzi się dobrze. Jeśli natomiast skorupa łamie się – płytki lodu mogą przecinać tkaniny, niszczyć buty, a w razie upadku – ranić ręce lub twarz Jeśli łamie się pod nartami, uniemożliwia wykonywanie płynnych manewrów. Skręty – przeważnie w wyskoku lub przez „przestępowanie”

[madohora]

Lodoszreń Matowa Powstaje po odwilży z wody ze stopionego śniegu, w temperaturze poniżej zera, silniej zlodowaciała niż szreń Do chodzenia po lodoszreni należy używać raków i czekana, upadki grożą poważnymi urazami, a przy upadku na stoku – urazy w wyniku ześlizgu Nie załamuje się pod ciężarem narciarza, ale zwiększa ryzyko upadku podczas trawersów lub zjazdów. Częstym efektem jazdy po lodoszreni jest niekontrolowane zsuwanie się po stoku z coraz większą szybkością. Przy ski alpinizmie lub ski touringu przydatne jest wyposażenie nart w harszle

[madohora]

Lód Powstaje na zamarzniętych wodach lub pozostałościach stopionego śniegu. Zwykle na małych obszarach Poruszanie się koniecznie z rakami i czekanem, należy w miarę możności obchodzić zlodowacenia. Upadki bolesne i niebezpieczne, szczególnie na stromiznach

[madohora]

Śnieg mokry Topniejące kryształki śniegu zatracają swoje kształty i zlepiają się w większe płatki Przy temperaturach w okolicy 0 °C lub przy temperaturach dodatnich. Często w czasie odwilży i na wiosnę Przykleja się do butów, przez co jest uciążliwy w poruszaniu się. Powoduje przemakanie butów oraz duże prawdopodobieństwo poślizgnięcia się Lepi się do nart, utrudniając ewolucje, wymusza skręty w podskoku lub przez „przestępowanie”

[madohora]

Śnieg ziarnisty Powierzchnia śniegu składa się z wyraźnie widocznych ziaren. Dobry do tworzenia śnieżek i lepienia bałwana Często powstaje po deszczu lub odwilży przy ponownym spadku temperatury. Na ogół obejmuje dość cienką warstwę powierzchniową Dobry do poruszania się, jeśli stanowi cienką warstwę, ale powoduje przemakanie butów. Może powodować pola lawiniaste lawin gruntowych Stwarza doskonałe warunki narciarskie

[madohora]

Zamarznięty śnieg ziarnisty Zamarznięty śnieg ziarnisty, tworzący bardzo gęstą warstwę Powstaje w wyniku zamarzania śniegu ziarnistego Bardzo szybki śnieg do jazdy, o stabilnych warunkach. Często spotykany na trasach wyścigowych

[madohora]

Firn Duże, nieregularne ziarna lodu, nie połączone ze sobą, stale mokre. Może sięgać do znacznych głębokości. Pomiędzy ziarnami występują pory wypełnione powietrzem Wiosenny śnieg o konsystencji ziarnistej. Tworzy się przy ekspozycji słonecznej w dzień i mrozie w nocy Poruszanie się – analogicznie jak przy śniegu ziarnistym Jeden z najlepszych śniegów dla narciarza, szczególnie, gdy trochę zmięknie po południu

[madohora]

Śnieg ziarnisty - to odpowiednik mżawki przy ujemnej temperaturze. To opad w postaci małych ziarenek lodu, które są nieprzeźroczyste i mają nie więcej niż 1mm średnicy. Podczas upadku na grunt nie zmieniają swojej postaci, a więc nie rozpadają się.

[madohora]

śnieg ziarnisty,
opad atmosferyczny złożony z bardzo małych, białych, nieprzeświecających ziarenek lodu o średnicy na ogół mniejszej od 1 mm;
najczęściej pada z chmur niskich warstwowych.

[madohora]

Śnieg ziarnisty – opad w postaci małych, nieprzezroczystych ziarenek lodu o średnicy poniżej 1 mm. Uderzając o twarde podłoże nie rozpryskują się i nie rozpadają. Śnieg ziarnisty pada z chmur stratus lub z mgły.

[madohora]

Zamieć śnieżna - występuje wówczas, gdy silny wiatr unosi z ziemi płatki śniegu i przenosi je na pewne odległości. Podczas tego zjawiska nie występują opady śniegu. Widzialność może być poważnie ograniczona.

[madohora]

Zamieć śnieżna – przenoszenie śniegu przez wiatr, bez równoczesnego opadu śniegu. Zamiecie powodują przenoszenie śniegu tworząc zaspy śnieżne nieraz o dużych wysokościach pomimo średnio niewielkiej pokrywy śnieżnej.

[madohora]

W azjatyckiej części Rosji i Kazachstanie zamieć śnieżna znana jest pod nazwą buran, a w tajdze purga. W Stanach Zjednoczonych jest to blizzard (na Alasce burga)

[madohora]

Intensywność zamieci śnieżnej jest wypadkową: ukształtowania terenu, natężenia opadu, porywistości wiatru, siły wiatru, kształtu oraz wielkości kryształków śniegu, temperatury powietrza, wilgotności powietrza. Można wyróżnić podział zamieci śnieżnej uwzględniający:

[madohora]

Ukształtowanie terenu: zamieć na terenie płaskim, zamieć na terenie pagórkowatym, zamieć w obszarach górskich.

[madohora]

Siła wiatru:
słaba: prędkość wiatru poniżej 10 m/s
umiarkowana: prędkość wiatru 10 - 20 m/s
silna: prędkość wiatru 20 -30 m/s
bardzo silna: prędkość wiatru 30 - 40 m.s
ekstremalnie silna: 40 - 90 m/s

[madohora]

Wysycenie powietrza śniegiem: zamieć śnieżna nienasycona, zamieć śnieżna nasycona.

[madohora]

Wysokość unoszenia kryształów śniegu: zamieć śnieżna niska, zamieć śnieżna wysoka.

[madohora]

zamieć śnieżna niska (ang. low snow drift) – podnoszony przez wiatr śnieg przesłania lub przykrywa niskie przeszkody. Natomiast widoczność na wysokości oczu obserwatora (ok. 1,5 m) jest lekko obniżona.

[madohora]

zamieć śnieżna wysoka – podnoszony przez wiatr śnieg na dużą wysokość, niekiedy przesłania Słońce oraz niebo. Widoczność na wysokości oczu obserwatora (ok. 1,5 m) w zależności od natężenia zamieci jest bardzo obniżona.

[madohora]

[madohora]

Zawieja śnieżna - ma miejsce, gdy silny wiatr przenosi padające płatki śniegu. Podobnie, jak podczas zamieci, ograniczona jest widoczność.

[madohora]

zawieja,
opad śniegu występujący podczas silnego wiatru.

[madohora]

Zawieja śnieżna – opad śniegu z towarzyszącym mu silnym wiatrem

[madohora]

Podczas zawiei śnieg praktycznie nie opada na ziemię a jest niesiony przez wiatr.

[madohora]

Śnieżyca - to intensywny opad śniegu.

[madohora]

Śnieżyca, zawieja śnieżna, burza śnieżna, zadymka – gwałtowny, obfity opad śniegu z towarzyszącym mu silnym wiatrem.

[madohora]

Podczas zawiei śnieg praktycznie nie opada na ziemię, a jest niesiony przez wiatr. Widoczność jest często ograniczona do poniżej 200 m, co może sprzyjać wypadkom na drogach. Przy sprzyjających do tego warunkach mogą wystąpić wyładowania atmosferyczne wtedy mowa o burzy śnieżnej

[madohora]

Podczas silnej śnieżycy na skutek zgniatania, tarcia kryształków lodu dochodzi do uwolnienia ładunków elektrycznych i elektryzowania się śniegu. Maksymalnie uwolnione ładunki mogą dochodzić do 0,2 nC/mg. Potencjał pola elektrostatycznego generowanego przez burzę śnieżną może dochodzić do 6–10 kV/m lub więcej. W związku z tym podczas śnieżyc obserwowane są elektrometeory. Wyjątkowo duży gradient pola elektrostatycznego obserwowany przy silnych śnieżycach występujących przy niskich temperaturach i niskiej wilgotności powietrza (suchy, drobny śnieg), prowadzi do wygenerowania znacznych ładunków elektrycznych obserwowanych postaci zakłóceń radiowych lub zjawisk świetlnych oraz wzrostu ryzyka awarii sieci elektrycznej.

[madohora]

Generowana w ten sposób energia elektryczna ze względu na niewielką gęstość elektryczną burzy śnieżnej mogłaby zostać wykorzystana do zasilania urządzeń jedynie o niewielkim poborze energii.

[madohora]

[madohora]

Burza śnieżna - to opady śniegu, często intensywne, którym towarzyszą wyładowania atmosferyczne, czyli zwyczajna burza. Chociaż pojawia się ono dosyć rzadko, to jednak jest bardzo podobne do burzy występującej latem, tylko zimą zamiast deszczu intensywnie pada śnieg. Niebo wówczas przecinają błyskawice i słychać grzmoty.

[madohora]

opady atmosferyczne,
ciekłe lub stałe cząstki, które powstają w procesach zachodzących w atmosferze ziemskiej i opadają w kierunku ziemi pod wpływem siły ciężkości;

[madohora]

Szron - to odpowiednik rosy podczas mrozu. Jest to osad atmosferyczny w postaci lodowych igiełek. Powstaje on na skutek osadzania się i zamarzania wilgotnego powietrza (miniaturowych kropelek wody) na wychłodzonych przedmiotach. Szron najczęściej spotkać możemy na szybach samochodowych i to właśnie z nim walczymy każdego poranka za pomocą skrobaczki.

[madohora]

szron,
osad kryształków lodu o różnej postaci (igły, pióra) występujący na powierzchni gruntu i przedmiotach;

[madohora]

Szron – osad atmosferyczny, tworzący drobne lodowe kryształki w postaci igieł, piórek na poziomych powierzchniach.

[madohora]

Szron powstaje w analogicznych warunkach jak rosa jednak w ujemnych temperaturach w wyniku resublimacji pary wodnej zawartej w atmosferze na powierzchniach poziomych lub lekko skośnych jak grunt, trawa, szyba auta[3]. Podobnie jak w przypadku rosy wyróżnia się szron właściwy i adwekcyjny.

[madohora]

Szron nie pojawia się jedynie w okresie letnim w tzw. okresie bezprzymrozkowym. Jest obserwowany najczęściej jesienią i wiosną, w zimie może pojawić się na powierzchni pokrywy śnieżnej.

[madohora]

Wystąpienie szronu w przejściowych porach roku może być wskazówką na temat warunków mikroklimatycznych panujących w danej okolicy. Częste występowanie szronu w danym miejscu może wskazywać na mrozowisko.

[madohora]

[madohora]

Szadź - to osad atmosferyczny w postaci zlepionych ze sobą kryształków lodowych. Powstaje w chwili, gdy przechłodzone kropelki wody dotkną przedmiotu lub wcześniej osadzonej szadzi. Najczęściej z szadzią mamy do czynienia podczas mglistej nocy i poranka przy silniejszym wietrze.

[madohora]

Wówczas szadź pojawia się na nawietrznej stronie na przykład gałęzi, zwłaszcza na ostro zakończonych brzegach. Szadź bywa mylona ze szronem. Jak ją odróżnić? Sadź to pozlepiane ze sobą kryształki lodowe, zaś szron to charakterystyczne lodowe igiełki występujące pojedynczo.

[madohora]

sadź, szadź,
puszysty biały osad atmosferyczny, składający się z kryształów lodu narastających na cienkich przedmiotach znajdujących się na powierzchni Ziemi (np. na gałęziach drzew, przewodach telegraficznych);

[madohora]

Szadź (sadź) – osad lodu powstający przy zamarzaniu małych, przechłodzonych kropelek wody (mgły lub chmury) w momencie zetknięcia kropelki z powierzchnią przedmiotu lub powierzchnią wcześniej narosłej szadzi. Składa się ze zlepionych kryształków lodu narastając niekiedy do stosunkowo znacznych grubości. Osadzająca się na gałęziach drzew może powodować ich łamanie się.

[madohora]

Na gruncie i w pobliżu gruntu szadź osadza się na przedmiotach po stronie nawietrznej – na ich krawędziach i miejscach ostro zakończonych. W atmosferze swobodnej szadź może występować na nawietrznych częściach samolotu.

[madohora]

Szadź jest bardzo często mylona ze szronem. Różnica polega przede wszystkim na tym, że szron składa się z małych igiełek lodowych, które mogą się rozgałęziać, jednak nie tworzą bryły, natomiast struktura szadzi opiera się na pozlepianych ze sobą kryształkach lodu.

[madohora]

Wyróżnia się szadź miękką i szadź twardą. Szadź miękka (i jej formy pośrednie z gołoledzią) powstaje, gdy krople przechłodzonej mgły zetkną się z ciałem stałym i, zanim zamarzną, zdążą częściowo rozpłynąć się. Szadź ta zawiera pewną ilość lodu bezpostaciowego. Szadź twarda oraz formy pośrednie ze szronem powstają, gdy krople dotykające już utworzonej szadzi lub szronu nie zdążą rozpłynąć się przed zamarznięciem. Szadź ta zawiera w swojej strukturze miejsca wypełnione powietrzem.

[madohora]

szadź
cienkie kryształki lodowe, osadzające się na powierzchni igieł, gałęzi i konarów drzew. Kryształki te mają najczęściej postać delikatnych igiełek, mogą jednak także tworzyć ziarniste grudki. Szadź powstaje wówczas, gdy przemrożona para wodna przy zetknięciu się z przedmiotami przechodzi w stan stały lub wówczas, gdy po dłuższym okresie mrozu nadciągają ciepłe, wilgotne masy powietrza i skraplająca się w mgłę para wodna, osiadając na przedmiotach oziębionych poniżej 0o C zamienia się w lód. Ciężar szadzi może powodować złomy lub wywroty, na ogół jednak szkody te nie przybierają znacznych rozmiarów. Szadź jest często mylona ze szronem. Różnica polega na tym, że szron składa się z igiełek lodu, które mogą być rozgałęzione, ale nie tworzą zwartej bryły. Szadź zawiera kryształki lodu pozlepiane (igiełek nie ma lub jest ich niewiele).

[madohora]

[madohora]

Okiść – zjawisko związane z opadem śniegu osiadającym na gałęziach drzew i krzewów; gruba warstwa ciężkiego (mokrego) śniegu powodująca często łamanie gałęzi, a nawet całych drzew (zwłaszcza o szerokich konarach). Połamane w ten sposób drzewo w leśnictwie zwane jest śniegołomem, a gdy dojdzie do wywrócenia się całego drzewa mamy do czynienia ze śniegowałem. Okiść może spowodować duże szkody zwłaszcza w niepielęgnowanych młodnikach oraz w górach w jednogatunkowych drzewostanach obcego (nizinnego) pochodzenia.

[madohora]

Okiść może być jedną z przyczyn powstawania drewna reakcyjnego.

[madohora]

[madohora]

Wietrzenie mrozowe prowadzi do rozdrobnienia skały w wyniku:
rozpadu blokowego (makrogeliwacji) – rozdrabnianie skały do bloków skalnych, okruchów i kamieni
rozpadu ziarnistego (mikrogeliwacji) – rozdrabnianie skał na pojedyncze ziarna mineralne, częściowo rozdrabnianie ziaren do frakcji pyłowej – dezintegracja granularna.

[madohora]

Mrozowisko, zastoisko mrozowe – jest to powierzchnia terenu na której gromadzi się ciężkie zimne powietrze, a jego odpływ jest utrudniony, co sprzyja częstym przymrozkom. Takim miejscem może być obniżenie terenu, polana leśna. Niższa temperatura powietrza, gleby oraz częste przymrozki powodują opóźnienie wzrostu i rozwoju roślin w danym miejscu. W obszarach leśnych mrozowiska są trudne do odnowienia i zalesienia.

[madohora]

Lasy, pasy drzew i krzewów zmieniają układ mrozowisk na zboczach. Inną przeszkodą może być dom, nasyp drogowy lub kolejowy, wysoki płot. Jeśli spływ chłodnego powietrza zostanie zahamowany przez przeszkodę, to powstaje mrozowisko, natomiast powietrze cieplejsze przepływa ponad nią i przesuwa się dalej po zboczu.

[madohora]

Przymrozek radiacyjny – występuje lokalnie. Najniższe temperatury są w miejscach dokąd spływa i zatrzymuje się chłodne powietrze.

[madohora]

Przymrozek adwekcyjny – obejmuje większy obszar. Najniższe temperatury obserwuje się w miejscach z większą prędkością wiatru, a więc na obszarach u wylotu przecinki leśnej, na górnych partiach zboczy itd.

[madohora]

Gołoledź - to osad atmosferyczny występujący stosunkowo rzadko. By wystąpiła gołoledź potrzebny jest opad deszczu przy ujemnej temperaturze. Zazwyczaj jest to temperatura tylko nieco poniżej zera. Wówczas na powierzchni ziemi tworzy się warstwa lodu. Kierowcy potocznie nazywają to zjawisko "szklanką".

[madohora]

gołoledź,
przezroczysta warstwa lodu tworząca się podczas opadów atmosferycznych w wyniku zamarzania kropelek mżawki lub deszczu na powierzchni Ziemi lub przedmiotów o temperaturze od 0 do –6°C.

[madohora]

Gołoledź (pot. lodowica, ślizgawica, szklanka lub czarny lód, ang. black ice) – osad w postaci gładkiej, równej, przezroczystej warstwy lodu, pokrywającej podłoże. Powstaje wtedy, gdy deszcz, mżawka (lub mgła) opada na podłoże o temperaturze niższej od zera. Spadające kropelki rozpływają się i zamarzają. Do gołoledzi najczęściej dochodzi wtedy, gdy po mroźnej i suchej pogodzie przychodzi ocieplenie, przynoszące również opady.

[madohora]

Podobnym zjawiskiem do gołoledzi jest ślizgawica, inaczej lodowica, jednak powstaje ono nie na skutek opadów, lecz w wyniku zamarzania cienkiej warstwy wody pokrywającej powierzchnię. Dzieje się tak często po krótkotrwałej odwilży. Zarówno gołoledź, jak i ślizgawica są zjawiskami bardzo groźnymi dla użytkowników dróg i chodników.

[madohora]

Gołoledź pośniegowa powstaje na drogach wskutek rozjeżdżania cienkiej warstwy śniegu i jej ponownego zamarzania w postaci cienkiej powłoki lodu.

[madohora]

Słowo gołoledź wywodzi się z języka prasłowiańskiego. Składa się z dwóch wyrazów golo i -ledъ

[madohora]

[madohora]

Burza lodowa – zjawisko pogodowe polegające na intensywnych opadach marznącego deszczu, powodujących poważne utrudnienia komunikacyjne lub nawet katastrofalne skutki dla przyrody oraz napowietrznej infrastruktury energetycznej i telekomunikacyjnej - w wyniku osadzania się na powierzchni znacznych ilości lodu.

[madohora]

Burze lodowe charakterystyczne są dla strefy klimatów umiarkowanych – umiarkowanych chłodnych, morskich i przejściowych.

[madohora]

Ziarna lodowe, deszcz lodowy – jeden z hydrometeorów. Opad w postaci przezroczystych ziaren lodu o średnicy 1 — 3 mm. Powstają podczas gwałtownego zamarzania przechłodzonych kropel deszczu w czasie opadania.

[madohora]

[madohora]

Deszcz marznący – deszcz, który zamarza po zetknięciu się z podłożem.

[madohora]

Powstaje on, gdy w strefie opadu śniegu ciepłe masy powietrza tworzą warstwę, która roztapia spadający śnieg. Po przejściu przez te ciepłe warstwy powietrza deszcz wpada w strefę o temperaturze niższej od 0 °C, gdzie jest ochłodzony uzyskując temperaturę często mniejszą od 0 °C, jednak nie zamarza a pozostaje w stanie przechłodzenia. Zamarzaniu kropli tuż po ich rozlaniu się na podłożu sprzyja temperatura podłoża niższa od 0 °C.

[madohora]

Deszcz marznący spadając na powierzchnię ziemi tworzy gołoledź.

[madohora]

Czasami intensywne opady marznącego deszczu powodują znaczne utrudnienia komunikacyjne, powodują łamanie się gałęzi, zrywanie się przewodów napowietrznych linii elektroenergetycznych, wywołują zwarcia na izolatorach linii. Przybierają nawet rozmiary klęski żywiołowej, nazywanej niekiedy burzą lodową (np. w 1998 r. w Ameryce Północnej).

[madohora]

Krupy – opad atmosferyczny, zawsze o charakterze przelotnym, w postaci kulistych, nieprzezroczystych ziarenek lodowych o średnicy zazwyczaj od 2 do 5 mm, ale może wystąpić od 1 do 15 mm, całkowicie porowatych (krupa śnieżna) lub z porowatym jądrem i lodową otoczką (krupa lodowa).

[madohora]

Krupy nie są przezroczyste, są mniej białe niż śnieg, a w przeciwieństwie do śniegu spadając na twarde powierzchnie odbijają się.

[madohora]

Krupa występuje często w klimacie wysokogórskim, a utworzona jej opadem pokrywa ma większą gęstość niż pokrywa śnieżna ze śniegu płatkowego. Połączenie kulistego kształtu, małego tarcia i dużej gęstości sprawia, że opadła na stoki krupa jest niestabilna i powodują wysokie ryzyko lawin. Zwiększają także ryzyko lawin dla śniegu opadłego na nie. Krupa ma tendencję do zwierania i stabilizowania ("spawania") w ciągu jednego do dwóch dni od upadku, czas zależy od temperatury i właściwości krupy.

[madohora]

[madohora]

Mżawka – opad atmosferyczny w postaci gęsto padających drobnych kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm.

[madohora]

Krople wody o tak małej średnicy mają niewielką prędkość spadania od 0,1 cm/s do 20 cm/s. Tak niewielka prędkość spadania kropli sprawia, że są niesione przez wiatr, a nie spadają, co wywołuje osiadanie na powierzchniach pionowych przedmiotów, powstała w ten sposób woda jest czasami określana jako osad atmosferyczny, a w rzeczywistości stanowi zjawisko pośrednie między opadem a osadem atmosferycznym. W niskich temperaturach w zależności od warunków opadania/osadzania mżawka wywołuje szadź, zamróz, gołoledź, w tym i czarny lód.

[madohora]

Mżawka pochodzi często z niskich chmur warstwowych, chmur stratocumulus (zazwyczaj w postaci virgi) lub z cumulusów pasatowych. Opad o większych kroplach określa się jako deszcz. Mżawce często towarzyszy mgła, a dla drobnych kropel mżawka jest jednocześnie mgłą.

[madohora]

Mżawka jest jednym z istotnych mechanizmów opadu w chmurach stratyfikowanych typu stratus i stratocumulus. Mżawka jest także jednym z mechanizmów tzw. ciepłego deszczu z chmur cumulus humilis (cumulus pasatowy) nad oceanami w obszarach około tropikalnych. Jedną z hipotez powstawania mżawki w cumulusach pasatowych jest jej powstawanie na zarodkach nukleacji złożonych z soli morskiej. Obecnie (2007) mżawka była przedmiotem kilku kampanii pomiarowych, m.in. zobacz Deszcz z Cumulusa nad Oceanem lub DYCOMS.

[madohora]

Potocznie mżawka jest nazywana kapuśniaczkiem.

[madohora]

Oblodzenie - to warstwa lodu pokrywająca wszelkie przedmioty znajdujące się na otwartej przestrzeni. Najczęściej określenie to stosowane jest w przypadku lodu pojawiającego się na drogach i chodnikach, gdy po opadach deszczu lub topnieniu pokrywy śnieżnej przy dodatniej temperaturze, następuje ochłodzenie poniżej zera i zamarzanie warstwy wody. Oblodzenie może przyczyniać się do kolizji w ruchu drogowym, utrudnień w ruchu lotniczym i uszkodzeń linii energetycznych.

[madohora]

oblodzenie,
pokrywa lodowa tworząca się na powierzchni przedmiotów (np. samolotów) wskutek zamarzania przechłodzonych kropelek wody zawartych w chmurach lub opadach.

[madohora]

Oblodzenie – zjawisko atmosferyczne w postaci warstwy lodu powstałej na powierzchni danego przedmiotu. Powstaje w wyniku schłodzenia się cząstek wody (mgły) w temperaturze poniżej 10 °C. Osad lodowy wytwarza się w atmosferze na powierzchni nie stykającej się z ziemią.

[madohora]

Oblodzenie jest dość często przyczyną występowania zagrożenia awarią (np. oblodzenie kabli energetycznych) lub niebezpieczeństw związanych z transportem (np. oblodzenie skrzydeł samolotu).

[madohora]

Krupa śnieżna - to kuliste, nieprzeźroczyste ziarenka lodowe w pełni porowate, które przy kontakcie z powierzchnią ziemi odbijają się. Zazwyczaj nie towarzyszą im opady deszczu lub śniegu, dzięki czemu można je odróżnić od gradu, który dodatkowo jest od nich większy.

[madohora]

Okiść - to gruba warstwa śniegu i szadzi pokrywające drzewa i powodujące ich łamanie się. Często zjawisko to można zobaczyć w górach. Na nizinach występuje podczas intensywnych opadów mokrego śniegu.

[madohora]

Grad - to bryłki lodu czasem osiągające od kilku do nawet kilkunastu centymetrów. Towarzyszą im intensywne opady deszczu.

[madohora]

grad,
rodzaj opadu atmosferycznego w postaci bryłek lodu, najczęściej o średnicy 0,5–5 cm;

[madohora]

Grad – opad atmosferyczny w postaci nieforemnych bryłek lodu (nazywanych gradzinami lub gradowinami) o średnicy rzędu 5–50 mm i większej. W przekroju gradziny widać naprzemienne warstewki przezroczystego lodu i nieprzezroczystego śniegu.

[madohora]

Opad gradu następuje w ciepłej porze roku najczęściej w okresie od maja do sierpnia, w temperaturze powyżej 0 °C, z mocno rozbudowanych chmur typu cumulonimbus, i bywa połączony z silnym opadem deszcz. Najbardziej intensywne i najczęstsze opady gradu zdarzają się w strefie zwrotnikowej, natomiast w strefie podbiegunowej nie występują. W Polsce opad gradu najczęściej notowany jest w gorącej, wilgotnej masie powietrza zwrotnikowego lub w trakcie przechodzenia frontów chłodnych wypierających zalegające powietrze zwrotnikowe.

[madohora]

W niektórych miejscach opady gradu zdarzają się wyjątkowo często, podczas gdy w innych pobliskich niezwykle rzadko albo wcale. Obszary większego prawdopodobieństwa występowania gradu nazywa się "szlakami gradowymi".

[madohora]

Zaczątkiem gradziny, jej jądrem, jest kryształek lodu, formujący się w środkowej części chmury kłębiastej deszczowej. Po natrafieniu na prąd wstępujący, dostaje się do górnej chłodniejszej warstwy chmury burzowej, gdzie powoli obrasta śnieżnymi kryształkami. Szybkość wznoszenia zależy od miejsca w chmurze. Po pewnym czasie, pod wpływem własnego ciężaru lub przejścia do obszaru o słabszym wznoszeniu, protogradzina zaczyna opadać, po drodze przelatując przez coraz cieplejsze warstwy, bogatsze w kropelki wody przechłodzonej. Kropla wody przechłodzonej po zetknięciu z jeszcze chłodniejszymi kryształkami lodu natychmiast rozpływa się i krystalizuje, zatrzymując w sobie pęcherzyki powietrza, co sprawia, że powstały lód jest nieprzezroczysty. Jednak kolejne zderzenia z przechłodzonymi kropelkami wody tworzą przezroczystą lodową warstewkę. Ponowne wyniesienie w górną warstwę chmury przez silny prąd wstępujący powoduje utworzenie kolejnej warstwy śnieżnej. Cykl przymarzania kolejnych warstewek lodu trwa, ponieważ powstające gradziny są unoszone przez prąd wstępujący do szczytowych części chmury, następnie opadają w kierunku podstawy chmury, po czym znowu są unoszone. Dowodem na wyżej opisaną wędrówkę są naprzemienne nieprzezroczyste i przezroczyste warstewki tworzące gradzinę[3]. Bryłki gradu opadają na ziemię dopiero wtedy, gdy stają się zbyt ciężkie dla prądu wstępującego. Prędkość spadania gradzin może osiągać 160 km/h.

[madohora]

Obfity opad gradu ze szczególnie dużymi gradzinami, tzw. gradobicie, może trwać nawet kilka godzin i spowodować znaczące straty, w szczególności w rolnictwie. Gradziny większe od 7 cm stwarzają zagrożenie dla życia człowieka.

[madohora]

w 1851 roku w Lubelszczyźnie „spadł grad wielkości kurzego jaja. […] W godzinę po niej [burzy] na zniszczonych polach znajdowano wybite bociany, zające i różne ptactwo. Rozdzierający był widok tego smutnego obrazu, któremu towarzyszyły płacz i narzekania dotkniętych niedolą wieśniaków”. W tym samym czasie w obwodzie wadowickim spadł grad wielkości kurzego jaja – „zabijał ptactwo domowe, zające po polach i wielu ludzi pokaleczył”

[madohora]

w 1867 w Wielkopolsce „padały także całe bryły lodu”, „krom wróbli prawie wszystkie ptaki pozabijane. W Turzy grad tak zbił człowieka, że go do domu całego skrwawionego przynieść musiano. Wielu oberwało sińce i guzy”, „młody drób, gąsięta i kaczki w wielu wsiach grad powybijał; mnóstwo zaś nieżywych skowronków, kuropatw, czajek, a nawet dzikich kaczek i młodych zajęcy i naocznemu świadkowi mogą służyć za dowód gwałtowności i wielkości gradu”, „koń padł na miejscu” i „kuropatwy znajdziesz pobite, a nawet i gęsi, czterołótowe kawały lodu zabijały, który do pokoju przyniesiony i ważony jeszcze trzy łóty miał wagi"

[madohora]

w 1873 w Kąkolnikach „bryła gradu zabiła jednego chłopca”. W osadzie leśnej Podłazie pod Częstochową „spadł grad wielkości, jakiej starsi ludzie nie pamiętają. Do porównania użyć potrzeba już nie orzecha, nie pięści, ale bochenka chleba. Jakoż wielka bryła lodu padła na dach domu mieszkalnego, przebiła go i przez uszkodzony nieco pułap dostała się do pokoju” i „drób pobity na miazgę, kształtów jego rozpoznać nie było można. Bydło pokaleczone”. W Górce Duchownej po burzy „w strugach i potokach pływa mnóstwo pobitych wróbli i większego ptactwa”

[madohora]

14 sierpnia 1986 roku na miasto Gopalganj w Bangladeszu spadł rekordowy grad. Gradziny ważyły kilogram, a zmrożona z kilku lodowych kul bryła gradowa osiągnęła masę 4 kg.

[madohora]

23 lipca 2010 roku na miejscowość Vivian w Dakocie Południowej spadł grad o średnicy 20 cm. Największa gradzina ważyła pierwotnie 0,8 kg i miała obwód 47 cm

[madohora]

24 czerwca 2021 roku w Tomaszowie Mazowieckim udokumentowano największą gradzinę w historii obserwacji w Polsce. Średnica gradu osiągnęła 13,5 cm

[madohora]

Według Biblii, Bóg wykorzystał moc natury, aby zesłać siódmą plagą egipską, którą było niszczycielskie gradobicie. Zniszczyła ona uprawy, połamała drzewa, zabiła wiele zwierząt i ludzi (Wj 9:22–26). W czasie bitwy Izraelitów na atakujących Amorytów, Bóg zrzucał wielkie bryły gradu. Zginęło od nich więcej ludzi niż w pojedynku z Izraelitami (Joz 10:3-7, 11). W opisie pierwszej z apokaliptycznych siedmiu trąb wspomniano o gradzie, (Ap 8:7), również w związku z niebiańską świątynią Boga (Ap 11:19). Podobnie jak w opisie siedmiu czasz gniewu Bożego, gdy po wylaniu ostatniej na ludzi spadły bryły gradu o wadze około talentu (Ap 16:1, 17, 21).

[madohora]

[madohora]

PADŁ REKORD WIELKOŚCI GRADU W POLSCE

[madohora]

Szlaki gradowe – obszary najczęstszego występowania chmur gradowych. Dla Polski opracowane zostały na podstawie danych meteorologicznych z lat 40. i 50. XX wieku. Wyróżniono główne i drugorzędne szlaki gradowe. Szlaki główne to obszary, na których zaobserwowano co najmniej jedną burzę gradową w ciągu roku

[madohora]

Najintensywniej burze gradowe występowały w obrębie szlaku busko-sandomierskiego, na terenie byłego województwa kieleckiego, gdzie obserwowano średnio cztery burze gradowe o zasięgu powyżej 100 km² w ciągu roku. Wysoką częstotliwość ich występowania zanotowano też w rejonie Chmielnika, Buska-Zdroju, Stopnicy, Solca-Zdroju, Koszyc ,Przemykowa oraz na terenach województwa Pomorskiego.

[madohora]

Czesław Koźmiński, analizując rozmieszczenie szlaków gradowych, doszedł do wniosku, że częstość burz gradowych warunkują nie tylko czynniki atmosferyczne, ale i w dużej mierze czynniki fizjograficzne.

[madohora]

Lód - to kryształ, w który zmienia się woda przy temperaturze poniżej zera.

[madohora]

lód,
woda w stałym stanie skupienia; substancja krystaliczna, bezbarwna, przezroczysta;

[madohora]

lód morski,
lód powstający w morzu, w temperaturze wody ok. –1°C do –2°C, zależnie od jej zasolenia (–1,91°C przy zasoleniu 35‰)

[madohora]

Lód – minerał z gromady tlenków o wzorze chemicznym H2O. Jest to stan stały wody.

[madohora]

Zamarzanie czystej wody, przy ciśnieniu atmosferycznym wynoszącym 101 325 Pa, zachodzi w temperaturze 0 °C. Przy zamarzaniu objętość lodu jest większa niż tworzącej go wody, przez co gęstość lodu jest o blisko 10% mniejsza (w temperaturze 0 °C gęstość wody wynosi 0,9998 g/cm³, a lodu – 0,9167 g/cm³). Dzięki temu lód pływa na wodzie, a zbiorniki wodne zamarzają od powierzchni w dół.

[madohora]

Lód jest kryształem dwójłomnym, jednak jego współczynniki załamania różnią się niewiele: wynoszą no = 1,309 i ne = 1,313 dla fali o długości około 590 nm.

[madohora]

W dużym zakresie ciśnień można wyróżnić co najmniej osiemnaście odmian polimorficznych lodu, oznaczanych symbolicznie cyframi rzymskimi. Poniższa lista omawia niektóre z nich:

Ih – najbardziej powszechna, występująca w warunkach ziemskich; ułożenie atomów w przestrzeni odpowiada heksagonalnej sieci krystalicznej trydymitu
Ic – metastabilna odmiana regularna, powstaje podczas szybkiej resublimacji pary wodnej na zimnych powierzchniach (od -190 do -130 °C); struktura odpowiada krystobalitowi.
II – odmiana trygonalna, powstająca z lodu-I przy temperaturze 198 K i ciśnieniu 300 MPa. Prawdopodobnie obecna we wnętrzu największych księżyców lodowych, jak Ganimedes.
III – ma strukturę podobną do tetragonalnej, syntetycznej odmiany dwutlenku krzemu zwanej keatytem. Najmniej gęsta z odmian wysokociśnieniowych, lecz gęstsza od wody.
VII – tzw. lód gorący (niewidoczny na diagramie obok) występuje w jeszcze bardziej ekstremalnych warunkach; pod ciśnieniem 39 tys. atm. (3900 MPa) w temperaturze 192 °C ma gęstość 1,5 g/cm³; podejrzewa się, że występuje w głębi tzw. gorących neptunów – klasy planet pozasłonecznych o rozmiarach Neptuna.

[madohora]

Tworzenie się lodu można zaobserwować w różnych miejscach i pod różnymi postaciami:
z atmosfery lód spada zwykle w formie krystalicznej, na przykład w postaci igieł lodowych, krupy czy gradu;

[madohora]

na powierzchni ziemi tworzy się przez zamarzanie wody na gruncie, na przykład w postaci: gołoledzi, ślizgawicy czy podczas przymrozku przygruntowego. Ponadto powstaje także poprzez zamarzanie zbiorników wodnych. Tereny leżące w cieniu lasów czy gór to miejsca szczególnie podatne na powstawanie lodu. Są nimi na przykład drogi prowadzące przez lasy, również atak wiatru może spowodować oblodzenie. Zależność tego zjawiska zależy od pory roku i szerokości geograficznej;

[madohora]

lód na morzu, w miarę obniżania się temperatury wody, przyjmuje coraz trwalsze formy, aż do powstania zwartej pokrywy lodowej. W czasie wiatru i silnych fal obserwuje się pękanie pokrywy lodowej oraz tworzenie kry i ławic lodu. Podczas topnienia lodu na zamarzniętych zbiornikach wodnych jego pękanie wywołuje powstawanie dryfującej kry;

[madohora]

w okolicach podbiegunowych zamarznięta woda tworzy góry lodowe. Niektóre z nich osiągają olbrzymie rozmiary. Rekordowa pod względem wielkości góra lodowa została odkryta w 1956 roku na południowym Pacyfiku. Jej powierzchnia miała ponad 31 000 km² – co stanowi około 1/10 powierzchni Polski. Ze względu na niewielką różnicę gęstości morskiej wody i lodu, 90% objętości góry lodowej znajduje się pod powierzchnią wody.

[madohora]

Do niedawna śliskość lodu przypisywano malejącej temperaturze jego topnienia pod wpływem ciśnienia, powstałego w wyniku nacisku na powierzchnię lodu, co miało sprawiać jego topnienie na powierzchni i powstanie płynnej warstwy poślizgowej. Łatwo wykazać fałszywość lub niepełność tej koncepcji, gdyż spadek temperatury topnienia przy wzroście ciśnienia jest niewielki i już w temperaturze kilku stopni poniżej zera lód nie powinien być śliski. Nadal nie jest całkowicie jasne, dlaczego lód jest śliski, choć wiadomo, że cząsteczki lodu znajdujące się na jego wierzchniej są słabiej związane z pozostałymi cząsteczkami, prawdopodobnie na skutek oddziaływania z cząsteczkami powietrza

[madohora]

Przeważnie lód posypywany solą topnieje, gdyż cząsteczki soli tworzą roztwór wodny, którego temperatura zamarzania jest znacznie niższa niż temperatura zamarzania wody.

[madohora]

Kolor lodu zależy od tego, jak szybko powstał i od ilości zawartego w nim powietrza. O kolorze lodu decyduje również jego grubość. Drobne kryształki lodu są białe, ponieważ odbijają światło o wszystkich długościach fal. Cienka płaska warstwa lodu w znacznym stopniu przepuszcza światło i dlatego jest przezroczysta. Lód lodowcowy może mieć biały kolor, ale w grubej warstwie pęcherzyki powietrza zostają z niego usunięte i zamienia się on w niebieski lód lodowcowy, uwidaczniając naturalną barwę tej substancji.

[madohora]

[madohora]

Lodospad – stroma część lodowca pocięta szczelinami. Występuje zwykle kiedy lodowiec pokonuje stromy odcinek doliny albo próg karu.

[madohora]

W terminologii wspinaczkowej lodospadem nazywamy także zamarznięte wodospady lub okresowe cieki wodne na ścianach skalnych, które stanowią obszar zimowej działalności wspinaczkowej we wspinaczce lodowej.

[madohora]

[madohora]

Lód firnowy – stadium pośrednie między firnem i lodem lodowcowym, odznaczający się gęstością 0,8-0,9 g/cm3. Składa się z kryształów lodu spojonych drobnokrystaliczną masą lodową, która powstała wskutek topnienia śniegu powierzchniowego.

[madohora]

Lód lodowcowy – lód o budowie ziarnistej, będącej wynikiem kilku faz przemian pod wpływem nagromadzania się kolejnych warstw śniegu. Świeży śnieg charakteryzuje się niewielką gęstością, aby powstał z niego lód lodowcowy śnieg musi ulec podtopieniu i natychmiastowemu ponownemu zamrożeniu. Wielokrotne topnienie prowadzi do zmiany struktury śniegu z drobnokrystalicznej (płatki śniegu) na "lodową kaszę", zwaną szrenią lub firnem. Kolejne topnienia i zamarzania prowadzą do usunięcia większości powietrza spomiędzy ziaren lodu, w wyniku czego powstaje biały lód firnowy, o znacznie większej gęstości od gęstości śniegu. Pod wpływem ciężaru wytwarzanego przez śnieg, lód i lód firnowy najbardziej spodnia warstwa lodu przekształca się w zbudowany z dużych (kilkucentymetrowych) ziaren lodowych niebieski lód lodowcowy. Ocenia się, że z warstwy śniegu o miąższości 15 m powstaje warstwa lodu o miąższości 1 m.

[madohora]

Niebieski lód lodowcowy – najstarszy lód lodowcowy, charakteryzujący się dużym ziarnem (średnicy do kilku centymetrów). Powstaje w głębokich warstwach lodowców firnowych pod naciskiem wyższych warstw. Śnieg ulega lokalnemu stopieniu i powolnej rekrystalizacji. Powstają kryształy lodu niemal całkowicie pozbawione elementów rozpraszających światło, takich jak granice ziaren, pęcherzyki powietrza, mikropęknięcia. Powstawanie niebieskiego lodu lodowcowego jest długim procesem – przykładowo na Grenlandii trwa on 150–200 lat.

[madohora]

Niebieska barwa lodu – podobnie jak niebieskie zabarwienie czystej wody – wynika z dominującego pochłaniania światła koloru czerwonego (λmaks ≈ 760 nm) przez cząsteczki H
2O. W efekcie białe światło słoneczne po przejściu przez warstwę lodu zmienia kolor na niebieski

[madohora]

[madohora]

Góra lodowa – ogólnie: zwarta bryła lodu, oderwana w wyniku procesu zwanego cieleniem od lodowca i pływająca po powierzchni wody lub osiadła na dnie. Światowa Organizacja Meteorologiczna zawęża tę definicję do brył o powierzchni przekraczającej 300 m² i wystających ponad powierzchnię co najmniej o 5 metrów (mniejsze to: odłamy góry lodowej i odłamki góry lodowej – growlery).

[madohora]

Góry lodowe różnią się:
kształtem – wyróżnia się góry lodowe:
stołowe – o regularnym kształcie, pionowych ścianach i płaskim, lekko pochylonym lub pofalowanej górnej powierzchni;
niestołowe – wśród nich: piramidalne, kopułowate – będące efektem wywrócenia się góry lodowej, i zerodowane, tj. o nieregularnym, często fantazyjnym kształcie;
blokowe (forma pośrednia między poprzednimi, według innych podziałów to typ góry lodowej stołowej).
rozmiarami: pierwotne zależą od mechanizmu obłamywania się lodu (zobacz: cielenie się lodowca) i grubości lodowców, od których się odrywają, później rozmiary maleją – tempo znikania zależy od intensywności procesów topnienia i erozji.

[madohora]

W 1958 w Zatoce Baffina zaobserwowano górę lodową o wysokości 168 m.

[madohora]

Największe z gór lodowych nazywane są wyspami lodowymi – ich powierzchnia wynosi od kilku tysięcy metrów kwadratowych do nawet powyżej 500 km².

[madohora]

Istotnym parametrem charakteryzującym góry lodowe jest zanurzenie. Wpływ na nie ma gęstość lodu, gęstość wody, w której pływa i kształt góry. Gęstość lodu zależy od jego pochodzenia – typu lodowca, od którego się oderwała i lokalizacji w jego obrębie – przykładowo: w przypadku lodowca szelfowego gęstość może wahać się od 0,3-0,9 g/cm³ (powierzchniowa warstwa śniegowa – głębokość 60 m). Przy gęstości lodu 0,9 g/cm³ pod wodą znajduje się ok. 89% masy góry, przy 0,78 g/cm³ – 76%; w Arktyce średnia gęstość góry lodowej wynosi 0,83 g/cm³, co daje 81% masy pod wodą.

[madohora]

Góry lodowe są zwykle barwy białej lub biało-szarej - wynika to z tego, że składają się ze śniegu i lodu, odbijającego promienie słoneczne w całym zakresie promieniowania widzialnego. Dodatkowo, niejednorodność lodu powstającego w wyniku kompresji śniegu, związana z obecnością licznych pęcherzyków powietrza i innych zanieczyszczeń powoduje odbijanie i rozpraszanie promieni słonecznych padających na lód

[madohora]

W specyficznych warunkach lód tworzący góry lodowe może uzyskać takie właściwości, że pochłania część padającego nań promieniowania słonecznego, przez co postrzegany jest jako kolorowy.

[madohora]

Topnienie części góry lodowej zanurzonej w wodzie zachodzi pod wpływem rozpuszczania lodu przez słoną wodę morską (mniejsze znaczenie) i topnienie powodowane przez przekazywanie ciepła z wody do lodu. Intensywność tego procesu zależy wprost proporcjonalnie od temperatury wody i intensywności falowania (wpływa na szybkość wymiany wody), odwrotnie proporcjonalnie natomiast od gęstości lodu.

[madohora]

Topnienie części nawodnej zachodzi pod wpływem energii cieplnej Słońca (insolacji), zależne jest od szerokości geograficznej i warunków meteorologicznych (temperatura powietrza, zachmurzenie, występowanie mgieł). Woda z roztopów wnika w szczeliny lodu, a następnie – np. po nastaniu nocy – zamarza, rozsadzając lód.

[madohora]

Duże znaczenie przy zaniku góry lodowej ma falowanie. Może doprowadzić do zmęczenie materiału i rozłamania się góry, wywołuje również powstawanie nisz abrazyjnych na linii wodnej, które po osiągnięciu odpowiedniej głębokości prowadzą do powstawania pęknięć w obrębie wynurzonej części i odrywania odłamów lodu.

[madohora]

Pływające góry lodowe mogą przemieszczać się. Wpływ na to ma głównie działanie poruszającej się wody i powietrza. Ruch góry lodowej zależy od:
kierunku, prędkości i pionowego zasięgu prądu morskiego
kierunku, prędkości i długotrwałości wiatru
stosunku wielkości części zanurzonej i wynurzonej.
batymetrii akwenu.

[madohora]

W związku z tym prędkość poruszania się gór lodowych jest różna. W Arktyce wynosi ona przykładowo: 7–22 km/dobę wzdłuż zachodnich wybrzeży Spitsbergenu, 7–65 km/dobę w rejonie Cieśniny Davisa i Labradoru.

[madohora]

Dryf gór lodowych może stanowić zagrożenie dla żeglugi, w związku z tym prowadzone są obserwacje na obszarach szlaków żeglugowych; zajmuje się tym m.in. Międzynarodowy Patrol Lodowy powołany w 1914. Zderzenie z górą lodową było przyczyną zatonięcia statku transatlantyckiego – „Titanica” w nocy z 14 na 15 kwietnia 1912.

[madohora]

[madohora]

Kolorowe góry lodowe – rzadko spotykane góry lodowe mające trwałą barwę inną niż biała. Za barwę lodu budującego kolorowe góry lodowe odpowiedzialne są specyficzne warunki, w których lód ten się formował, oraz wmarznięte w lód barwne zanieczyszczenia (fitoplankton, zooplankton, materiał mineralny).

[madohora]

Góry lodowe są zwykle barwy białej lub białoszarej – wynika to z tego, że zbudowane są z lodu niejednorodnego, zawierającego pęcherzyki powietrza i inne zanieczyszczenia, odbijającego i rozpraszającego całą widzialną część widma promieniowania słonecznego padającego na lód.

[madohora]

Niebieski lód lodowcowy jest jednorodny, pozbawiony pęcherzyków powietrza i może pochłaniać promieniowanie o dłuższych długościach fali (z czerwonego końca spektrum). Włącznie z rozpraszaniem Rayleigha, tym samym mechanizmem, który jest odpowiedzialny za błękitny kolor nieba, może przyczyniać się do powstawania błękitnej barwy góry lodowej. Niebieskie góry lodowe powstają z lodu z dolnych warstw lodowca (lądolodu) lub z lodu krystalizującego w morzu. Lód w dolnych warstwach lądolodu na skutek nacisku wyższych warstw lodu ulega kompresji, a jego struktura staje się bardziej jednorodna. Lód powstający na dryfujących lodowcach wskutek zamarzania wody morskiej jest wolny od pęcherzyków powietrza, dodatkowo na jego powierzchni wytrącają się sole, co nadaje mu barwę szaroniebieskawą. Najlepiej znane są błękitne góry lodowe zalegają w wodach przybrzeżnych Grenlandii, w okolicach fiordu Sermilik – miejscowa ludność nazywa je „błękitnymi diamentami”

[madohora]

Rzadko spotykanym zjawiskiem są góry lodowe o barwie zielonej[1]. Góry takie powstają czasami w wyniku cielenia się lodowców szelfowych. Jest to wynikiem specyficznych warunków, w jakich lód tworzący takie góry powstaje[4]. Dolna warstwa lodu w lodowcu szelfowym powstaje z wody morskiej, przymarzającej od spodu do lodowca. W wodzie morskiej pod lodowcem powstają płytki lodu, które unoszą się do góry i przyklejają do dna lodowca, a następnie ulegają kompakcji. Lód ten jest wolny od bąbelków powietrza, zawiera natomiast dużo substancji organicznych (w tym barwników fotosyntetycznych, takich jak chlorofil, o zielonej barwie), pochodzących z glonów peryfitonowych, porastających lodowiec od spodu, i fitoplanktonu, który został uwięziony w trakcie zamarzania wody[5]. Okazało się, że inaczej niż w przypadku soli nieorganicznych rozpuszczonych w wodzie, substancje organiczne nie są eliminowane podczas zamarzania wody. Analiza spektroskopowa pokazała, że materia organiczna w lodzie absorbuje wystarczająco dużo światła niebieskiego, by lód przybierał zieloną barwę. Nierównomiernie topniejące góry lodowe regularnie przewracają się, dzięki czemu dolna, zabarwiona na zielono warstwa lodu może pojawić się na powierzchni, dając efekt „zielonej góry lodowej”.

[madohora]

Szczególnie dużo zielonych gór lodowych powstaje w wyniku cielenia się Lodowca Szelfowego Amery’ego na Antarktydzie.

[madohora]

W lodzie może być także uwięziony materiał skalny, zerwany w trakcie spływania lodowca (lądolodu), co objawia się jako ciemne, brunatne pasy widoczne czasami w lodzie.

[madohora]

[madohora]

Lodowiec – masa lodu powstała z nagromadzonego śniegu powyżej linii wiecznego śniegu.

[madohora]

Lodowiec stanowi wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.

[madohora]

Badaniem lodowców zajmuje się glacjologia.

[madohora]

Gromadzący się śnieg – pod wpływem panującej temperatury, przy dużej wilgotności powietrza i pod wpływem ciśnienia nadległych warstw śniegu – zmniejsza swą objętość, częściowo krystalizuje i stopniowo przekształca się wpierw w firn, a następnie w lód firnowy i lodowcowy.

[madohora]

Lodowce powstają tam, gdzie ukształtowanie terenu sprzyja gromadzeniu się dużej ilości śniegu, a jednocześnie jest zbyt chłodno lub jest zbyt małe nasłonecznienie, aby cały zgromadzony śnieg topił się w ciągu lata. Warunki takie panują przede wszystkim w strefie podbiegunowej oraz wysokich górach wszystkich stref klimatycznych, powyżej linii wiecznego śniegu. Przebieg tej granicy na Ziemi zależy od klimatu oraz ukształtowania terenu. Najwyżej sięga w strefie międzyzwrotnikowej, w klimacie zwrotnikowym suchym, ze względu na wysoką temperaturę i skąpe opady śniegu. Obniża się tam, gdzie opady śniegu są obfitsze (w strefie klimatu równikowego oraz zwrotnikowego morskiego). Obniża się również wraz ze spadkiem temperatury w umiarkowanych szerokościach geograficznych. Najniżej sięga tam, gdzie niskiej temperaturze towarzyszą duże opady śniegu. W wysokich szerokościach geograficznych schodzi do poziomu morza. Ilość zgromadzonego śniegu zależy również od ukształtowania powierzchni, np. na ostrych szczytach i graniach, jak choćby w Tatrach, nie ma warunków do gromadzenia się dużych ilości śniegu. Powstawaniu lodowców sprzyjają płaskie grzbiety i dolinne spłaszczenia.

[madohora]

Miejsce gromadzenia się śniegu, powstawania firnu i lodu lodowcowego, czyli miejsce narodzin i zasilania lodowca nazywa się polem firnowym. Gdy grubość nagromadzonego lodu przekroczy pewną krytyczną wartość (kilkanaście, kilkadziesiąt metrów), to wywierane przezeń ciśnienie sprawia, że staje się on plastyczny i zaczyna płynąć. Warstwy cząsteczek lodu lodowcowego są ze sobą względnie słabo związane i gdy ciśnienie będzie większe od tych sił wiążących, to górne warstwy lodu zaczynają płynąć szybciej niż warstwy dolne. Tarcie między lodowcem a podłożem oraz ciepło geotermalne Ziemi zwiększa ilość wody między lodowcem a podłożem, co działa jak smar. Lodowiec spływa w postaci jęzorów poniżej granicy wieloletniego śniegu, wykorzystując doliny górskie i inne obniżenia. Jeżeli dostawa lodu przewyższa ablację (topnienie) i w związku z tym czoło lodowca przesuwa się ku przodowi - następuje transgresja lodowca. Gdy dopływ nowego lodu jest równoważony stratami wywołanymi ablacją, to czoło lodowca nie zmienia zasięgu; mowa wówczas o postoju lodowca. Gdy dostawa nowego lodu jest mniejsza niż ablacja, zmniejsza się zasięg lodowca – mowa wtedy o regresji, recesji lub cofaniu się lodowca.

[madohora]

Działalność erozyjno-akumulacyjna lodowców manifestuje się w rzeźbie glacjalnej, na którą składa się szereg form rzeźby powierzchni ziemi. Znaczne obszary Ziemi podlegały lub obecnie podlegają morfogenezie glacjalnej.

[madohora]

Ich temperatura jest niższa od temperatury topnienia lodu. Składają się z lodu stałego (bez wody). Taki lodowiec jest „przymarznięty” do podłoża. Siła z jaką lód jest związany z podłożem jest większa niż siła wiążąca lód, więc lodowce zimne poruszają się za pomocą względnego przemieszczania warstw lodu (warstwa przygruntowa jest nieruchoma). Efektem tego jest prawie całkowity brak erozji w przypadku lodowców zimnych – lodowce antarktyczne prawie nie zawierają rumoszu skalnego.

[madohora]

Lodowce ciepłe to lodowce, które w całej objętości (z wyjątkiem zmieniającej się wraz ze zmianami pór roku temperatury warstwy powierzchniowej) mają temperaturę topnienia. Lodowce takie są nasączone wodą w całej objętości. Temperatura takiego lodowca spada wraz z głębokością, bo wraz z głębokością rośnie ciśnienie a zatem spada temperatura topnienia lodu. Ciepło geotermalne topi lodowiec od spodu (w tempie rzędu 0,5 cm rocznie) i lodowiec przesuwa się, ślizgając się po warstwie wody.

[madohora]

Lądolód Antarktydy jest (w dominującej części) lodowcem zimnym. Większość pozostałych lodowców jest typu ciepłego.

[madohora]

[madohora]

Kra jest określeniem zjawiska geologicznego lub hydrologicznego, w którym wolnopłynące (dryfujące) po obszarach obniżonej lepkości powierzchniowe fragmenty (płyty) różnych kształtów i rozmiarów mogące przemieszczać się poziomo, tworzą się poprzez odłamywanie od pokrywy.

[madohora]

W zależności od składu rozróżniamy m.in.:
kry powstałe z tafli pokrywy lodowej, które można podzielić na "małe" kry lodowe i "większe" kry lodowcowe,
kry powstałe z pokrywy litosferycznej, które podzielono pod względem wielkości na kilka wielkich kier litosferycznych oraz kilkanaście małych zwanych mikropłytami.

[madohora]

Kra lodowa – jest odłamkiem kruszejącej i cienkiej tafli lodu na rzece wolnopłynącej, jeziorze lub w morzu. Kry odłamują się pod wpływem nacisku lub temperatury (roztopy) i niesione prądem spływają wolno tarasując przy tym ruch rzeczny. Niektóre kry są na tyle duże i grube, że potrafią niszczyć mosty. Kry lodowe często mylone są ze śryżem.

[madohora]

Kra lodowcowa (z lodu) jest wielkim, czasami nawet kilkukilometrowym odłamkiem kruszejącej pokrywy lodowej na lodowcach przenoszona prądami morskimi – w przeciwieństwie do góry lodowej płaska i powierzchniowa.

[madohora]

Śryż (zwany też lodem prądowym; ang. shuga) – zjawisko lodowe, stanowiące etap zamarzania cieku lub zbiornika wodnego. Jest to jedna z początkowych postaci lodu.

[madohora]

Śryż to skupisko gąbczastych bryłek utworzonych z kryształków lodu o kształcie igieł lub blaszek, mające kilka centymetrów średnicy. Powstaje z lepy lodowej lub śnieżnej, czasem z dodatkiem lodu dennego. Tworzy się w wodzie rzecznej w temperaturze nieznacznie niższej od 0 °C. Jest to początkowy etap formowania się pokrywy lodowej na rzece

[madohora]

Śryż i lepa mogą zbijać się, tworząc większe krążki lodowe

[madohora]

Kryształ lodu – makroskopowa, krystaliczna forma lodu.

[madohora]

Kryształki lodu mogą występować w różnorodnej postaci, m.in. jako sześciokątne płytki, sześciokątne kolumny (kryształy ołówkowe), kryształy rozgałęzione (dendryty), igły lodowe, i inne.

[madohora]

Przy małym ciśnieniu parcjalnym pary wodnej w powietrzu kryształki lodu rosną wolno i są monokryształami o kształcie graniastosłupa sześciokątnego. Kryształki przybierają formę sześciokątnych płytek albo kolumn. W temperaturze około -2 °C rosną kryształy w postaci cienkich płytek, natomiast pobliżu -5 °C pojawiają się kolumny i smukłe igły. Płytki ponownie tworzą się w pobliżu -15 °C, a kolumny i płytki tworzą się przy około -30 °C.

[madohora]

Przy bardzo niskim ciśnieniu pary wodnej w powietrzu powstają kryształy o płaskich powierzchniach. W miarę wzrostu stężenia pary wodnej w powietrzu zwiększa się ilość wad na powierzchni kryształów. Są to głównie niedopełnienia powierzchni oraz szybszy rozrost w pobliżu krawędzi. Przy dużej zawartości pary wodnej w powietrzu kryształy mają coraz więcej nierówności na powierzchni, natomiast przy jeszcze większej zawartości pary wodnej w atmosferze zaczyna dominować krystalizacja poprzez tworzenie dendrytów w postaci igłowych odgałęzień i gwiazdek – popularnie zwane śnieżynkami.

[madohora]

W niskiej temperaturze krystalizacji tworzą się kryształy, których ściany boczne są na przemian duże i małe, tworząc graniastosłupy o podstawie prawie trójkątnej. Kryształy w polarnych chmurach stratosferycznych tworzą się właśnie w niskich temperaturach, dlatego pewne zjawiska optyczne, takie jak np. Łuk Kerna, występują dzięki obecności kryształów o podstawie prawie trójkątnej.

[madohora]

Wzrost kryształków lodu zależy od temperatury i stężenia pary wodnej. Mimo że kryształy tworzą się zazwyczaj jako proste kryształy lodu, to spadając w różnych warunkach temperatury i wilgotności tworzą różnokształtne kryształy rozgałęzione (dendryty) – popularnie zwane śnieżynkami. Dlaczego śnieżynki tworzą tak wiele form i jak zmieniają się z temperaturą, nie jest do końca wyjaśnione. Wzrost zależy od tego, jak cząsteczki pary wodnej wprowadzane są do spadających w wilgotnym powietrzu kryształów lodu.

[madohora]

[madohora]

Łuk Kerna – bardzo rzadkie atmosferyczne zjawisko optyczne, powodowanym przez płytkowe kryształy lodu o podstawie prawie trójkątnej.

[madohora]

Zjawisko jest bardzo słabo widoczne i tworzy pełny okrąg wokół zenitu. Halo to pokrywa się z łukiem okołozenitalnym w dolnej części. Łuk Kerna był kilkakrotnie obserwowany w XX wieku (pierwsza obserwacja przez H. F. A. Kerna w 1895), ale pierwsze zdjęcia zostały wykonane dopiero 17 listopada 2007 przez Marko Mikkilä w Sotkamo w Finlandii.

[madohora]

Łuk Kerna jest tworzony przez płytkowe kryształy o podstawie bardziej przypominającej trójkąt niż typowe sześciokątne kryształy lodu (pył diamentowy). Zjawisko łuku Kerna jest powodowane przez promienie światła wchodzące przez górną płaszczyznę kryształu i odbite przez płaszczyznę boczną. Promienie wychodzą i są załamywane przez drugą płaszczyznę boczną, która tworzy z pierwszą płaszczyzną kąt łamiący 60°.

[madohora]

Wieniec, (potocz. „lisia czapa”) – zjawisko optyczne w atmosferze, które zachodzi wówczas, gdy Słońce lub Księżyc są przesłonięte cienką, półprzeźroczystą warstwą chmury lub mgły, zwykle ma postać barwnej poświaty (aureoli) wokół tarczy Słońca lub Księżyca, niebieskiej od strony wewnętrznej, czerwonej na zewnątrz. Często poświata jest otoczona słabo zabarwionymi, koncentrycznymi kręgami o tym samym układzie barw, niekiedy pojawiają się tylko pierścienie, a poświata nie występuje. Wieńce powstają wskutek dyfrakcji światła w warstwie chmury lub mgły.

[madohora]

[madohora]

Łuki Lowitza (ang. Lowitz arcs) – zjawisko optyczne związane prawdopodobnie z płytkowymi kryształami lodu wirującymi podczas spadania.

[madohora]

Są zjawiskiem występującym niezmiernie rzadko, a ze względu małą intensywność trudne do zauważenia. Pierwszy raz opisane w 1790 r., ale jeszcze w 1990 r. wątpiono w ich istnienie. Dzięki automatycznym aparatom cyfrowym oraz wzrostowi zainteresowania optycznymi zjawiskami atmosferycznymi ich istnienie zostało potwierdzone wieloma fotografiami. W dalszym ciągu nie ma konsensusu co do mechanizmu ich powstawania. Klasyczne wyjaśnienie opierało się na załamaniu światła w kryształach płytkowych wirujących względem osi Lowitza. Wyjaśnienie to nie w pełni zgadza się z obserwacją, zaproponowano wyjaśnienie w oparciu o rozpraszanie na półregularnych sześciokątnych kryształach płytkowych.

[madohora]

[madohora]

Łuki Parry’ego (ang. Parry Arcs) – intensyfikacja światła nad górną częścią 22-stopniowego halo. Łuki te pojawiają się nad oraz (rzadziej obserwowane) pod słońcem. Łuki Parry’ego mogą być różnych typów - wypukłe lub wklęsłe w stosunku do tarczy Słońca, zależnie od jego wysokości nad horyzontem.

[madohora]

[madohora]

Łuk okołohoryzontalny (ang. circumhorizontal arc) – zjawisko optyczne w atmosferze ziemskiej powstające na kryształach lodu, w związku z tym zaliczane do halo. Zjawisko występuje w postaci położonego blisko horyzontu i niemal równoległego do niego barwnego łuku z kolorem czerwonym u góry. Zazwyczaj obserwuje się niewielki fragment łuku w obszarze, gdzie występuje chmura pierzasta. Łuk tworzy ze słońcem kąt około 46°. Słońce znajduje się wówczas powyżej łuku.

[madohora]

Łuk tworzony jest przez załamanie światła w kryształkach lodu o kształcie płytki zawartych w chmurach pierzastych. Promień słoneczny wchodzi do położonej poziomo płytki jej boczną (pionową) powierzchnią, a wychodzi dolną załamując się w sumie o kąt bliski 58°, dlatego powstaje gdy słońce jest położone nad horyzontem wyżej niż 58°. Załamanie prawie równoległych promieni słonecznych przez położone niemal jednakowo kryształy stanowiące pryzmat o kącie łamiącym 90° wytwarza czyste, jasne i dobrze oddzielone pryzmatyczne kolory. Kolory są czystsze niż w tęczy.

[madohora]

Warunki te sprawiają, że jest obserwowany dość często na średnich szerokościach geograficznych a nigdy na dużych. Na obszarze Polski (dla 50° szerokości geograficznej) może być obserwowany od połowy maja do początku sierpnia, w sumie możliwy czas obserwacji to 200 godzin w roku. Łuk okołohoryzontalny nie powstaje na szerokościach geograficznych większych niż 55°.

[madohora]

[madohora]

Halo (gr. hálos, „tarcza słoneczna”) – zjawisko optyczne zachodzące w atmosferze ziemskiej obserwowane wokół tarczy słonecznej lub księżycowej. Jest to świetlisty, biały lub zawierający kolory tęczy (wewnątrz czerwony, fioletowy na zewnątrz), pierścień widoczny wokół słońca lub księżyca. Zjawisko wywołane jest załamaniem światła na kryształach lodu i odbiciem wewnątrz kryształów lodu znajdujących się w chmurach pierzastych piętra wysokiego (cirrostratus) lub we mgle lodowej. Różne rodzaje kryształów lodowych, możliwych ustawień w powietrzu i dróg optycznych w kryształach sprawia, że występuje wiele efektów halo.

[madohora]

Wielkość halo określa się na podstawie rozmiarów kątowych. W zależności od punktu obserwacji efekt halo tworzą różne, tego samego kształtu, kryształy w chmurze, oświetlone w ten sam sposób. Do zjawiska nie sposób się zbliżyć, bo jest ono specyficznym obrazem Księżyca lub Słońca. Pozorna odległość do halo wynosi więc odpowiednio: ok. 400 000 km albo ok. 150 mln km. Natomiast zasięg widoczności halo określony jest przez rozmiar chmury, na której rozprasza się światło.

[madohora]

Halo jest często obserwowane w niewielkiej odległości kątowej od Słońca i podczas takich obserwacji należy chronić oczy przed bezpośrednio padającym światłem Słońca - ze względu na ryzyko trwałego upośledzenia wzroku. Światło Słońca padające bezpośrednio przez dłuższy czas na elementy światłoczułe aparatu fotograficznego lub kamery może je uszkodzić, dlatego podczas fotografowania zjawiska tarczę słoneczną powinno się zasłaniać.

[madohora]

[madohora]

Gloria – zjawisko optyczne polegające na wystąpieniu białego obszaru centralnego o średnicy kilku stopni otoczonego barwnymi pierścieniami, przy czym niebieski pierścień ma mniejszą średnicę od czerwonego, w sprzyjających okolicznościach może wystąpić gloria wielopierścieniowa. Gloria jest zjawiskiem optycznym zależnym od obserwatora, każdy obserwator widzi swoją glorię o środku dokładnie w swoim cieniu. Gloria powstaje na małych kropelkach chmury lub mgły oświetlonych równoległymi promieniami świetlnymi słońca.

[madohora]

Gloria jest podobna do wieńca, jednak powstaje nie dookoła źródła światła (słońca lub księżyca), lecz dookoła punktu położonego po stronie przeciwnej względem tarczy ciała niebieskiego. Zjawisko to obserwuje się w chmurach położonych na wprost przed obserwatorem albo niżej od niego, tj. w górach lub przy obserwacjach z samolotu. Na te same chmury pada cień obserwatora i wówczas wydaje się, że gloria otacza cień jego głowy, na zdjęciu cień aparatu jest w środku glorii. Najczęściej występuje przy chmurach średnich altocumulus i altostratus.

[madohora]

Jeśli chmura lub mgła jest dość blisko obserwatora i jednocześnie przez mgłę widać odległe elementy krajobrazu, jego cień wydaje się bardzo duży; nazywa się to wówczas widmem Brockenu, niezależnie od tego czy jest otoczony, czy też nie barwną glorią.

[madohora]

Zjawisko glorii zostało także zaobserwowane poza Ziemią. Europejska sonda Venus Express krążąca wokół Wenus uchwyciła obraz tego zjawiska w 2011 roku. Utworzyły je kropelki kwasu siarkowego na szczytach wenusjańskich chmur, znajdujące się 70 km nad powierzchnią planety.

[madohora]

Gloria powstaje tylko gdy kropelki chmury bądź mgły są niewielkie, jej światło jest silnie spolaryzowane, pierścienie są dokładnie koncentryczne do linii promieni słonecznych, a ich średnice kątowe zależne od wielkości kropel i maleją dla większych kropel. Fakty te wskazują, że światło w glorii ulega wewnętrznemu odbiciu i zmienia kierunek pod kątem niemal o 180°. Odchylenie promienia w przezroczystej kulce wody o taki kąt, zależne od współczynnika załamania światła, nie można wytłumaczyć przez prawa optyki geometrycznej także z użyciem zasad dyfrakcji światła. Użycie teorii Mie, która opisuje rozpraszanie fali świetlnej na kropli, daje wyniki zbieżne z obserwacją, jednak nie daje wskazówek jak do tego dochodzi

[madohora]

[madohora]

Pył diamentowy - w bardzo mroźne i słoneczne dni można zaobserwować zjawisko nazywane pyłem diamentowym lub po prostu słupkami lodowymi. Jest to opad, tak samo jak śnieg czy deszcz, lecz występujący w bardzo specyficznych warunkach, gdy temperatura spada do kilkudziesięciu stopni poniżej zera, a niebo jest zupełnie wolne od chmur.

[madohora]

Wówczas następuje wytrącenie się z powietrza bardzo drobnych kryształków lodu, które mają kształt sześciokątów, czworokątów lub trójkątów. Wytrącenie się kryształków następuje podczas zjawiska inwersji temperatury, gdy zimne powietrze opada i gromadzi się przy powierzchni ziemi, a ciepłe napływa ponad nie.

[madohora]

Wtedy dochodzi do skraplania się pary wodnej, która zamarza i zmienia się w drobny lód. Kryształki są tak lekkie, że wydają się być zawieszone w powietrzu, mimo iż w rzeczywistości bardzo powoli opadają ku powierzchni ziemi. Pył diamentowy łatwo jest zaobserwować, ponieważ w promieniach Słońca kryształki zaczynają błyszczeć. To właśnie dlatego nazywane są pyłem diamentowym.

[madohora]

mgła,
meteorol. zawiesina bardzo małych (o średnicy poniżej 0,05 mm) kropelek wody (przy bardzo niskich temperaturach — kryształów lodu) w przyziemnej warstwie powietrza, powodująca ograniczenie widzialności (poniżej 1 km);

[madohora]

Mgła może występować zarówno przy temperaturze dodatniej, jak i ujemnej. Gdy temperatura jest dodatnia, mgła składa się z drobnych kropelek wody, w temperaturze poniżej 0 °C mgła może składać się z drobnych kropelek przechłodzonej wody lub kryształków lodu, ewentualnie z mieszaniny przechłodzonych kropelek wody i kryształów lodu.

[madohora]

1 m³ mgły zawiera od 0,05 g do 1 g wody. Przy silnej mgle (widzialność do 200 m) w 1 m³ jest 200-600 kropelek wody. Promień tychże kropelek wynosi od 0,1 do 50–60 μm. Kropelki mgły tworzą się najczęściej na jądrach kondensacyjnych produktów spalania 50%, kryształków soli 40% i cząsteczek ziemi 10%. W 80% jądra kondensacyjne mgły mają średnicę 1 μm

[madohora]

Mgła różni się od chmur stratus tym, że jej podstawa styka się z powierzchnią ziemi, podczas gdy podstawa chmur jest ponad powierzchnią ziemi. Gdy kropelki mgły rosną, mgła może przekształcić się w drobny opad atmosferyczny typu mżawka. Woda zawarta we mgle może osiadać na różnych przedmiotach, tworząc osad atmosferyczny. Szczególnie groźnym zjawiskiem jest oblodzenie.

[madohora]

Powstają na skutek parowania z cieplejszej powierzchni wody lub wilgotnej powierzchni. Powietrze ogrzane od powierzchni wody i nasycone parą wodną unosi się, unosząc się ochładza się, a zawarta w nim para wodna ulega skropleniu. Do tworzenia się tego rodzaju mgieł potrzebny jest normalny profil temperatury powietrza w przyziemnej/przywodnej warstwie powietrza o stosunkowo dużym pionowym gradiencie temperatury (rzędu 2–4 °C/m).

[madohora]

Napływu chłodnego powietrza nad znacznie cieplejszą wodę. Zjawisko to ma miejsce na krawędziach lodów arktycznych i jest nazywane „dymieniem” mórz arktycznych.

[madohora]

Gdy deszcz wypada z wyższej warstwy cieplejszego powietrza i przechodzi przez chłodną warstwę zalegającą przy powierzchni ziemi. Parowanie ciepłych kropel powoduje powstanie mgły nazywanej deszczową. Mgła z wyparowania morza jest nazywana dymieniem morza.

[madohora]

Mgła powoduje zmniejszenie ilości promieniowania i wypromieniowywania energii oraz wpływa na zmniejszenie parowania

[madohora]

Linia wiecznego śniegu (granica wiecznego śniegu, granica wieloletniego śniegu) – wysokość, wyrażona w metrach n.p.m., powyżej której opad śniegu przewyższa jego topnienie w bilansie roczny. W sprzyjających warunkach topograficznych powyżej tej granicy mogą powstawać pola firnowe lodowców (zobacz też: linia równowagi bilansowej), w tym wypadku stanowi ona dolną granicę pola firnowego. Położenie granicy wieloletniego śniegu zależy głównie od czynników takich jak:

[madohora]

klimatycznych, zwłaszcza średniej temperatury lata i ilości opadów atmosferycznych (klimatyczna granica wieloletniego śniegu),
pogodowych (sezonowa granica wieloletniego śniegu)
geomorfologicznych: rzeźba terenu, nachylenie, ekspozycja itp. (orograficzna granica wieloletniego śniegu).

[madohora]

Wysokość, na której przebiega ta granica jest zróżnicowana: na terenach polarnych sięga ok. 200–1000 m n.p.m., na Grenlandii i Antarktydzie schodzi do poziomu morza; w strefie umiarkowanej występuje na wysokości ok. 800–3200 m n.p.m., w strefie zwrotnikowej ok. 5000–6000 m n.p.m., zaś na równiku obniża się wskutek zwiększonych opadów do ok. 4500–5000 m n.p.m.

[madohora]

W Tatrach linia ta przebiega na wysokości ok. 2300 m n.p.m., jednak na tej wysokości wierzchołki są zbyt strome i poszarpane, by mogły się na nich wykształcić lodowce[2]. Inną przyczyną niewystępowania w Tatrach wiecznego śniegu jest niesprzyjający klimat

[madohora]

Śnieg to nic innego, jak połączone ze sobą kryształki lodowe, które wyglądem przypominają sześcioramienne gwiazdki. Aby mógł powstać taki kryształ, para wodna musi zacząć krystalizować. Dzieje się to podczas procesu resublimacji, a więc przemiany gazu (pary wodnej) w ciało stałe (kryształ lodowy) z pominięciem stanu ciekłego.

[madohora]

Kryształki lodowe łączą się ze sobą tworząc z czasem większą strukturę, która nazywana jest płatkiem śniegu. Ten opada z chmur ze średnią prędkością 5 km/h. Oczywiście to, jak szybko śnieg spadnie na ziemię, uzależnione jest od wielu czynników, m.in. prędkości wiatru i rozmiarów płatka, a więc jego wodności.

[madohora]

Im większy płatek, tym opada szybciej, ale nawet największym płatkom droga z chmur na ziemię zajmuje co najmniej kilkanaście minut. Zazwyczaj płatki mają mniej niż milimetr średnicy, a te największe 1,5 cm. Jednak zdarzają się wyjątki.

[madohora]

Największy udokumentowany płatek śniegu miał średnicę aż 38 cm. Zaobserwował go farmer w osadzie wojskowej Fort Keogh w amerykańskim stanie Montana 28 stycznia 1887 roku. Płatek, aby zachować swoje rozmiary, musiał opadać przy niemal bezwietrznej aurze, w dodatku wilgotność powietrza musiała być na tyle duża, aby po drodze kryształy lodowe nieustannie się ze sobą łączyły.

[madohora]

Choć nie zrobiono mu zdjęcia, to jednak pewne jest, że tak powszechne łączenie się kryształów lodowych ze sobą, miało znaczący wpływ na strukturę płatka, który nie przypominał sześcioramiennej gwiazdki, lecz miał nieregularny kształt. Nie był tak piękny, jak moglibyśmy to sobie wyobrazić.

[madohora]

Choć wydaje się, że gdy prószy śnieg, zapada wyjątkowa cisza, to jednak może on wytworzyć hałas rzędu 30 dB (decybeli), a więc większy niż wówczas, gdy szepczemy. Padający śnieg tłumi wszelkie dźwięki, dlatego atmosfera staje się wtedy tak wyjątkowa.

[madohora]

Płatki śniegu różnią się między sobą wyglądem i konsystencją. Jeśli temperatura powietrza jest dodania, to prószące płatki są bogate w wodę, mają wyraźne struktury krystaliczne i idealnie się lepią. Z powodu dużej puszystości takiego śniegu, pokrywa którą tworzy, jest znaczna, nawet pomimo niedużej sumy opadu.

[madohora]

W temperaturze ujemnej płatki zaczynają się wysuszać, stają się mniejsze i lepią się gorzej. Im większy jest mróz, tym śnieg bardziej przypomina pył. Przy minus 10 stopniach płatki mają mniej niż 3-procentową zawartość wody, a sześcioramienne gwiazdki zmieniają się w nieregularne bryłki.

[madohora]

Nawet przy większych opadach, pokrywa śnieżna zwiększa się wtedy w niewielkim stopniu. Gdy będziemy próbować ulepić z nich śnieżki, to rozsypią się nam one w rękach. Wystarczy tylko podmuch wiatru, aby śnieg rozsypał się niczym pył diamentowy. Natomiast śnieg spadły przy silnym mrozie zamarza do tego stopnia, że zachowuje się jak beton.

[madohora]

Płatki śniegu rzadko kiedy są perfekcyjnie uformowane. Dzieje się tak dlatego, że podczas opadania, łączą się ze sobą, jednocześnie uszkadzając swoja strukturę. Nie bez znaczenia są też panujące temperatury, które sprawiają, że jeszcze w powietrzu roztapiają się, czasem także wielokrotnie roztapiają i zamarzną, zmieniając się w lodowe bryłki.

[madohora]

Badanie płatków śniegu ujawnia przed nami to, co dzieje się wysoko w chmurach, a więc jaka panuje tam temperatura i wilgotność. Naukowcy są zdania, że to, jak wygląda płatek śniegu, jest krótką historią tego, przez co przeszedł w drodze do powierzchni ziemi. Jeśli w pełni zrozumiemy ten proces, to udoskonalimy prognozy opadów śniegu.

[madohora]

Unoszące się w powietrzu drobinki sadzy, emitowanej przez służące do ogrzewania piece węglowe, barwi śnieg na kolor szary, tym samym zmniejszając jego zdolność do odbijania światła. Część słonecznych promieni zostaje pochłonięta przez maleńkie czarne drobiny węgla i zamieniona na energię cieplną. Szary śnieg ulega szybszemu topnieniu, nawet jeśli temperatura powietrza jest ujemna.

[madohora]

Z powodu zanieczyszczenia śniegu przez sadzę, aerosole, mikroorganizmy i zwierzęta, a także niebezpieczne węglowodory aromatyczne, takie jak benzen, toluen, ksylen i etylobenzen, nie powinniśmy go jeść, nawet daleko poza obszarami miejskimi, gdzie wydawałoby się jest czyściej. W przeciwnym razie możemy się nabawić biegunki, a w najgorszym przypadku poważnych schorzeń.

[madohora]

Jednak to właśnie śnieg uratował życie niejednemu odwodnionemu polarnikowi. Żeby przynajmniej w części go oczyścić, należy go roztopić, a następnie pozostałą po nim wodę przegotować. Nie będzie to w pełni bezpieczne, ale dzięki temu można uniknąć odwodnienia, które może się skończyć śmiercią.

[madohora]

Śnieg jest obok deszczu zjawiskiem, które towarzyszy nam od narodzin. Aż strach pomyśleć, że nadal zdarzają się tacy, którzy nie wiedzą jak on wygląda. Co więcej, gafy zdarzają się nie tylko zwykłym zjadaczom chleba, lecz również naukowcom.

[madohora]

Wielką wpadkę zaliczyli eksperci, którzy przygotowali próbny egzamin dla gimnazjalistów! W jednym z pytań pojawia się bowiem rysunek pięciokątnego płatka śniegu, a pytanie brzmi, czy płatek ma 5 osi symetrii czy środek symetrii.

[madohora]

Patrząc na rysunek odpowiedź brzmi pięć, jednak w rzeczywistości takie płatki śniegu w przyrodzie w ogóle nie występują. Dlaczego? Jeśli zbliżymy płatek śniegu pod mikroskopem zobaczymy, że nie posiada on ani czterech, ani też pięciu i ośmiu ramion, czyli tylu ile mają płatki na przykład malowane przez dzieci.

[madohora]

W tygodniku „Nature” znalazł się artykuł Thomasa Koopa z Uniwersytetu w Bielefeld w Niemczech, który szczegółowo wyjaśnił jak wygląda budowa śnieżynek. Naukowiec odkrył błędnie przedstawiane płatki śniegu nawet na łamach pism naukowych, w tym także w prestiżowych „Nature” i „Science”.

[madohora]

Płatki zbudowane są oczywiście z cząsteczek wody, które łączą się ze sobą za pomocą wiązań wodorowych. Najbardziej efektywne jest łączenie się cząsteczek wody w heksagonalną sieć krystaliczną. Dlatego też zamiast popularnie przedstawianych ośmiu ramion, tak naprawdę płatki mają sześć.

[madohora]

Kształt heksagonalny przyjmują wszystkie struktury wody w temperaturze ujemnej. Podobnie jest w przypadku szronu i szadzi. Jednocześnie trzeba podkreślić, że malowane w ulotkach reklamowych gwiazdki wszystkie są takie same. Tymczasem w przyrodzie nigdy nie można spotkać śnieżynek o takim samym kształcie.

[madohora]

Dzieje się tak dlatego, że każdy płatek podczas tworzenia się doświadcza innej temperatury i wilgotności powietrza. Chociaż czasem różnice w kształtach nie są duże, to jednak jak w kalejdoskopie nigdy się nie powtarzają.

[madohora]

Tego ile ramion mają kryształki lodowe tworzące płatki śniegu, dowiedzieliśmy się od 19-letniego Wilsona A. Bentley'a, który pod koniec dziewiętnastego wieku na swojej farmie w amerykańskim stanie Vermont, był pierwszą osobą na świecie, która zobaczyła na własne oczy płatki śniegu w dużym powiększeniu.

[madohora]

Aby wykonać swoje nowatorskie fotografie Bentley połączył kamerę z mikroskopem. Dzięki temu mógł zbliżyć pojedynczy płatek śniegu i uwiecznić wszystkie jego szczegóły. Aby spotęgować jakość zdjęcia Bentley na fotografowanej powierzchni położył kroplę ropy, na którą następnie opadł płatek śniegu. Wówczas biel kryształu była bardziej intensywna.

[madohora]

Bentley szybko został okrzyknięty „Panem Śnieżynką”, ale przez dziesiątki lat jego odkrycie uważano za coś zupełnie niegodnego uwagi. Teraz wiemy, że to, co wówczas ukazał światu, zmieniło tok myślenia dwudziestowiecznych naukowców.

[madohora]

W 1925 roku Bentley wypowiedział smutne słowa: „Pod mikroskopem odkryłem, że śnieg jest niezwykle piękny. Szkoda, że tego piękna nie dostrzegają i nie doceniają inni”. Po wykonaniu aż 5 tysięcy fotografii Bentley dokonał kolejnego historycznego odkrycia na podstawie którego powstały powiedzonka. Okazało się, że każdy sześcioramienny płatek jest inny i nigdy się nie powtarza.

[madohora]

Bentley dokładnie przeanalizował tysiące zdjęć i stwierdził: „Każdy kryształ jest arcydziełem konstrukcyjnym i w dodatku nigdy się nie powtarza. Gdy płatek śniegu się roztapia, piękno i mistrzostwo wykonania zostają na zawsze utracone”.

[madohora]

OPADY DESZCZU W KATOWICACH - Nasze Miasto - 05.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 05.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH -Radio Zet - 05.02.2022

[madohora]

POGODA NA TYDZIEŃ - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

POGODA NA PONIEDZIAŁEK - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

PROGNOZA POGODY DLA KATOWIC - Radio Zet - 06.02.2022

[madohora]

OPADY DESZCZU W KATOWICACH - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

POGODA DLA KATOWIC - Interia - 06.02.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIA DLA ŚLĄSKIEGO - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

MORSY NA STAWIE MORAWA - Dziennik Zachodni - 06.02.2022

[madohora]

[url=https://sieradz.naszemiasto.pl/ostrzezenie-dla-lodzkiego-06022022-2050-utrudnienia-a2/ar/c1p1-19782779]OSTRZEŻENIE DLA ŚLĄSKA[ - Nasze Miasto - 06.02.2022/url]

[madohora]

JAKA POGODA W PONIEDZIAŁEK - Nasze Miasto - 06.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 07.02.2022

[madohora]

INTERWENCJE STRAŻAKÓW W REGIONIE - Radio Katowice - 07.02.2022

[madohora]

INTERWENCJE STRAŻAKÓW W ZWIĄZKU Z SILNY WIATREM - Gość - 07.02.2022

[madohora]

Zanim kropla deszczu lub płatek śniegu na nas spadnie, musi przebyć sporą drogę, najczęściej kilka, ale zdarza się, że nawet kilkanaście kilometrów. W międzyczasie niektóre z nich wyparowują, inne powiększają swoje rozmiary lub wielokrotnie zmieniają postać.

[madohora]

Po weekendzie chwilowo ochłodziło się, nad Polskę spłynęła wilgotna masa polarno-morska, która sprawiła, że zaczęło na nas padać niemal wszystko, od deszczu przez deszcz ze śniegiem i śnieg aż po grad i krupę śnieżną

[madohora]

To ostatnie zjawisko, świetnie widoczne na powyższym nagraniu, jest szczególnie interesujące, bo zdarza się nieczęsto. To kuliste, nieprzeźroczyste ziarenka lodowe w pełni porowate (przypominające styropian), które przy kontakcie z powierzchnią ziemi odbijają się. Zazwyczaj towarzyszy im deszcz.

[madohora]

Są mniejsze i bielsze od gradu, stąd można je od niego odróżnić. Grad, który najczęściej możemy spotkać w ciepłej porze roku, np. podczas gwałtownej burzy, to bryłki lodu czasem osiągające od kilku do nawet kilkunastu centymetrów.

[madohora]

[madohora]

W niedzielę kolejna wichura. Roksana przyniesie wiatr, który może siać spustoszenie

[madohora]

Chwila wytchnienia od niszczycielskiego wiatru właśnie dobiega końca. W niedzielę wieczorem uderzy Roksana, która może łamać drzewa, zrywać dachy i uszkadzać linie energetyczne. Sprawdź prognozę i ostrzeżenia.

[madohora]

Tym razem najmocniej powieje na Śląsku, w Małopolsce, na Ziemi Lubuskiej, w Wielkopolsce, na Ziemi Łódzkiej, Mazowszu, Lubelszczyźnie oraz na wybrzeżu. Wichurze towarzyszyć będą opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu, chwilami intensywne.

[madohora]

Wiatr uspokoi się dopiero w poniedziałek (7.02) wieczorem. Uprzedzamy, że wichura może łamać gałęzie, uszkadzać zadaszenia na zabudowaniach oraz przerywać sieci energetyczne pozbawiając prądu. Warunki drogowe będą trudne.

[madohora]

W nocy i o poranku nad Polską przetoczyła się kolejna wichura, na szczęście nie okazała się ona wyjątkowo niszczycielska. Jednak mimo to wiało na tyle mocno, aby wielu z nas nie mogło spokojnie zasnąć. Porywy dochodziły nawet do 140 km/h.

[madohora]

Wichura wkroczyła nad zachodnią Polskę krótko po północy w nocy z piątku na sobotę (4/5.02) wraz z wędrującym chłodnym frontem atmosferycznym, na którym występowały opady deszczu, a miejscami na zachodnim Pomorzu także burze.

[madohora]

Poza tym porywy osiągały 60-70 km/h, miejscami nieco więcej. Najpotężniejsze oblicze wichura pokazała tradycyjnie w górach, gdzie na Śnieżce w Karkonoszach wiatr rozpędził się niemal do 140 km/h, a na Kasprowym Wierchu w Tatrach do 100 km/h.

[madohora]

Wielu z nas, mając w pamięci ostatnią wichurę Nadia i poczynione przez nią szkody, nie mogła spokojnie zasnąć. Strażacy również, ponieważ mieli ręce pełne roboty. Kilkaset razy wyjeżdżali do zabezpieczania uszkodzonych zadaszeń i usuwania połamanych gałęzi. Kilka tysięcy odbiorców pozostało bez prądu.

[madohora]

W miejscowości Łasieczniki w woj. łódzkim drzewo przewróciło się na jadący samochód osobowy, na szczęście nikomu nic się nie stało.

[madohora]

Obecnie wiatr słabnie, jednak mocne jego porywy do 50-60 km/h będą się utrzymywać aż do godzin popołudniowych, aż całkiem osłabną. Wieczorem i w nocy będzie spokojnie. Kolejna wichura, znacznie silniejsza, nadejdzie w niedzielę (6.02) późnym popołudniem.

[madohora]

Roksana zrywała dachy i wyłączała prąd. W poniedziałek nadal będzie bardzo niespokojnie

[madohora]

W nocy z niedzieli na poniedziałek wichura Roksana zrywała dachy, łamała drzewa i uszkadzała sieć energetyczną. Strażacy wyjeżdżali ponad 100 razy, a porywy wiatru dochodziły do 80 km/h. W poniedziałek nadal będzie bardzo mocno wiać

[madohora]

W poniedziałek (7.02) utrzyma się bardzo silny wiatr z kierunku zachodniego i północno-zachodniego, który w porywach może dochodzić do 50-60 km/h, a lokalnie do 70 km/h. Powinien być jednak słabszy od tego, który siał spustoszenie w nocy z niedzieli na poniedziałek (6/7.02).

[madohora]

Podmuchy dochodziły wówczas przeważnie do 60-70 km/h, ale lokalnie wiało jeszcze mocniej. Tak było głównie na Śląsku, gdzie w Bielsku-Białej i Raciborzu odnotowano poryw do 80 km/h. To właśnie w tym regionie strażacy przez całą noc interweniowali najczęściej.

[madohora]

Wyjeżdżali do usuwania połamanych i powalonych drzew oraz zabezpieczania uszkodzonych poszyć dachowych ponad 100 razy. Głównie w Bielsku-Białej, Mikołowie, Będzinie, Częstochowie, Katowicach, Kłobucku, Tychach i Żywcu.

[madohora]

Wichura połamała setki drzew, ale również uszkodziła dachy na 10 budynkach. Dla mieszkańców była to nieprzespana noc. W wyniku uszkodzenia linii energetycznych prąd przestał płynąć do tysięcy gospodarstw domowych. Najważniejsze jednak, że nie było ofiar.

[madohora]

[madohora]

Gdyby uderzył w Europę mielibyśmy katastrofę porównywalną z atakiem tropikalnego huraganu. Potężny niż przynosi nad północnym Atlantykiem porywy wiatru do 250 kilometrów na godzinę, przeszło 15-metrowe fale sztormowe i ciśnienie poniżej 930 hPa.

[madohora]

Cieśnina Duńska, oddzielająca Grenlandię od Islandii, to obecnie najbardziej sztormowe miejsce w naszej części świata. Dotarł tam nadzwyczaj głęboki niż atmosferyczny, w którego centrum ciśnienie spadło poniżej 930 hPa.

[madohora]

Bardzo duży gradient ciśnienia wokół ośrodka niżowego generuje potężny wiatr, którego porywy osiągają nawet 250 kilometrów na godzinę, m.in. u południowo-wschodnich wybrzeży Grenlandii. Fale w tym rejonie mają wysokość 15 metrów.

[madohora]

Paliwem dla tego układu są spotkające się skrajne masy powietrza, zimne pochodzące z obszarów polarnych z gorącymi docierającymi z obszarów podzwrotnikowych. Korzystając z parujących wód oceanicznych formacja gwałtownie się pogłębiła, a co za tym idzie, prędkość wiatru znacznie wzrosła.

[madohora]

Układ baryczny przynosi we wschodniej Grenlandii i na Islandii potężne zawieje śnieżne, ograniczające widoczność niemal do zera. Na przeważającym obszarze Islandii, również w rejonie Reykjaviku, stolicy kraju, wiatr przekracza 100 km/h.

[madohora]

Na szczęście niż nie dotrze w głąb Europy, więc zupełnie nam nie zagraża. Gdyby jednak tak olbrzymi układ niskiego ciśnienia uderzył w wybrzeża kontynentu, huraganowe wiatry, przypływ sztormowy i fale poczyniłyby olbrzymie zniszczenia. Można to porównać chociażby z żywiołem, który zaatakował Wyspy Brytyjskie i Niderlandy w połowie ubiegłego wieku.

[madohora]

W styczniu 1953 roku nad Morzem Północnym nastąpiło nagłe pogłębienie się niżu. Niezwykle wysokie przypływy w połączeniu z wiatrem wiejącym z prędkością 180 km/h, stworzyły tak wysokie fale, że przelały się one przez nadbrzeżne umocnienia i zalały 4 procenty powierzchni Holandii.

[madohora]

Zniszczeniu uległo 30 tysięcy domów mieszkalnych, a 1800 ludzi straciło życie. Dalsze 307 osób zginęło we wschodniej części Anglii, kiedy fale wdarły się w głąb wybrzeży hrabstw Norfolk, Suffolk i Essex.

[madohora]

Z kolei 4 listopada 1703 roku znad Atlantyku nad Wyspy Brytyjskie nadciągnął rekordowo głęboki niż, który przyniósł nad Wyspami huraganowe wiatry, a na Kanale Angielskim niebywały sztorm.

[madohora]

Informacje jakie pochodzą z tamtego okresu są bardzo lakoniczne, ale wiadomo, że podczas, gdy wiatr dochodził do 193 km/h na dno kanału opadło wiele statków, na których śmierć poniosło 8 tysięcy ludzi. 27 listopada zrujnowana została pierwsza brytyjska latarnia morska Eddystone. W jej gruzach znaleziono 6 osób.

[madohora]

[madohora]

Kiedy wreszcie przestanie porywiście wiać i padać? Pogoda boleśnie daje się nam we znaki

[madohora]

Chyba nikt już nie pamięta, kiedy ostatnio nie padało, ani też kiedy porywiście nie wiało. Zamiast prawdziwej zimy mamy niekończącą się jesień w najmniej przyjemnym wydaniu. Kiedy wreszcie przestanie padać i mocno wiać?

[madohora]

W rejonie naszego kraju przetaczają się niż za niżem, które niemal nieustannie przynoszą nam przeważające zachmurzenie, opady, porywisty wiatr oraz wahania temperatury i ciśnienia. Warunki biometeorologiczne dzień za dniem są niekorzystne dla naszego samopoczucia.

[madohora]

Nie tylko meteopaci skarżą się na nasilenie różnorodnych bólów, rozkojarzenie, senność i niepokój, które są najbardziej charakterystycznymi cechami zmiennej pogody. Nic więc dziwnego, że pytamy, kiedy wreszcie przestanie padać i porywiście wiać.

[madohora]

Niestety, poniedziałek (7.02) zmian na dobre nie przyniesie. Kapryśnej aury nastąpi ciąg dalszy, a to oznacza przelotne opady najróżniejszego rodzaju, skoki ciśnienia, silne podmuchy wiatru do 50-70 km/h, a także wahania temperatury.

[madohora]

W pierwszej połowie tygodnia będzie się ocieplać, jednak opady i silny wiatr nam nie odpuszczą. Od drugiej połowy tygodnia zacznie się z kolei ochładzać, ale zmienna pogoda utrzyma się. Pierwsze zmiany przyniesie dopiero weekend (12-13.02).

[madohora]

Mokre i wietrzne niże odejdą, a ich miejsce zajmie potężny wyż wędrujący znad Atlantyku nad Europę Środkową. Niebo zacznie się rozpogadzać, a opady ustępować. Jest więc spora szansa na dłuższe chwile ze słońcem, którego życiodajnych promieni nam teraz potrzeba najbardziej po długich i ciemnych tygodniach. Musimy tylko jeszcze uzbroić się w cierpliwość.

[madohora]

[madohora]

TRUDNE WARUNKI W BESKIDACH - Radio Katowice - 09.02.2022

[madohora]

Biały kataklizm w Zakopanem. Tyle śniegu, że wywożą go ciężarówkami i nie mają już gdzie składować

[madohora]

Zakopane przeżywa wyjątkowo śnieżną zimę i chociaż turyści i przedsiębiorcy są zadowoleni jak nigdy, to już włodarze miasta rozkładają ręce, ponieważ budżet na odśnieżanie właśnie się skończył, a śnieg jest wywożony setkami ciężarówek i nie ma już gdzie go składować.

[madohora]

Tak śnieżnej zimy w zimowej stolicy Polski nie było od 3 lat. Pierwsze płatki białego puchu spadły na Zakopane już 18 listopada i od tego czasu pokrywa śnieżna zalega na ulicach z zaledwie krótkimi przerwami. Od początku sezonu odnotowano aż 72 dni ze śniegiem.

[madohora]

Dla porównania przed rokiem w analogicznym okresie takich dni było niemal o połowę mniej, a w 2020 roku niecałe 60. Ostatnio bardziej śnieżna zima gościła pod Tatrami w 2019 roku, kiedy do 9 lutego śnieg leżał w sumie przez 75 dni.

[madohora]

Wtedy jednak przeszło półmetrowa pokrywa utrzymywała się przez cały styczeń. Tej zimy aż tak znacznych ilości śniegu nie ma, jednak właśnie pokrywa śnieżna przekroczyła grubość pół metra, co w lutym zdarzyło się po raz pierwszy od 9 lat, kiedy puchu odnotowano 76 cm.

[madohora]

Daleko jednak do historycznych rekordów, ponieważ w najbardziej śnieżnym lutym 1962 roku śniegu było 105 cm, a absolutnie najwyższa wysokość pokrywy śnieżnej zmierzona została w marcu 1953 roku, kiedy śniegu było aż 108 cm, czyli dwukrotnie więcej niż leży w tej chwili.

[madohora]

Mimo to władze skarżą się, że właśnie skończył się budżet na odśnieżanie. Nikt bowiem nie spodziewał się takiej zimy. Nadmiar zalegającego puchu jest na bieżąco wywożony, najpierw z centrum, a następnie z dalszych regionów miasta.

[madohora]

Od początku zimy wykorzystano w tym celu aż tysiąc ciężarówek. Śnieg składowany jest w specjalnych miejscach, blisko cieków wodnych, aby woda roztopowa miała gdzie spływać. Okazuje się, że śniegu przybywa, a miejsc jego składowania ubywa.

[madohora]

W ciągu tylko jednej doby na Zakopane spadło aż 15 cm świeżego puchu. Podczas, gdy władze rozkładają ręce, to turyści się cieszą, bo im więcej śniegu, tym lepsze warunki do uprawiania sportów zimowych. Z kolei przedsiębiorcy zacierają ręce, bo mogą liczyć na spory zarobek.

[madohora]

Obecna odwilż sprawi, że śniegu z pewnością sporo się roztopi, ale przynajmniej do końca ferii zimowych warunki narciarskie będą sprzyjające. Problem mogą stanowić jedynie duże zagrożenie lawinowe w górach, ponieważ utrzymuje się ono na trzecim stopniu, a w Tatrach Zachodnich, po stronie słowackiej, nawet na czwartym.

[madohora]

Na horyzoncie czai się kolejna potężna wichura. Wiatr znów może dochodzić do 130 km/h

[madohora]

Porywisty wiatr nie pozwoli nam na dłużej od siebie odpocząć. Dzień w dzień będzie porywisty, chociaż nie powinien już powodować szkód. Niestety, na horyzoncie czai się kolejna potężna wichura z wiatrem dochodzącym do 130 km/h. Kiedy dotrze?

[madohora]

Z każdym kolejnym dniem prędkość wiatru będzie się zmniejszać, jednak przynajmniej do środy (9.02) włącznie porywy osiągać będą 40-50 km/h, a więc nadal będzie bardzo wietrznie. Dobra wiadomość jest taka, że nie musimy obawiać się, że wiatr spowoduje szkody.

[madohora]

Czwartek (10.02) w skali krajowej będzie najmniej wietrznym dniem w tym tygodniu, a na południu kraju taka będzie również sobota (12.02). W pozostałe dni wiać będzie mocno i nieprzyjemnie.

[madohora]

Szczególnie mocno powieje w piątek (11.02). Z powodu wędrówki płytkiego niżu wtórnego musimy się liczyć z porywami do 60-70 km/h, a lokalnie do 80 km/h. Będzie obficie padać, niewykluczone są też burze.

[madohora]

Na horyzoncie widoczna jest jednak kolejna potężna wichura. Prognozy wskazują na nią 16-18 lutego, czyli w drugiej połowie przyszłego tygodnia. Jej siła byłaby porównywalna z wichurą Nadia, a więc na nizinach porywy wiatru mogłyby dochodzić do 130 km/h.

[madohora]

Jak pamiętamy, podczas Nadii notowaliśmy 90-100 km/h, a miejscami powyżej. Najmocniej wiało nad morzem, do 125 km/h, a na Śnieżce do niemal 200 km/h. Na zachodnim Pomorzu tak silnego wiatru nie było od 20 lat.

[madohora]

Tysiące mieszkańców nawet 5 dni po wichurze było pozbawionych prądu. W sumie w szczycie awarii energia elektryczna przestała płynąć do blisko 700 tysięcy odbiorców. Strażacy interweniowali prawie 20 tysięcy razy, najwięcej od lat. Zginęła 1 osoba, a 12 zostało rannych.

[madohora]

Pozostaje mieć nadzieję, że prognozy się mylą i wichury nie będzie. Niestety, obecnie panująca i nasilająca się cyrkulacja atlantycka sprawia, że nadal będzie bardzo wietrznie, a co jakiś czas musimy się liczyć z powrotem niszczycielskich wichur.

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 10.02.2022

[madohora]

To wygląda jak początek nowej epoki lodowcowej”. Mieszkańcy muszą przedzierać się przez zwały śniegu

[madohora]

Niespotykane od lat śnieżyce nawiedziły Turcję i południową Rosję. Żeby dostać się do pracy lub szkoły mieszkańcy zmuszeni zostali do przedzierania się przez 2-metrową warstwę śniegu. Wygląda to jak początek nowej epoki lodowcowej

[madohora]

Tegoroczna zima wyjątkowo dotkliwie daje się we znaki mieszkańcom pogranicza Europy i Azji. Niespotykane od wielu lat śnieżyce nawiedziły wybrzeża Morza Czarnego w południowej Rosji i w Turcji.

[madohora]

Mieszkańcy zmuszeni zostali przedzierać się przez warstwę śniegu, która osiągnęła wysokość nawet 2 metrów. Drążyli w nich tunele, aby dostać się do pracy lub szkoły. Krajobrazy do złudzenia przypominały nadejście nowej epoki lodowcowej.

[madohora]

Przyczyną tego kataklizmu był tzw. efekt morza, czyli napływ wyjątkowo zimnego powietrza z dalekiej północy, który spowodował intensywne parowanie wciąż ciepłej powierzchni wód Morza Czarnego. W efekcie obfitujące w śnieg chmury przyniosły potężne śnieżyce.

[madohora]

Największy paraliż objął rejon miasta Tuapse w Kraju Krasnodarskim na południu Rosji, a także czarnomorskie wybrzeża oraz górskie obszary Turcji, gdzie tak duże ilości śniegu należą do rzadkości.

[madohora]

Sprawdź, czy masz gen umożliwiający „morsom” kąpiel w lodowatej wodzie i zdobywanie gór w bieliźnie

[madohora]

ie każdy może zostać „morsem” i kąpać się w lodowatej wodzie, albo też zdobywać góry w samej bieliźnie, przy tym nie ryzykując zdrowia i życia. Okazuje się, że amatorzy mrozów posiadają wyjątkowy gen, który ich hartuje. Sprawdź, czy Ty też go masz.

[madohora]

Zapewne w ostatnich tygodniach minęliście na ulicy osobę, która mimo przeszywającego ziąbu była ubrana dużo lżej niż Wy. Zadaliście sobie pytanie, jak to możliwe, że nie jest jej zimno? Okazuje się, że są wśród nas tacy, którym mróz nie jest straszny.

[madohora]

Naukowcy odkryli, że przyczyna ich zahartowania na mróz znajduje się w genach, które posiada co piąty z nas, a więc 1,5 miliarda ludzi na całym świecie. Dochodzi u nich do mutacji genu ACTN3 kodującego białko alfa-aktyniny 3.

[madohora]

Dzięki niej lepiej niż pozostała część populacji radzą sobie z zatrzymywaniem ciepła w organizmie. Brak tego białka w włóknach mięśni szkieletowych sprawia, że ich mięśnie złożone są głównie z włókien czerwonych, wolnokurczliwych.

[madohora]

Są one odporniejsze i znacznie bardziej wydajne energetycznie niż posiadane przez większość z nas włókna szybkokurczliwe, które szybciej pozbywają nas ciepła podczas skrajnie niskich temperatur. Naukowcy dowiedli tego podczas eksperymentu na 42 mężczyznach w wieku od 18 do 40 lat.

[madohora]

Badacze sprawdzali, jak szybko temperatura wewnątrz ich ciała spadnie do 35,5 stopnia podczas zanurzenia w wodzie o temperaturze zaledwie 14 stopni, jaką zwykle ma powierzchniowa warstwa wody w Bałtyku u wybrzeży naszego kraju w samym środku lata.

[madohora]

Ochotnicy spędzali w wodzie 20 minut, po czym mieli 10-minutową przerwę w temperaturze pokojowej. Cały eksperyment trwał 170 minut. Jak się okazało, niemal 70 procent badanych z mutacją genu i zaledwie 30 procent bez tej mutacji utrzymało temperaturę powyżej 35,5 stopnia.

[madohora]

Za sprawą braku białka alfa-aktyniny-3 tempo spadku temperatury organizmu przebiegało o połowę dłużej. Źródła tej mutacji należy szukać dawno temu, w czasie wędrówki ludów z Afryki do Europy i Azji, kiedy osobniki posiadające mutację genu ACTN3, były lepiej przystosowane do zimnego klimatu.

[madohora]

Niestety, mamy złą wiadomość dla dzisiejszych „morsów”, ponieważ choć świetnie radzą sobie w surowe zimy i nie narzekają, jak większość z nas, to jednak mogą cierpieć na najróżniejsze schorzenia z tym związane.

[madohora]

Lekarze wyliczają, że osoby pozbawione białka alfa-aktyniny-3 są znacznie bardziej niż inni narażeni np. na zaburzenia przemiany materii, a przez to na otyłość i związaną z nią cukrzycę typu 2.

[madohora]

„Morsy” powinny prowadzić zdrowy i aktywny tryb życia, a nie tylko zanurzać się w lodowatej wodzie, a w międzyczasie siedzieć przed telewizorem i jeść. Wskazane jest uprawianie sportów, które przyspieszą przemianę materii i obniżą wagę. Zdrowy „mors” to „mors” wysportowany, bez wielkiego brzucha.

[madohora]

Każdy z nas może sprawdzić czy posiada mutację genu ACTN3 kodującego białko alfa-aktyniny 3. Wystarczy tylko zrobić sobie test genetyczny, którego cena dochodzi do kilkuset złotych.

[madohora]

W piątek porywisty wiatr z deszczem i burzami, a zaraz po nim ochłodzenie, mróz, śnieg i oblodzenie

[madohora]

W piątek wróci bardzo silny wiatr, który w porywach może dochodzić do 80 km/h i powodować lokalne szkody materialne. Wraz z nim pojawią się deszcze, a nawet burze. Później czeka nas duże ochłodzenie, które skończy się oblodzeniem i opadami śniegu.

[madohora]

Zarówno w piątek (11.02), jak i w nocy z piątku na sobotę (11/12.02) spodziewamy się bardzo silnego wiatru z zachodu i południowego zachodu, który w porywach może osiągać 60-70 km/h, a miejscami, głównie na zachodzie, południu i w centrum, nawet do 80 km/h, zwłaszcza podczas burz i opadów deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu.

[madohora]

Tym razem nie dojdzie do zniszczeń na dużą skalę, jednak trzeba się liczyć z tym, że miejscami drogi i chodniki mogą być usłane połamanymi drzewami, zadaszenia budynków uszkodzone, a linie energetyczne zerwane. Możliwe są przerwy w dostawach prądu.

[madohora]

Noc z piątku na sobotę (11/12.02) będzie bardzo niebezpieczna, ponieważ w całym kraju po opadach chwyci nieduży mróz. Wystarczy on jednak, aby deszczówka zalegająca na drogach i chodnikach zaczęła zamarzać tworząc oblodzenie. Może być bardzo ślisko.

[madohora]

W dodatku w części kraju, zwłaszcza na północy, wschodzie i w centrum, a także na terenach górzystych i okołogórskich spadnie śnieg. Kierowcy udający się w tym czasie w drogę powinni zachować szczególną ostrożność.

[madohora]

Chmura ptaków runęła na ziemię. Kamera monitoringu nagrała przerażające zjawisko

[madohora]

W Meksyku doszło do przerażającego zjawiska. Kamera monitoringu uchwyciła moment, gdy chmura ptaków spadła na ziemię. Wiele osobników zginęło na miejscu, a inne odleciały. Jaka była tego przyczyna?

[madohora]

Słyszeliśmy już o deszczach ptaków, ale to, co zdarzyło się w mieście Cuauhtémoc w meksykańskim stanie Chihuahua można nazwać prawdziwą ptasią ulewą. Wczesnym rankiem mieszkańcy znaleźli na ulicach, chodnikach i trawnikach setki martwych żółtogłowców, małych ptaków z rzędu wróblowatych.

[madohora]

Przybyli na miejsce weterynarze stwierdzili, że ptaki mogły paść ofiarą zanieczyszczenia powietrza, np. unoszącym się w powietrzu tlenkiem węgla z nieszczelnych piecyków. Mogły też paść martwe, gdy siadły na linie energetycznej, która uległa przeciążeniu.

[madohora]

Jednak nagranie z kamery monitoringu zamiast wyjaśnić tę zagadkę, przyniosła kolejne znaki zapytania. Widoczna jest na nim chmara ptaków, która spada na ziemię. Tylko część żółtogłowców przetrwała tak silne uderzenie.

[madohora]

Ptaki te o tej porze roku migrują z Kanady na południe do Meksyku, gdzie zimują. Władze zapowiedziały, że przeprowadzona zostanie sekcja ptaków i wówczas być może uda się odpowiedzieć na nurtujące wszystkich pytanie, co tak naprawdę się stało.

[madohora]

W piątek, 11 lutego 2022 roku, na południu i południowym-wschodzie Polski dominować będzie zachmurzenie duże i całkowite. Lokalnie będą pojawiać się opady deszczu i deszczu ze śniegiem. Na pozostałym obszarze kraju spodziewać się możemy większej ilości rozpogodzeń i tylko przelotnych opadów deszczu. Na termometrach zobaczymy od 4oC na Pomorzu, Suwalszczyźnie i Podkarpaciu, 5oC na Mazowszu, do 6-7oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, zachodni i północno-zachodni.

[madohora]

W sobotę, 12 lutego 2022 roku, zachmurzenie małe i umiarkowane, wzrastające do dużego na południu Polski. W ciągu dnia, na południu Polski może przelotnie popadać śnieg. Na termometrach zobaczymy od 2oC na Podkarpaciu i Suwalszczyźnie, 3oC na Mazowszu, do 4oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, zachodni i południowo-zachodni.

[madohora]

W niedzielę, 13 lutego 2022 roku, na przeważającym obszarze zachmurzenie małe i umiarkowane. Padać nigdzie nie powinno. Termometry pokażą od 3oC na Suwalszczyźnie, 4oC na Podkarpaciu, 5oC na Pomorzu Zachodnim, 6oC na Mazowszu, do 7oC na Dolnym Śląsku. W niedzielę znowu spodziewać się możemy umiarkowanego i dość silnego wiatru, który będzie wiał z południowego -zachodu. Średnia prędkość wiatru będzie dochodziła do 40-45 km/h.

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 12.02.2022

[madohora]

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Onet - 12.02.2022

[madohora]

UTRUDNIENIA W RUCHU - Gazeta Krakowska - 13.02.2022

[madohora]

POGODA W KATOWICACH - Radio Zet - 14.02.2022

[madohora]

W poniedziałek, 14 lutego 2022 roku, nadal słonecznie i bez opadów. Większego zachmurzenia spodziewać się możemy jedynie na północnym-zachodzie Polski. Na termometrach zobaczymy od 3oC na Suwalszczyźnie, 5oC na Mazowszu, do 7oC na Dolnym Śląsku. Wiatr słaby i umiarkowany, silniejszy na wybrzeżu, południowy i południowo-zachodni.

[madohora]

Odwilż, roztopy i deszcze uratują Ukrainę przed najazdem Rosji? „Nie ma nic gorszego niż błoto”

[madohora]

Pogoda od zawsze zmieniała losy wojen, może to również uczynić, gdy Rosja napadnie na Ukrainę. Nadzwyczaj ciepła zima, roztopy i deszcze oznaczają błoto, które spędza sen z powiek wojskom lądowym.

[madohora]

„Putin będzie musiał trochę poczekać, aż ziemia zamarznie, aby mógł przez nią przejść” - powiedział Joe Biden, prezydent USA, na konferencji prasowej na początku stycznia. Wtedy generałowie twierdzili, że inwazja nastąpi w połowie lutego, gdy mrozy będą największe.

[madohora]

Pogoda jednak lubi płatać figle. Zima na Ukrainie, podobnie jak w całej Europie, jest wyjątkowo ciepła. Od blisko tygodnia pokrywa śnieżna w kluczowym regionach Ukrainy, przy granicach której czai się rosyjska armia, systematycznie się roztapia.

[madohora]

Nie są to roztopy powolne, lecz gwałtowne, ponieważ temperatury dodatnie są zarówno w ciągu dnia, jak i nocami. Całodobowa odwilż połączona z obfitymi opadami deszczu oznacza skrajnie trudne warunki bojowe, ponieważ obszary rolnicze wschodniej Ukrainy zaczęły się zmieniać w błoto.

[madohora]

Jeszcze gorzej będzie przy granicy z Białorusią, gdzie liczba żołnierzy jest największa. Tam dominują bagna i mokradła, które pochłoną każdy pojazd wojskowy, zwłaszcza podczas odwilży, gdy skostniała ziemia uwolni wysoki poziom wód gruntowych.

[madohora]

Błotniska zasadzka może odstraszyć Rosję, ale trzeba mieć na uwadze to, że pierwszy etap możliwej wojny będzie się składał z zupełnie niezależnych od pogody bombardowań za pomocą bardzo precyzyjnie naprowadzanych pocisków. Możliwe są też ataki cybernetyczne.

[madohora]

Jednak jeśli rosyjskie wojsko zamierza zdobyć Kijów fizycznie, konieczny jest rajd przez ciągnącą się setkami kilometrów bagnistą glebę, która znacząco spowolni inwazję. Rosyjscy dowódcy z całą pewnością biorą ten fakt pod uwagę.

[madohora]

Historia dowodzi, że starcia w błocie kończą się tragicznie. Idealnym przykładem jest bitwa stoczona latem 1917 roku w wiosce Passchendaele koło Ypres w Belgii. Starciu koalicji na czele z Wielką Brytanią, Francją i Kanadą z Cesarstwem Niemieckim towarzyszyły wyjątkowe ulewy. Padało nie tylko intensywnie, lecz również całymi dniami.

[madohora]

W efekcie nizinne tereny zmieniły się w bagna, które wypełniały leje powstałe po upadających pociskach. Żołnierze w pełnym rynsztunku zapadali się pod ziemię, niczym na ruchomych piaskach.

[madohora]

Na obszarze zaledwie jednego kilometra zginęło 275 tysięcy ludzi. Morze błota uniemożliwiało użycie czołgów, przez co linia frontu przesunęła się na rzecz aliantów zaledwie o 8 kilometrów.

[madohora]

Historycy szacują, że łącznie na tym obszarze zginęło lub odniosło rany 500 tysięcy żołnierzy alianckich i 250 tysięcy niemieckich. Trzeba zauważyć, że niecały rok później, gdy pogoda była zdecydowanie korzystniejsza, Niemcy odzyskali prawie cały utracony wcześniej obszar pod Passchendaele.

[madohora]

Skutek bitwy był żaden, ponieważ pomimo ogromnych strat po obu stronach potyczka zapisała się jako nie rozstrzygnięta. To uświadamia nam, jak beznadziejna bywa wojna, gdy giną setki tysięcy ludzi, chcąc zagarnąć niewielki skrawek bagnistej ziemi.

[madohora]

Pogodny, ale lodowaty poranek. Na termometrach nawet minus 20 stopni. Będzie jeszcze zimniej?

[madohora]

Weekend przynosi nam mroźne noce i poranki. W najzimniejszych regionach kraju w niedzielę o świcie termometry pokazały nawet minus 20 stopni. Czy noc z niedzieli na poniedziałek będzie jeszcze mroźniejsza? Sprawdź prognozę.

[madohora]

W arktycznym powietrzu i przy pogodnym niebie w nocy z soboty na niedzielę (12/13.02) temperatura błyskawicznie spadała. W Krakowie jeszcze po południu notowaliśmy 5 stopni powyżej zera, a już nad ranem minus 7 stopni, co oznacza spadek aż o 12 stopni.

[madohora]

Jeszcze większa różnica temperatury między najcieplejszym a najzimniejszym momentem doby miała miejsce w Czarnym Dunajcu na Podhalu. Tam nasz czytelnik Arnold, który monitoruje pogodę i klimat w jednym z najzimniejszych miejsc w naszym kraju, odnotował ochłodzenie z plus 1 do aż minus 20 stopni.

[madohora]

Na zachodzie i północy kraju mróz nie był tak okazały. Termometry wskazywały przeważnie 2-3 stopnie poniżej zera. Zimniej było na wschodzie, południu i w centrum, miejscami poniżej minus 5 stopni, maksymalnie do minus 7 stopni na niżej położonych obszarach.

[madohora]

Podczas, gdy nad Bałtykiem było zero stopni, to na górskich szczytach temperatura spadła nawet do minus 11 stopni. U podnóży Tatr w Poroninie notowano o świcie minus 15 stopni, w Zakopanem minus 12 stopni, z kolei w Bieszczadach do minus 13 stopni.

[madohora]

W niedzielę (13.02) ociepli się. Po południu odnotujemy od 3-4 stopni na wschodzie do 7-8 stopni na zachodzie. Noc z niedzieli na poniedziałek (13/14.02) też będzie mroźna, znów najbardziej w województwach południowych i wschodnich.

[madohora]

Tam spodziewamy się podobnych temperatur, jak minionej nocy, czyli nawet do minus 10 stopni. Z kolei w górach wychłodzi się do minus 20 stopni. W poniedziałek (14.02) utrzyma się słoneczna i ciepła pogoda. Spodziewamy się nawet do 10 stopni w cieniu. Noc mrozu już nie przyniesie.

[madohora]

Gigantyczna zapora ma oddzielić Bałtyk od Atlantyku, aby ratować nas przed masową powodzią

[madohora]

Naukowcy wpadli na kolejny szalony pomysł, aby wybawić nas od masowej powodzi spowodowanej topniejącymi lądolodami i podnoszącym się poziomem światowych oceanów. Chcą odgrodzić Morze Bałtyckie i Północne od Atlantyku. Jak to się może skończyć?

[madohora]

Niektóre pomysły naukowców jeżą włosy na głowie, i to nie tylko z powodu swojego rozmachu, ale przede wszystkim możliwych konsekwencji, które mogą być jeszcze poważniejsze niż sama przyczyna, dla których się one zrodziły.

[madohora]

Jednym z nich jest budowa gigantycznych zapór wodnych, które miałyby odgrodzić Morze Północne i Bałtyckie od otwartego Atlantyku. Po co? Aby zapobiec wielkiej powodzi, która czeka nas, gdy poziom oceanów podniesie się na skutek roztapiania się lądolodów.

[madohora]

Biorąc pod uwagę fakt, że najnowsze prognozy naukowe są dużo bardziej pesymistyczne i przewidują wzrost poziomu mórz od 60 do ponad metra do roku 2100, to pod wodą jeszcze za naszego życia mogą się znaleźć popularne kurorty nadbałtyckie, gdzie spędzamy wakacje.

[madohora]

Takich miast i miejscowości nad brzegami Morza Północnego i Bałtyckiego są tysiące, zamieszkiwanych przez miliony ludzi. Dlatego też oceanografowie Sjoerd Groeskamp i Joakim Kjellsson opracowali zamaszysty projekt olbrzymiej zapory wodnej, a dokładniej dwóch zapór, które wielkiej powodzi mają zapobiec.

[madohora]

Ich pomysł na miarę dwudziestego pierwszego wieku zakłada budowę pierwszej zapory między półwyspem Lizard w angielskiej Kornwalii a gminą Plouescat we francuskiej Bretanii. Budowla, zdolna powstrzymać podniesienie się poziomu Atlantyku nawet o 2 metry, ma mieć 161 kilometrów długości i 85 metrów średniej wysokości (102 metry w najgłębszym miejscu).

[madohora]

Druga zapora miałaby ciągnąć się w kilku częściach między Szkocją, Orkadami i Szetlandami, a następnie domykać się na zachodnim wybrzeżu Norwegii. Struktura ma mieć 476 kilometrów długości i nawet 110 metrów wysokości w najgłębszym punkcie.

[madohora]

Podobny projekt, chociaż w miniaturze, powstaje od lat w Wenecji, która próbuje zabezpieczyć się przed coraz częstszymi i masywniejszymi powodziami sztormowymi. Aby uniknąć kataklizmu, który miał miejsce jesienią 2019 roku, budowany jest system zapór zwanych „Mojżeszem”.

[madohora]

Wydano już na niego dziesiątki milionów euro, a końca inwestycji nie widać. Projekt realizowany jest z gigantycznym opóźnieniem i w atmosferze skandali korupcyjnych. Władze zapowiadają, że za kolejne miliony euro niebawem uda się go finalnie ukończyć, zwłaszcza, że ostatnie testy przebiegły pomyślnie.

[madohora]

Tymczasem nikt nie ma wątpliwości, że gigantyczna zapora na Atlantyku nigdy nie powstanie, i to nie tylko z powodu swojej kosztowności. Choć sami pomysłodawcy zarzekają się, że ludzkość dysponuje już technologią do urzeczywistnienia ich pomysłu, to jednak skutki wzniesienia tej megastruktury mogą być bardziej katastrofalne niż samo podniesienie się poziomu Atlantyku.

[madohora]

Każdy zdaje sobie sprawę z tego, czym groziłoby przerwanie takiej zapory. Oddzielenie Bałtyku i Morza Północnego od wpływu wód z Atlantyku oznacza, że pozbawione dostaw słonej wody, praktycznie te akweny zmieniłyby się w słodkowodne jeziora.

[madohora]

Środowisko naturalne obu mórz zmieniłoby się nie do poznania. Czy właśnie takie jest założenie pomysłodawców tego kuriozalnego projektu? Okazuje się, że podobnych dziwadeł padających z ust poważnych naukowców, w przeszłości nie brakowało, co więcej były one jeszcze bardziej przerażające.

[madohora]

Weźmy chociażby pierwszy z brzegu przykład sprzed 100 lat. Niemiecki architekt Herman Sörgel wymyślił Atlantropę, czyli gigantyczny projekt hydrotechniczny, którego celem miało być osuszenie Morza Śródziemnego, aby ujawniły się zupełnie nowe lądy, obecnie spoczywające pod wodą.

[madohora]

Efektem końcowym miało być połączenie Europy i Afryki, tworząc nowy superkontynent, ze wszystkimi strefami klimatycznymi. Miały one zapewnić konkurencję w gospodarce wobec konsolidujących się obu Ameryk i rodzącego się Panazjatyzmu. Kolonizacja Afryki miała być genialnym rozwiązaniem.

[madohora]

Aby było to możliwe, za pomocą czterech potężnych zapór wodnych, poziom Morza Śródziemnego miałby zostać obniżony o około 200 metrów. Jak zmieniłby się wygląd akwenu, można podziwiać na załączonym, odpowiednio zmodyfikowanym zdjęciu satelitarnym.

[madohora]

Atlantropa miała być wielkim dziełem hitlerowskich Niemiec, ale nic z niej nie wyszło. Poszczególne państwa, które miałyby się znaleźć w zasięgu oddziaływania projektu, nie mogły dojść do zgody, m.in. dlatego, że wiele nadmorskich społeczności, utrzymujących się w rybołówstwa, po cofnięciu się morza, straciłoby pracę i zarobek.

[madohora]

Całe szczęście utopijny projekt Sörgela nie doszedł do skutku aż do jego śmierci w latach 50. ubiegłego wieku. Imperialne zapędy hitlerowców poszły na dno razem z Atlantropą. Oby nigdy więcej podobne pomysły już nie padały z ust naukowców, ostatnio nazbyt często pozbywających się wiarygodności tylko po to, aby zyskać sławę.

[madohora]

W Islandię uderzyły największe kiedykolwiek zmierzone fale sztormowe. Ich wysokość szokuje

[madohora]

Takich fal sztormowych u wybrzeży Islandii jeszcze nie widziano. Były większe niż 10-piętrowy wieżowiec i spowodowały zniszczenie boi pomiarowych. Przyniósł je jeden z najgłębszych niżów jakie odnotowano na północnym Atlantyku na tle historii.

[madohora]

W jej trakcie doszło do uszkodzenia boi pomiarowej, przez co najpewniej nie dowiemy się, jaka była ostateczna wysokość fali. Pewne jest natomiast, że można ją uznać za jedną z najwyższych kiedykolwiek odnotowanych w skali całego świata.

[madohora]

Pobiła dotychczasowy rekord wysokości fali sztormowej u wybrzeży Islandii jeszcze z 9 stycznia 1990 roku. Wtedy najwyższa fala miała 25 metrów. Nie można wykluczyć, że ta sprzed tygodnia mogła być od niej aż dwukrotnie większa.

[madohora]

W Walentynki pokażemy Ci najbardziej romantyczne zjawiska atmosferyczne, które u każdego potrafią wywołać zachwyt pięknem otaczającej nas przyrody, często przeoczany. Poznaj tajemnicę tych fenomenów.

[madohora]

Piękne, ale jakże kruche, twory z wody i mydła cieszą nasze oczy tylko przez chwilę, znikając bezpowrotnie. Wystarczy tylko wlać kilka łyżek płynu do naczyń do naczynia z 1 litrem wody z kranu. Następnie mieszamy i gotowe!

[madohora]

Teraz naczynie z miksturą schładzamy przez kilka minut na mrozie i możemy już robić bańki. Obecna mało zimowa aura sprawia, że z tym pomysłem w niektórych regionach kraju musimy trochę poczekać, ale jeśli tylko się ochłodzi, koniecznie skorzystajcie z okazji. Póki co zobaczcie filmiki.

[madohora]

Gdy te lodowe perły unoszą się w powietrzu, nie różnią się niczym od zwyczajnych baniek, jednak, gdy opadają na ziemię, zaczynają się dziać cuda. W momencie kontaktu ze śniegiem czy gruntem, bańki w ciągu kilku sekund zamarzają. Na ich ściankach tworzą się lodowe malowidła.

[madohora]

Zachęcamy do ich fotografowania, ponieważ dopiero na zdjęciach z bliska dostrzec można ich przemijające piękno. Każdy lodowy kwiat jest inny, niepowtarzalny. Prawdziwe cudo natury.

[madohora]

Kolejnym romantycznym zjawiskiem jest pył diamentowy. Możemy się nim zachwycać w bardzo mroźne i słoneczne dni. Jest to opad, tak samo jak śnieg czy deszcz, lecz występujący w bardzo specyficznych warunkach, gdy temperatura spada do kilkudziesięciu stopni poniżej zera, a niebo jest zupełnie wolne od chmur.

[madohora]

Wówczas następuje wytrącenie się z powietrza bardzo drobnych kryształków lodu, które mają kształt sześciokątów, czworokątów lub trójkątów. Wytrącenie się kryształków ma miejsce podczas zjawiska inwersji temperatury, gdy zimne powietrze opada i gromadzi się przy powierzchni ziemi, a ciepłe napływa ponad nie.

[madohora]

Wtedy dochodzi do resublimacji pary wodnej w drobne kryształy lodowe, które są tak lekkie, że wydają się być zawieszone w powietrzu, mimo iż w rzeczywistości bardzo powoli opadają ku powierzchni ziemi. Słupki lodowe łatwo jest zaobserwować, ponieważ w promieniach Słońca kryształki zaczynają błyszczeć. To właśnie dlatego nazywane są pyłem diamentowym.

[madohora]

Wśród romantycznych zjawisk nie mogło oczywiście zabraknąć zachodu Słońca, który lubimy podziwiać we dwoje czy to podczas spaceru po plaży czy też na ławeczce przed domem. Słoneczko chowające się za horyzontem piękne jest zawsze, w każdym miejscu i o każdej porze roku.

[madohora]

Wracając jednak do zjawisk charakterystycznych dla zimy, to warto jeszcze wspomnieć o szronie. Niby zwyczajne zjawisko, które denerwuje kierowców, gdy trzeba wyjąć skrobaczkę i usunąć go z szyb samochodowych, ale jakże piękne, gdy przyjrzymy mu się z bliska. Lodowe kwiaty, które tworzy na szybach, potrafią zapierać dech.

[madohora]

Tworzą je lodowe igiełki, które powstają na skutek osadzania się i zamarzania wilgotnego powietrza (miniaturowych kropelek wody) na wychłodzonych przedmiotach. Figury są symetryczne, co ujawnia nam ich skomplikowaną budowę fizyczną i chemiczną.

[madohora]

Romantyczne bywają też promienie zmierzchowe, które przebijają się przez chmury, tworząc charakterystyczną aureolę.

[madohora]

A co powiecie na widok rosy osadzającej się na kwiatach po chłodnej nocy? Czy to nie jest romantyczne zjawisko? Owszem. Rosa pojawia się, gdy następuje wypromieniowanie ciepła, które kończy się skropleniem pary wodnej na wychłodzonych przedmiotach. Rosa jest odpowiednikiem szronu, ale przy dodatnich temperaturach.

[madohora]

Chmury, które towarzyszą nam niemal każdego dnia na niebie, też bywają romantyczne, zwłaszcza wtedy, gdy są to przybierające najróżniejsze kształty kłębiaste Cumulusy. Choć jeszcze niezwykle symetrycznego chmurowego serca na niebie jeszcze nie widzieliśmy, to jednak jego namiastkę już tak.

[madohora]

[madohora]

Również płatki śniegu obserwowane pod mikroskopem zachwycają. Romantyzmu dodaje im fakt, że nigdy się nie zdarzają dwa identyczne płatki. 19-letni Wilsona A. Bentley'a, który w 1925 roku jako pierwszy zrobił 5 tysięcy zdjęć płatków śniegu, wypowiedział jakże romantyczne i ściskające za serce słowa: „Pod mikroskopem odkryłem, że śnieg jest niezwykle piękny. Szkoda, że tego piękna nie dostrzegają i nie doceniają inni”.

[madohora]

Na koniec jeszcze jedno zjawisko, które zawsze przypomina nam, że po deszczu musi zza chmur wyjrzeć Słońce. To oczywiście tęcza, czasem podwójna. Kolorowy łuk powstaje, gdy promienie słoneczne padają pod odpowiednim kątem na krople deszczu.

[madohora]

POGODA NA JUTRO - Nasze Miasto - 16.02.2022

[madohora]

IMGW WYDAŁO OSTRZEŻENIE PRZED SILNYM WIATREM - www.powiatczestochowski.pl - 16.02.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE PRZED SILNYM WIATREM - Wyborcza - 16.02.2022

[madohora]

W czwartek, 17 lutego 2022 roku, spodziewać się możemy dużego zachmurzenia z lokalnymi przejaśnieniami, głównie w centrum Polski. W całym kraju prognozowane są opady deszczu, które na północy Polski będą dość intensywne. Na termometrach zobaczymy od 5oC na Suwalszczyźnie, 8oC na Mazowszu, do 10oC na Dolnym Śląsku. Wróci silny i porywisty wiatr, którego miejscami prędkość będzie przekraczała 100 km/h.

[madohora]

UWAGA. NADCIĄGA SILNY WIATR - Nasze Miasto - 17.02.2022

[madohora]

FERIE WŚRÓD STARYCH KSIĄŻEK - Radio Katowice - 17.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Nasze Miasto - 17.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Gazeta - 17.02.2022

[madohora]

Po pierwszym uderzeniu wiatru nastąpi krótkotrwałe osłabnięcie, a po nim kolejne gwałtowne nasilenie się, znów w porywach do 90-100 km/h, a lokalnie powyżej. Skrajnie niebezpieczne prędkości wiatru utrzymają się do nocy z czwartku na piątek (17/18.02).

[madohora]

Przez cały ten czas wichura może powodować szkody materialne i stwarzać zagrożenie dla ludzkiego zdrowia i życia, dlatego jeśli nie ma takiej potrzeby, lepiej pozostać w domu i niepotrzebnie nie ryzykować

[madohora]

Bilans żywiołu jest tragiczny. Zginęły 3 osoby, a co najmniej 5 zostało rannych. W Międzyrzeczu w woj. lubuskim drzewo runęło na samochód, którym jechał 70-letni mężczyzna, który zginął na miejscu. Z kolei w Krakowie wichura przewróciła żurawia budowlanego, co możemy zobaczyć na poniższym nagraniu. Zginęło dwóch budowlańców, na których upadły elementy konstrukcji dźwiga, zaś kolejnych dwóch zostało rannych.

[madohora]

Strażacy interweniowali już ponad 10 tysięcy razy, głównie w woj. wielkopolskim, lubuskim, zachodniopomorskim i dolnośląskim, gdzie wichura zdołała powalić i połamać setki drzew, przez co niektóre drogi mogą być nieprzejezdne. Prąd przestał płynąć do 340 tysięcy odbiorców.

[madohora]

Na wielu drogach przewrócone przez boczny wiatr ciężarówki blokują ruch. Tak jest m.in. na autostradzie A1 i ekspresówce S3. Na samej tylko Ziemi Łódzkiej wichura przewróciła 6 ciężarówek. W miejscowościach Dobrzyca i Sośnica k. Pleszewa w woj. wielkopolskim wiatr zerwał dachy z 50 domów. Są też powybijane szyby w oknach, uszkodzone samochody i połamane drzewa. Strażacy twierdzą, że przeszła tam trąba powietrzna. W sumie w całym kraju uszkodzonych zostało 500 budynków, w tym ponad 200 domów.

[madohora]

Podobne szkody wichura poczyniła też w gminie Błaszki w woj. łódzkim. Najbardziej ucierpiały miejscowości Smaszków, Aleksandria i Wójcice, gdzie wichura pozrywała dachy i połamała drzewa. Ranne zostały 2 osoby. Z kolei w Opolu konar spadł na kobietę, która z obrażeniami trafiła do szpitala.

[madohora]

Z biegiem godzin zarówno liczba akcji strażackich, jak i bilans szkód poczynionych przez żywioł będzie stale rosnąć. Z prognoz wynika, że do końca dnia strażacy będą wyjeżdżać ponad 10 tysięcy razy, wichura zerwie dachy z kilkuset budynków, a awarie prądu dotkną ponad 500 tysięcy odbiorców.

[madohora]

W piątek (18.02) wiatr zdecydowanie osłabnie, ale tylko przejściowo. W nocy z piątku na sobotę (18/19.02) oraz w sobotę (19.02) przez cały dzień szaleć będzie kolejna wichura, tym razem związana z niżem Eunice, która może być jeszcze silniejsza.

[madohora]

Najgwałtowniejszych porywów wiatru spodziewamy się w północnej połowie kraju, gdzie mogą one przekraczać 100 km/h, dochodząc miejscami do 120-130 km/h. Na pozostałym obszarze powieje do 80-90 km/h, najsłabiej na południu, wyłączając góry.

[madohora]

„Niewidzialne” trzęsienie ziemi wywołało tsunami, które obiegło wszystkie oceany

[madohora]

Gigantyczne trzęsienie ziemi, jedno z najpotężniejszych w ostatnich latach, ukryło się przed oczami naukowców. Wyzwoliło ono tsunami, które rozeszło się po wszystkich oceanach. Jak to możliwe, że przy tak czułej aparaturze można je było przeoczyć?

[madohora]

12 sierpnia 2021 roku w rejonie wysp Georgia Południowa i Sandwich Południowy na południowym Atlantyku doszło do serii pięciu silnych trzęsień ziemi, których ognisko znajdowało się na głębokości ok. 50 kilometrów pod dnem oceanu.

[madohora]

Wszystkie wystąpiły w odstępie zaledwie kilkudziesięciu sekund i miały siłę od M6.0 do M8.1. Trzecie z nich zlokalizowane było znacznie płycej, zaledwie 15 kilometrów pod powierzchnią ziemi, dlatego w plątaninie fal sejsmicznych, rejestrowanych przez sejsmografy, stało się ono niewidoczne.

[madohora]

Naukowcom po kilku miesiącach analiz udało się je wyodrębnić dzięki temu, że podzielili całą sekwencję wstrząsów ziemi na trwające 500 sekund odcinki. Ich oczom ukazało się gigantyczne trzęsienie, które przez długi czas umykało ich uwadze.

[madohora]

Trwający 200 sekund wstrząs miał olbrzymią siłę M8.1, ponieważ powstał podczas pęknięcia płyt tektonicznych na dystansie aż 200 kilometrów. Wyzwolone w wyniku tego tsunami, na szczęście nieduże, rozeszło się po wszystkich oceanach.

[madohora]

Badaczy zaniepokoiło to, że ten potężny wstrząs nie został wykryty, co oznaczało, że nie zostało też wystosowane ostrzeżenie przed potencjalnie niebezpiecznym tsunami. Okazuje się, że systemy wczesnego ostrzegania skupiają się na śledzeniu krótkich i średnich okresów fal sejsmologicznych.

[madohora]

Natomiast dłuższe okresy, czasami oznaczające zagrażające życiu tsunami, są niewidzialne w danych sejsmologicznych. Sierpniowy wstrząs był hybrydą dwóch rodzajów wstrząsów, co jest bardzo rzadkim fenomenem, wciąż nie do końca zbadanym.

[madohora]

Jednakże dzięki ich wolnemu tempu, nie powoduje żadnych wyraźnych wstrząsów sejsmicznych. To sprawia, że często jest trudny do wykrycia. Jeśli nie zaczniemy go lepiej wyłuskiwać z całej masy danych pomiarowych, mogą nam zagrażać niszczycielskie fale tsunami, przed którymi nikt nie zostanie zawczasu ostrzeżony.

[madohora]

Za miesiąc ponownie zmienimy czas z zimowego na letni, ale czy ostatni raz? Posłowie mają odwrotne zdanie niż większość społeczeństwa i chcą, abyśmy na stałe zostali w czasie zimowym. To najgorsze możliwe rozwiązanie.

[madohora]

W nocy z 26 na 27 marca szykuje się kolejna zmiana czasu, tym razem z zimowego na letni. Chyba wszyscy mamy już dość dwukrotnego w ciągu roku przestawiania wskazówek zegarków o godzinę wprzód i w tył. Czy jest szansa, że już tego więcej nie zrobimy?

[madohora]

Do Sejmu trafił kolejny poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o czasie urzędowym w naszym kraju. Tym razem zaprezentowała go dość egzotyczna koalicja posłów z Konfederacji, Koalicji Obywatelskiej, Lewicy oraz Prawa i Sprawiedliwości.

[madohora]

Tłumaczą oni, że najlepiej, abyśmy na stałe pozostali w czasie zimowym. W uzasadnieniu czytamy, że czas letni wprowadzony zimą odbierałby godzinę snu, w szczególności dzieciom. Z ustawy dowiadujemy się też, że czas letni nie przynosi żadnych korzyści gospodarczych, natomiast dwa razy w roku zaburza zarówno gospodarkę (zwłaszcza transport), jak i działanie organizmów ludzi i zwierząt.

[madohora]

Co więcej, posłowie twierdzą, że czas letni na ziemiach polskich wprowadził Adolf Hitler, potem PZPR, a na końcu Unia Europejska, która teraz z tego pomysłu się wycofuje. Niestety, z powodu pandemii prace nad zaprzestaniem zmiany czasu wstrzymano do odwołania.

[madohora]

Zdanie grupy posłów jest dość niezwykłe, ponieważ dotychczas wszelkie badania opinii publicznej wskazywały jednoznacznie, że chcemy, aby na stałe obowiązywał czas letni. W Polsce opowiedziało się za tym niemal 80 procent respondentów. Posłowie stoją wobec społeczeństwa w kontrze, i to nie pierwszy raz.

[madohora]

W Sejmowej zamrażarce leży już inny podobny projekt, tym razem złożony przez posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego, którzy chcieli na stałe pozostawić Polskę w czasie letnim. Prace wstrzymano, również z powodu pandemii.

[madohora]

Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem byłoby pozostanie na stałe w czasie letnim. Czas zimowy przez cały rok to najgorsze możliwe rozwiązanie.

[madohora]

W czasie letnim zimą otrzymalibyśmy dodatkową godzinę dnia po południu. Na północnym wschodzie kraju, gdzie dzień kończy się wtedy najszybciej, bo już o godzinie 15:05, zmrok zapadłaby godzinę później, po 16:00. Na południowym zachodzie, gdzie z kolei Słońce zachodzi zimą najpóźniej, jasno byłoby jeszcze nawet krótko po godzinie 17:00.

[madohora]

Zyskalibyśmy dodatkową godzinę na zrobienie zakupów, odebranie dzieci ze szkoły czy też załatwienie spraw jeszcze w świetle dziennym, bez przymusu chodzenia po nocy. To właśnie rozwiązanie najczęściej wskazywali Polacy, decydując się na pozostanie w czasie letnim.

[madohora]

Problem może się pojawić jedynie o poranku, ponieważ Słońce wstawałoby godzinę później niż obecnie w okresie zimowym. Na południowym wschodzie jasno robiłoby się dopiero około 8:00, zaś na północnym zachodzie około 8:45.

[madohora]

Niektórzy twierdzą, że dzieci musiałyby zmierzać do szkoły jeszcze w ciemnościach, ale przecież obecnie często wracają do domu, gdy jest już po zmroku, o zajęciach pozalekcyjnych nie wspominając. Argument ten okazał się niewystarczający i dotyczący jedynie niewielkiej rzeszy uczniów.

[madohora]

Wolimy zmierzać do pracy w ciemnościach aniżeli z niej wracać do domu. Godzina dnia po południu większości z nas wynagradza przedłużające się ciemności o poranku, gdy tak naprawdę światła słonecznego nie potrzebujemy

[madohora]

Na północno-wschodnich krańcach naszego kraju, gdzie Słońce wschodzi wówczas najwcześniej, następowałoby to już przed godziną 3:00, a jasno robiłoby się około 2:30. Większość z nas do pracy wychodzi między 5:00 a 8:00, więc wcześniejszy o godzinę wschód Słońca raczej nikomu by się nie przydał.

[madohora]

Każdy z nas zauważyłby natomiast wcześniejszy zachód Słońca. Latem, gdy chcemy, aby dzień trwał jak najdłużej, byłby on krótszy o całą godzinę, na rzecz zmarnowanej godziny dnia nad ranem.

[madohora]

W ten sposób mieszkańcy południowo-wschodnich regionów, gdzie dzień kończy się najszybciej, żegnaliby Słońce nie o 20:45, lecz już o 19:45. Pół godziny później byłoby ciemno. Odebrana godzina letniego dnia byłaby dla wielu z nas bolesna. Ograniczałaby bowiem naszą aktywność poza domem.

[madohora]

Tymczasem zimą żadnych zmian byśmy nie odczuli, Słońce wstawałoby i chowało się za horyzontem w tym czasie, jak ma to miejsce obecnie, a przecież chcielibyśmy wydłużyć sobie dzień, aby ciemności nie zapadały zanim nie wyjedziemy z pracy lub szkoły i zanim nie dotrzemy do domu.

[madohora]

Dlatego też dla przeciętnego Kowalskiego czas zimowy, obowiązujący przez cały rok, to kiepskie rozwiązanie. O wiele korzystniejsze będzie pozostanie na stałe w czasie letnim, co powyżej szczegółowo wytłumaczyliśmy.

[madohora]

Zmiana czasu podobnie jak większość wynalazków pierwszy raz została zastosowana na wojnie. W Niemczech i w Austro-Węgrzech podczas pierwszej wojny światowej, 30 kwietnia 1916 roku, przesunięto wskazówki zegara o godzinę w przód, a 1 października 1916 roku o godzinę w tył.

[madohora]

2 lata później czas letni wprowadzono również na Wyspach Brytyjskich oraz w USA. Obecnie co pół roku wskazówki przestawiają mieszkańcy prawie wszystkich większych krajów na świecie, ale co ciekawe nie dzieje się to wszędzie w tym samym czasie.

[madohora]

Każdy kraj zmienia czas o godzinie 2:00 lub 3:00 swojego czasu lokalnego, a więc jeszcze przez całą następną dobę mogą pojawiać się pewne niedogodności związane ze strefami czasowymi.

[madohora]

W Polsce czas zmieniano okresowo od 20-lecia międzywojennego, ale od 1977 roku robimy to już stale. W ostatnich latach coraz więcej krajów wycofuje się ze zmian czasu. Wśród nich znalazła się m.in. Rosja, która od 2014 roku pozostała na dobre w czasie zimowym.

[madohora]

Wichura w czwartek będzie zrywać dachy i wyłączać prąd. Sprawdź, o której godzinie powieje najmocniej

[madohora]

Czwartek będzie wyjątkowo niebezpiecznym dniem z powodu wichury, która może przekraczać prędkość 100 km/h i powodować szkody materialne. Sprawdź, gdzie powieje najmocniej i o której godzinie wiatr osiągnie apogeum w Twojej miejscowości.

[madohora]

Wichura związana z niżem Dudley zaatakuje w czwartek (17.02) o poranku, najpierw na zachodzie i północy kraju, a następnie także na południu, w centrum i na wschodzie. W trakcie przechodzenia frontu szkwałowego z ulewnym deszczem i burzami może wiać do 90-100 km/h.

[madohora]

Trzeba się liczyć z tym, że wichura połamie i powali drzewa na chodniki, drogi, posesje i zabudowania, spowoduje masowe przerwy w dostawach prądu do setek tysięcy odbiorców oraz uszkodzi zadaszenia na budynkach. Strażacy będą interweniować ponad 10 tysięcy razy.

[madohora]

Mimo, że tych największych porywów wiatru spodziewamy się o poranku, to jednak skrajnie intensywnie wiać będzie przez cały czwartek (17.02), a także w nocy z czwartku na piątek (17/18.02). Prędkość wiatru będzie kilkukrotnie słabnąć i nasilać się do 80-100 km/h.

[madohora]

Wichurze towarzyszyć będą przelotne, ale chwilami intensywne opady deszczu połączone z burzami. Ciśnienie będzie najpierw gwałtownie spadać, a następnie zacznie rosnąć. Barometry pokażą od 970 hPa na północy przez 990 hPa w centrum do 1000 hPa na południu kraju.

[madohora]

Temperatura nie będzie typowa, jak na luty, ponieważ układ niżowy zaciągnie nad Polskę wyjątkowo ciepłe powietrze. Termometry pokażą w większości regionów kraju powyżej 10 stopni, a miejscami na zachodzie i południu nawet do 15 stopni.

[madohora]

Najgwałtowniejszych porywów wiatru spodziewamy się w godzinach wczesno porannych na zachodzie, północy i w centrum kraju, gdzie mogą one przekraczać 100 km/h, dochodząc miejscami do 120-130 km/h. Na pozostałym obszarze powieje do 80-90 km/h, najsłabiej na południu, wyłączając góry.

[madohora]

Wichury powodujące szkody materialne będą wędrować między czwartkiem a sobotą (17-19.02) znad Atlantyku przez Wyspy Brytyjskie, północną Francję, Niderlandy, Danię i Niemcy po Polskę, Czechy i Słowację. Wszędzie porywy wiatru mogą przekraczać 90-100 km/h i stwarzać poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.

[madohora]

Wiosna w przyrodzie przyszła wcześniej. Wracają ptaki i kwitną krzewy. Niebawem będzie 20 stopni

[madohora]

W tym roku pierwsze oznaki wiosny widoczne są w przyrodzie o tydzień wcześniej niż zazwyczaj i nawet o kilka tygodni szybciej niż przed rokiem. Wracają ptaki, kwitną krzewy, a niebawem na termometrach zobaczymy nawet 20 stopni w cieniu. Sprawdź prognozę.

[madohora]

Od kilku dni na zachodzie i południu kraju temperatura sięga 12 stopni, w dodatku niebo rozpogadza się. Z kolei od minionej nocy nie mamy już mrozu i wszystko wskazuje na to, że nie wróci on przynajmniej przez następny tydzień.

[madohora]

W najbliższych dniach ocieplenie będzie jeszcze większe, jednak w pełni go nie odczujemy, ponieważ towarzyszyć będzie wichurze i opadom deszczu. W czwartek (17.02) w większości regionów kraju odnotujemy dwucyfrowe wartości, przeważnie od 10 do 13 stopni, ale lokalnie może być nawet 15 stopni.

[madohora]

Całodobowy brak mrozu sprawia, że przyroda zaczyna się budzić do życia. Kwitną krokusy, przebiśniegi i stokrotki, na krzewach pojawiają się bazie. Ornitolodzy zaobserwowali powroty ptaków, które zimowały w cieplejszych regionach Europy lub Afryki i Bliskiego Wschodu. One rozpoczęły przyloty do nas o ponad tydzień wcześniej niż zazwyczaj.

[madohora]

Wyznacznikiem tego, jak wcześnie nadchodzi wiosna w przyrodzie, są przyloty ptaków na Warmię, Mazury i Suwalszczyznę, najzimniejsze regiony polskich nizin. Od kilku dni można już tam usłyszeć klangor żurawi, a także ujrzeć gęsi gęgawy i gołębie siniaki.

[madohora]

Niektóre z nich zimowały na zachodzie Polski lub w Niemczech, gdzie zima okazała się najbardziej łagodna. Wszystko wskazuje na to, że uznały, że jest już na tyle ciepło, że mogą wrócić. Ornitolodzy nie obawiają się o nie, nawet gdy wróci mróz, ptaki znajdą pożywienie, ponieważ są już oziminy i odkryte ze śniegu rżyska.

[madohora]

W nadchodzących dniach wrócą też szpaki, kwiczoły i grzywacze, wcześniej niż zwykle. Prognozy pogody są dla nas optymistyczne, ponieważ druga połowa lutego prawdziwej zimy nie przyniesie. Nie spodziewamy się ani potężnych śnieżyc, ani też siarczystego mrozu.

[madohora]

Najbardziej przyjemna jest wieść, że jeszcze przed końcem miesiąca termometry pokażą nawet 20 stopni w cieniu. Nie ma już wątpliwości, że zima odchodzi, a wiosna nadchodzi wcześniej, dużo wcześniej niż przed rokiem. Marzec zapowiada się naprawdę ciepło.

[madohora]

Nie daj się zaskoczyć wichurze. Te wskazówki powinieneś znać, aby zachować bezpieczeństwo

[madohora]

Od czwartku do soboty nad Polską przetaczać się będą wichury, które mogą powodować szkody materialne, jednocześnie stwarzając zagrożenie dla ludzkiego zdrowia i życia. Jak się przed nimi chronić? Zapoznaj się z praktycznym poradnikiem.

[madohora]

Przed wichurą warto się przygotować, zwłaszcza zabezpieczyć wszelkie przedmioty na balkonie i przed domem, w trakcie wichury lepiej nie wychodzić z domu, a w przypadku takiej potrzeby zachować szczególną ostrożność, zaś po wichurze zgłosić wszelkie szkody.

[madohora]

usuń z parapetów, balkonu, obejścia wszystkie przedmioty, które mogą zostać porwane przez wiatr i stanowić zagrożenie;

[madohora]

zamknij okna i drzwi, jeżeli istnieje taka potrzeba dodatkowo je zabezpiecz;

[madohora]

przygotuj oświetlenie zastępcze w postaci latarki z zapasem baterii;

[madohora]

zapewnij bezpieczeństwo swoim zwierzętom, zwłaszcza tym przebywającym na zewnątrz;

[madohora]

znajdź bezpieczne miejsce dla swojego pojazdu, nie parkuj w pobliżu drzew, reklam, szyldów i słupów trakcji energetycznej.

[madohora]

nie wychodź na zewnątrz, jeżeli nie jest to niezbędne;

[madohora]

jeżeli jesteś poza domem, poszukaj bezpiecznego schronienia;

[madohora]

nie zatrzymuj się pod drzewami, wyłącz gaz i elektryczność, aby ograniczyć niebezpieczeństwo powstania pożaru;

[madohora]

nie korzystaj z windy, ponieważ w przypadku zaniku zasilania istnieje ryzyko uwięzienia;

[madohora]

zachowaj szczególną ostrożność podczas jazdy samochodem, po pierwsze ze względu na mogące się łamać konary, po drugie przy wyjeździe z osłoniętej drogi na otwartą przestrzeń istnieje ryzyko zdmuchnięcia samochodu.

[madohora]

poinformuj odpowiednie służby (straż pożarną, policję, pogotowie energetyczne, gazowe oraz inne właściwe służby) o zdarzeniach, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi;

[madohora]

pomóż osobom rannym i poszkodowanym, udziel im pierwszej pomocy;

[madohora]

uważaj na leżące lub zwisające przewody elektryczne, pod żadnym pozorem ich nie dotykaj i nie próbuj ich samodzielnie usuwać;

[madohora]

zrób zdjęcia zniszczeń w Twoim domu (budynku i wyposażenia), gdyż mogą stanowić dowód w procedurze odszkodowawczej;

[madohora]

wezwij służby techniczne, uprzednio wyłączając gaz i elektryczność w przypadku gdy zobaczysz iskrzenie instalacji elektrycznej, popalone przewody lub też poczujesz swąd spalonej instalacji.

[madohora]

„Błotna masakra”. Na północy kraju w ciągu zaledwie 3 dni spadnie tyle deszczu, ile powinno przez miesiąc

[madohora]

Nie tylko wichury dadzą się nam we znaki w nadchodzących dniach. Równie groźne mogą się okazać wyjątkowo obfite deszcze, które spadną na północną połowę kraju. W ciągu zaledwie 3 dni będzie ich tyle, ile normalnie powinno przez miesiąc. Wszędzie będzie błoto.

[madohora]

Luty jest najbardziej suchym miesiącem w roku, ale nie tym razem. Tegoroczny zapisze się mokro, a w północnej połowie kraju wyjątkowo wilgotno, ponieważ do końca tygodnia spadnie tam tyle deszczu, ile normalnie powinno przez cały miesiąc, a nawet jeszcze więcej.

[madohora]

To oznacza, że sumy opadów sięgną 30-40 mm, a lokalnie nawet 50 mm. Najbardziej deszczowo będzie w pasie od Pomorza przez Warmię i Mazury po Podlasie. Najpierw mocno popada tam w czwartek, następnie w sobotę i niedzielę.

[madohora]

Podczas burz i porywistego wiatru w ciągu zaledwie jednej godziny może spadać 5-10 mm deszczu, co może się skończyć podtopieniami dróg, zabudowań i posesji. Łączna suma opadów do końca tygodnia będzie na tyle duża, aby lokalne, gruntowe drogi zmienić w błoto.

[madohora]

Już teraz sytuacja jest poważna, ponieważ odmarzająca gleba i częste opady doprowadziły do pojawienia się błota, głównie na leśnych i polnych drogach. Po kolejnej fali ulew dojazd niektórych mieszkańców do swoich posesji może się zmienić w błotny koszmar.

[madohora]

18 tysięcy błyskawic nad Polską. Czegoś takiego w lutym jeszcze nie widzieliśmy

[madohora]

Po rekordowo burzowym styczniu również luty zapisuje się na kartach historii polskiej meteorologii. Tylko dzisiaj odnotowano 18 tysięcy błyskawic. W których regionach grzmiało najmocniej

[madohora]

Przyniósł gwałtowne burze na zachodnim Pomorzu, Kujawach, Ziemi Lubuskiej, w Wielkopolsce i na Ziemi Łódzkiej. Burzom towarzyszyły ulewne deszcze i porywy wiatru osiągające nawet 120 km/h.

[madohora]

Rano druga strefa burz przetoczyła się nad Śląskiem i Małopolską, a trzecia w tym samym czasie nad Warmią i Mazurami. Czwarta zrodziła się nad Ziemią Łódzką i przez Mazowsze dotarła nad Lubelszczyznę

[madohora]

Największa aktywność burzowa objęła Ziemię Lubuską i południową Wielkopolskę. W sumie w ciągu kilkunastu godzin nad Polską odnotowano aż 18 tysięcy wyładowań atmosferycznych. Dla porównania podczas wichury z 17 stycznia błyskawic było 20 tysięcy, najwięcej w styczniu w historii.

[madohora]

Przyczyną burz jest ścieranie się ze sobą zróżnicowanych mas powietrza, które sprzyjają piętrzeniu się chmur kłębiastych aż do rangi chmur burzowych. Niosą one nie tylko wichury, ale również trąby powietrzne.

[madohora]

Tak niskiego ciśnienia nie było w Polsce od 11 lat. Co się z nim będzie działo w najbliższym czasie

[madohora]

Wichurze towarzyszy wyjątkowo niskie ciśnienie, jakiego nie było w Polsce od 11 lat. Gdzie było ono najniższe, jakie wartości wskazały barometry w poszczególnych miastach i co będzie się działo z ciśnieniem w najbliższym czasie?

[madohora]

Na wysuniętym najbardziej na północ odcinku wybrzeża, między Łebą a Władysławowem, ciśnienie wczesnym rankiem spadło do 970,8 hPa. Tym samym było najniższe na tle w całego kraju od wichury Joachim z 16/17 grudnia 2011 roku, kiedy w Szczecinie barometry wskazały zaledwie 966,7 hPa.

[madohora]

Obecnie ciśnienie, po dużym spadku nawet o 20-25 hPa w ciągu 24 godzin, zaczęło bardzo szybko rosnąć. W piątek (18.02) będzie wyższe o 25-30 hPa, szczególnie w północnych województwach. Meteopatów czekają więc bardzo trudne chwile.

[madohora]

Mogą się oni skarżyć na nasilenie się różnorodnych bóli, senność, spowolnienie reakcji oraz rozdrażnienie i zaniepokojenie, które wzmagane będą przez porywisty wiatr, wysoką wilgotność powietrza, opady oraz nagły spadek temperatury.

[madohora]

Najniższe ciśnienie na naszej planecie zmierzono 12 października 1979 roku na Pacyfiku w oku tajfunu imieniem Tip, gdzie spadło ono do 870 hPa. Jednak niewykluczone, że w oku tajfunu Haiyan u wybrzeży Filipin, 7 listopada 2013 roku, mogło być one jeszcze niższe i spaść do 860 hPa.

[madohora]

TO MOŻE BYĆ NAJCIEPLEJSZY LUTY OD PONAD STU LAT - Gazeta - 18.02.2022

[madohora]

WIELKOPOLSKA. DRZEWO RUNĘŁO NA MĘŻCZYZNĘ. DZIECI NIE PÓJDĄ DO SZKOŁY - Interia - 18.02.2022

[madohora]

KATASTROFA W RADOMIU. ZAWALIŁA SIĘ CZEŚĆ KAMIENICY - Interia - 18.02.2022

[madohora]

ŁÓDŹ. TRĄBA POWIETRZNA ZERWAŁA DACHY SZKÓŁ I KOŚCIOŁA - Interia - 18.02.2022

[madohora]

POGODA. SIŁA WIATRU BĘDZIE OGROMNA - www.msn.com.pl - 18.02.2022

[madohora]

TRĄBY POWIETRZNE W PLESZEWIE I SMASZKOWIE - www.msn.com.pl - 18.02.2022

[madohora]

TRAGICZNE SKUTKI WICHURY W POLSCE. SĄ OFIARY ŚMIERTELNE - W Polityce - 18.02.2022

[madohora]

ŚLĄSKIE. INTERWENCJE STRAŻAKÓW PO SILNYM WIETRZE - Radio Opole - 18.02.2022

[madohora]

ŚLĄSKIE. OKOŁO 3 000 ODBIORCÓW BEZ PRĄDU PO SILNY WIETRZE - Radio Em - 18.02.2022

[madohora]

url=https://www.infokatowice.pl/2022/02/18/przez-katowice-przeszly-najwieksze-deszcze-od-kilku-miesiecy-urzadzenia-pomiarowe-ostrzegaly-system-wszedl-w-tryb-alarmowy/]PRZEZ KATOWICE PRZESZŁY NAJWIĘKSZE DESZCZE OD KILKU MIESIĘCY - www.infokatowice.pl - 18.02.2022[/url]

[madohora]

TRUDNA DOBA DLA STRAŻAKÓW - Radio Katowice - 18.02.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIE DLA POWIATU RACIBORSKIEGO - Nasz Racibórz - 18.02.2022

[madohora]

CIĘŻKA NOC DLA STRAŻY POŻARNEJ - Nasze Miasto - 18.02.202

[madohora]

W niedzielę, 20 lutego 2022 roku, na przeważającym obszarze kraju dominować będzie pochmurna aura. Wszędzie prognozowane są opady głównie deszczu, a na wschodzie deszczu ze śniegiem. Termometry pokażą od 3oC na Suwalszczyźnie, 5oC na Podkarpaciu, Mazowszu i Pomorzu Zachodnim, do 6oC na Dolnym Śląsku. W niedzielę spodziewać się możemy umiarkowanego i dość silnego wiatru, który będzie wiał z południowego -zachodu. Średnia prędkość będzie dochodziła do 40-45 km/h.

[madohora]

Ostatnie wyniku modeli prognostycznych wskazują, że miejscami powieje jeszcze silniej niż ostatnio, a to oznacza, że szkody materialne mogą być poważniejsze. Znów setki domów straci dachy, a setki tysięcy odbiorców będzie pozbawionych prądu.

[madohora]

Zachodni wiatr zacznie się wzmagać późnym popołudniem, najpierw w zachodnich województwach. Do późnego wieczora w całym kraju wiać będzie w porywach do 80-90 km/h, a lokalnie do 100 km/h. Najsilniejsze podmuchy wystąpią podczas wędrujących opadów deszczu i burz.

[madohora]

W sobotę (19.02) o poranku i w godzinach południowych największe wichury przeniosą się do północnej połowy kraju. Tam wiatr będzie osiągać 100-120 km/h, a lokalnie powyżej. Przejdą przelotne opady deszczu, deszczu ze śniegiem, krupy śnieżnej i śniegu. Możliwe są też burze, a nawet trąby powietrzne.

[madohora]

Największych szkód należy się spodziewać na Pomorzu, Warmii i Mazurach. Mniejsze zniszczenia notowane będą na Dolnym Śląsku, Ziemi Lubuskiej, w Wielkopolsce, na Kujawach, Ziemi Łódzkiej, Mazowszu i Podlasiu.

[madohora]

Najsłabszych porywów wiatru i jednocześnie najmniejszych szkód spodziewamy się na południu kraju, zwłaszcza na południowym wschodzie. Tam będzie słonecznie. Wszędzie jednak porywy będą przekraczać bezpieczną granicę, a więc 70 km/h. Należy więc zachować szczególną ostrożność.

[madohora]

Wiatr zacznie słabnąć w godzinach popołudniowych, najszybciej w województwach zachodnich i południowych, gdzie znacznie spokojniej będzie od późnego popołudnia. Najdłużej wichura utrzyma się na północy i północnym wschodzie, aż do wieczora.

[madohora]

Trąba powietrzna nad Krakowem. Na nowym nagraniu ujawnia się i chwilę później przewraca dźwig

[madohora]

W sieci pojawiło się kolejne nagranie, które z innej perspektywy pokazuje moment przewrócenia się dźwigu budowlanego w Krakowie. Ujawnia się na nim trąba powietrzna, pierwsza od lat nad dużym miastem i zarazem zabójcza.

[madohora]

Co więcej, śmiercionośny żywioł wystąpił w mieście wojewódzkim, co zdarza się równie rzadko. Tylko cud sprawił, że trąba nie rozwinęła się i nie spowodowała jeszcze poważniejszych zniszczeń. Najnowsze nagranie uświadamia nam, jak niewiele brakowało i jak mogłoby się to skończyć.

[madohora]

Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez Polskich Łowców Burz, punktualnie o godzinie 9:00 nad południowo-wschodnią częścią Krakowa, w rejonie ulicy Mariana Domagały 45, pojawiła się niewielka trąba powietrzna. Mezozawirowanie widoczne jest na zobrazowaniach prędkości radialnej z radarów Ramża i Brzuchania.

[madohora]

To nie jedyna trąba powietrzna, która nawiedziła nasz kraj w czwartek (17.02). Wędrującym od zachodniego Pomorza i Ziemi Lubuskiej przez Wielkopolskę i Ziemię Łódzką po Małopolskę gwałtownym burzom, które przyniosły rekordowe jak na luty 20 tysięcy piorunów, towarzyszyły liczne superkomórki burzowe. To właśnie na nich formowały się leje.

[madohora]

Kolejne trąby spowodowały poważne zniszczenia m.in. w gminie Błaszki w woj. łódzkim. Najbardziej ucierpiały miejscowości Smaszków, Aleksandria i Wójcice, gdzie unoszące się szczątki spowodowały zranienie 2 osób.

[madohora]

Łowcy Burz oszacowali siłę trąb powietrznych nawet na kategorię F2, czyli wiatr osiągający w granicach od 181 do 253 km/h. Takie tornado potrafi nie tylko zrywać dachy z domów, ale również wywracać wagony kolejowe i wyrywać drzewa z korzeniami.

[madohora]

Najwięcej lejów odnotowano w południowej Wielkopolsce. To właśnie tam siła burz była największa. Na stacji IMGW w Lesznie porywy wiatru osiągały aż 119 km/h. To największa prędkość wiatru odnotowana tego dnia spośród stacji meteo, jedynie poza wybrzeżem i górami.

[madohora]

3 osoby zginęły, 19 rannych, tysiące zerwanych dachów, setki tysięcy odbiorców bez prądu

[madohora]

Wichura w czwartek łamała drzewa, zrywała dachy i powodowała awarie energetyczne. Niestety, zginęły 3 osoby, a 19 zostało rannych

[madohora]

Wichura związana z niżem Dudley poczyniła w czwartek (17.02) poważne zniszczenia. Niestety, zginęły 3 osoby, a 19 zostało rannych. Strażacy wyjeżdżali do zabezpieczania uszkodzonych budynków oraz usuwania połamanych i powalonych drzew prawie 14 tysięcy razy, głównie w woj. wielkopolskim, łódzkim, mazowieckim i dolnośląskim.

[madohora]

W wyniku zerwania linii energetycznych przez upadające konary prąd przestał płynąć do ponad 320 tysięcy odbiorców. Wichura zerwała dachy z 3 tysięcy budynków.

[madohora]

W Międzyrzeczu w woj. lubuskim drzewo runęło na samochód, którym jechał 64-letni mężczyzna, który zginął na miejscu. Z kolei w Krakowie wichura przewróciła żurawia budowlanego, co możemy zobaczyć na poniższym nagraniu. Zginęło dwóch budowlańców w wieku 23 i 64 lat, na których upadły elementy konstrukcji dźwiga, zaś kolejnych dwóch zostało rannych.

[madohora]

Na wielu drogach przewrócone przez boczny wiatr ciężarówki blokowały ruch. W miejscowościach Dobrzyca i Sośnica k. Pleszewa w woj. wielkopolskim wiatr zerwał dachy z 60 domów. Są też powybijane szyby w oknach, uszkodzone samochody i połamane drzewa. Strażacy twierdzą, że przeszła tam trąba powietrzna.

[madohora]

Podobne szkody najprawdopodobniej trąba powietrzna poczyniła też w gminie Błaszki w woj. łódzkim. Najbardziej ucierpiały miejscowości Smaszków, Aleksandria i Wójcice, gdzie wichura pozrywała dachy i połamała drzewa. Ranne zostały 2 osoby. Z kolei w Opolu konar spadł na kobietę, a w Zabrzu na mężczyznę. Oboje trafili do szpitali.

[madohora]

Jednak mając na uwadze skalę szkód poczynionych przez wichurę w Wielkopolsce i na Ziemi Łódzkiej można domniemywać, że lokalnie porywy były jeszcze silniejsze, przekraczając 120 km/h, a w trąbach powietrznych, których Polscy Łowcy Burz naliczyli przynajmniej osiem, znacznie więcej, nawet powyżej 180 km/h. Brak danych jest spowodowany bardzo lokalnym zasięgiem tego zjawiska.

[madohora]

W trakcie wichury nad Polską przechodziły przelotne, ale chwilami intensywne opady, zarówno deszczu, jak i krupy śnieżnej. Wystąpiły też burze o niezwykłym natężeniu. Na zachodzie, południu i w centrum kraju odnotowano prawie 20 tysięcy wyładowań atmosferycznych, co stanowi rekord dla lutego.

[madohora]

W piątek (18.02) wiatr zdecydowanie osłabnie, ale tylko przejściowo. W nocy z piątku na sobotę (18/19.02) oraz w sobotę (19.02) przez cały dzień szaleć będzie kolejna wichura, tym razem związana z niżem Eunice, która może być jeszcze silniejsza.

[madohora]

Najgwałtowniejszych porywów wiatru spodziewamy się w północnej połowie kraju, gdzie mogą one przekraczać 100 km/h, dochodząc miejscami do 120-130 km/h. Na pozostałym obszarze powieje do 80-90 km/h, najsłabiej na południu, wyłączając góry.

[madohora]

Na Śnieżce szalał huragan, a turyści i tak poszli na szczyt. GOPR pokazuje szokujące nagranie ku przestrodze

[madohora]

Niektórzy turyści znów wykazali się totalną ignorancją i mimo apeli ratowników wybrali się na Śnieżkę podczas huraganowego wiatru wzniecającego oślepiającą zawieję śnieżną. GOPR-owcy opublikowali nagranie, aby pokazać, jak skrajne warunki pogodowe wtedy panowały.

[madohora]

Nie po raz pierwszy lekkomyślni turyści w najbardziej niebezpieczną pogodę, zamiast przeczekać ją w domu, wybierają się w góry. Nie pomagają nawet apele ratowników, którzy najlepiej wiedzą, jak się może skończyć igranie z żywiołem.

[madohora]

Warunki były skrajne również dlatego, że chwilę wcześniej w Karkonoszach zeszły liczne lawiny śnieżne. Jedna z nich stoczyła się na popularny szlak w Kotle Małego Stawu, niszcząc barierki. Na szczęście nikogo wtedy tam nie było.

[madohora]

Sądząc po coraz bardziej przerażających pomysłach pseudoturystów, tylko cudem nikt nie został porwany przez masy śniegu. Podczas największej wichury śmiałkowie nadal zmierzali ku szczytowi najwyższej góry w Karkonoszach, co świetnie było widać na kamerkach internetowych.

[madohora]

AWARIA NUMERU 112 - Interia - 19.02.2022

[madohora]

ZOSTAŃCIE W DOMACH. PRZEZ POLSKĘ PRZECHODZI ORKAN - Interia - 19.02.2022

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ. ZNISZCZENIA W ZOO W POZNANIU - Interia - 19.02.2022

[madohora]

Czyżby los się zemścił?

[madohora]

PADŁ KOLEJNY REKORD HURAGANU - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

TRAGICZNY EFEKT WICHURY - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

WICHURA W LONDYNIE - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

GDZIE BĘDZIE WICHURA - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

ORKAN SPUSTOSZYŁ EUROPĘ - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

TRZY OSOBY POSZKODOWANE W POŻARZE MIESZKANIA NA ULICY OSWOBODZENIA W JANOWIE - www.msn.com.pl - 19.02.2022

[madohora]

PO ULEWACH WODA PŁYNIE ULICAMI KATOWIC - Wyborcza - 19.02.2022

[madohora]

POGODA NA TYDZIEŃ - Nasze Miasto - 19.02.2022

[madohora]

PO NOCNYCH WICHURACH ZERWANE DACHY - Wyborcza - 19.02.2022

[madohora]

WICHURA ZRYWA DACHÓWKI - Nasze Miasto - 19.02.2022

[madohora]

UTRUDNIENIA NA LOTNISKU - Gość - 19.02.2022

[madohora]

SILNY WIATR UTRUDNIA PRACE NA LOTNISKU - www.portalsamorzadowy.pl - 19.02.2022

[madohora]

WICHURY SZALEJĄ W CAŁEJ POLSCE - Tygodnik Rolniczy - 19.02.2022

[madohora]

TRUDNA SYTUACJA NA TORACH - www.24kurier.pl - 19.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Radio Zet - 19.02.2022

[madohora]

W Europie wichura przewraca ludzi na ulicach. Tragiczny bilans ofiar i zniszczeń w wielu krajach

[madohora]

Poważne zniszczenia, chaos w transporcie i wiele ofiar śmiertelnych pozostawiła po sobie wichura Eunice, która wędruje od Wysp Brytyjskich po Polskę. W Anglii padł rekord prędkości wiatru, aż 200 km/h. Sprawdź najnowszy bilans żywiołu.

[madohora]

Dotychczas najwięcej zniszczeń żywioł poczynił na Wyspach Brytyjskich, w Niderlandach i północnych Niemczech. W Anglii po raz pierwszy w historii pomiarów porywy wiatru na wyspie Wight na Kanale La Manche osiągnęły 196 km/h.

[madohora]

Poprzedni rekord prędkości wiatru w porywach w Anglii odnotowano w grudniu 1979 roku w Kornwalii, kiedy dmuchało do 190 km/h. Nie padł natomiast rekord dla całej Wielkiej Brytanii, który obowiązuje od 1986 roku, gdy na szczycie Cairngorm w Szkocji zmierzono poryw do 278 km/h.

[madohora]

W rejonie brytyjskiej stolicy wichura osiągała nawet 115 km/h, łamiąc przy tym drzewa, zrywając dachy i uszkadzając sieć energetyczną. Na filmach zamieszczonych w sieci widoczni są przechodnie przewracani przez wiatr, a także samoloty, których piloci mieli problemy z wylądowaniem.

[madohora]

Wśród najbardziej kosztownych wypadków odnotowano zerwanie dachu z londyńskiej hali widowiskowej The O2. Wichura wstrzymała lub ograniczyła ruch drogowy, kolejowy, lotniczy i morski. Tysiące podróżnych miało poważne problemy z powrotem z pracy do domu. Prąd przestał płynąć do 200 tysięcy odbiorców.

[madohora]

Nad Morzem Północnym w Niemczech podmuchy wiatru dochodziły do 162 km/h. U naszego zachodniego sąsiada poziom morza w Hamburgu podniósł się o ponad 3,5 metra zalewając niżej położone części miasta. Wśród trzech ofiar śmiertelnych znalazł się starszy mężczyzna, którego wichura zwiała z dachu domu, który próbował naprawić.

[madohora]

Na wybrzeżach Litwy szaleje potężny sztorm. w Kłajpedzie porywy wiatru przekraczające 100 km/h wyzwoliły 5-metrowe fale, które zalały nadmorskie zabudowania, drogi i bulwary. W Polsce najmocniej wiało w Dziwnowie, gdzie porywy osiągnęły prawie 130 km/h. W Wielkopolsce i na Lubelszczyźnie zginęły 2 osoby przygniecione konarami.

[madohora]

• ORKAN EUNICE W POLSCE 19 LUTY 2022, MILION OSÓB BEZ PRĄDU!

[madohora]

Początek lutego, to słoneczna aura z zimowymi epizodami. W pierwsze dni tego zimowego miesiąca, padać będzie niemal w całej Polsce. Będzie to głównie śnieg i deszcz ze śniegiem. Taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia, kiedy niższe temperatury przyniosą głównie opady śniegu.

[madohora]

[madohora]

Kolejny tydzień lutego przywita nas pochmurną i deszczową aurą. Na termometrach zobaczymy od 3oC na wschodzie, do 7oC na zachodzie kraju, a na niebie małe i umiarkowane zachmurzenie, które przyniesie opady deszczu i deszczu ze śniegiem. W weekend, 12-13 lutego, dominować będzie słoneczna aura z dodatnimi temperaturami.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Początek lutego 2022 roku nad morzem przywita nas zimową aurą, z temperaturami poniżej 0oC i przelotnymi opadami śniegu i mokrego śniegu. To ochłodzenie i opady deszczu ze śniegiem prognozowane są do 17-18 lutego 2022 roku. W drugiej połowie lutego temperatury wzrosną ‒ termometry wskażą nawet 7oC. Do końca miesiąca na termometrach zobaczymy dodatnie wartości, a zamiast śniegu padać będzie przelotny deszcz.

[madohora]

Jennifer Mercer, dyrektor programowa Biura Programów Polarnych w National Science Foundation, powiedziała, że z powodu intensywnego deszczu, operacje na Summit Station będą musiały ulec zmianie: „Oznacza to, że musimy wziąć pod uwagę zdarzenia pogodowe, z którymi wcześniej nie mieliśmy do czynienia.” – powiedziała CNN.

[madohora]

„Coraz częstsze zjawiska pogodowe, w tym topnienie, silne wiatry, a teraz deszcz, w ciągu ostatnich 10 lat miały miejsce poza zakresem uważanym za normalne” – powiedział Mercer. „I wydaje się, że pojawiają się one coraz częściej”.

[madohora]

W opublikowanym w tym miesiącu głównym raporcie klimatycznym ONZ stwierdzono, że spalanie paliw kopalnych doprowadziło do topnienia Grenlandii w ciągu ostatnich dwóch dekad. Niedawne badania opublikowane w czasopiśmie Cryosphere wykazały, że od połowy lat 90. Ziemia straciła aż 28 miliardów ton lodu, z czego duża część pochodziła z Arktyki, w tym z pokrywy lodowej Grenlandii.

[madohora]

W 2019 roku Grenlandia zrzuciła do morza około 532 miliardów ton lodu. W tym roku niespodziewanie gorąca wiosna i lipcowa fala upałów spowodowały, że prawie cała powierzchnia lodowca zaczęła topnieć. W rezultacie globalny poziom morza podniósł się o 1,5 milimetra.

[madohora]

Dwa lata temu niedźwiedź polarny dotarł do Stacji Szczytowej, co było niezwykłe, ponieważ niedźwiedzie polarne żyją w regionach przybrzeżnych, gdzie z łatwością mogą znaleźć pożywienie. Niedźwiedź przeszedł kilkaset kilometrów w głąb lądu po pokrywie lodowej. W ciągu ostatnich pięciu lat Mercer powiedział, że trzy niedźwiedzie polarne zostały zauważone wysoko na pokrywie lodowej Grenlandii.

[madohora]

Według Mercera deszcz będzie miał trwały wpływ na właściwości śniegu, pozostawiając za sobą skorupę lodu, która będzie pochłaniać więcej energii słonecznej, dopóki nie zostanie przysypana śniegiem.

[madohora]

Według NASA, gdyby pokrywa lodowa Grenlandii całkowicie się roztopiła i spłynęła do oceanów, globalny poziom morza podniósłby się o około 23 stopy, a obrót Ziemi spowolniłby na tyle, że dzień wydłużyłby się o dwie milisekundy. Wpłynęłoby to również na liczne miasta przybrzeżne.

[madohora]

[madohora]

Deszcz – objawia się pod postacią opadów atmosferycznych, które jako krople wody spadają na powierzchnię Ziemi. Pojęcie deszcz jest używane w przypadku, kiedy dochodzi do opadów kropel o średnicy większej niż 0,5 mm. Poniżej tej wielkości mamy do czynienia z tzw. mżawką.

[madohora]

Opady pod postacią deszczu możemy podzielić na trzy kategorie w zależności od ich intensywności:

opady lekkie- opady poniżej 0,25 cm wody na godzinę
opady umiarkowane- od 0,25 do 0,75 cm wody na godzinę
opady silne- powyżej 0,75 cm wody na godzinę

[madohora]

Istnieją także opady, które nie są w stanie dosięgnąć powierzchni Ziemi, tj. nie spadają na nią. Jest to tzw. virga.

[madohora]

Głównym czynnikiem powstawania deszczu jest tzw. cykl hydrologiczny, a dokładniej poziom parowania wody z powierzchni Ziemi. W przypadku obfitego parowania wody dochodzi do powstawania chmur. Następuje to na skutek przemieszczania się pary wodnej wraz z masami ciepłego powietrza do atmosfery i ochładzania się temperatury powietrza (w wyższych partiach stratosfery panuje niższa temperatura– obniża się ona co 100 m o około 0,6 °C). Tam ulega ona zagęszczeniu (zmiana stanu skupienie z gazowego w ciekły). Do opadów deszczu dochodzi w momencie, kiedy krople wody zlokalizowane w chmurach osiągają odpowiednią masę. Jest to możliwe dzięki łączeniu się ich w większe krople. Dopiero wówczas są w stanie swobodnie opaść na ziemię. W przypadku, gdy dochodzi do uformowania się zbyt lekkich kropelek, może wystąpić zjawisko parowania - taka kropla w ogóle nie doleci powierzchni Ziemi lub też może zostać z powrotem przeniesiona do chmury za pomocą ruchów powietrza.

[madohora]

Deszcz jako zjawisko atmosferyczne występuje praktycznie na całej planecie. Jedynymi obszarami, na których nie występują opady deszczu w postaci ciekłej są okolice biegunów, czyli strefy klimatu polarnego. Fakt ten związany jest to ze stale utrzymującymi się temperaturami powietrza poniżej 0°C.

[madohora]

Częstotliwość opadów jest silnie uwarunkowana przez następujące czynniki: strefę klimatyczną, obieg hydrologiczny, zasobność danego rejonu w wodę (zmagazynowaną w roślinach, naturalnych i sztucznych zbiornikach wodnych) oraz natężenie cyrkulacji mas powietrza. W skali roku najmniejsze opady odnotowuje się w strefach pustynnych, stepowych oraz w głębi lądu, gdzie obieg hydrologiczny jest zaburzony na skutek niewielkich zasobów wodnych i praktycznie zerowego parowania. Natomiast największą średnią opadów w skali roku można odnotować w strefie równikowej. Ma to związek z nadmierną transpiracją z roślin, wywołaną wysoką temperaturą, W klimacie równikowym występuje duża wilgotność powietrza. Dodatkowo tereny te znajdują się w obrębie niżu. Wszystkie te elementy skutkują częstym pojawianiem się ulewnych deszczy.

[madohora]

Jest to proces naturalnego obiegu wody na całej planecie. W jego skład można zaliczyć zjawiska odbywające się zarówno w atmosferze, litosferze, jak i w biosferze. Wśród tych pierwszych wyróżniamy: parowanie, opady, kondensację i transport wody. Natomiast do procesów zachodzących w biosferze i biorących udział w cyklu hydrologicznym zalicza się oddawanie i pobieranie wody w trakcie oddychania (transpiracji). Istotne z punktu widzenia cyklu hydrologicznego procesy odbywające się w litosferze to podziemny i powierzchniowy transport wody oraz wsiąkanie.

[madohora]

Cykl hydrologiczny możemy podzielić na dwa obiegi: mały i duży. Mały obieg oznacza zamknięty cykl krążenia wody pomiędzy oceanem a atmosferą bądź też kontynentem lub atmosferą. Natomiast duży obieg oznacza krążenie wody pomiędzy kontynentem, atmosferą i oceanem.

[madohora]

Niestety, aż 97 % wody znajdującej się na ziemi to woda słona. Zgromadzona jest ona w oceanach i morzach. 2 % wody to woda słodka, która została uwięziona w postaci lodu w lodowcach, a 1 % stanowi woda znajdująca się w rzekach, jeziorach oraz wody gruntowe i głębinowe. Jest to jedyna część wody przydatna człowiekowi do użytku ogólnego.

[madohora]

Jest to zjawisko zachodzące w momencie, kiedy temperatura powietrza osiąga tzw. „punkt rosy”. Oznacza to, że powietrze osiąga graniczą temperaturę, przy której zawarta w nim para wodna maksymalnie nasyca się. Poniżej tej temperatury para wodna zaczyna się skraplać. Zjawisko cyrkulacji jest przyczyną gromadzenia się kropel wody w większych skupiskach. Dzięki temu stają się większe, cięższe. To z kolei powoduje, że są w stanie pokonać opór powietrza i opaść na powierzchnię ziemi. Jest to więc proces, który prowadzi do zagęszczania się pary wodnej w powietrzu. Dzięki niemu dochodzi do formowania się chmur. Im niższa temperatura powietrza, tym kondensacja zachodzi szybciej. Innymi słowy, w niższej temperaturze woda szybciej zamienia się w parę i szybciej powstają chmury, a zawarte w nich krople stają się duże i ciężkie, dzięki czemu mogą spaść na ziemię w postaci deszczu. W wyższych temperaturach proces ten zachodzi wolniej.

[madohora]

Intensywność deszczu klasyfikuje się jako: „lekki opad”, gdy spada nie więcej niż 2,5 mm wody na godzinę, „umiarkowany opad” – pomiędzy 2,5 a 7,5 mm wody na godzinę, „silny opad” – powyżej 7,5 mm wody na godzinę. 1 mm opadu to 1 litr wody na metr kwadratowy.

[madohora]

Zjawiska deszczu występują na większości obszarów Ziemi, wyjątek stanowią jedyne tereny gdzie panuje klimat polarny ze stałymi ujemnymi temperaturami. Opady deszczu są nierównomiernie rozłożone, czego przyczyną są głównie uwarunkowania cyrkulacji atmosferycznej (obieg wody) i cyrkulacja mas powietrza. Najmniejsze opady występują na pustyniach, stepach, w głębi lądu, gdzie dominują wyże baryczne, a obieg wody jest zaburzony. Największe opady występują w strefie równikowej, gdzie obieg wody jest ciągły, a obszar znajduje się w obrębie niżów.

[madohora]

[madohora]

kwaśne opady,
opady atmosferyczne, głównie w postaci deszczu, o kwaśnym odczynie (pH poniżej 5,1, głównie ok. 4,1–4,6), powstające w wyniku pochłaniania przez kropelki wody gazowych zanieczyszczeń powietrza tworzących z nią kwasy (tzw. bezwodników kwasowych), głównie ditlenku siarki SO2 (szacuje się, że w Europie jest on w 60% sprawcą kwaśnych opadów), tlenków azotu NOx, ditlenku węgla CO2 (jego naturalna obecność w powietrzu powoduje zakwaszenie wody deszczowej do pH ok. 5,6), chlorowodoru HCl i siarkowodoru H2S.

[madohora]

Kwaśne deszcze - to opady atmosferyczne o odczynie kwasowym czyli pH niższym niż 5,6. Kwaśne deszcze powstają poprzez wytworzenie kwasów w reakcji wody z obecnymi w powietrzu gazami. Gazy te to tlenek azotu, dwutlenek siarki, siarkowodór i chlorowodór, które są emitowane do atmosfery na skutek procesów spalania paliw czy różnych produkcji przemysłowych. Źródłem tych gazów są także naturalne procesy, takie jak wybuchy wulkanów, wyładowania atmosferyczne oraz inne czynniki naturalne.

[madohora]

Kwaśne deszcze powstają na skutek łączenia się w atmosferze kropel wody z zanieczyszczeniami gazowymi, na skutek czego powstają kwasy. Głównie dotyczy to dwutlenku siarki (SO2), który powoduje około 60% kwaśnych deszczy występujących w Europie. Ponadto kwasy powstają na skutek obecności w powietrzu tlenków azotu (NOx), dwutlenku węgla (CO2), chlorowodoru (HCl) oraz siarkowodoru (H2S). Źródła zanieczyszczeń są zarówno pochodzenia antropogenicznego jak i naturalnego. Powstają na skutek procesów spalania paliw w energetyce oraz w środkach transportu, a także w produkcji przemysłowej. W przypadku dwutlenku węgla głównym źródłem jest produkcja przemysłowa. Natomiast głównym źródłem tlenku azotu jest spalanie paliw w środkach transportu. Źródłami naturalnymi zanieczyszczeń w powietrzu są głównie wybuchy wulkanów oraz pożary lasów.

[madohora]

Cząsteczki zanieczyszczeń gazowych są na tyle małe, że mogą się przenosić na znaczne odległości. W związku z tym występowanie kwaśnych opadów niekoniecznie zachodzi w miejscu produkcji zanieczyszczeń. Taki transport dotyczy mokrej depozycji czyli opadów. W przypadku cząsteczek kwasów opadających na ziemię wraz z cząsteczkami pyłów mówimy o depozycji suchej. Depozycja sucha, w przeciwieństwie do mokrej, występuje w pobliżu źródła zanieczyszczeń.

[madohora]

Kwaśne deszcze mogą powodować u ludzi różne problemy zdrowotne. Przyczyniają się do występowania kaszlu, podrażnienia gardła, astmy a nawet zapalenia oskrzeli. Powodują bóle głowy i oczu. Siarczany i azotany po dostaniu się do płuc mogą nawet wywoływać zmiany nowotworowe. Mogą też szkodzić pośrednio, ponieważ wypłukują z otoczenia metale ciężkie, które przez to trafiają do wody i pożywienia. Metale te, po dostaniu się do organizmu, mogą ulegać kumulacji i powodować wiele chorób nie tylko u ludzi, ale także u innych zwierząt.

[madohora]

Kwaśne opady mają wpływ nie tylko na organizmy żywe, ale też na budowle oraz wiele materiałów. Zanieczyszczenia powietrza mogą niszczyć ubrania, szczególnie wrażliwe są tkaniny syntetyczne na dwutlenek siarki. Powodują też szkodliwe oddziaływanie na inne tworzywa sztuczne i metale. Dotyczy to elementów wykonanych z miedzi, niklu, cynku oraz stali węglowej. Kwaśne deszcze przyspieszają korozję między innymi łańcuchów, linii kolejowych czy lakierów samochodowych. Na lakiery samochodowe ma wpływ również sucha depozycja, szczególnie w towarzystwie mgły lub rosy. Mocno zagrożone wpływem kwaśnych opadów są budynki i pomniki. Kwaśne deszcze oddziałują na konstrukcje kamienne poprzez rozpuszczenie i zmianę powierzchni. Najbardziej narażone są te wykonane z piaskowca, wapienia lub marmuru. Ich składnikiem jest głównie kalcyt, który bardzo łatwo rozpuszcza się nawet w słabym kwasie siarkowym lub azotowym. Pod wpływem kwaśnych deszczy można zaobserwować na budowlach i pomnikach ubytki i zniszczenia powierzchniowe lub punktowe. Skutki działania kwaśnych deszczy są widoczne nawet po latach, gdyż zmieniają strukturę i własności kamieni. Wiele zabytków zostało uszkodzonych w ten sposób.

[madohora]

Metody przeciwdziałania zakwaszaniu środowisku opierają się na zapobieganiu uwalniania kwaśnych zanieczyszczeń do atmosfery. Jednym ze sposobów zmniejszenia emisji takich cząsteczek jest wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii, takich jak energia wodna, wiatru, energia słoneczna czy geotermalna oraz energetyki jądrowej. Również skuteczne jest odsiarczanie paliw oraz spalin. W Stanach Zjednoczonych, w roku 1990 został wprowadzony Handel emisjami polegający na kupowaniu zezwoleń pozwalających na produkcję zanieczyszczeń.

[madohora]

Kwaśne deszcze – opady atmosferyczne o odczynie pH mniejszym niż 5,6 czyli kwasowym. Zawierają kwasy wytworzone w reakcji wody z pochłoniętymi z powietrza gazami, takimi jak dwutlenek siarki, trójtlenek siarki, tlenki azotu siarkowodór, dwutlenek węgla, chlorowodór wyemitowanymi do atmosfery w procesach spalania paliw, produkcji przemysłowej, wybuchów wulkanów, wyładowań atmosferycznych i innych czynników naturalnych. Zjawisko po raz pierwszy opisał w roku 1692 Robert Boyle w książce „A general history of the air” („Historia powietrza”), nazywając je „nitrous or salino-sulfurous spirits” („istoty azotowe lub solno-siarkowe”). Określenie „kwaśny deszcz” pojawiło się w roku 1872 w książce szkockiego chemika, Roberta Angusa Smitha (1817–1884), „Air and Rain: The Beginnings of Chemical Climathology” („Powietrze i deszcz: podstawy klimatologii chemicznej”)

[madohora]

Jednym ze składników kwaśnego deszczu jest siarka występująca w związkach chemicznych. Dwutlenek siarki dając kwas siarkawy obniża pH do 5. SO2 może też utleniać się do kwasu siarkowego. Szacuje się, że w wyniku działalności człowieka emitowanych jest do atmosfery na całym świecie 60-70 mln ton siarki rocznie, a najwięcej emitowano w ciągu ostatnich 50 lat. W tym samym czasie w wyniku działalności wulkanów i innych czynników naturalnych, uwalnia się do atmosfery drugie tyle. Jednak na obszarach wysoko uprzemysłowionych lub intensywnie zurbanizowanych człowiek jest odpowiedzialny za prawie całą emisję siarki

[madohora]

Wyemitowane gazy wędrują z masami powietrza na znaczną odległość, na przykład ze środkowego zachodu Stanów Zjednoczonych do lasów w New Hampshire

[madohora]

Dwutlenek siarki i tlenki azotu tworzą z wodą kwasy o słabym stężeniu. Dzieje się tak, gdy rozpuszczają się w kropelkach wody w atmosferze. Wraz z opadami atmosferycznymi, zanieczyszczenia spadają na ziemię i roślinność w postaci opadu zwanego "depozycją mokrą". Mogą jednak osiadać na cząsteczkach pyłu zawieszonego w powietrzu, które to cząsteczki z czasem opadają. Mówi się wtedy o "depozycji suchej"

[madohora]

Kwaśne deszcze wpływają na roślinność. Oddziaływanie zanieczyszczeń może być zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. To pierwsze, w przypadku drzew, uwidacznia się w postaci uszkodzeń igieł i liści. Wewnątrz nich uszkadzane są różne błony, co może spowodować zakłócenie w systemie odżywiania i w bilansie wodnym. Szczególnie narażone na negatywne skutki kwaśnych deszczy są drzewa iglaste.

[madohora]

Pośrednie uszkodzenia są następstwem zakwaszenia gleby. Zmniejsza się wówczas dostępność substancji odżywczych przy jednoczesnym zwiększeniu zawartości szkodliwych dla drzew metali rozpuszczonych w roztworze glebowym, jak np. aluminium (uwalnianych np. z blokujących je nierozpuszczalnych związków wapnia). Powoduje to uszkodzenie korzeni i zabicie flory grzybów mikoryzowych, co prowadzi do tego, że rośliny nie mogą pobrać wystarczających ilości pożywienia i zmienia się odczyn gleby. Ponadto zmniejsza się odporność roślin na choroby i owady. Tak osłabione drzewo atakują owady lub pasożytnicze grzyby niszcząc je doszczętnie. Podobnie dzieje się z innymi roślinami.

[madohora]

Kwaśne deszcze powodują również uszkodzenia różnych budynków, pomników i zabytków, ponieważ rozpuszczają wapień i cement

[madohora]

Zanieczyszczenie powietrza nie pozostaje bez wpływu na zwierzęta, np. rozmnażanie ptaków żyjących przy brzegach zakwaszonych jezior jest zaburzone.

[madohora]

Duża zawartość zanieczyszczeń w powietrzu oraz ogromne ilości emitowanych związków siarki i azotu doprowadziły w Europie Środkowej do poważnego pogorszenia stanu zarówno lasów, jak i gleb.

[madohora]

W RFN w 1985 r. ponad połowa lasów, o całkowitej powierzchni około 3,8 milionów hektarów, była mniej lub bardziej uszkodzona. To samo dotyczyło połowy lasów w Holandii, 1/3 w Szwajcarii, 1/4 w Austrii. Obumieranie lasów wskutek zanieczyszczeń powietrza jest poważnym problemem w Czechach i na Słowacji. Istnieją dane o tym, że około 1/3 lasów tych krajów jest uszkodzona, a 200 do 300 tysięcy hektarów drzewostanu w wyższych partiach górskich to martwy las.

[madohora]

Normalna woda deszczowa ma pH około 5,6. Deszcze o niższym pH uznaje się już za deszcze kwaśne.

[madohora]

Deszcz o rekordowo niskim pH (2,4) spadł w 1974 r. w Szkocji, był on kwaśniejszy od soku cytrynowego.

[madohora]

Kwaśne opady są tylko jednym z objawów zakwaszenia środowiska. Zakwaszenie wód – jezior i cieków wodnych – jest problemem ściśle związanym z zakwaszeniem gleby. Woda znajdująca się w jeziorach i ciekach wodnych pochodzi bowiem w 90% z wód, które tam się dostały po przejściu przez warstwę gleby, a tylko w 10% z opadów – śniegu i deszczu, który spadł bezpośrednio do wód lub spłynął po powierzchni gruntu.

[madohora]

Najskuteczniejszą metodą ograniczania tlenków siarki zastosowaną w praktyce był handel emisjami zanieczyszczeń, wprowadzony w 1990 roku w Stanach Zjednoczonych. Do 2008 roku emisje tlenków siarki spadły o ponad 60% w stosunku do poziomu z 1980 roku oraz wystąpił zauważalny spadek zachorowań na choroby płuc i inne dolegliwości przez nie powodowane

[madohora]

Rozwiązaniem dodatkowym jest odsiarczanie paliw i spalin. Według analizy przeprowadzonej przez OECD w 1981 r. emisja siarki mogłaby być zmniejszona o połowę w ciągu 10 lat, gdyby wykorzystano dostępne wówczas urządzenia do oczyszczania i odsiarczania. Podniosłoby to koszty energii przeciętnie o 3%.

[madohora]

Metodą zapobiegania emisji spalin zakwaszających powietrze jest również rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych (np. energia wiatru, energia geotermalna, elektrownie wodne, energetyka słoneczna) oraz energetyki jądrowej.

[madohora]

lód,
woda w stałym stanie skupienia; substancja krystaliczna, bezbarwna, przezroczysta;
bezb. przezroczyste kryształy; temp. topnienia lodu (powstałego z wody chemicznie czystej) pod ciśnieniem 1013,25 hPa przyjęto za punkt zerowy termometrycznej skali Celsjusza; w porównaniu z wodą, lód ma mniejszą gęstość (0,92 g/cm3), tj. większą objętość właściwą (w sieci przestrzennej lodu, między połączonymi za pomocą wiązań wodorowych cząsteczkami wody, występują puste przestrzenie); powoduje to np. pękanie zamkniętych naczyń, rozsadzanie bloków skalnych, w szczelinach których zamarza woda; wiąże się z tym również zamarzanie powierzchni np. rzek, jezior, co stanowi ochronę głębszych warstw wody przed oziębieniem i umożliwia utrzymanie w nich życia organicznego. W powietrzu atmosferycznym, w wyniku resublimacji pary wodnej przy dostatecznie dużym przesyceniu nią powietrza, zwykle poniżej –10°C, tworzą się kryształy (krystality) lodowe, które wchodzą w skład chmur, tworzą opady (np. śnieg, grad) lub osady atmosferyczne (szron, sadź). Nagromadzenie dużych mas lodu na powierzchni Ziemi doprowadza do tworzenia się lodowców i lądolodów.

[madohora]

Lód, ciało stałe, pow stające z wo­dy, skoro ta przy tem peraturze zero traci ciepło. Lód z wody czystej je st
zupełnie przeźroczysty i kruchy. Woda krzepnąc na lód, rozszerza się prawie' część swej objętości, stąd lód
ma mniejszy ciężar właściw y niż woda i pływa po n ie j, a naczynia pełne wody pękają w śród jej zamarzania. W niektórych gałęziach przemysłu, n. p. przy wyrobie piwa, używa się lodu do chłodzenia. latego zbudowano zwłaszcza dla ciepłych krajów, gdzie trudno o lód naturalny, m a s z y n y l o d o w e albo mrożące, które też rozpowszechniają się w krajach strefy umiarkowanej.

[madohora]

Lód – woda w stałym stanie skupienia; bezbarwna, przezroczysta substancja o budowie krystalicznej utworzonej z cząsteczek wody powiązanych ze sobą za pośrednictwem wiązań wodorowych w luźną sieć cząsteczkową cechującą się stosunkowo dużą trwałością. Wiązania wodorowe utrzymują wszystkie cząsteczki wody w pewnej odległości od siebie, co przekłada się na dużą objętość kryształu lodowego i nieco mniejszą liczbą zawartych w niej cząsteczek w porównaniu z analogiczną objętością wody ciekłej. Gęstość lodu w temperaturze 0°C przy ciśnieniu 101,325 Pa osiąga wartość 0,9167 g/cm³, więc jest ok. 10% niższa niż gęstość wody w tych samych warunkach ciśnienia i temperatury (0,9998 g/cm³). Dzięki tej właściwości lód unosi się na powierzchni wody tworząc powłokę termoizolacyjną, chroniącą głębsze warstwy zbiorników wodnych (jezior i mórz polarnych) przed zamarznięciem i umożliwia przetrwanie zasiedlającym je organizmom żywym. Pokrywa lodowa występująca w strefie podbiegunowej Ziemi (np. lodowce kontynentalne, pak lodowy) oraz na obszarach wysokogórskich (lodowce górskie) wraz z produktami resublimacji pary wodnej opadającymi z chmur na powierzchnię ziemi w postaci kryształków lodowych (np. śniegiem) lub osadzającymi się na wychłodzonym podłożu lub powierzchniach przedmiotów (np. szronem) pełnią istotną rolę w obiegu wody na kuli ziemskiej (cyklu hydrologicznym). Pokrywa lodowa jest również siedliskiem życia dla wielu gatunków zwierząt polarnych (np. morsów, fok grenlandzkich, niedźwiedzi polarnych).

[madohora]

Woda jest najbardziej rozpowszechnioną substancją na kuli ziemskiej i jedyną występującą naturalnie w przyrodzie we wszystkich trzech stanach skupienia – stanie stałym (jako lód), stanie ciekłym (jako woda) oraz stanie gazowym (jako para wodna). Lód, czyli woda w stałym stanie skupienia, obecny jest w hydrosferze głównie w postaci pokrywy lodowej obszarów strefy podbiegunowej (polarnej) – obszarów lądowych (lądolody – lodowce kontynentalne Antarktydy i Grenlandii; czapy lodowe Islandii i arktycznej części Ameryki Północnej) oraz wód morskich i oceanicznych (lodowce przybrzeżne, lodowce szelfowe, góry lodowe, lód dryfujący, tzw. pak lodowy). Pokrywa lodowa charakterystyczna jest także dla obszarów wysokogórskich różnych stref klimatycznych położonych powyżej linii wiecznego śniegu (lodowce górskie, np. lodowce dendrytyczne Himalajów, lodowce dolinne Alp, lodowce karowe Pirenejów, lodowce sieciowe Spitsbergenu, lodowce fieldowe Gór Skandynawskich). Lód występuje również w atmosferze w postaci kryształków lodu w górnych partiach chmur oraz górnej warstwie litosfery w postaci lodu gruntowego (np. wieczna zmarzlina Syberii). Może pojawiać się w okresie zimowym w strefie umiarkowanej kuli ziemskiej pokrywając gładką taflą zamarzające warstwy powierzchniowe zbiorników wodnych (np. stawów, jezior). Kryształki lodu powstające w atmosferze w wyniku procesu kondensacji, a ściślej zestalania (resublimacji) pary wodnej zachodzącym przy pełnym nasyceniu powietrza atmosferycznego parą wodną mogą tworzyć opady bądź osady atmosferyczne (tzw. opady utajone). Opady atmosferyczne opadające z chmur na powierzchnię ziemi w postaci kryształków lodowych obejmują śnieg, śnieg ziarnisty, grad, ziarna lodowe i pył diamentowy. Osady atmosferyczne, osadzające się na wychłodzonym podłożu lub przedmiotach w postaci lodowych kryształków bądź gładkiej warstwy lodu, obejmują szron, szadź, zamróz (nalot stały) oraz gołoledź.

[madohora]

Lód stanowi stały stan skupienia wody, czyli monotlenku diwodoru (H₂O) – nieorganicznego związku chemicznego zbudowanego z dwóch atomów wodoru (H) przyłączonych do atomu tlenu (O) za pośrednictwem pojedynczych wiązań kowalencyjnych spolaryzowanych. Woda jest substancją posiadającą budowę polarną, co wynika z nierównomiernego rozmieszczenia ładunków elektrycznych w jej cząsteczce spowodowanego przesunięciem elektronów wiązań kowalencyjnych w kierunku atomu tlenu o większej elektroujemności (atomu o większym powinowactwie elektronowym). Skutkiem polaryzacji wiązań w cząsteczce wody jest region tlenowy o częściowym ładunku ujemnym (δ-) oraz region wodorowy posiadający częściowy ładunek dodatni (δ+). Polarne cząsteczki wody mogą więc łączyć się z innymi cząsteczkami wody w większe zespoły (tzw. asocjaty) za pośrednictwem wiązań wodorowych tworzących się na drodze elektrostatycznego przyciągania ujemnie naładowanego regionu tlenowego jednej cząsteczki przez dodatnio naładowany region wodorowy drugiej cząsteczki. Zespoły cząsteczkowe w wodzie ciekłej są strukturami o niewielkiej trwałości, co spowodowane jest ciągłym rozpadem i powstawaniem łączących je wiązań wodorowych; w przeciwieństwie do wody ciekłej powiązane wiązaniami wodorowymi cząsteczki wody w stanie stałym (lodzie) tworzą uporządkowaną sieć krystaliczną o stosunkowo dużej trwałości.

[madohora]

Lód – minerał z gromady tlenków o wzorze chemicznym H2O. Jest to stan stały wody.

[madohora]

Zamarzanie czystej wody, przy ciśnieniu atmosferycznym wynoszącym 101 325 Pa, zachodzi w temperaturze 0 °C. Przy zamarzaniu objętość lodu jest większa niż tworzącej go wody, przez co gęstość lodu jest o blisko 10% mniejsza (w temperaturze 0 °C gęstość wody wynosi 0,9998 g/cm³, a lodu – 0,9167 g/cm³). Dzięki temu lód pływa na wodzie, a zbiorniki wodne zamarzają od powierzchni w dół.

[madohora]

Lód jest kryształem dwójłomnym, jednak jego współczynniki załamania różnią się niewiele: wynoszą no = 1,309 i ne = 1,313 dla fali o długości około 590 nm.

[madohora]

W dużym zakresie ciśnień można wyróżnić co najmniej osiemnaście odmian polimorficznych lodu, oznaczanych symbolicznie cyframi rzymskimi. Poniższa lista omawia niektóre z nich:

[madohora]

Ic – metastabilna odmiana regularna, powstaje podczas szybkiej resublimacji pary wodnej na zimnych powierzchniach (od -190 do -130 °C); struktura odpowiada krystobalitowi.

[madohora]

II – odmiana trygonalna, powstająca z lodu-I przy temperaturze 198 K i ciśnieniu 300 MPa. Prawdopodobnie obecna we wnętrzu największych księżyców lodowych, jak Ganimedes.

[madohora]

Tworzenie się lodu można zaobserwować w różnych miejscach i pod różnymi postaciami:

[madohora]

z atmosfery lód spada zwykle w formie krystalicznej, na przykład w postaci igieł lodowych, krupy czy gradu;

[madohora]

na powierzchni ziemi tworzy się przez zamarzanie wody na gruncie, na przykład w postaci: gołoledzi, ślizgawicy czy podczas przymrozku przygruntowego. Ponadto powstaje także poprzez zamarzanie zbiorników wodnych. Tereny leżące w cieniu lasów czy gór to miejsca szczególnie podatne na powstawanie lodu. Są nimi na przykład drogi prowadzące przez lasy, również atak wiatru może spowodować oblodzenie. Zależność tego zjawiska zależy od pory roku i szerokości geograficznej;

[madohora]

ód na morzu, w miarę obniżania się temperatury wody, przyjmuje coraz trwalsze formy, aż do powstania zwartej pokrywy lodowej. W czasie wiatru i silnych fal obserwuje się pękanie pokrywy lodowej oraz tworzenie kry i ławic lodu. Podczas topnienia lodu na zamarzniętych zbiornikach wodnych jego pękanie wywołuje powstawanie dryfującej kry;

[madohora]

w okolicach podbiegunowych zamarznięta woda tworzy góry lodowe. Niektóre z nich osiągają olbrzymie rozmiary. Rekordowa pod względem wielkości góra lodowa została odkryta w 1956 roku na południowym Pacyfiku. Jej powierzchnia miała ponad 31 000 km² – co stanowi około 1/10 powierzchni Polski. Ze względu na niewielką różnicę gęstości morskiej wody i lodu, 90% objętości góry lodowej znajduje się pod powierzchnią wody.

[madohora]

Do niedawna śliskość lodu przypisywano malejącej temperaturze jego topnienia pod wpływem ciśnienia, powstałego w wyniku nacisku na powierzchnię lodu, co miało sprawiać jego topnienie na powierzchni i powstanie płynnej warstwy poślizgowej. Łatwo wykazać fałszywość lub niepełność tej koncepcji, gdyż spadek temperatury topnienia przy wzroście ciśnienia jest niewielki i już w temperaturze kilku stopni poniżej zera lód nie powinien być śliski. Nadal nie jest całkowicie jasne, dlaczego lód jest śliski, choć wiadomo, że cząsteczki lodu znajdujące się na jego wierzchniej są słabiej związane z pozostałymi cząsteczkami, prawdopodobnie na skutek oddziaływania z cząsteczkami powietrza.

[madohora]

Kolor lodu zależy od tego, jak szybko powstał i od ilości zawartego w nim powietrza. O kolorze lodu decyduje również jego grubość. Drobne kryształki lodu są białe, ponieważ odbijają światło o wszystkich długościach fal. Cienka płaska warstwa lodu w znacznym stopniu przepuszcza światło i dlatego jest przezroczysta. Lód lodowcowy może mieć biały kolor, ale w grubej warstwie pęcherzyki powietrza zostają z niego usunięte i zamienia się on w niebieski lód lodowcowy, uwidaczniając naturalną barwę tej substancji.

[madohora]

[madohora]

Kra jest określeniem zjawiska geologicznego lub hydrologicznego, w którym wolnopłynące (dryfujące) po obszarach obniżonej lepkości powierzchniowe fragmenty (płyty) różnych kształtów i rozmiarów mogące przemieszczać się poziomo, tworzą się poprzez odłamywanie od pokrywy.

[madohora]

kry powstałe z pokrywy litosferycznej, które podzielono pod względem wielkości na kilka wielkich kier litosferycznych oraz kilkanaście małych zwanych mikropłytami.

[madohora]

Kra lodowa – jest odłamkiem kruszejącej i cienkiej tafli lodu na rzece wolnopłynącej, jeziorze lub w morzu. Kry odłamują się pod wpływem nacisku lub temperatury (roztopy) i niesione prądem spływają wolno tarasując przy tym ruch rzeczny. Niektóre kry są na tyle duże i grube, że potrafią niszczyć mosty. Kry lodowe często mylone są ze śryżem.

[madohora]

Kra lodowcowa (skalna) to również wielki płat lub blok skalny wyrwany z podłoża i przeniesiony na znaczną odległość przez przesuwający się lądolód.

[madohora]

Lód firnowy – stadium pośrednie między firnem i lodem lodowcowym, odznaczający się gęstością 0,8-0,9 g/cm3. Składa się z kryształów lodu spojonych drobnokrystaliczną masą lodową, która powstała wskutek topnienia śniegu powierzchniowego.

[madohora]

Lodospad – stroma część lodowca pocięta szczelinami. Występuje zwykle kiedy lodowiec pokonuje stromy odcinek doliny albo próg karu.

[madohora]

Sztuczny lód – lód otrzymywany przez zamrożenie wody w wytwornicy lodu, w postaci bloków o masie od 25 do 200 kg, płyt, drobnych bryłek (np. łusek, kostek) lub śniegu Po raz pierwszy sztuczny lód wytworzył w 1755 roku szkocki lekarz i chemik William Cullen

[madohora]

W urządzeniach do produkcji sztucznego lodu, tzw. wytwornicach, przy pomocy których wytwarza się bryłki lodu lub śnieg stosowane jest chłodzenie bezpośrednie. Natomiast w wytwornicach lodu w postaci bloków, które są używane rzadziej, wykorzystywane jest chłodzenie pośrednie; w zbiorniku wypełnionym saletrą, która jest bezustannie mieszana, umieszczany jest parownik urządzenia chłodniczego wraz z formami na lód

[madohora]

Lód sztuczny jest stosowany w transporcie chłodniczym oraz do celów konsumpcyjnych[4]. Sztucznie wyrabiany lód wytwarzany jest z wody czystej bakteriologicznie, która filtrowana jest poprzez proces destylacji. Woda może też pochodzić ze studni artezyjskiej.

[madohora]

Do chłodzenia ryb używa się lodu sztucznego z wody morskiej

[madohora]

Śryż (zwany też lodem prądowym; ang. shuga) – zjawisko lodowe, stanowiące etap zamarzania cieku lub zbiornika wodnego. Jest to jedna z początkowych postaci lodu.

[madohora]

Śryż to skupisko gąbczastych bryłek utworzonych z kryształków lodu o kształcie igieł lub blaszek, mające kilka centymetrów średnicy. Powstaje z lepy lodowej lub śnieżnej, czasem z dodatkiem lodu dennego. Tworzy się w wodzie rzecznej w temperaturze nieznacznie niższej od 0 °C. Jest to początkowy etap formowania się pokrywy lodowej na rzece

[madohora]

Śryż i lepa mogą zbijać się, tworząc większe krążki lodowe.

[madohora]

[madohora]

Krążki lodowe (ang. pancake ice, lód plackowy) – zjawisko lodowe, stanowiące etap zamarzania cieku lub zbiornika wodnego. Jest to jedna z form lodu pływającego.

[madohora]

Krążki lodowe to płytki lub płyty pływającego lodu o średnicy od 30 cm do 3 m, mające grubość do 10 cm. Wskutek zderzania się płytek ich kształt jest przeważnie okrągły, a obrzeże podniesione. Przy słabym falowaniu tworzą się ze zmarzania lepy lodowej, lepy śnieżnej lub śryżu, bądź na skutek kruszenia szkła lodowego lub lodu świeżego (niłasu). Jeżeli falowanie jest silne, krążki lodowe mogą powstawać także na skutek łamania lodu szarego. Mogą tworzyć się także na pewnej głębokości i wypływać na powierzchnię, jeżeli w wodzie występuje granica mas wodnych różniących się właściwościami fizycznymi. Tak powstałe krążki lodowe mogą w krótkim czasie pokryć znaczne obszary morza.

[madohora]

[madohora]

Lód morski – lód powstający z wody morskiej. Występuje na powierzchni mórz i oceanów wyższych szerokości geograficznych, także sezonowo w średnich szerokościach geograficznych, w wodzie o temperaturze od ok. −1 °C do ok. −2 °C (w zależności od jej zasolenia).

[madohora]

Lód morski od lodu słodkowodnego różni się m.in.: zasoleniem (pon. 1%, w zależności od wieku i prędkości powstawania lodu), pojemnością cieplną, gęstością (w zależności od zasolenia i porowatości: 0,72–0,94 g/cm³, średnio 0,91 g/cm³). Lód morski ma mniejszą gęstość, wystaje ponad powierzchnię wody 1/7 do 1/10 swojej grubości.

[madohora]

Trwała pokrywa lodowa utrzymuje się na obszarach mórz polarnych. Jej miąższość może dochodzić do 9 m, przy rocznych przyrostach (od spodu) 1,5–5 m. Dryfujący lód morski nosi nazwę paku lodowego.

[madohora]

Zasięg lodu morskiego zmienia się w ciągu roku. Na półkuli północnej maksymalny zasięg jest osiągany z reguły w marcu, a minimalny we wrześniu. Z kolei na półkuli południowej największy zasięg lodu osiągany jest z reguły we wrześniu lub październiku, a minimalny w lutym.

[madohora]

Obecność lodu morskiego ma istotne znaczenie dla klimatu Ziemi. Lód ma wysokie albedo, czyli odbija większość (50-85%) padającego promieniowania słonecznego. Z kolei albedo powierzchni morza jest bardzo niewielkie. W przypadku wzrostu temperatury i spowodowanego tym topnienia lodu morskiego, w miejsce powierzchni świetnie odbijającej światło pojawia się obszar pochłaniający energię. Skutkiem tego zjawiska jest pochłonięcie większej ilości energii i dalszy wzrost temperatury, napędzający procesy topnienia lodu. Z kolei w przypadku spadku temperatury, zwiększenie powierzchni lodu powoduje przeciwny proces. W obu przypadkach dochodzi do sprzężenia, które wzmacnia zmiany klimatu

[madohora]

Wskutek spowodowanej przez człowieka zmiany klimatu, zasięg lodu morskiego w Arktyce systematycznie spada. Arktyka ogrzewa się szybciej, niż pozostałe części planety. W latach 2007-2020 minimalne zasięgi były najmniejsze w historii pomiarów, przy czym rekordowe były lata 2012 i 2020[8]. Arktyczny lód jest też coraz młodszy, co przyspiesza procesy topnienia.

[madohora]

bardzo luźny lód dryfujący (zwartość 10–30%);

[madohora]

luźny lód dryfujący (zwartość 40–60%), z licznymi kanałami i połyniami;

[madohora]

zwarty lód dryfujący (zwartość 70–80%), w którym kry przeważnie stykają się;

[madohora]

bardzo zwarty lód dryfujący (zwartość 90–<100%);

[madohora]

zespojony lód dryfujący (zwartość 100%), w którym kry są zespojone;

[madohora]

całkowicie zwarty lód dryfujący (zwartość 100%); w tym przypadku nie widać wody

[madohora]

pasmo lodu (wydłużone, o szerokości do 1 km);

[madohora]

pas lodu (wydłużony, o szerokości od 1 do ponad 100 km);

[madohora]

pole lodowe:

[madohora]

ławica lodowa, o średnicy mniejszej niż 10 km;

[madohora]

małe pole lodowe (średnica 10–15 km);

[madohora]

duże pole lodowe (średnica >20 km)

[madohora]

Załogi jednostek podwodnych ze względu na inny punkt widzenia nazywają lód dryfujący stropem lub sklepieniem lodowym.

[madohora]

Spiętrzony pak lodowy tworzy torosy.

[madohora]

[madohora]

Torosy (nazywane też lodowym tsunami) – zjawisko atmosferyczne na wodzie powstałe jako nagromadzona kra lodowa spiętrzona przez wiatr i prądy morskie osiągająca grubość do kilkunastu metrów. Torosy powstają najczęściej podczas odwilży, gdy stała pokrywa lodowa pęka, tworząc pak lodowy, który następnie kierowany jest przez prądy i wiatr na ląd

[madohora]

Zjawisko zaobserwowano między innymi w okolicach Półwyspu Helskiego, na jeziorze Bajkał a także na wschodnim wybrzeżu Kanady i Stanów Zjednoczonych, oraz w amerykańskim stanie Wisconsin

[madohora]

WĘDRUJĄCY LÓD NA PÓŁWYSPIE HELSKIM - Gazeta - 2021

[madohora]

COŚ TAKIEGO WYDARZYŁO SIĘ PO RAZ PIERWSZY - Gazeta - 2019

[madohora]

WĘDRUJĄCY LÓD - www.tvn24.pl - 2019

[madohora]

Kryształ lodu – makroskopowa, krystaliczna forma lodu.

[madohora]

Woda w temperaturze powyżej około -80 °C krystalizuje w heksagonalnym układzie krystalograficznym, tworząc lód Ih (jeden h). Powoli narastające monokryształy tworzą graniastosłupy sześciokątne, którego ściany boczne tworzą kąt 120° (zewnętrzny 60°), podstawy graniastosłupa są prostopadłe do ścian bocznych. Lód heksagonalny jest główną formą lodu w ziemskiej biosferze. W niższej temperaturze para wodna krystalizuje do metastabilnego lodu w układzie regularnym (lód Ic), kryształy tego rodzaju lodu są prostopadłościanami.

[madohora]

Przy małym ciśnieniu parcjalnym pary wodnej w powietrzu kryształki lodu rosną wolno i są monokryształami o kształcie graniastosłupa sześciokątnego. Kryształki przybierają formę sześciokątnych płytek albo kolumn. W temperaturze około -2 °C rosną kryształy w postaci cienkich płytek, natomiast pobliżu -5 °C pojawiają się kolumny i smukłe igły. Płytki ponownie tworzą się w pobliżu -15 °C, a kolumny i płytki tworzą się przy około -30 °C.

[madohora]

Przy bardzo niskim ciśnieniu pary wodnej w powietrzu powstają kryształy o płaskich powierzchniach. W miarę wzrostu stężenia pary wodnej w powietrzu zwiększa się ilość wad na powierzchni kryształów. Są to głównie niedopełnienia powierzchni oraz szybszy rozrost w pobliżu krawędzi. Przy dużej zawartości pary wodnej w powietrzu kryształy mają coraz więcej nierówności na powierzchni, natomiast przy jeszcze większej zawartości pary wodnej w atmosferze zaczyna dominować krystalizacja poprzez tworzenie dendrytów w postaci igłowych odgałęzień i gwiazdek – popularnie zwane śnieżynkami

[madohora]

Wzrost kryształków lodu zależy od temperatury i stężenia pary wodnej. Mimo że kryształy tworzą się zazwyczaj jako proste kryształy lodu, to spadając w różnych warunkach temperatury i wilgotności tworzą różnokształtne kryształy rozgałęzione (dendryty) – popularnie zwane śnieżynkami. Dlaczego śnieżynki tworzą tak wiele form i jak zmieniają się z temperaturą, nie jest do końca wyjaśnione. Wzrost zależy od tego, jak cząsteczki pary wodnej wprowadzane są do spadających w wilgotnym powietrzu kryształów lodu.

[madohora]

[madohora]

śnieg,
opad atmosferyczny złożony z kryształów lodu o różnych kształtach (głównie 6-ramienne gwiazdki);
w temperaturze powietrza wyższej od –5°C kryształy łączą się ze sobą tworząc płatki; pada z chmur warstwowych, kłębiasto-warstwowych i kłębiastych deszczowych. Śnieg ziarnisty — opad złożony z bardzo małych (na ogół średnica mniejsza od 1 mm), białych, nieprzeświecających ziaren lodu; pada z chmur niskich warstwowych.

[madohora]

Śnieg – opad atmosferyczny w postaci kryształków lodu o kształtach głównie sześcioramiennych gwiazdek, łączących się w płatki śniegu. Po opadnięciu na ziemię tworzy porowatą pokrywę śnieżną, także nazywaną śniegiem.

[madohora]

Śnieg powstaje, gdy w chmurach para wodna krystalizuje (resublimuje), tworząc kryształy lodu.

[madohora]

Płatek śniegu to struktura kryształów śniegu, mogąca mieć do kilku centymetrów. Czasem określa się tak samo również pojedyncze kryształki.

[madohora]

Większość kryształków śniegu jest płaska i ma po sześć, w przybliżeniu identycznych, ramion. W zależności od temperatury, wilgotności i ciśnienia powietrza, powstają jednak również inne formy, takie jak kolumny, igły, płytki i grudki. Struktura ich wynika z procesu powstawania, który zaczyna się od kondensacji lodu na cząstce pyłu. Początkowo powstaje sześciokątny płaski kryształ o wielkości ułamka milimetra. W temperaturach między –1 a –5 °C oraz między –10 a –20 °C warunki bardziej sprzyjają osadzaniu się lodu na krawędziach i na krysztale wyrasta sześć ramion. W temperaturach między –5 a –10 °C oraz poniżej –20 °C bardziej sprzyjają osadzaniu się lodu na powierzchniach, a wtedy kryształ rośnie w pionie i przyjmuje kształt igły. W przypadkowych miejscach igły rozpoczyna się krystalizacja nowej igły, tworzącej z wyjściową kąt 60°. Pozostałe kształty powstają, gdy w czasie wzrostu kryształu warunki zmienią się w którąś stronę.

[madohora]

Kryształki śniegu są prawie idealnie symetryczne, choć większość ma łatwe do zauważenia nieregularności. Na zdjęciach częściej przedstawia się te najbardziej symetryczne, ze względu na ich urodę. Przyczyna, dla których sześć niezależnie rosnących ramion kryształu przyjmuje identyczny kształt, a jednocześnie żadne dwa kryształki nie są identyczne, nie jest jeszcze w pełni zrozumiana. Badania pokazują, że proces rośnięcia jest bardzo wrażliwy na niewielkie zmiany temperatury i wilgotności. Każdy kryształek poruszając się wewnątrz chmury przechodzi przez unikalne zmiany tych czynników, dlatego kształt każdego jest inny. Jednocześnie sześć ramion kryształu podróżuje razem, więc natrafia na identyczne warunki i rośnie identycznie.

[madohora]

Istnieje przekonanie, że nie istnieją dwa identyczne płatki śniegu. Faktycznie w przypadku każdego makroskopowego obiektu jest niesłychanie mało prawdopodobne żeby istniały we Wszechświecie jego dwie kopie identyczne na poziomie molekularnym. W praktyce łatwość zauważania nawet niewielkich różnic w symetrycznej strukturze kryształków śniegu sprawia, że jest mało prawdopodobne znalezienie dwóch kryształków, dla których różnice nie byłyby widoczne gołym okiem.

[madohora]

Cechy fizyczne naturalnego śniegu mogą być bardzo różne. Np. wilgotność śniegu padającego w Górach Skalistych Stanów Zjednoczonych może spadać do poziomu 3-5%, podczas gdy wilgotność śniegu w Alpach wynosi przeważnie ponad 15%. Śnieg sztuczny ma wilgotność ponad 35%.

[madohora]

Puch świeży Lekki puszysty śnieg. Poniżej –8 °C kryształki lodu stają się kruche i łamią się pod ciężarem człowieka, powodując charakterystyczne skrzypienie. Puch w zachodnich stanach Stanów Zjednoczonych oraz w Nowej Zelandii jest znany z tego, że jest ekstremalnie lekki i suchy (o małej wilgotności) Występuje w czasie lub wkrótce po opadzie śniegu przy temperaturze poniżej 0 °C (najczęściej w okolicach –10 °C) i bezwietrznej pogodzie. Przy grubości warstwy ponad 30 cm poruszanie się jest uciążliwe, przydatne karple. Na stromym, zmrożonym podłożu może spowodować lawiny pyłowe Ulubiony śnieg doświadczonych narciarzy. Śnieg nośny, utrudniający podchodzenie ze względu na głębokie zapadanie się narciarza. Przy zjeździe ślady nart zasypują się – śnieg „kurzy”. Taki śnieg ubity lub przeratrakowany jest również świetnym śniegiem do jazdy na trasach narciarskich

[madohora]

Puch zsiadły Pod wpływem własnego ciężaru, przy bezwietrznej i mroźnej pogodzie świeży puch po kilkudziesięciu godzinach przekształca się w puch zsiadły. 20-cm warstwa świeżego puchu ma następnego dnia grubość jedynie 15 cm Łatwiejszy do wędrówek, łatwiej iść bez zapadania się po śladach poprzednika

[madohora]

Gips zbity Ciężki i suchy Większe powierzchnie twardego, mocno ubitego przez wiatr śniegu. Mniej zapada się niż gips przewiany Stawia znaczny opór przy ewolucjach narciarskich. Narty głęboko zapadają się, tworząc wyraźne ślady o ostrych krawędziach

[madohora]

Śnieg zmrożony płatkowy Powstaje z krystalizacji mgły. Występuje w partiach szczytowych, często na podłożu puchu zsiadłego Łatwe poruszanie się, o ile podłoże jest twarde

[madohora]

Szreń (szreń łamliwa) Szreń to cienka powłoka lodowa, pod którą znajduje się puch zsiadły Powstaje po opadzie suchego śniegu po wzroście temperatury i powtórnym jej spadku. Może powstać po zamarzającym deszczu Jeśli w czasie wędrówki powstają płytkie wgłębienia – po szreni chodzi się dobrze. Jeśli natomiast skorupa łamie się – płytki lodu mogą przecinać tkaniny, niszczyć buty, a w razie upadku – ranić ręce lub twarz Jeśli łamie się pod nartami, uniemożliwia wykonywanie płynnych manewrów. Skręty – przeważnie w wyskoku lub przez „przestępowanie”

[madohora]

Lodoszreń Matowa Powstaje po odwilży z wody ze stopionego śniegu, w temperaturze poniżej zera, silniej zlodowaciała niż szreń Do chodzenia po lodoszreni należy używać raków i czekana, upadki grożą poważnymi urazami, a przy upadku na stoku – urazy w wyniku ześlizgu Nie załamuje się pod ciężarem narciarza, ale zwiększa ryzyko upadku podczas trawersów lub zjazdów. Częstym efektem jazdy po lodoszreni jest niekontrolowane zsuwanie się po stoku z coraz większą szybkością. Przy ski alpinizmie lub ski touringu przydatne jest wyposażenie nart w harszle

[madohora]

Lód Powstaje na zamarzniętych wodach lub pozostałościach stopionego śniegu. Zwykle na małych obszarach Poruszanie się koniecznie z rakami i czekanem, należy w miarę możności obchodzić zlodowacenia. Upadki bolesne i niebezpieczne, szczególnie na stromiznach

[madohora]

Śnieg mokry Topniejące kryształki śniegu zatracają swoje kształty i zlepiają się w większe płatki Przy temperaturach w okolicy 0 °C lub przy temperaturach dodatnich. Często w czasie odwilży i na wiosnę Przykleja się do butów, przez co jest uciążliwy w poruszaniu się. Powoduje przemakanie butów oraz duże prawdopodobieństwo poślizgnięcia się Lepi się do nart, utrudniając ewolucje, wymusza skręty w podskoku lub przez „przestępowanie”

[madohora]

Zamarznięty śnieg ziarnisty Zamarznięty śnieg ziarnisty, tworzący bardzo gęstą warstwę Powstaje w wyniku zamarzania śniegu ziarnistego Bardzo szybki śnieg do jazdy, o stabilnych warunkach. Często spotykany na trasach wyścigowych

[madohora]

Firn Duże, nieregularne ziarna lodu, nie połączone ze sobą, stale mokre. Może sięgać do znacznych głębokości. Pomiędzy ziarnami występują pory wypełnione powietrzem Wiosenny śnieg o konsystencji ziarnistej. Tworzy się przy ekspozycji słonecznej w dzień i mrozie w nocy Poruszanie się – analogicznie jak przy śniegu ziarnistym Jeden z najlepszych śniegów dla narciarza, szczególnie, gdy trochę zmięknie po południu

[madohora]

Śnieg sztuczny Ma postać granulowaną o znacznej gęstości. Jego wytrzymałość na nacisk jest 3-5 razy większa niż śniegu naturalnego. Ma dużą wilgotność (ponad 35%) Wytwarzany sztucznie przez armatki śnieżne lub dysze śnieżne przy temperaturach poniżej –3 °C

[madohora]

Śnieg – jest to opad atmosferyczny zbudowany z kryształków lodu, przyjmujących przeważnie kształt sześcioramiennych gwiazdek, które po połączeniu ze sobą tworzą tzw. płatki śniegu. Śnieg po zgromadzeniu się na ziemi tworzy pokrywę śnieżną o porowatej strukturze.

[madohora]

Śnieg jest zbudowany z pojedynczych płatków śniegu. Takie płatki powstają wysoko w chmurach. Aby powstał płatek potrzebne są: woda, niska temperatura powietrza, wymagana jest też obecność tzw. jądro kondensacji. Jądro kondensacji jest to stelaż dla drobinek pyłku kwiatowego lub kurzu, dzięki któremu jest możliwe utworzenie płatka śniegu. Na skutek zmiany stanu skupienia pary wodnej w lód (resublimacja) do jądra kondensacyjnego jest możliwe przyłączanie się cząsteczek wody, co z kolei powoduje zwiększanie się jego rozmiaru. Kryształki lodu, wraz ze zwiększającym się rozmiarem, zaczynają przybierać niepowtarzalne kształty przeważnie sześcioramiennych gwiazdek.

[madohora]

Zdarza się również, że występują inne kształty kryształków takie jak: grudki, igły, kolumny i płytki. To, jaki kształt osiągnie gotowy płatek śniegu, uzależnione jest od wilgotności, ciśnienia i temperatury powietrza. Budowa wyżej wymienionych form strukturalnych śnieżynek jest związana z procesem powstawania kryształów lodu, który to rozpoczyna się od gromadzenia się lodu na jądrze kondensacyjnym. Na samym początku zostaje stworzony sześciokątny płaski kryształ, który osiąga wielkość ułamka milimetra. W przedziale temperatur między –1 a –3°C oraz między –10 a –20 C najczęściej powstają sześcioramienne kryształki, dzięki osadzaniu się lodu na krawędziach. W temperaturach między –5 a –10 C oraz poniżej –20 C istnieje większe prawdopodobieństwo powstania formy igły na skutek przyrastania kryształku lodu w pionie poprzez osadzanie się lodu na całej powierzchni kryształu. Zdarza się iż w losowych miejscach igły zaczyna się tworzenie nowej igły pod kątem 60°. Pozostałe kształty mogą powstawać, kiedy warunki atmosferyczne ulegają zmianie w okresie przyrostu kształtu.

[madohora]

Mimo, iż kryształki śniegu posiadają niemalże idealnie symetryczną budowę, daje się zauważyć pewne drobne nieregularności. Obecnie nadal nie jest poznana przyczyna, z jakiej podczas rozwoju śnieżynki powstają identyczne kształty. Ponadto nie udało się jak dotąd wyjaśnić, dlaczego nigdy nie występują dwa identyczne płatki śniegu. W zależności od napotkanych warunków atmosferycznych, kształt płatka będzie nieco inny.

[madohora]

Wielu ludzi wierzy, że na świecie jest możliwe napotkanie na dwa płatki śniegu identyczne względem siebie. Tak, jak w przypadku innych obiektów, jest to niezwykle mało prawdopodobne. W przypadku śnieżynek rozpoznanie różnic między nimi jest dość łatwe, szczególnie, że są to obiekty o dużym stopniu regularności w budowie. Można je zauważyć nawet gołym okiem. Istnieje więc niewielkie prawdopodobieństwo odnalezienia dwóch identycznych płatków.

[madohora]

Z drugiej zaś strony, przekonanie, zgodnie z którym nie ma na świecie dwóch identycznych śnieżynek, również nie musi być w pełni prawdziwe. w przypadku pięknych śnieżynek o misternych kształtach nie ma możliwości na dostrzeżenie podobieństwa. Natomiast płatki, które pozostają jeszcze w wysokich, zimnych partiach atmosfery, wykazuje znacznie prostszą budowę. wśród nich zapewne występują formy podobne do siebie.

[madohora]

Większość ludzi zapytana o kolor śniegu odpowiedziałaby, że wszędzie, gdzie pada na świecie jest on biały. To prawda, chyba że zostanie on zanieczyszczony innymi substancjami, np. pyłem. Wówczas przybierze on zapewne szarawy odcień. Biel śniegu jest wynikiem budowy kryształków lodu, z których składają się śnieżynki. Dzięki swojej unikalnej strukturze posiadają one zdolność do rozpraszania światła, bez względu na długość fali świetlnej. Różne powierzchnie mogą być pokryte śniegiem w różny sposób, a ponadto różny może być także kąt padania na nie światła, dlatego też percepcja barwy śniegu czasami może się różnić.

[madohora]

Podczas opadów śniegu w trakcie występowania silnych mrozów podczas bezchmurnego nieba i wyżowej pogody daje się zauważyć tzw. igiełki lodowe (pył diamentowy). Natomiast w ciągu przechodzenia zimowych chłodnych frontów możliwe jest częste występowanie krupy śnieżnej.

[madohora]

Śnieg o budowie ziarnistej jest opadem z chmur zalegających. Szczególnie często pochodzi on z niskich, warstwowych Stratusów. Rzadziej daje się go zauważyć podczas opadów w tzw. zgniłych wyżach z chmur kłębiasto- warstwowych rozpostartych (Stratocumulus stratiformis). Zdarza się również, że śnieg ten przybiera wygląd do złudzenia przypominający szadź. Nie jest jednak tak lepki, nie obkleja powierzchni różnych obiektów. Przyjmuje raczej postać sypką, luźną.

[madohora]

Snieżyca– duże opady śniegu, na skutek których widoczność spada poniżej 200m.
Zawieja– jest to śnieżyca, podczas której występuje silny porywisty wiatr.
Zamieć śnieżna– jest to śnieżyca połączona z silnym wiatrem podnoszącym zalegający śnieg na ziemi; skutkiem tego występuje bardzo niska widoczność.
Snieg ziarnisty– jest to nieprzejrzysty, bardzo mały odłamek lodu, którego średnica nie przekracza 1 mm.
Krupa śnieżna– jest to zjawisko obejmujące opady śniegowych kuleczek, których rozmiar wynosi od 1 mm do 15 mm.
Grad – jest to opad z reguły stworzony z małych bryłek lodu, które posiadają średnicę powyżej 15 mm; kulki lodu nierzadko sklejają się pomiędzy sobą. Rekordowy rozmiar gradu miał miejsce w Indiach, w stanie Maharasztra, który spadł 3 października 2010 roku. Podczas tego opadu występowały gradziny o średnicy rzędu 61 cm, lecz największa, jaką wtedy udało się zaobserwować, mierzyła 156 cm i ważyła 50 kilogramów.

[madohora]

Lodowce oraz wieczne śniegi zajmują około 10,5 % powierzchni lądów. Szacuje się, że w momencie całkowitego rozpuszczenia się lodowców poziom mórz podniósłby się o około70 metrów, zakrywając znaczą część lądu. Ogromna ilość lodu znajduje się na Antarktydzie - jest to niemalże 90 % całego lodu na kuli ziemskiej. Ilość ta stanowi ok. 70 % światowych zasobów słodkiej wody.

[madohora]

Około 98% Antarktydy jest pokryta przez polarną czapę lodową. Jest to lądolód o średniej grubości lodu sięgającej 1,900 m. Największą grubość lodu udało się zaobserwować w podlodowcowym basenie Astrolabe na Ziemi Adeli. Wynosiła ona aż 4897 m. Na Grenlandii natomiast znajduje się niecałe 10% całego lodu pokrywającego kulę ziemską. Rozmiar pokrywy lodowej znajdującej się na Grenlandii oceniany jest na mniej więcej 2.5 mln km3 objętości. Takich rozmiarów pokrywa narastała na skutek opadów śniegu na przestrzeni wielu wieków. Określa się, iż średnia grubość pokrywy lodowej wynosi tam około 1,500 m, a największa może sięgać nawet 4,300 m w głąb lodu.

[madohora]

śnieg ziarnisty,
opad atmosferyczny złożony z bardzo małych, białych, nieprzeświecających ziarenek lodu o średnicy na ogół mniejszej od 1 mm;
najczęściej pada z chmur niskich warstwowych.

[madohora]

granica wiecznego śniegu, linia wiecznego śniegu,
geogr. powierzchnia (w przekroju pionowym linia) ograniczająca od dołu obszary, na których opad śniegu w ciągu roku jest wyższy niż jego ubytek w wyniku topnienia i parowania;
położenie granicy wiecznego śniegu zależy głównie od średniej temperatury lata i od ilości opadów atmosferycznych; najwyżej wznosi się w pasie równikowym (do ok. 6 tys. m), skąd obniża się ku biegunom (w północnej Grenlandii i na Antarktydzie schodzi do poziomu morza); np. w Alpach leży na wysokości 2500–3200 m, w Himalajach — na wysokości 4500–6100 m; powyżej granicy wiecznego śniegu mogą się tworzyć lodowce, jeśli pozwala na to ukształtowanie rzeźby terenu.

[madohora]

firnowe pole,
obszar akumulacji śniegu i powstawania lodu w górach powyżej granicy wiecznego śniegu i w obszarach polarnych;
zajmuje leje źródliskowe lub nisze osuwiskowe i in., najczęściej w górnych odcinkach dolin lub u podnóża szczytów górskich; nagromadzony śnieg (spadający w postaci opadu atmosferycznego lub zsuwający się ze stoków w postaci lawin), wskutek ciągłego topnienia i zamarzania pod wpływem zmian temperatury i ciśnienia nadległych mas śniegu, ulega rekrystalizacji i przekształca się w zbity i gruboziarnisty lód, tzw. firn, a następnie w lód lodowcowy, który, pod ciężarem stale narastających mas śniegowo-firnowych, jest wyciskany i wypływa z p.f. ku miejscom obniżonym w postaci jęzora lodowcowego; na obszarze p.f. powstają cyrki lodowcowe.

[madohora]

Firn – forma przejściowa między śniegiem i lodem firnowym. Gęstość: 0,4-0,8 g/cm3. Powstaje w wyniku przeobrażenia luźnych kryształów śniegu w agregaty ziaren lodu o średnicy dochodzącej do kilku milimetrów. Proces ten zachodzi podczas wielokrotnego podtapiania, a następnie zamarzania śniegu. Nie bez znaczenia jest też nacisk warstw nadległych - czyli kumulującego się śniegu.

[madohora]

Szreń – rodzaj pokrywy śnieżnej przekrystalizowanej pod wpływem częściowego rozmrożenia i ponownego zamarznięcia, o łamliwej zlodowaciałej powierzchni. Często mylona z lodoszrenią, której powierzchnia z kolei jest tak mocna, iż utrzymuje ciężar człowieka. W języku potocznym spotyka się też często pleonazm "szreń łamliwa".

[madohora]

Tradycyjny bałwan składa się z trzech kul śniegowych ustawionych na sobie, tworzących głowę, tułów i nogi. Oczy, usta i guziki wykonuje się z węgielków, nos z marchewki, ręce z patyków, natomiast nakrycie głowy stanowi garnek bądź wiadro. Czasami bałwan trzyma też miotłę.

[madohora]

Bałwanek Bouli – bohater francuskiego serialu animowanego.

[madohora]

Bałwan (Schneemann) – maskotka Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Innsbrucku w 1976 roku.

[madohora]

Arktos – czarny charakter niemieckiego serialu animowanego Tabaluga.

[madohora]

Bałwanek Olaf – bohater filmu Walta Disneya Kraina Lodu (stworzony przez królową Elsę).

[madohora]

Jack Frost, bohater filmu Jack Frost.

[madohora]

[madohora]

Śnieżki – kulki ulepione ze śniegu, którymi często bawią się dzieci lub też osoby dorosłe (rzucając śnieżkami w siebie lub do określonego celu). Śnieżki mogą też być użyte przy lepieniu figur i budowli śnieżnych.

[madohora]

1 halo 22° (małe halo) krąg na niebie o promieniu kątowym 22°

[madohora]

2 słońce poboczne (parhelion) jasne obszary na przecięciu kręgu parhelicznego i halo

[madohora]

3 słup słoneczny pionowy słup powyżej i poniżej Słońca

[madohora]

4 krąg parheliczny poziomy krąg przechodzący przez Słońce

[madohora]

5 łuk okołozenitalny tęczowy łuk ponad Słońcem wokół zenitu

[madohora]

6 łuk styczny i halo opisane łuki na zewnątrz halo z boku i na górze

[madohora]

7 halo 46° (wielkie halo) koło o promieniu 46°

[madohora]

8 podsłońce jasne miejsce poniżej horyzontu

[madohora]

Halo 22° – jedno ze zjawisk optycznych halo zachodzących w ziemskiej atmosferze. Występuje w postaci okręgu lub jego fragmentu o promieniu kątowym 22°[a] wokół słońca, sporadycznie księżyca. Koło wewnątrz łuku halo jest ciemniejsze niż otaczające je niebo, a na zewnątrz łuku halo niebo jest jaśniejsze. Krawędź wewnętrzna jest lekko zabarwiona na czerwono, dalej kolor zanika, a zewnętrzna krawędź jest zabarwiona na niebiesko. Kolory zwykle są słabo zaznaczone lub niemal zupełnie niewidoczne. Halo 22° może wystąpić o każdej porze dnia oraz na każdej szerokości geograficznej, jest najczęściej występującym zjawiskiem wywołanym przez załamanie światła w kryształkach lodu w atmosferze ziemskiej. Towarzyszą mu czasami inne zjawiska optyczne o kącie załamania około 22°, powstające przy szczególnym ułożeniu kryształków lodu w powietrzu. 22° halo mogą być widoczne aż 100 dni w roku

[madohora]

Halo 22° powstaje w wyniku załamania w promieni słonecznych (światła białego) w sześciokątnych kolumnowych kryształkach lodu zawieszonych w powietrzu; gdy promień przechodzi przez dwie boczne ścianki kryształu tworzące kąt 60°, minimalny kąt odchylenia promieni przy takim przejściu jest w przybliżeniu równy 22° (średnio 21,84°, 21,54° dla światła czerwonego i 22,37° dla niebieskiego). Wskutek istnienia różnych współczynników załamania światła o różnej długości fali pojawiają się kolorystyczne efekty rozszczepienia.

[madohora]

Światło przechodząc przez sześciokątne kryształy lodu odchylane jest przy wejściu i wyjściu z kryształu, promień wychodzący tworzy z wchodzącym kąt od 22° do 50°. Najwięcej promieni załamuje się pod kątem niewiele większym od minimalnego, dlatego halo jest najjaśniejsze tuż przy jego wewnętrznej krawędzi i słabnie dla coraz większych kątów. Ponieważ światło nie załamuje się pod kątem mniejszym niż 22°, niebo jest ciemniejsze wewnątrz halo[2]. Efekt ciemniejszego wnętrza jest podobny do pasa Aleksandra, który leży między pierwotnym a wtórnym łukiem tęczy.

[madohora]

Halo 22° powstaje, gdy powietrze zawiera miliony różnie zorientowanych (słabo skorelowane) kryształków lodu. Niektóre z kryształków ustawione są prawie prostopadłe do słonecznego światła, będąc w odpowiednim miejscu wytwarzają podświetlony okrąg 22°, podczas gdy kryształy znajdujące się w kierunku widzianym jako ciemniejsze obszary tworzą zjawisko halo dla innych obserwatorów. Ustawienie kryształków lodu nie ma większego wpływu na tworzenie się halo.

[madohora]

Małe kolorowe aureole znacznie bliżej słońca, które są wytwarzane przez kropelki wody, mogą być mylone z 22° halo.

[madohora]

Gdy słońce znajduje się nisko nad horyzontem, promienie mogą być załamywane pod kątem 22° zarówno przez kryształki kolumnowe jak i płytkowe, halo w tym miejscu może być szczególnie jasne – jest nazywane słońcem pobocznym.

[madohora]

Zjawisko silniejszego odbicia dla kąta 22° występuje także, gdy światło odbija się od śniegu.

[madohora]

[madohora]

Słońce poboczne, parhelion (gr. parēlion od parà – „obok” i hēlios – „słońce”) – zjawisko optyczne w atmosferze. Jest ono jasną plamą światła, powstającą na przecięciu halo opisanego oraz kręgu parhelicznego.

[madohora]

Zjawisko występuje często po obu stronach Słońca; szczególnie dobrze jest widoczne, gdy Słońce jest nisko nad horyzontem. Im słońce znajduje się wyżej, tym większa jest odległość słońc pobocznych od miejsca przecięcia się halo 22-stopniowego i kręgu parhelicznego.

[madohora]

Słońca poboczne są jednym z najczęściej obserwowanych typów halo. Powstają one w wyniku załamania się promieni słonecznych na kryształach lodu występujących w formie sześciokątnych płytek opadających w pozycji poziomej, podobnie jak opadające liście.

[madohora]

Niekiedy w sprzyjających warunkach, gdy jest się ponad chmurami (np. na pokładzie samolotu, w górach), możliwe jest dostrzeżenie podsłońca i towarzyszących mu podsłońc pobocznych poniżej horyzontu. Powstają one podobnie jak zwykłe słońca poboczne, przy większej liczbie odbić światła od płaskiej, poziomej powierzchni kryształków lodu.

[madohora]

Zjawisko takie obserwować można także w przypadku halo powstającego wokół Księżyca.

[madohora]

[madohora]

Słup słoneczny, słup świetlny – zjawisko optyczne w atmosferze przyjmujące postać kolumny świetlnej. Powstaje w wyniku odbicia światła nisko położonego słońca lub innego źródła światła od poziomych powierzchni uporządkowanych poziomo swobodnym opadaniem kryształów płatkowych lodu.

[madohora]

Najłatwiej jest go zaobserwować tuż przed wschodem słońca lub tuż po jego zachodzie. Przybiera wtedy formę świetlnej kolumny, na ogół zabarwionej czerwonawo, przemieszczającej się wraz z ruchem słońca pod horyzontem. Gdy słońce jest ponad horyzontem, często mogą towarzyszyć mu także parhelia.

[madohora]

[madohora]

Krąg parheliczny (ang. Parhelic circle) – zjawisko optyczne w atmosferze. Krąg parheliczny jest bladym, białym pasem okrążającym całe niebo równolegle do horyzontu i przecinającym słońce. Na jego przecięciu z łukami Lowitza powstają słońca poboczne (parhelia). Krąg parheliczny powstaje w wyniku odbicia się światła od pionowych ścianek kryształów lodowych w chmurach piętra wysokiego. Ten typ halo występuje nieco rzadziej od innych. Rzadko zdarza się zaobserwować pełny okrąg, częściej jego fragmenty. Jeszcze rzadziej obserwuje się inne typy halo związane z kręgiem parhelicznym, takie jak słońca poboczne 120-stopniowe.

[madohora]

[madohora]

Łuk okołozenitalny (ang. Circumzenithal arc) – zjawisko optyczne w atmosferze. Jest zjawiskiem typu halo i powstaje na kryształach lodu zawartych w chmurach piętra wysokiego. Łuk okołozenitalny przyjmuje formę otaczającego zenit tęczowego łuku. Promień łuku maleje wraz ze wzrostem wysokości Słońca ponad horyzontem. Niezwykle rzadko powstaje pełny okrąg dookoła zenitu, czyli tzw. łuk Kerna. Łuk Kerna został po raz pierwszy sfotografowany dopiero w 2007 r.

[madohora]

Łuk okołozenitalny powstaje, gdy światło słoneczne ulega załamaniu przechodząc przez kryształy lodu, mające formę sześciokątnych płytek. Płytki takie ustawiają się poziomo, natomiast promień światła wchodzi do płytki jej górną powierzchnią a wychodzi prostopadłą do niej ścianką boczną. Duży kąt (90°) między powierzchniami łamiącymi sprawia, że separacja kolorów jest duża, a barwy łuku okołozenitalnego są jeszcze czystsze niż w tęczy. Aby łuk ten powstał, Słońce nie może znajdować się wyżej niż 32,5° ponad horyzontem. W przeciwnym wypadku światło ulega całkowitemu wewnętrznemu odbiciu zanim opuści kryształ lodu. Dla tej krytycznej wysokości łuk okołozenitalny jest najszerszy, a zarazem dość słaby i znajduje się najbliżej zenitu. Najjaśniejsze łuki okołozenitalne powstają, gdy Słońce znajduje się między 15 a 25° ponad horyzontem. Szerokość kątowa łuku dochodzi do 1,5°. Minimalny kąt łamiący dla pryzmatu z lodu o kącie łamiącym 90° jest równy 46°, dlatego łuk okołozenitalny w swym najbliższym Słońcu miejscu jest styczny do łuku pobocznego górnego.

[madohora]

Płytki lodowe o orientacji i proporcjach właściwych dla powstania łuku okołozenitalnego są odpowiedzialne również za powstawanie słońc pobocznych i łuków stycznych, dlatego też oba te zjawiska często towarzyszą sobie (przy czym te drugie występują znacznie częściej). Dzieli je jednak znaczna odległość kątowa, więc uchwycenie obu na jednej fotografii wymaga zastosowania szerokokątnego obiektywu lub łączenia kilku zdjęć.

[madohora]

[madohora]

Halo opisane (ang. circumscribed halo) – halo w postaci jasnego zniekształconego owalu opisującego halo 22°. Przy równomiernym rozłożeniu kryształów lodu w atmosferze, halo opisane jest najjaśniejsze na dole i górze, a słabsze z boków.

[madohora]

Kształt halo opisanego zależy od wysokości słońca. Im wysokość słońca jest mniejsza tym bardziej boki halo opisanego oddalają się od halo 22°. Gdy wysokość słońca stanowi kąt mniejszy niż 29°[1] do 32°, halo opisane rozdziela się na górny łuk styczny i dolny łuk styczny. Gdy słońce jest powyżej 50° nad horyzontem halo opisane jest bliskie halo 22°, słabe z boków, praktycznie obserwuje się tylko jaśniejsze halo 22° u dołu i góry. Powyżej 70° niemożliwe jest do odróżnienia od halo 22°

[madohora]

Na przecięciu halo opisanego i kręgu parhelicznego powstają słońca poboczne.

[madohora]

[madohora]

Górny łuk styczny (ang. upper tangent arc) – zjawisko optyczne, przejawiające się w postaci łuku o delikatnych barwach, stycznego do halo 22-stopniowego w punkcie ponad słońcem. Przy gorszych warunkach przejawia się tylko jako intensyfikacja światła w górnej części halo.

[madohora]

Zjawisko powstaje w identyczny sposób jak halo 22°, ale tylko na kryształach lodu ułożonych poziomo. Jego kształt zależy od wysokości słońca nad horyzontem. Gdy słońce jest wyżej, ramiona uginają się w dół coraz bardziej. Dla kątów powyżej 29° ramiona łuku górnego łączą się z ramionami łuku stycznego dolnego, tworząc halo opisane.

[madohora]

[madohora]

Halo 46° – zjawisko optyczne występujące w atmosferze ziemskiej, jest to halo występujące wokół słońca lub księżyca w postaci słabego jasnego, ale wyraźnie zabarwionego okręgu wokół źródła światła o promieniu kątowym 46°. Łuk jest czerwony od wewnątrz, zawiera pastelowe kolory.

[madohora]

Występuje dość rzadko, szacuje się, że w danym miejscu może być obserwowane 4–10 razy w roku, jego wystąpienie jest zgłaszane w 2% przypadków wystąpienia halo, z czego część zgłoszeń może być niezasadna, gdyż jest mylone z innymi zjawiskami występującymi około 46° od słońca. Gdy słońce jest na wysokości między 15–27°, jest często mylony z bardziej kolorowym i częściej obserwowanym łukiem pobocznym górnym i łukami pobocznymi dolnymi.

[madohora]

Halo 46° jest podobne i powstaje w podobny sposób, jak bardziej powszechne halo 22°, ale jest położone znacznie dalej od słońca i jest słabsze. Powstaje, gdy światło słoneczne przechodzi przez losowo zorientowane (nie tylko ustawione w określony sposób) sześciokątne kryształy lodu tak jak przez pryzmat. Światło wchodzi do kryształu jego ścianą boczną a wychodzi przez podstawę graniastosłupa. Ścianki te tworzą pryzmat o kącie 90°. Minimalny kąt załamania światła dla takiego pryzmatu z lodu wynosi 46°. Większy kąt łamiący niż dla halo 22° sprawia, że kolory są wyraźniejsze a łuk szerszy, przez co i mniej wyraźny. Na małą jasność łuku wpływa także większe odbicie światła od powierzchni kryształu.

[madohora]

Aby odróżnić halo 46° od łuków pobocznych, należy zwrócić uwagę na wysokość Słońca i zmieniające się kształty oraz orientacje łuków. Łuk poboczny górny zawsze dotyka łuku okołozenitalnego, zaś halo 46° jest od niego wyraźnie oddzielone dla Słońca położonego na wysokości poniżej 15° i powyżej 27°. Gdy Słońce znajduje się powyżej 32° nad horyzontem, łuk poboczny górny nie może powstać, więc obserwowany łuk to halo 46°. Podobna pomyłka może zajść w przypadku łuków pobocznych dolnych i łuku okołohoryzontalnego, gdy Słońce znajduje się bardzo wysoko na niebie. Łuki te nakładają się na siebie imitując dolną partię halo 46°

[madohora]

[madohora]

Podsłońce – zjawisko halo przyjmujące postać jasnej, wydłużonej plamy światła, widocznej poniżej Słońca, pod horyzontem. Powstaje na skutek odbicia promieni słonecznych od zorientowanych poziomo powierzchni dużej liczby płaskich kryształków lodu znajdujących się w atmosferze. Podsłońcu towarzyszą często także podsłońca poboczne (subparhelia) – odpowiednik słońc pobocznych (parhelionów), na tej samej wysokości, co podsłońce.

[madohora]

Najłatwiej je zaobserwować przebywając powyżej warstwy chmur zawierającej odpowiednie kryształy lodu, czyli np. z pokładu samolotu. Również w wysokich górach zdarzają się dogodne warunki obserwacyjne.

[madohora]

Podsłońce, jak wszystkie zjawiska typu halo, można zaobserwować wyłącznie wtedy, gdy w atmosferze są chmury lodowe.

[madohora]

Łuk okołohoryzontalny (ang. circumhorizontal arc) – zjawisko optyczne w atmosferze ziemskiej powstające na kryształach lodu, w związku z tym zaliczane do halo. Zjawisko występuje w postaci położonego blisko horyzontu i niemal równoległego do niego barwnego łuku z kolorem czerwonym u góry. Zazwyczaj obserwuje się niewielki fragment łuku w obszarze, gdzie występuje chmura pierzasta. Łuk tworzy ze słońcem kąt około 46°. Słońce znajduje się wówczas powyżej łuku.

[madohora]

Łuk tworzony jest przez załamanie światła w kryształkach lodu o kształcie płytki zawartych w chmurach pierzastych. Promień słoneczny wchodzi do położonej poziomo płytki jej boczną (pionową) powierzchnią, a wychodzi dolną załamując się w sumie o kąt bliski 58°, dlatego powstaje gdy słońce jest położone nad horyzontem wyżej niż 58°. Załamanie prawie równoległych promieni słonecznych przez położone niemal jednakowo kryształy stanowiące pryzmat o kącie łamiącym 90° wytwarza czyste, jasne i dobrze oddzielone pryzmatyczne kolory. Kolory są czystsze niż w tęczy.

[madohora]

Warunki te sprawiają, że jest obserwowany dość często na średnich szerokościach geograficznych a nigdy na dużych. Na obszarze Polski (dla 50° szerokości geograficznej) może być obserwowany od połowy maja do początku sierpnia, w sumie możliwy czas obserwacji to 200 godzin w roku. Łuk okołohoryzontalny nie powstaje na szerokościach geograficznych większych niż 55°.

[madohora]

[madohora]

Łuki Lowitza (ang. Lowitz arcs) – zjawisko optyczne związane prawdopodobnie z płytkowymi kryształami lodu wirującymi podczas spadania.

[madohora]

Są zjawiskiem występującym niezmiernie rzadko, a ze względu małą intensywność trudne do zauważenia. Pierwszy raz opisane w 1790 r., ale jeszcze w 1990 r. wątpiono w ich istnienie. Dzięki automatycznym aparatom cyfrowym oraz wzrostowi zainteresowania optycznymi zjawiskami atmosferycznymi ich istnienie zostało potwierdzone wieloma fotografiami. W dalszym ciągu nie ma konsensusu co do mechanizmu ich powstawania. Klasyczne wyjaśnienie opierało się na załamaniu światła w kryształach płytkowych wirujących względem osi Lowitza. Wyjaśnienie to nie w pełni zgadza się z obserwacją, zaproponowano wyjaśnienie w oparciu o rozpraszanie na półregularnych sześciokątnych kryształach płytkowych.

[madohora]

[madohora]

Łuk Kerna – bardzo rzadkie atmosferyczne zjawisko optyczne, powodowanym przez płytkowe kryształy lodu o podstawie prawie trójkątnej.

[madohora]

Zjawisko jest bardzo słabo widoczne i tworzy pełny okrąg wokół zenitu. Halo to pokrywa się z łukiem okołozenitalnym w dolnej części. Łuk Kerna był kilkakrotnie obserwowany w XX wieku (pierwsza obserwacja przez H. F. A. Kerna w 1895), ale pierwsze zdjęcia zostały wykonane dopiero 17 listopada 2007 przez Marko Mikkilä w Sotkamo w Finlandii.

[madohora]

Łuk Kerna jest tworzony przez płytkowe kryształy o podstawie bardziej przypominającej trójkąt niż typowe sześciokątne kryształy lodu (pył diamentowy). Zjawisko łuku Kerna jest powodowane przez promienie światła wchodzące przez górną płaszczyznę kryształu i odbite przez płaszczyznę boczną. Promienie wychodzą i są załamywane przez drugą płaszczyznę boczną, która tworzy z pierwszą płaszczyzną kąt łamiący 60°.

[madohora]

Wieniec, (potocz. „lisia czapa”) – zjawisko optyczne w atmosferze, które zachodzi wówczas, gdy Słońce lub Księżyc są przesłonięte cienką, półprzeźroczystą warstwą chmury lub mgły, zwykle ma postać barwnej poświaty (aureoli) wokół tarczy Słońca lub Księżyca, niebieskiej od strony wewnętrznej, czerwonej na zewnątrz. Często poświata jest otoczona słabo zabarwionymi, koncentrycznymi kręgami o tym samym układzie barw, niekiedy pojawiają się tylko pierścienie, a poświata nie występuje. Wieńce powstają wskutek dyfrakcji światła w warstwie chmury lub mgły.

[madohora]

Gloria – zjawisko optyczne polegające na wystąpieniu białego obszaru centralnego o średnicy kilku stopni otoczonego barwnymi pierścieniami, przy czym niebieski pierścień ma mniejszą średnicę od czerwonego, w sprzyjających okolicznościach może wystąpić gloria wielopierścieniowa. Gloria jest zjawiskiem optycznym zależnym od obserwatora, każdy obserwator widzi swoją glorię o środku dokładnie w swoim cieniu. Gloria powstaje na małych kropelkach chmury lub mgły oświetlonych równoległymi promieniami świetlnymi słońca.

[madohora]

Gloria jest podobna do wieńca, jednak powstaje nie dookoła źródła światła (słońca lub księżyca), lecz dookoła punktu położonego po stronie przeciwnej względem tarczy ciała niebieskiego. Zjawisko to obserwuje się w chmurach położonych na wprost przed obserwatorem albo niżej od niego, tj. w górach lub przy obserwacjach z samolotu. Na te same chmury pada cień obserwatora i wówczas wydaje się, że gloria otacza cień jego głowy, na zdjęciu cień aparatu jest w środku glorii. Najczęściej występuje przy chmurach średnich altocumulus i altostratus.

[madohora]

Jeśli chmura lub mgła jest dość blisko obserwatora i jednocześnie przez mgłę widać odległe elementy krajobrazu, jego cień wydaje się bardzo duży; nazywa się to wówczas widmem Brockenu, niezależnie od tego czy jest otoczony, czy też nie barwną glorią.

[madohora]

Gloria powstaje tylko gdy kropelki chmury bądź mgły są niewielkie, jej światło jest silnie spolaryzowane, pierścienie są dokładnie koncentryczne do linii promieni słonecznych, a ich średnice kątowe zależne od wielkości kropel i maleją dla większych kropel. Fakty te wskazują, że światło w glorii ulega wewnętrznemu odbiciu i zmienia kierunek pod kątem niemal o 180°. Odchylenie promienia w przezroczystej kulce wody o taki kąt, zależne od współczynnika załamania światła, nie można wytłumaczyć przez prawa optyki geometrycznej także z użyciem zasad dyfrakcji światła. Użycie teorii Mie, która opisuje rozpraszanie fali świetlnej na kropli, daje wyniki zbieżne z obserwacją, jednak nie daje wskazówek jak do tego dochodzi

[madohora]

W 1947 r. Hendrik Christoffel van de Hulst zasugerował, że gloria powstaje z promieni odbijających się wewnątrz kropli jeden raz i padających na kroplę niemal równolegle do powierzchni kropli, postulował, że fala świetlna poruszając się tuż przy powierzchni kropli, zachowuje się jak fala powierzchniowa, a w wyniku dyfrakcji zmienia kierunek ruchu. Van de Hulst wyjaśnił glorię jako wzór interferencji odpowiadający toroidalnemu frontowi fali powierzchniowej

[madohora]

Brazylijski fizyk Herch Moysés Nussenzveig(ang.) sugeruje, że większość światła glorii jest wynikiem „tunelowania” energii do kropelki wody z promieni świetlnych, które wg optyki geometrycznej przechodziłyby tuż obok kropli omijając ją, oraz ich interferencji z falami wewnątrz kropli.

[madohora]

Odwilż - okresowe ocieplenie w zimie powodujące topnienie śniegu.

[madohora]

Każdego roku około 50 milionów kilometrów kwadratowych ziemi na półkuli północnej przechodzi przez fazę odwilży. Zmiana momentu wystąpienia wiosennej odwilży wpływa na roczną średnią ilość wymiany dwutlenku węgla z otoczeniem poprzez długość produkcji pierwotnej W średnich szerokościach geograficznych odwilż związana jest z przyjściem wiosny, kiedy topnieją śnieg i lód, następuje odmarzanie lądu i ruszają rzeki uprzednio skute lodem. Zjawisko powoduje zmiany w wymianie energii, wymianie gazów śladowych, w powierzchniowych warunkach meteorologicznych i w aktywności hydrologicznej.

[madohora]

W Tatrach odwilż jest często związana z wiatrem halnym.

[madohora]

Gwałtowna odwilż na początku wiosny, zwłaszcza przy dużych opadach śniegu w zimie i połączona z opadami deszczu, jest częstą przyczyną powodzi w średnich szerokościach geograficznych, m.in. w Europie Centralnej. Za tego typu scenariusz odpowiadają dwa czynniki związane ze śniegiem – ilość śniegu (wyrażana w jednostkach ciekłej wody) oraz szybkość topnienia. Dramatyczną powodzią związaną z wiosenną odwilżą i topnieniem śniegu była powódź w marcu i kwietniu 1997 w stanie Dakota Północna, USA oraz w kanadyjskiej prowincji Manitoba. Wylała wtedy rzeka Red River.

[madohora]

Innym mechanizmem powodziowym związanym z odwilżą jest akumulacja i blokada lodu na rzekach. Np. w Polsce i Niemczech ten mechanizm jest związany z sytuacją, w której odwilż następuje najpierw na południu i płynący lód napotyka przeszkodę w północnej części rzeki, jeszcze zamarzniętej. Część powodzi w Europie Centralnej w okresie wiosny związana jest z niżem genueńskim typu Vb (ang. Genoa cyclone type Vb; według W.J. Van Bebbera) znad Morza Śródziemnego przynoszącym ciepłe i wilgotne powietrze.

[madohora]

powódź,
hydrol. jedna z klęsk żywiołowych, polegająca na zalaniu terenów przez wodę; zjawisko o charakterze przyr.-gosp. przynoszące szkody człowiekowi i gospodarce oraz naruszające stan środowiska przyr.;
przyczynami p. bywają bądź obfite i długotrwałe opady deszczu (p. opadowa), bądź nagły spływ wód roztopowych (p. roztopowa); dodatkowo potęgują p. zatory lodowe i śryżowe (p. zatorowa); na małych rzekach górskich i wyżynnych oraz na potokach p. może być wywołana także krótkotrwałą silną ulewą (tzw. oberwanie chmury). Innym rodzajem są p. w ujściach rzek do morza, zwłaszcza na przyległych terenach depresyjnych, spowodowane działaniem sztormów mor. (p. sztormowa); p. może być wywołana również katastrofą zapory tworzącej zbiornik wodny. Na obszarze Polski najczęściej występują p. opadowe (gł. w górach) i p. roztopowe (gł. na nizinach); często także tworzą się zatory lodowe (np. na Wiśle pod Płockiem 1982).

[madohora]

W obszarach biegunowych i podbiegunowych odwilż jest terminem związanym z cyklem zamarzania i ocieplenia (odmarzania, ang. freeze-thaw). Na podstawie badań paleoklimatycznych ocenia się, że około 1/3 powierzchni ziemi była pod wpływem procesów odmarzania i zamarzania. Proces rozmrażania i zamarzania związany jest z pustyniami obszarów biegunowych – o powierzchni wynoszącej około 5 milionów kilometrów kwadratowych – gdzie temperatura nie przekracza latem 10 °C, opady wynoszą mniej niż 2,5cm rocznie, a ląd pokryty jest żwirem. Przykładem pustyni polarnej są Suche Doliny McMurdo (ang. McMurdo Dry Valleys). Na obszarze Alaski czy Syberii, gdzie znajduje się wieczna zmarzlina, odwilż pojawia się krótko latem i powoduje topnienie tylko wyższych warstw gruntu, powodując krótkotrwałe powstawanie bagien.

[madohora]

W obszarach górskich lodowców tworzą się warunki peryglacjalne (ang. periglacial conditions, patrz też ang. active layer). Cykl odwilży (odmarzania) i zamarzania jest odpowiedzialny za nieregularne formy terenu, ponieważ lód wywiera olbrzymie siły na otaczające go skały.

[madohora]

Deserado River (Rio Deserado) w argentyńskiej prowincji Santa Cruz jest rzeką powstającą z (sezonowego) odmarzania lodowca.

[madohora]

Z odwilżą związane jest też sezonowe powstawanie jezior. Np. Cobbs Lake Creek w kanadyjskim wschodnim Ontario tworzy się w czasie wiosennej odwilży. Przy tym jeziorze w czasie migracji zatrzymuje się bernikla kanadyjska.

[madohora]

W Norwegii lemingi (Lemmus lemmus) spędzają zimę pod śniegiem, ale wraz z przyjściem odwilży na wiosnę zmuszone są migrować do wyżej położonych obszarów.

[madohora]

Niektóre historyczne wydarzenia meteorologiczne związane są z odwilżą.

[madohora]

W czasie bitwy nad Berezyną rozegranej w dniach 25 listopada do 29 listopada 1812 roku nagła odwilż spowodowała załamanie się kry lodowej i wylanie rzeki.

[madohora]

Ofensywa Wisła-Odra Armii Czerwonej zatrzymała się na Odrze 31 stycznia 1945 roku ze względu na problemy logistyczne, m.in. związane z odwilżą.

[madohora]

Zjawisko odwilży na wiosnę związane jest ze wzrastającą ilością promieniowania słonecznego do ziemi w średnich i polarnych szerokościach geograficznych. Mimo że zmiana ta następuje dość powoli, bo przez 3 miesiące zimy, to odwilż może nastąpić całkiem gwałtownie. Dzieje się tak dlatego, że ogólna cyrkulacja atmosfery przechodzi zmianę z cyrkulacji "typowo" zimowej na "typowo" letnią. Ogólnie mówiąc, cyrkulacja atmosfery jest związana ze sposobem wymiany ciepła pomiędzy obszarami tropikalnymi i szerokościami umiarkowanymi (musi być bardziej lub mniej efektywna). W zimie różnica temperatury pomiędzy tymi szerokościami jest większa niż w lecie i to wymusza zmianę cyrkulacji. Natomiast wiosną i jesienią następuje przejście pomiędzy tymi dwoma stabilnymi sytuacjami – czasami "wybierana" jest cyrkulacja zimowa, a czasami letnia. Dlatego powiedzenia "Kwiecień plecień, wciąż przeplata – trochę zimy, trochę lata" lub "W marcu jak w garncu (ciągle się przeplata – trochę zimy, trochę lata)" zawierają dużo prawdy i opisują cykle odwilżowe (zmiany pomiędzy typem cyrkulacji) obserwowane na wiosnę. Zjawisko odwilży (zwłaszcza przejściowej) jest analogiczne do zjawiska babiego lata występującego jesienią, w czasie przejścia z jesieni do zimy. Tę analogię opisuje dobrze jesienne przysłowie "Miesiąc październik – marca obraz wierny".

[madohora]

Odwilż jest też determinowana przez lokalne lub regionalne procesy, np. przez wiatry fenowe (halny) lub przez sytuację synoptyczną – np. tor (drogę) niżu.

[madohora]

Na początku XXI wieku odwilż (odmarzanie) jest rozważana w kategoriach zmian klimatu. Naukowcy alarmują, że olbrzymie obszary zachodniej Syberii są poddane zjawisku rozmrażania (odwilży) po raz pierwszy od 11 tysięcy lat. Związane jest to ze zmianą temperatury zachodniej Syberii o 3 °C przez 40 lat (pod koniec 20 wieku)

[madohora]

Dla obszaru Polski wyróżnia się trzy okresy zimowych odwilży pojawiające się z największą częstotliwością. Występują one w trzeciej dekadzie grudnia (tzw. odwilż bożonarodzeniowa), trzeciej dekadzie stycznia oraz pierwszej dekadzie lutego

[madohora]

Zmianę na mniej formalny stosunek nazywamy w psychologii, polityce i kulturze ociepleniem

[madohora]

Z odwilżą związane są też procesy erozji, np. budynków lub dróg.

[madohora]

W ekologii cykl odwilży i zamarzania jest związany z powstawaniem tundry.

[madohora]

W krajach anglosaskich styczniowa odwilż (January thaw) oznacza krótki okres, w którym temperatura szybko wzrasta w środku zimy.

[madohora]

Lawina może powstawać przy odwilży.

[madohora]

[madohora]

Niż baryczny, cyklon – układ baryczny, w którym występują zazwyczaj układy frontalne. Nacisk jest tutaj położony na to, że niż baryczny jest zjawiskiem pogodowym, a nie obszarem niskiego ciśnienia. Wraz z przyjściem centrum niżu obserwuje się spadek ciśnienia i zazwyczaj zmianę innych parametrów, takich jak temperatura czy zachmurzenie. Wbrew potocznym oczekiwaniom wiatr, w rozwiniętym (czasowo) niżu barycznym, nie wieje od obszaru ciśnienia wysokiego do niskiego, lecz prawie równolegle do linii stałego ciśnienia. W niżu wiatry wieją cyklonalnie, czyli na półkuli północnej przeciwnie do wskazówek zegara.

[madohora]

Niż (ciśnienie) i cyklon (kierunek wiatru) są synonimami.

[madohora]

Systemy niżów barycznych średnich szerokości czerpią energię z różnicy temperatur pomiędzy ciepłym i zimnym powietrzem. Na płaszczyźnie pomiędzy nimi rozwijają się zaburzenia, które prowadzą do wślizgiwania się cieplejszego powietrza nad powietrze zimniejsze. Proces ten nazywany jest czasami pasem transmisyjnym - transportującym wilgotność i ciepło z obszarów południowych. Ruch tego zaburzenia na zachód powoduje, że obserwujemy cykl zimnego-ciepłego-zimnego powietrza. Z cyklogenezą związane jest zjawisko powstawania frontów atmosferycznych.

[madohora]

Zjawisko niżów barycznych charakterystyczne dla średnich szerokości nie występuje w obszarach tropikalnych czy w podzwrotnikowych.

[madohora]

Niże baryczne stanowią ważny element ogólnej cyrkulacji atmosfery umożliwiający efektywny transport ciepłego powietrza z obszarów podzwrotnikowych do obszarów biegunowych. Ruchy wstępujące w niżu barycznym są związane z pasem transmisyjnym (ciepłe powietrze wślizgujące się na powietrze zimne charakterystyczne dla frontu ciepłego), wypieraniem powietrza zimnego przez powietrze ciepłe i z innymi efektami dynamicznymi na górnych poziomach w atmosferze. Wyidealizowaną granicą szybkiej zmiany ciepłego powietrza na zimne w kierunku południowo-północnym jest front polarny. Niże baryczne związane są w górnej atmosferze z falami Rossby’ego, czyli falami o długości około 6000 km. Wokół Ziemi jest zazwyczaj 3-7 grzbietów fal Rossby’ego. To właśnie zmiana struktury tych fal (tzw. zmiana indeksu) powoduje zmianę cyrkulacji wczesną wiosną czy wczesną jesienią. Te długie fale w atmosferze i zaburzenia w ich strukturze są bezpośrednio związane ze strukturą i powstawaniem niżów barycznych. Dlatego prognozę poruszania i występowania niżów frontalnych synoptyk zaczyna od analizy struktury przepływu wiatru i rozkładu ciśnienia w górnych warstwach atmosfery. Podobnie, ze względu na siłę Coriolisa i tarcie powierzchniowe wiatru o podłoże analiza prognozy pogody niżów barycznych jest prostsza na górnych warstwach atmosfery. Niże baryczne są także ważnym elementem komórki Ferrela.

[madohora]

Częstotliwość i intensywność niżów atmosferycznych zależy od zmiany (gradientu) temperatury pomiędzy obszarami podzwrotnikowymi i obszarami biegunowymi. Wobec tego zmiana struktury tego gradientu spowoduje także zmianę intensywności niżów. Ta hipoteza sprzężenia zwrotnego jest nazywana zmianą propagacji niżów (ang. storm tracks) i jest badana za pomocą modeli prognoz pogody lub modeli ogólnej cyrkulacji atmosfery (GCM - ang. global circulation models).

[madohora]

Systemy niżowe średnich szerokości określa się w Polsce niżem, a w literaturze anglosaskiej przyjęta jest nazwa cyklon średnich szerokości (mid-lattitude cyclone) lub sztorm średnich szerokości (mid-lattitude storm). W literaturze anglosaskiej pojęcie low pressure system nie odpowiada pojęciu „niżu barycznego” - jest ono szersze i używane do opisu różnych systemów meteorologicznych związanych z obszarami niskiego ciśnienia; dla przykładu, także ze zjawiskiem niskiego ciśnienia nad bardzo rozgrzaną pustynią (niż termiczny).

[madohora]

[madohora]

Szlak niżów Vb według W. Van Bebbera – przebieg torów niżów nad Europą, opracowany przez Wilhelma Van Bebbera. Szlak ten przebiega od Zatoki Genueńskiej, przez Nizinę Padańską, Nizinę Węgierską w kierunku Europy Środkowo-Wschodniej.

[madohora]

Częstość niżów przemieszczających się tym torem w ciągu roku nie jest duża ale niosąc ciepłe i wilgotne masy powietrza znad Morza Śródziemnego przyczyniają się do występowania zazwyczaj obfitych i długotrwałych opadów deszczu lub śniegu.

[madohora]

Chmury związane z nimi charakteryzują się dużą wodnością, dlatego też w Polsce w ciepłej porze roku przeciętnie z co czwartego niżu południowoeuropejskiego stwierdza się opady o sumie dobowej powyżej 50 mm, najczęściej w południowej i wschodniej części Polski. Przejawia się to zwykle maksymalnym przyborem wody w zlewniach górnej oraz środkowej Odry i Wisły (powódź w 1997 r.).

[madohora]

[madohora]

Erozja – proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.

[madohora]

zmiana rzeźby terenu (na przykład ujawnienie monolitu), a czasami także zmiana struktury podłoża,
w przypadku erozji skał, efektem jest rozpoczęcie procesów glebotwórczych,
w przypadku erozji gleby, efektem jest obniżenie jej wartości, a czasem wręcz jej usunięcie i odsłonięcie skalistego podłoża.

[madohora]

to żłobienie terenu przez płynący lodowiec, który:
wygładza podłoże – detersja
wyrywa duże odłamki skalne z podłoża – detrakcja
zdziera całe podłoże – egzaracja.

[madohora]

erozja deszczowa (ablacja deszczowa) – spłukiwanie luźnej, wierzchniej warstwy terenu (zwłaszcza cząstek gleby) przez wody deszczowe
erozja rzeczna – przenoszenie cząstek przez prąd rzeki bądź falowanie wody:

[madohora]

W górnym biegu rzeki występują:

erozja wgłębna – polega na wcinaniu się rzeki w koryto rzeczne poprzez niszczenie go przez niesiony przez rzekę materiał skalny
Efekty: tworzenie się dolin głębokich i wąskich V-kształtnych
erozja wsteczna – cofanie się źródeł rzeki w kierunku działu wodnego (może doprowadzić do przejęcia początkowego odcinka innej rzeki tzw. kaptaż).
Efekty: łączenie się dwóch cieków wodnych w odcinkach źródliskowych (kaptaż), wyrównywanie się brzegów rzeki i „cofanie się” wodospadów, powstawanie kotłów eworsyjnych

[madohora]

Efekty: powstają terasy zalewowe

W dolnym biegu rzeki zwykle nad erozją przeważa akumulacja osadów niesionych przez rzekę
Efekty: powstawanie form ujść rzecznych: delt i estuariów.

[madohora]

erozja morska (abrazja) – niszczenie brzegów przez falowanie i pływy (przypływy i odpływy)

[madohora]

Negatywne skutki:

rolnictwo:
zmniejszanie miąższości gleby
wymywanie składników pokarmowych
pogorszenie struktury gleby
straty powierzchni uprawnej (wąwozy, żłobiny itp.)
niszczenie roślin uprawnych

[madohora]

gospodarka wodna:

pogorszenie stosunków hydrologicznych
pogorszenie warunków eksploatacji urządzeń hydrotechnicznych
wzrost spływu powierzchniowego
spadek retencji
zmiany przepływów rzek
wzrost sedymentacji rzecznej (zagrożenie powodziowe)

[madohora]

ruchy masowe
to zespół procesów, z których siłą sprawczą jest przyciąganie ziemskie. Wyróżnia się m.in.:

Odpadanie – odrywanie się od litego podłoża i spadanie fragmentów zwietrzałej skały
Obrywanie – obrywanie się mas skalnych bądź ziemnych z nawisów, przy czym oderwane elementy przemieszczają się drogą powietrzną.
Osuwanie – na ogół szybkie przemieszczanie się w dół stoku mas glebowo-zwietrzelinowych. Osuwanie ma miejsce najczęściej na skutek nadmiernego uwilgotnienia lub zmian w rzeźbie terenu, powodujących zwiększenie nachylenia stoku, w wyniku czego traci on stateczność przyjmując różne płaszczyzny poślizgu.
Spływy (soliflukcja) – spływanie nadmiernie uwilgotnionych mas glebowo-zwietrzelinowych po płaszczyźnie poślizgu utworzonej przez nierozmarzniętą jeszcze warstwę gruntu. Zachodzi najczęściej na utworach glebowych o dużej zawartości części ilastych i pyłowych, na stokach o wystawie północnej i spadkach powyżej 30%. Typową formą dla tego rodzaju erozji są jęzory soliflukcyjne.
Pełzanie – mechanizm podobny do osuwania, jednak ruch mas ziemnych przebiega wolniej, miąższość przemieszczanej warstwy bywa znacznie większa.
Osiadanie – powolne obniżanie się powierzchni terenu wskutek zmniejszenia objętości gruntu. Osiadanie często towarzyszy procesom sufozji.

[madohora]

powierzchniowa – zmywanie i rozmywanie wierzchnich warstw gleby przez wodę lub rozwiewanie przez wiatr,
liniowa – rozcinanie gleby przez skoncentrowany spływ wody, prowadzący zazwyczaj do powstawania form żłobinowych, głębokich rozcięć typu wąwozowego,
rozbryzgowa – odrywanie i odrzucanie cząstek ziemnych przez krople deszczu i gradu, połączone z ubijaniem i zamulaniem powierzchni gleby,
uprawowa – trwałe przemieszczanie gleby ku dołowi stoków pod wpływem działania narzędzi i maszyn rolniczych.

[madohora]

Czynniki przeciwdziałające erozji:
Osłona i wiązanie powierzchni gruntu poprzez rosnącą na niej roślinność
Zabezpieczanie powierzchni gruntu poprzez systemy korzeniowe (tereny zdegradowane)
Osłona i wiązanie powierzchni gruntu poprzez natrysk sklejających mas celulozowych
Właściwa uprawa (agrotechnika przeciwerozyjna)
Właściwe melioracje wodne

[madohora]

Czynniki sprzyjające erozji:
Wycinanie i wypalanie lasów (zwłaszcza wilgotnych lasów równikowych)
Źle prowadzone osuszanie terenów
Likwidacja miedz w procesie łączenia małych gospodarstw w duże farmy
Usuwanie murków, żywopłotów, zakrzewień i zadrzewień śródpolnych
Zbyt intensywny wypas zwierząt
Zła lokalizacja dróg
Uprawa stromych stoków i dolinek śródzboczowych
Uprawa wzdłuż stoku

[madohora]

Europejska Karta Gleby wymienia erozję jako jeden z elementów przed którym należy chronić glebę.

[madohora]

[madohora]

Rejony, na których znajduje się wysokie i niskie ciśnienie układają się naprzemiennie względem powierzchni Ziemi zgodnie z układem równoleżników. Wzdłuż Równika występuje tzw. równikowy pas ciszy, czyli strefa niżu okołorównikowego. Kolejny ,,pas” stanowi obszar wysokiego ciśnienia rozciągająca się wzdłuż Zwrotników. Następnie ponownie pojawia się strefa niżu, koncentrująca się w całej rozciągłości średnich szerokości geograficznych. Jest to tzw. strefa wędrujących niżów. Całość zwieńczona jest dwiema czapami rejonów stałego, podwyższonego ciśnienia wokół biegunów Ziemi. Takie rozmieszczenie stref ciśnieniowych leży u podłoża stałego ruchu mas powietrza w różnych kierunkach. Przemieszczanie się powietrza jest odczuwane jako wiatr. Ma ono miejsce tuż przy warstwie litosfery. Oprócz poziomego ruchu, powietrze posiada także zdolność przemieszczania się do kolejnych warstw troposfery, gdzie porusza się. Dzięki temu na całej kuli Ziemskiej cały czas panuje tzw. cyrkulacja powietrza, a więc jego stały ruch i wymiana. W taki sposób następuje właśnie np. cyrkulacja pasatowa. Nagrzane Słońcem powietrze unosi się do góry. Dzieje się tak szczególnie wówczas, gdy Słońce znajduje się w zenicie. W niższych warstwach troposfery powstaje obszar niskiego ciśnienia, który ,,przyciąga” z zewnątrz chłodne powietrze. Jest to proces leżący u podstaw powstawania pasatów - wiatrów o stałym charakterze, przemieszczających się od Zwrotników w kierunku Równika. W wyższych partiach troposfery nad Zwrotnikami dochodzi do wytworzenia się swoistego braku, ubytku zasobów powietrza. Wówczas tam również ,,zasysane” jest to z zewnątrz. Powstają antypasaty, czyli wiatry wiejące w kierunku przeciwnym - od Równika do Zwrotników.

[madohora]

Prądy te stanowią zdecydowanie najbardziej dynamiczne ruchy powietrza. Szczególną dynamiką odznaczają są ruchy w kierunku poziomym. Wywołane jest to znaczną szerokością atmosfery w poziomym kierunku, a niedużą w kierunku pionowym. Innymi słowy, powierzchnia w poprzek jest znacznie większa aniżeli wysokość atmosfery. Na występowanie ruchów pionowych powietrza (tzw. prądów wstępujących i zstępujących) ogromny wpływ wywiera proces parowania, a szczególnie powstawanie chmur i opadów. Promienie Słońca docierają do Ziemi i przedzierając się przez atmosferę ogrzewają jej powierzchnię oraz to, co znajduje się ponad nią - masy powietrza. Proces nagrzewania litosfery nie następuje w sposób równomierny- jest to uwarunkowane rodzajem podłoża (np. skała, woda, piach) oraz kątem padania promieni. To, z jaką prędkością ogrzewa się dana substancja, określone jest mianem jej ciepła właściwego. Wielkość ta informuje o tym, ile energii należy dostarczyć lub odebrać substancji, aby temperaturę jednostki masy tego ciała uległa zmianie o 1 kelwin

[madohora]

Kiedy wschodzi Słońce, rozpoczyna się proces ogrzewania powierzchni planety. Grunt ulega zdecydowanie szybszemu nagrzaniu się niż powierzchnia oceanu, co skutkuje dodatkowo szybszym parowaniem i przenoszeniem się cieplejszego powietrza do góry. W efekcie unoszenia się ogrzanego powietrza powstaje prąd wstępujący, który zasila górne prądy, przemieszczające się z miejsca ogrzanego. Jednak powietrze opuszcza ogrzany obszar nie tylko w górę- ucieka także na boki. Masy te określa się jako wiatry górne. W skutek tych procesów następuje spadek ciśnienia, gdyż nad powierzchni danego obszaru znajduje się znacznie mniejsza ilość powietrza. Od dołu z kolei dopływa powietrze chłodne, w kierunku miejsca mocno nagrzanego. Masy te stanowią właśnie typowy, znany wszystkim wiatr.

[madohora]

Pasaty – jest to rodzaj wiatrów morskich występujących pomiędzy zwrotnikami, wiejący od strefy wysokiego ciśnienia stref zwrotnikowych w kierunku równikowego pasa ciszy. Na półkuli północnej wieją one z północno-wschodniej strony, na południowej zaś- z południowego wschodu. Proces ten uwarunkowany jest ruchem obrotowym Ziemi. Pasaty są stałymi wiatrami o sile od 3 do 4 w skali Beauforta. Występują w odległości ponad 350 km od lądu i nabierają na sile w okresie zimowym panującym na danej półkuli. Najczęściej występują na Oceanie Atlantyckim

[madohora]

fen - jest to ciepły, bardzo porywisty i charakteryzujący się niewielką wilgotnością wiatr, który wieje z gór. Powstaje w wyniku różnicy ciśnień. Feny w różnych częściach świata na obszarach górskich posiadają swoje lokalne, charakterystyczne nazwy. W Polsce określany jest mianem halnego.

[madohora]

wiatr bora – jest to drugi, obok fenu, wiatr o charakterze opadającym. Jest on bardzo porywisty, zimny, wieje w dół wzdłuż przymorskich, niskich zboczy. Kieruje się w stronę ciepłych wód morskich. Można go spotkać na północnym Adriatyku i wschodnich wybrzeżach Morza Czarnego.

[madohora]

mistral – jest to typowy wiatr występujący na południowym wybrzeżu Francji. Charakteryzuje się znacznym chłodem, małą wilgotnością. Jest wiatrem kierującym się z północy, wieje między Marsylią i Awinionem, w okolicy ujścia rzeki Rodan. Różnica pomiędzy ciepłym obszarem nadmorskim, gdzie występuje niż oraz wyżem nad łańcuchami Sewennów i Alp francuskich powoduje jego powstanie.

[madohora]

sirocco – to wiatr katabatyczny z wybrzeży północnej Afryki. Charakteryzuje się niewielką wilgotnością, jest ciepły. Powstaje w nadmorskim obszarze niżu atmosferycznego. Jego działanie polega na zasysaniu mas powietrza z najwyższych partii Atlasu. Występowanie gwałtownych burz w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego jest skutkiem oddziaływania sirocco.

[madohora]

wiatry układów barycznych – powstają w skutek poziomego przemieszczania się mas powietrza pomiędzy układami wyżów i niżów atmosferycznych. Mają one fundamentalne znaczenie dla kształtowania się warunków pogodowych na obszarach ich oddziaływania. Obszar, w którym dochodzi do przemieszczania się powietrza w górę często zwany jest układem niskiego ciśnienia, niżem, cyklonem. W takich warunkach najczęściej wieją silne wiatry, jest pochmurno i deszczowo (w zimie pada śnieg), a pogoda jest bardzo zmienna. Rejony, gdzie występuje układ wysokiego ciśnienia zwane są wyżem, antycyklonem bądź układem wysokiego ciśnienia. Zwykle panuje na nich słoneczna, spokojna pogoda, zdecydowanie bardziej stabilna, aniżeli w cyklonie.

[madohora]

wiatry dolinne i górskie – ich obecność odnotowuje się w rejonach bogatych w kotliny i doliny górskie. Zazwyczaj powstają wiosną i latem, kiedy niebo jest bezchmurne. Wiatry górskie wieją w dół zboczy. Często także skierowane są ze zboczy do równin i dolin. Z kolei wiatry dolinne wieją od ujścia dolin ku szczytom gór. Zwykle nie wykazują dużej siły, jednak potrafią wiać z dużą prędkością (nawet ponad 10 m/s).

[madohora]

Prędkość wiatru określana jest zwykle za pomocą dwóch jednostek miary - w węzłach bądź w metrach na sekundę. Węzeł oznacza prędkość 1 mili morskiej na godzinę, a więc około 0,51 m/s. Prędkość wiatru jest wielkością, która charakteryzuje się dużym stopniem zmienności. Stąd też najczęściej meteorolodzy posługują się jej wartością uśrednioną.

[madohora]

Średnią prędkość wiatru oblicza się w okresie 10 minut przed terminem obserwacji. Podawana jest jedynie w liczbach całkowitych. Pojęcie ciszy określa się jako sytuację, w której prędkość wiatru nie przekracza 1 węzła, a więc wynosi ok. 0,5 m/s. Najprostszą metodą pomiaru prędkości wiatru jest analiza widocznych rezultatów oddziaływania wiatru na powierzchni litosfery. Umożliwia to skala wiatrów Beauforta, którą opracował Francis Beaufort.

[madohora]

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi.

[madohora]

Wiatr wywołany jest przez różnicę ciśnień oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatr zachodni rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy „zachodni prąd oceaniczny” to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).

[madohora]

Stałe – nie zmieniające swego kierunku w ciągu całego roku.
pasaty
antypasaty

[madohora]

Sezonowe (okresowe) – wiatr zmieniający kierunek w cyklu rocznym lub dobowym.
monsun

[madohora]

Zmienne (lokalne) – zmieniające kierunek zależnie od lokalnych układów ośrodków barycznych.
monsun
bryza
fen

[madohora]

Pustynne
harmattan
samum

[madohora]

Wiatr może być wykorzystywany do produkcji energii za pomocą turbin wiatrowych oraz do napędzania statków żaglowych.

[madohora]

Do pomiarów wiatru służy anemometr (wiatromierz). Wiatr można też mierzyć za pomocą technik satelitarnych (teledetekcji) za pomocą skaterometrów wykorzystujących zjawisko fal kapilarnych na wodzie (refleks słońca), za pomocą teledetekcyjnych metod akustycznych sodar, za pomocą obserwacji poruszających się chmur, za pomocą radaru, za pomocą sond meteorologicznych, i innych technik.

[madohora]

Ze względu na zmiany temperatury, jakie przynosi ze sobą wiatr, wyróżnia się wiatry ciepłe i zimne. Lokalne wiatry związane są ze zjawiskiem bryzy morskiej, wiatru górsko-dolinnego, wiatr katabatyczny i innych typów.
wiatr typu bora (belat, helm, mistral, bora, yugo, tramontana, blizzard, lewanter, nortes) – chłodny wiatr spływający z wyżyn i terenów górzystych obecnych bezpośrednio przy morzu lub dużym jeziorze;
wiatr typu fenowego (austrul, autan, bohorok, wiatr halny, fen, chinook, sirocco, samum, harmattan, etezje, reshabar) – suche i ciepłe spływające po zawietrznej stronie gór tracące wilgoć przy przepływie wilgotnego powietrza nad grzbietem górskim

[madohora]

Na całym świecie wyróżnia się około 2000 nazw wiatrów lokalnych. Do najbardziej znanych można zaliczyć:

[madohora]

halny wiatr,
pol. nazwa → fenu występującego w Karpatach.

[madohora]

Halny (w języku słow. i węg. – Halný) – lokalna nazwa wiatru fenowego, wiejącego w Karpatach Zachodnich; w południowej Polsce, na Słowacji oraz w północnych Węgrzech. Najgwałtowniejsze wiatry tego typu wieją na Podhalu oraz w Kotlinie Liptowskiej, gdzie opadają ze szczytów Tatr. Jest to ciepły, suchy i porywisty wiatr, wiejący ku dolinom. Niekiedy przynosi znaczne zniszczenia: zrywa dachy, niszczy lasy (tworząc wiatrołomy). Ma również wpływ na samopoczucie (bezsenność, bóle głowy itp.). Występuje głównie jesienią oraz na przedwiośniu. Wiatr halny dociera m.in. do Budapesztu, Krakowa oraz miast aglomeracji górnośląskiej.

[madohora]

Wiatr halny powstaje na skutek różnic ciśnienia pomiędzy jedną a drugą stroną grzbietu górskiego, kiedy po stronie południowej występuje układ wysokiego ciśnienia, a po stronie północnej układ niskiego ciśnienia.

[madohora]

Różnica ciśnień musi być na tyle duża, aby powietrze zalegające po stronie południowej mogło wznosić się i przekroczyć grzbiet górski, stanowiący barierę orograficzną. Poza tym, wysokość grzbietu górskiego lub wilgotność powietrza również musi być odpowiednio duża, aby mogło dojść do skroplenia pary wodnej. Wiatr halny najczęściej występuje w październiku i listopadzie, nieco rzadziej w lutym i marcu.

[madohora]

Halny najczęściej wieje od kilku godzin do 2-3 dni, ale na przykład w 1951 roku wiał bez przerwy przez 11 dni.

[madohora]

Wiatr halny ma duże znaczenie klimatyczne: powoduje podwyższenie temperatury powietrza, powstawanie posuch, a zimą szybki zanik pokrywy śnieżnej tak, że nawet przy dużych zasobach śnieżnych obywa się bez powodzi. Innym razem wywołuje powódź, jeśli przy gwałtownym tajaniu śnieg wolno paruje. Jesienią przyspiesza dojrzewanie nasion i zbóż. Często prowadzi do znacznych strat w drzewostanie.

[madohora]

W marcu 1974 roku dzięki halnemu w Nowym Sączu zanotowano rekordowe +25,6 °C. W listopadzie 1968 roku w Krakowie i w 2008 roku w Bielsku-Białej podczas silnego halnego temperatura wzrosła do rekordowych +23 °C. W wigilię Bożego Narodzenia 1989 roku halny panujący na Podhalu podniósł temperaturę w Tarnowie aż do +20 °C. Na Podbeskidziu tego dnia porywy halnego osiągnęły rekordowe 175 km/h.

[madohora]

Halny gwałtownie obniża wilgotność powietrza. 30 października 2005 roku na Kasprowym Wierchu zanotowano wilgotność względną równą 3% (identyczny wskaźnik jak dla Sahary). Podobny wpływ halnego notowano w marcu 1972 roku w Bielsku-Białej, kiedy wilgotność spadła do 4%.

[madohora]

Wiatr halny wpływa na zdrowie i samopoczucie człowieka — to tzw. zjawiska fenowe. Pod jego wpływem, na skutek gwałtownych zmian ciśnienia powietrza, pogarsza się stan zdrowia osób ze schorzeniami serca i układu krążenia oraz cierpiących na depresję, zwiększa się liczba samobójstw, szczególnie we wstępnej fazie. Ludzie zachowują się nerwowo, są drażliwi, dochodzi do bójek, a nawet zabójstw. Dziwnie zachowują się niektóre zwierzęta, np. psy, koty, konie, krowy, ale również wilki.

[madohora]

Odpowiednikiem wiatru halnego w Sudetach jest wiatr polak, często w mediach błędnie nazywany halnym.

[madohora]

autan – ciepły wiatr typu fenowego wiejący w kierunku południowo-wschodnim w południowo-zachodniej Francji;

[madohora]

noworosyjska bora – występuje w Noworosyjsku i wieje z północnego wschodu. Jest zimny i suchy, stepowy, mający charakter gwałtownej porywistej lawiny zimnego powietrza, którą wzmacnia rzeźba terenu. Sięga 45-50 m/s, ale porywy są znacznie większe. Wskutek jego napływu temperatura powietrza może obniżyć się do -35 °C

[madohora]

breva – gorący, dzienny, dolinny wiatr wiejący przeważnie latem znad jezior włoskich (zwłaszcza Jez. Como) ku górnym partiom Alp łączący się z bryzą. Przeciwny do brevy wiatr górski nazywa się Tiwano

[madohora]

bryza – bryza lądowa: wiatr górski, wiatr dolinny;

[madohora]

cers – napływa z zachodu i WNW, występuje w południowej Francji i może być bardzo silny dochodząc do 25m/s. Zimą związany z ochłodzeniem, a latem z suchą i ciepłą pogodą

[madohora]

cierzo – północny suchy i chłodny wiatr w kontynentalnej Hiszpanii nad Ebro, wiejący jesienią i zimą o cechach bory

[madohora]

crivetz – północny, północno-wschodni lub wschodni zimowy wiatr występujący w Bułgarii, Rumunii i południowo-wschodniej Rosji mający charakter kontynentalnego monsunu europejskiego. Czasami jego siła dorównuje huraganowi i przynosi silne mrozy. Napływanie z Morza Czarnego związane jest z opadami śniegu i zamieciami

[madohora]

etezje (meltemi) – katabatyczny stały, umiarkowany lub silny suchy wiatr we wschodniej Grecji na Morzu Egejskim napływający z północy i północnego zachodu. Wieje ku Afryce od maja do października. Gdy przechodzi nad morzem ulega uwilgotnieniu i nad afrykańskimi brzegami powoduje mgły i tworzenie obłoków. Stałość tego wiatru sprawia, że klimat śródziemnomorski określa się czasem klimatem etezjańskich wiatrów

[madohora]

fen alpejski – stokowy ciepły i suchy wiatr o dużej prędkości i porywistości wiejący z gór w doliny. Określa się w ten sposób dolinne wiatry na północno-zachodnich skłonach Alp

[madohora]

galerne – północno-zachodni zimny i wilgotny szkwalisty wiatr w Zatoce Biskajskiej. Czasem sięga zachodnich stoków Masywu Centralnego

[madohora]

gharbi – zimowy, łagodny wiatr z południa lub południowego zachodu wiejący z pustyń Afryki. Do północnych wybrzeży Morza Śródziemnego dociera jako wiatr pyłowy i wilgotny

[madohora]

gregale – silny, gwałtowny wiatr wiejący z północnego wschodu na Malcie;

[madohora]

halny – ciepły i suchy wiatr w górach południowej Polski, który zawiewa też równiny polskie. Często silny wiejący od strony słowackiej, zwykle owiewa przedgórza do 50 km od głównych grzbietów Tatr

[madohora]

halny – ciepły i suchy wiatr w górach południowej Polski, który zawiewa też równiny polskie. Często silny wiejący od strony słowackiej, zwykle owiewa przedgórza do 50 km od głównych grzbietów Tatr.

[madohora]

helm – wschodni silny i porywisty wiatr typu bora, wiejący w północno-zachodniej części Anglii, opadający z Penninów na wybrzeża Morza Irlandzkiego. Odpowiedzialny za niszczenie plonów i roślinności w dolinie rzeki Eden

[madohora]

juga – wiosną i jesienią pojawia się na terenie byłej Jugosławii. Jest powolny i wilgotny, przechodzi przez Góry Dynarskie, gdzie po drodze traci wilgotność. W Belgradzie jest traktowany jako południowo-zachodni fen

[madohora]

jauk – suchy, ciepły wiatr typu fenowego, wieje z północy na południu Alp;

[madohora]

kazachstaniec – wschodni i południowo-wschodni wiatr wiosenny, suchy, stepowy napływający do Zawołża i Donu. Niesie ze sobą dużo drobnego czerwonego pyłu

[madohora]

lewanter – silny wiatr lokalny wiejący z kierunku Morza Śródziemnego do Oceanu Atlantyckiego, pojawia się również nad Morzem Czarnym i Azowskim, jest wilgotny i towarzyszy mu pochmurna, deszczowa pogoda. Uznawany przez swą wilgoć za niekorzystne wpływanie na samopoczucie

[madohora]

leveche – lokalna nazwa suchego, gorącego południowego wiatru sirocco, używana w południowo-wschodniej części Hiszpanii. Wieje od pustyń niosąc duże ilości pyłu

[madohora]

marin – silny, ciepły, wilgotny, południowy lub południowo-zachodni wiatr morski wiejący w Zatoce Lwiej na północnych brzegach Morza Śródziemnego. Pojawia się w maju i październiku, co wiąże się z deszczową pogodą. Niektórzy chorzy w trakcie jego napływu przez dużą wilgotność winią go za problemy z układem oddechowym

[madohora]

morka – wiatr od morza, połączony z drobnym deszczem;

[madohora]

mistral – wieje z północnego wschodu wzdłuż doliny Rodanu na wybrzeże Zatoki Liońskiej na Morzu Śródziemnym, z północnego zachodu w Prowansji i na Korsyce, z zachodu w Tulonie. Jest silny, porywisty, zimny i suchy, co przekłada się na bezchmurną pogodę. Tworzy się w wyniku spływu chłodnego powietrza przez obniżenia terenu między Alpami i Pirenejami ku Morzu. czasem sięga Korsyki, Balearów, a nawet wybrzeży Afryki. W dolinie Rodanu w porywach sięga 50 m/s i pojawia się głównie zimą przez 3-4 dni w każdym z zimowych miesięcy. Latem, choć też obecny, jest słabszy

[madohora]

WIATR W POLSCE. SĄ ZNISZCZENIA I OFIARY ŚMIERTELNE - Fakt - 20.02.2022

[madohora]

PASAŻEROWIE UWIĘZIENI W SAMOLOTACH. WSZYSTKO PRZEZ WIATR - Super Ekspres - 20.02.2022

[madohora]

AWARIA SIECI KOMÓRKOWYCH - Super Ekspres - 20.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Nasze Miasto - 20.02.2022

[madohora]

POGODA NA DZIŚ - Onet - 20.02.2022

[madohora]

SKUTKI ORKANU - POlski Obserwator - 20.02.2022

[madohora]

DZIŚ BĘDZIE OSTRO WIAŁO - www.katowice24.info - 20.02.2022

[madohora]

BEZPIECZNE FERIE Z KATOWICKIMI POLICJANTAMI - Moje Katowice - 20.02.2022

[madohora]

OSTRZEŻENIA DLA ŚLĄSKIEGO. DZISIAJ SILNY WIATR - Nasze Miasto - 20.02.2022

[madohora]

2) strumień zjonizowanych cząstek zapoczątkowany pojedynczą cząstką naładowaną, która przyspieszona przez silne pole elektryczne, zderzając się z obojętnymi cząsteczkami gazu, wyzwala w nich nowe cząstki (pary elektron-jon), a te z kolei w wyniku zderzeń wyzwalają w sposób lawinowy następne cząstki. Lawiny takie powstają w liczniku Geigera-Müllera.

[madohora]

Między cząstkami materiału leżącego na zboczu lub go budującego oraz między materiałem a podłożem działają siły tarcia oraz siły oddziaływania międzycząsteczkowego generalnie określane jako kohezja, które równoważą ciężar tego materiału. Jeśli ta równowaga zostanie zachwiana, np. przez wzrost masy śniegu wskutek opadów lub zmniejszenia siły tarcia (zmiana parametrów wytrzymałościowych niektórych lub wszystkich warstw tworzących dany masyw), następuje osuwanie się, spełzywanie lub spływanie materiału ze zbocza. Gdy zjawiska te mają gwałtowny przebieg, możemy mówić o lawinie.

[madohora]

lawina kamienna – przemieszczająca się po stoku górskim masa okruchów skalnych, kamieni, żwiru itp. powstająca w wyniku obrywu skalnego lub na skutek zaburzenia równowagi piargu w żlebie lub stożku usypiskowym (lawina piargowa);

[madohora]

Lawina gruzowa

[madohora]

lawina wulkaniczna (inaczej lawina piroklastyczna, lawina gorąca lub strumień (spływ) piroklastyczny) – gwałtownie przemieszczająca się (z prędkością znacznie przekraczającą 100 km/h) po zboczu wulkanu masa okruchów skalnych, świeżo wyrzuconej lawy, popiołu wulkanicznego i gazów wulkanicznych;

[madohora]

lawina błotna – gwałtownie przemieszczający się potok błotny;

[madohora]

lawina lodowa – przemieszczająca się po zboczu masa lodu

[madohora]

lawina pyłowa powstaje po obfitych opadach, tworząc ze świeżego, puszystego śniegu welon pyłu śnieżnego. Porusza się w granicach 200 km/h

[madohora]

deska śnieżna – lawina powstająca w wyniku osunięcia się warstwy świeżego, nie związanego jeszcze z podłożem, śniegu lub w wyniku oderwania się nawisu śnieżnego.

[madohora]

lawina gruntowa – powstaje w czasie nagłych odwilży lub opadów deszczu. Poruszająca się masa mokrego śniegu eroduje głęboko podłoże, porywając pokrywę zwietrzelinową i niszcząc roślinność.

[madohora]

lawina mieszana – lawina powstająca z wymieszanego materiału w postaci: śniegu, lodu, kamieni, gruzu, błota, pni drzew etc. W geologii tego typu lawina nosi nazwę spływu gruzowego.

[madohora]

Czynniki warunkujące powstawanie lawin

rzeźba terenu i nachylenie stoku – stoki o nachyleniu 25–50°; stoki gładkie, porośnięte trawą, strome żleby, rynny, depresje, kotły oraz gładkie zbocza;
pokrywa śnieżna – warstwy śniegu:
śnieg świeżo upadły (puch);
śnieg zbity (gips) – powstaje z puchu pod wpływem wiatru i niskiej temperatury (Tatry);
szreń i lodoszreń – powstaje na powierzchni pokrywy śnieżnej na skutek naprzemiennego nagrzewania i zamarzania powodując różniej grubości zlodowaciałą warstwę;
śnieg ziarnisty (firn) – wiosna i wczesne lato, tam, gdzie tworzy się tzw. wieczny śnieg;
opady – jednorazowy opad śniegu powyżej 20 cm; opady deszczu w ciągu całego roku;
odwilż;
wiatr – lokalne warunki śniegu, nawis śnieżny – duże zagrożenie lawinowe;
temperatura – od −5 do −10 °C – czynnik korzystny, zmniejszający zagrożenie; długotrwałe mrozy od −10 do −30 °C powodują lawiny (na skutek przemarzania powierzchni skarp, a tym samym ich wgłębnego rozsadzania powstającym wypełnieniem lodowym). Duże dobowe wahania temperatur również sprzyjają powstawaniu lawin, co związane jest z cieplnym współczynnikiem rozszerzalności skał.

[madohora]

Za najprostszą i jednocześnie najbardziej skuteczną metodę można uznać unikanie miejsc zagrożonych zejściem lawiny, zarówno w trakcie poruszania się po górach, jak i np. przy wyborze miejsca na budowę domu. Obszary takie można określić na podstawie analizy ukształtowania terenu, bezpośrednich obserwacji czy innych symptomów oraz historii zdarzeń. Sztuczne (wykonane ludzką ręką) typy ochrony przed tego typu zjawiskami podzielić można na dwie grupy:

[madohora]

1. Aktywne – zabezpieczające w sposób bezpośredni powierzchnię skarpy, niedopuszczające lub znacznie ograniczające możliwość wystąpienia lawiny. Wśród tego typu metod wyróżnić można między innymi:

stabilizacje biologiczną – pokrycie szatą roślinną (odpowiednią dla wysokości miejsca pokrycia), zalesianie itp. Stoki porośnięte roślinnością są mniej lawiniaste, las stanowi naturalny hamulec dla lawin. Duże znaczenia ma obecność kosodrzewiny, znacznie ograniczającej ruchomość pokrywy śnieżnej. Skutecznym sposobem jest tworzenie bezleśnych klinów w górnej granicy lasu. Lawina, uderzając w ścianę lasu pod kątem, ma mniejszą siłę uderzenia, przez co oszczędza las, a jednocześnie jest skutecznie zatrzymywana;
stabilizację przy wykorzystaniu metod inżynierskich, polegającą na pokrywaniu skarp siatkami stalowymi, torkretem (betonem natryskowym), w połączeniu z odpowiednim kotwieniem luźnego materiału bądź pojedynczych formacji skalnych;
utrzymywanie czapy śniegowej w miejscu jej pierwotnego zalegania, poprzez instalację barier śnieżnych. Tego typu lekkie (fizycznie i wizualnie) instalacje nie dopuszczają do spełzywania się czapy śniegowej (o miąższości do ok. 4,5 m), a tym samym wygaszają lawiny śnieżne u źródła. Tego typu instalacje są powszechnie stosowane na świecie, ale w Polsce nie są spotykane. Na okres letni mogą być szybko demontowane w celu dodatkowego zmniejszenia oddziaływania estetycznego na otoczenie. Ideę funkcjonowania takiej bariery przedstawiono na zdjęciu obok;

[madohora]

2. Pasywne – przyjmujące na siebie siłę uderzenia lawiny bądź pozwalające zmieniać jej trajektorię. Można tutaj wyróżnić:

mury oporowe – konstrukcje wykonane z materiału rodzimego lub z betonu. Z reguły wymagają dużej ilości prac instalacyjnych oraz dość mocno ingerujące w krajobraz. Dodatkowo tego typu konstrukcje sztywne źle znoszą oddziaływanie dynamiczne o dużej energii.
izbice
wały ziemne i tarasy – bardzo dobre, bardzo odporne i zasadniczo bezobsługowe zabezpieczenia, wymagające jednak dość dużej ilości miejsca, w związku z czym rzadko znajdują zastosowanie np. jako ochrona ciągów komunikacyjnych.
kurtyny skalne – pokrywanie zboczy siatkami stalowymi o odpowiedniej wytrzymałości, bez ich kotwienia w caliźnie. Zainicjowana lawina (skalna lub lodowa) w sposób kontrolowany sprowadzana jest do strefy deponowania. Metoda stosowana raczej w sytuacji, gdy powierzchnia do pokrycia kurtyną nie przekracza kilkudziesięciu tysięcy metrów kwadratowych.
zadaszenia i galerie betonowe – drogie i dość powszechnie stosowane na świecie rozwiązanie. Pewnym mankamentem jest ich mała odporność na mocno skupione udary mechaniczne. W trakcie takich zdarzeń, galerie ulegają często spękaniom, a ich naprawa jest mocno skomplikowana. W celu dodatkowej ochrony pokrywane są specjalnymi koszami stalowymi wypełnionymi materiałem amortyzującym. Dodatkową zaletą galerii jest zabezpieczanie przed zalewaniem dróg czy linii kolejowych spływającą po zboczu wodą (woda przepływa po nich).
bariery odłamkowe oparte na siatce stalowej wysokiej wytrzymałości. Bardzo dobra, szybka i sprawdzona na świecie metoda ochrony przed zagrożeniami dynamicznymi. W zależności od konstrukcji stanowić mogą ochronę przed pojedynczymi uderzeniami bądź zjawiskami masowymi stanowiąc tzw. barierę przeciwrumowiskową (tego typu funkcję spełniają również betonowe mury oporowe). Cechą szczególną takich konstrukcji jest bardzo jasno określona wytrzymałość statyczna oraz odporność dynamiczna, a zatem można je dobrać do określonego rodzaju zagrożenia.

[madohora]

Pewną metodą mieszaną jest sztuczne wywoływanie lawin przy pomocy umieszczania w zagrożonych połaciach śniegu materiałów wybuchowych lub przez ich ostrzał artyleryjski – metoda kontrowersyjna i raczej mało skuteczna.

[madohora]

Największe szanse uratowania osoby zasypanej w lawinie są w pierwszych 15 minutach. Po dotarciu na miejsce lawiniska ratownicy tyralierą przeszukują śnieg za pomocą sond lawinowych – kilkumetrowych cienkich tyczek. Nieocenioną pomocą służą także specjalnie szkolone psy. Coraz popularniejsze stają się nowoczesne systemy wspomagające szukanie zasypanych osób:

[madohora]

„reflektory” umieszczone na ubraniu – ratownicy mogą je zlokalizować za pomocą specjalnego urządzenia (system Recco)
systemy aktywne (typu Pieps) – połączenie nadajnika i odbiornika w jednym urządzeniu. Osoby niezasypane mogą dzięki temu zlokalizować znajdujących się pod śniegiem towarzyszy.

[madohora]

[madohora]

Lawina, Śnieg, gromadzący się w wysokich górach, zwłaszcza podczas odwilży, zbija się w grudy, które własnym ciężarem zaczynają się toczyć po pochyłościach, oblepiają się coraz większemi masami śniegu, dochodzą niekiedy do olbrzymich rozmiarów, po­rywają w szalonym pędzie kamienie i budynki i niszczą, pustoszą i dru­zgocą wszystko, co napotkają. Takie staczające się bryły śnieżne zowiemy lawinami

[madohora]

Wiatr c.d

ora – występuje nad Jeziorem Garda we Włoszech. To dzienny wiatr, silniejszy na wierzchołkach gór pojawiający się przy bezchmurnej pogodzie. Przeciwnym do niego wiatrem jest nocny sopero

[madohora]

pontiac – nocny wiatr górski występujący w dolinie Rodanu. Wzmaga się zwłaszcza o wschodzie słońca. Zimą jest bardzo zimny i stały, latem słabnie

[madohora]

purga – gwałtowny wicher północno-wschodni występujący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną; nazwa pochodzi od fińskiego słowa purku oznaczającego wicher, zadymkę;

[madohora]

rebat – dzienna bryza jeziorna nad Jeziorem Genewskim. Wiatr przeciwny do nocnej północnej brzegowej bryzie Morget

[madohora]

sirocco – południowy wiatr, który przechodząc nad Morzem Śródziemnym nabiera wilgoci. Przynosi duszną pogodę z mżawką, choć może też mu towarzyszyć pogoda bezchmurna. Gorące powietrze ma w sobie często pył z Sahary, który dostaje się do mieszkań, utrudnia oddychanie i osłabia widoczność

[madohora]

solano – gorący, wilgotny wiatr wiejący ze wschodu lub południowego wschodu, od Morza Śródziemnego, występujący w południowo-wschodniej części Hiszpanii i w Rzymie. Powstaje za dnia i stopniowo nabiera na sile. W Kadyksie jest stałym fenem. Wywołuje przygnębienie, odczucia strachu jako efekt wysokiej temperatury, zapylenia i wilgotności przez co powstało jego metaforyczne określenie: „Słońce wiedzie za ręce wiatr”

[madohora]

suchowiej – wiatr wiejący w europejskiej części Rosji, na stepach Ukrainy i w Kazachstanie;

[madohora]

Suchowiej – gorący i suchy wiatr południowy, południowo-wschodni lub wschodni; wiejący latem w europejskiej części Rosji, na stepach Ukrainy i w Kazachstanie; jego prędkość dochodzi do 20 m/s. Suchowiej powoduje wzrost temperatury do 35–40 °C i spadek wilgotności względnej do 10–15%.

[madohora]

tivano – zimny wiejący z północy (od gór) wiatr, obejmujący zasięgiem jeziora na północy Włoch;

[madohora]

tramontana (tramontane) – wiatr w południowej Francji, Alpach, nad włoskim, francuskim i hiszpańskim wybrzeżem M. Śródziemnego; podobny do mistralu lub bory. Na płaskich brzegach, jak w południowych Alpach, ma charakter fenu. We Włoszech chłodny wiatr wiejący z suchych płaskowyżów Apeninów. Przenika do Korsyki i ma siłę bory, co niekorzystnie wpływa na samopoczucie. Na Lazurowym Wybrzeżu jest zimny, porywisty i suchy, a w Hiszpanii wieje z Pirenejów przy suchej i bezchmurnej aurze

[madohora]

wardarak – zimny, suchy północno-zachodni wiatr typu mistral, wiejący z północy w dolinie Wardaru, w Macedonii Północnej i Macedonii Egejskiej, w tym w Salonikach. Powstaje w trakcie przepływania zimnego kontynentalnego powietrza przez obniżenia terenu pomiędzy Bałkanami i Rodopami w stronę doliny rzeki Wardar ku ciepłemu Morzu Egejskiemu

[madohora]

wisperwind – nocny zimny wiatr górski w basenie Renu. Może występować nawet do 150 metrów nad poziomem gruntu, choć ma niewielką prędkość, zwykle 3-4 m/s

[madohora]

zefir – ciepły i wilgotny wiosenny oraz letni wiatr występujący nad północnymi brzegami Morza Śródziemnego

[madohora]

xalok – ciepły i pyłowy wiatr z południowego wschodu o typie scirocco wiejący z Sahary nad południowo-wschodnią Hiszpanię. Nad Morzem Śródziemnym ulega uwilgotnieniu, co skutkuje zachmurzeniem i „czerwonym deszczem” w Hiszpanii (czerwony pył pochodzi z afrykańskich pustyń)

[madohora]

Wiatry wiejące w Azji:
afganiec – zachodni lub południowo-zachodni gorący i suchy wiatr pustynny, wiejący latem w Tadżykistanie nad dolinami rzek Amur-daria, Syr-daria i Wachsza. Jest bardzo silny i niesie ze sobą pył. Wczesną wiosną występuje w towarzystwie deszcz i ochłodzenia, a nawet przymrozków, zimą z mokrym śniegiem, co powoduje u ludzi odmrożenia

[madohora]

akman – wiatr występujący w Baszkirii w trakcie silnej burzy śnieżnej, charakterystyczny dla okresu przejściowego między wiosną a zimą

[madohora]

baguio – cyklon tropikalny na Filipinach;

[madohora]

bajszak – północno-wschodni silnym, a czasem nawet huraganowy, wiatr z północnego wschodu. Przynosi pogodę deszczową z gradem, która towarzyszy końcowi monsunu kontynentalnego

[madohora]

bakiński nord – silny, zimny, suchy wiatr w Baku niosący pył. Ma charakter bory, przy pogodzie z przejaśnieniami i zwykle pojawia się latem. Zimą występuje z pochmurną aurą z opadami. U ludzi wywołuje trudności w oddychaniu, obniża widoczność

[madohora]

barguzin – występuje nad jeziorem Bajkał. To spływ zimnego powietrza z górnej części rzeki Barguzin ku Bajkałowi. Przy ujściu doliny wzmaga się i nabiera charakteru bory, ale na jeziorze słabnie

[madohora]

belat – zimny, zapylony wiatr typu bora, wiejący z północy, na południowym wybrzeżu Arabii;

[madohora]

blizzard – porywisty, śnieżny szkwał z drobnym śniegiem przy silnym mrozie spotykany w północnej Azji. Tworzy się w powietrzu arktycznym, które na otwartych przestrzeniach staje się chwiejne termiczne wywołując rozwój zachmurzenia kłębiastego z ulewami i silnymi wyładowaniami atmosferycznymi

[madohora]

bohorok – suchy i ciepły, wiejący z zachodu wiatr „spadający” typu fenowego, wiejący w północno-wschodniej Sumatrze. Wieje od maja do września, zwykle w trakcie południowo-wschodniego pasatu. Skłony dowietrzne gór doświadczają deszczy, a zawietrzne zniszczeń w plantacjach

[madohora]

buran – silny i porywisty wicher północno-wschodni i północny wiejący zimą na obszarze środkowej i południowej Syberii, Uralu i Powołża, połączony ze śnieżycą (określenie też dla śnieżnych zasp i lodowych diun)

[madohora]

garding – zimowy wiatr typu fenowego na Jawie. W czasie przesuwania się północno-wschodniego monsunu nasila się w obniżeniach terenu między wulkanami

[madohora]

garmsil – południowy lub południowo-wschodni silny, suchy i bardzo gorący wiatr w zachodnim Tienszanie, jego temperatura przekracza nawet 50 °C. Przy jego napływie dochodzi do nagłych skoków temperatury powietrza. Przy samej powierzchni ziemi przenika daleko poza przedgórza

[madohora]

krakatoa – wschodni wiatr w równikowej stratosferze nad wyspą Krakatau na wysokości 18 km. Odkryto go w 1883 r. po wybuchu wulkanu Krakatau kiedy to rozniósł po całym globie popiół z wybuchu

[madohora]

oroshi – zimowy silny wiatr w Japonii typu bory na dowietrznych stokach gór. Powstaje przy frontalnej inwersji temperatury

[madohora]

purga – towarzyszy wiosennym burzom śnieżnym przy niskiej temperaturze w środkowej i północnej Azji

[madohora]

reshabar – suchy, spadający wiatr typu fenowego, wiejący z północnego wschodu, występujący w Kurdystanie;

[madohora]

sam eli – letni suchy i zachodni wiatr w Azerbejdżanie występujący w dolinie rzeki Kury

[madohora]

seistan – lokalny występujący na pograniczu Iranu i Afganistanu, wiosenny i letni wiatr gwałtowny, suchy i gorący, pustynny i stepowy wiejący z kierunku północnego tylko w ciepłej porze roku przez 120 dni

[madohora]

shamal – północno-zachodni wiatr występujący w Mezopotamii, Iraku, nad wybrzeżem Morza Czerwonego i nad Zatoką Perską. Wieje od grudnia do lutego i ma stały charakter, czasem o sztormowej sile. Nad Zatoką Perską podnosi silne burze pyłowe. Latem wieje przy bezchmurnym niebie wzbijając w powietrze duże ilości pyłu. Zimą towarzyszą mu chmury, opady z mniejszy zapyleniem

[madohora]

sharq – gorący południowo-wschodni wiatr o cechach scirocco wiejący z pustyń Iranu i Zatoki Perskiej. Powoduje podwyższenie temperatury powietrza do ponad 50 °C. Niesie ze sobą dużo pyłu i piasku. Może wiać parę dni z rzędu

[madohora]

suchowiej – suchy, przeważnie gorący wschodni lub południowy wiatr w Kazachstanie i na Nizinie Przykaspijskiej. Sprzyja silnemu parowaniu na pustyniach i półpustyniach, co negatywnie odbija się na roślinności. Skutkiem tego są długotrwałe susze

[madohora]

sumatra – Cieśnina Malakka;

[madohora]

Szamal (także znany jako barih, al shamaal; ang. shamal, shemaal, shimal, shumal) – wiejący z kierunków północnych i północno-zachodnich, gorący, suchy, i często gwałtowny wiatr występujący w rejonach Półwyspu Arabskiego, zwłaszcza w dolnej części Eufratu i Tygrysu oraz w Zatoce Perskiej.

[madohora]

Szamal występuje przez cały rok, najczęściej w lecie (od maja do lipca) i trwa od 1 do 5 dni. Wiatry szamalowe w zimie są stosunkowo rzadkie (2-3 razy w miesiącu), ale są silniejsze niż w lecie. Największą siłę szamal osiąga podczas dnia, w nocy wiatry przy powierzchni ziemi są osłabiane ze względu na efekty termiczne. Wiatr wieje z przeważających kierunków północnych. Związane z szamalem burze piaskowe są często obserwowane m.in. w Iraku. W czasie trwania szamalu cyrkulacja bryzowa koło Zatoki Perskiej zazwyczaj jest ograniczona. Klimatologia rejonu Zatoki Perskiej jest opisana w kilku opracowaniach. Według lokalnych przepowiedni pogodowych, pierwszy z silniejszych wiatrów, pojawiający się pod koniec maja, nazywany jest Al-Haffar. Następny, występujący w czerwcu, nazywany jest Barih Thorayya, a ostatni silniejszy szamal, występujący pod koniec czerwca - Al-Dabaran.

[madohora]

Według "Słownika Meteorologicznego" Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego w czerwcu i lipcu szamal wieje prawie bez przerwy (wielki lub 40 dniowy szamal) w rejonie dolnego Eufratu i Tygrysu, chociaż wtedy wiatry są klimatycznie (średnio) słabe i związane z różnicą ciśnienia pomiędzy niżami termicznymi nad Półwyspem Arabskim i Indiami.

[madohora]

W lecie szamal jest związany z intensyfikacją wyżu nad Arabią Saudyjską, utworzeniem się niżu w Zatoce Omańskiej i Pakistanie. W lecie tworzy się termiczny układ monsunowy (niż) nad południową częścią Półwyspu Arabskiego. W tym czasie wpływ układów frontalnych znad Morza Śródziemnego jest mały.

[madohora]

Wiatry szamalowe mają dobrze zdefiniowaną strukturę pionową, w której maksimum wiatru występuje około 100-500 (niski prąd strumieniowy) nad powierzchnią ziemi, zwłaszcza w nocy, a wiatry przy ziemi są słabsze. W nocy temperatura powierzchni oziębia się gwałtownie co powoduje inwersję temperatury i zapobiega mieszaniu się powietrza w dolnych warstwach atmosfery i wpływa na obserwowaną strukturę wiatru w pionie. Podobny mechanizm występuje przy adwekcji ciepłego powietrza nad obszar zimnej wody. Powstają wtedy dwie, prawie niezależne warstwy w atmosferze, sytuacja w której w istniejącej warstwie dobrze wymieszanej rozwija się wewnętrzna warstwa (ang. internal boundary layer)[8]. Tego typu sytuację można spotkać kiedy ciepły wiatr szamalowy przemieszcza się nad wodami Zatoki Perskiej.

[madohora]

sharqi, sharki, kaus - nazwa zimowych, porywistych sezonalnych wiatrów na Półwyspie Arabskim z południowego wschodu. Wiatry z południowego wschodu w zimie w Zatoce Perskiej, często naprzemienne z szamalem.

[madohora]

Nashi - silne wiatry w zimie z północnego wschodu w Zatoce Perskiej

[madohora]

Suhaili - wiatr południowo-zachodni, trwa do kilku godzin

[madohora]

tongara putih – silny, monsunowy wiatr na Borneo występujący pod koniec pory suchej, czyli od lipca do sierpnia w cieśninie Gaspar i Karimata. Nasycony mgłą zwaną kuma-kuma

[madohora]

AUSTRALIA I OCEANIA:

[madohora]

burster – chłodny wiatr z oceanu w Australii i Nowej Zelandii;

[madohora]

Fremantle Doctor – wiatr od morza w Australii Zachodniej (okolice Perth), forma bryzy, przynoszący podczas upałów ulgę w tropikach.

[madohora]

Fremantle Doctor (Freo Doctor lub po prostu Doctor) – wiatr lokalny, forma bryzy morskiej, występująca w Australii Zachodniej w miesiącach letnich w godzinach popołudniowych. Powstający w wyniku różnic temperatur pomiędzy morzem a lądem, wiejący od morza wiatr przynosi ze sobą obniżenie temperatury. Nazwany od dzielnicy Perth – Fremantle.

[madohora]

Niewyjaśniona jest historia powstania nazwy tego wiatru, wiązana jest albo z jego rzekomymi "leczniczymi" właściwościami, znany jest także jako "Fremantle Docker", jako że w czasie gdy wiał do lądu ułatwiał przybijanie do nadbrzeża statkom żagłowym. Fremantle Doctor odgrywa zazwyczaj ważną rolę w meczach krykietowych granych w Perth, wiejący ze znaczną siłą wiatr ma czasami wpływ na rzucane piłki

[madohora]

southerly burster – południowy wiosenno-letni południowy, silny i chłodny wiatr, który zaczyna wiać niespodziewanie po wielu dniach dusznej pogody z ciepłymi wiatrami z północy

[madohora]

syzygia – zachodni wiatr nad Morzem Arafura i Cieśniną Toressa. Poprzedza letni północno-wschodni monsun australijski;

[madohora]

wam-andai – zachodni, silny wiatr na zachodnich wybrzeżach Nowej Gwinei

[madohora]

warm braw – wiatr powstaje na wyspach u wejścia do Zatoki Cenderawasih na Nowej Gwinei

[madohora]

AFRYKA
bull’s eye squall – biały szkwał w południowej Afryce, który jest poprzedzany pojawieniem się na niebie białej, szerokiej plamy w obszarze zenitu. Towarzyszy temu małe zachmurzenie i dobra pogoda lub ciemny mały obłok z czerwonym środkiem. Wiatr ten może towarzyszyć tornado

[madohora]

habub – silny wiatr na pustyniach w Sudanie i Egipcie w trakcie piaszczysto-pyłowej burzy. Poprzedzają go burzowe ulewy w porze deszczowej

[madohora]

hamsim – południowy, gorący, suchy i uciążliwie upalny wiatr w Egipcie wiejący od marca do maja. Może mieć nawet siłę sztormu. Trwa po wiosennej równonocy do 50 dni z przerwami. Wyjątkowo obserwowany jesienią i zimą. Często towarzyszą mu miraże i fatamorgana związane z różnicami termicznymi w zalegających masach powietrza

[madohora]

harmattan – bardzo suchy, pyłowy i gorący wiatr pasatowy wiejący znad Sahary na wybrzeże Zatoki Gwinejskiej. Spotykany między 20°N a 20°S w Górnej Gwinei, Monaku, Algierii, na wyspach Zielonego Przylądka i w Zatoce Gwinejskiej. Ma kierunek północny lub południowy (zależy od półkuli) i ma właściwości wysuszające, bo wilgotność spada wtedy do 15% i mniej. Wieje od listopada do marca. Sezonowość sprawia, że jest uznawany za zimowy monsun. To dzięki niemu pył przenoszony jest na setki i tysiące kilometrów aż po brzegi Ameryki. U ludzi gdy jest silny wywołuje odczycie chłodu, gdy ciepły gorąca. Czasem towarzyszą mu nawet chmary szarańczy

[madohora]

Harmattan (z języka twi: harmatan) – silny, północno-wschodni wiatr wiejący w porze suchej znad Sahary na wybrzeże Zatoki Gwinejskiej, a także na zachodnie wybrzeże Afryki Północnej. Jest to suchy i pylny wiatr pasatowy.

[madohora]

Nazwa ta została wykorzystana przez firmy Nokia i Intel jako kodowe określenie wersji oprogramowania MeeGo zastosowanego w telefonie Nokia N9, analogicznie do Meltemi

[madohora]

karif – suchy, monsunowy wiatr, wiejący z południowego zachodu, występujący w Somalii, ma charakter lądowy;

[madohora]

leste – wschodni lub południowo-wschodni gorący, silny lub upalny pasat na Wyspach Kanaryjskich i na Maderze. Wieje od lipca do września z Sahary. W czasie jego trwania temperatura podnosi się do 30 °C, wilgotność względna spada poniżej 15-20%, a prędkość wiatru przekraczać 20m/s

[madohora]

Leste – suchy i gorący wschodni i południowo-wschodni wiatr lokalny na Wyspach Kanaryjskich wiejący znad Sahary w ciągu całego roku z wyjątkiem lata przy trwałości od 1 do 7 dni. Obniża wilgotność względną powietrza poniżej 20% i przynosi chmury pyłu wyraźnie ograniczające widzialność. Powstaje w przedniej części niżu barycznego zbliżającego się od Atlantyku.

[madohora]

sahil – południowo-zachodni gorący i suchy wiatr w północnej Afryce – Maroku i Algierii – o charakterze szkwału w burzy pyłowej. Podnosi zawiesinę żółtego piasku i osusza powietrze, co źle oddziałuje na człowieka

[madohora]

samum (chamsin, hamsin) – powodujący burze piaskowe pustynny gorący, suchy zachodni lub południowo-zachodni wiatr w Egipcie, Azji Mniejszej i Arabii. Rozpoczyna się nagle, wieje z wnętrz pustyń i wieje do 20 minut. Przynosi rozpalone powietrze nasycone piaskiem i pyłem. Towarzyszą mu gwałtowne zmiany ciśnienia atmosferycznego. Gdy się zbliża symptomem jest narastający szmer w rozgrzanym piasku. Temperatura wzrasta do 50 °C, a wilgotność względna powietrza obniża się prawie do 0%. Przedmioty zaczynają przebierać czerwonawą barwę, a Słońce staje się purpurowo-czerwone. W powietrzu unosi się czerwono-żółta mgła

[madohora]

Samum (z arab. samma = ‘truć’), chamsin, hamsin – gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie. Samumy wywołują burze pyłowe i piaskowe.

[madohora]

Występują najczęściej w okresie od kwietnia do czerwca. Zazwyczaj krótkotrwały, trwa 12-20 minut. Występuje przed nadejściem frontu chłodnego. Niesie bardzo duże ilości piasku i pyłu. W trakcie samumu temperatura silnie wzrasta (do 50 °C), zaś wilgotność spada do około 10%

[madohora]

scirocco – południowy, południowo-wschodni i wschodni duszący, palący wiatr w północnej Afryce. W nocy temperatura utrzymuje się na poziomie 35 °C. Może przybierać charakter sztormowego wiatru. Wieje z pustyni, a wzmaga się po południu, wieczorem i nocą słabnie. Przeważnie wieje 2-3 dni z rzędu. Przynosi powietrze tropikalne, uformowane nad pustyniami w ciepłych wycinkach niżu z centrami nad północnymi rejonami Afryki. Przenosi czerwony i biały pył z Sahary na północ, opada wraz z purpurowymi i mlecznymi deszczami

[madohora]

AMERYKA PÓŁNOCNA
barber – we wschodnich portach Stanów Zjednoczonych i Kanady północno-zachodni silny wiatr, który ma charakter burzy śnieżnej typu blizzard. Towarzyszą mu opady mokrego śniegu i przechłodzonego deszczu

[madohora]

black blizzard – czarna burza w USA, której występuje silny zimny, pyłowy wiatr niosący pył i piasek z prerii. Przeważnie ma charakter północno-zachodniego szkwału

[madohora]

bryza bożonowarodzeniowa – północny, zimny, ale krótkotrwały wiatr na Jamajce. Wieje w grudniu i styczniu obniżając temperaturę powietrza aż do wystąpienia przymrozków

[madohora]

case weather – wilgotny wiatr z mgłą w Wisconsin w USA. Wieje od strony Wielkich Jezior

[madohora]

chinook – wiatr owiewający wschodnie stoki Gór Skalistych w Ameryce Północnej. Wieje zimą z południowego zachodu, jest suchy i ciepły. Może podwyższyć temperaturę powietrza o ponad 30 °C. Wywołuje to gwałtowne tajenie śniegu w górach. Na zawietrznych skłonach gór ma charakter typowego wiatru stokowego, czasami o sztormowej sile. Zaczyna się nagle i trwa przeważnie do 4 dni

[madohora]

Chinook (z języka miejscowych Indian chinook = 'pożeracz śniegu') – ciepły, suchy i porywisty wiatr typu fenowego, wiejący ze wschodnich stoków Gór Skalistych na równiny.

[madohora]

Może spowodować gwałtowny wzrost temperatury nawet o kilkanaście stopni Celsjusza w ciągu zaledwie kilku godzin (rekord: 22 stycznia 1943 temperatura w Spearfish w Dakocie Pd. wzrosła o 27 °C w 2 minuty) i spowodować, że śnieg głęboki na stopę zniknie prawie całkowicie w przeciągu jednego dnia - stąd jego nazwa.

[madohora]

W roku 1988, gdy odbywały się Zimowe igrzyska olimpijskie w Calgary, chinook mocno utrudniał rozegranie niektórych konkurencji (przede wszystkim zjazdowych), powodując gwałtowne wytapianie i parowanie pokrywy śnieżnej.

[madohora]

chubasco – wschodni bardzo silny szkwałowy wiatr wiejący z lądu w Kostaryce, Nikaragui i Meksyku. Spotykany od maja do listopada. Towarzyszą mu ulewy i intensywne burze

[madohora]

cordonazo – huraganowy południowy wiatr, wiejący z południa, występuje u zachodnich wybrzeży Meksyku i Ameryki Środkowej równocześnie z huraganami na wschodzie tamtejszych krajów. Ma cechy cyklonu tropikalnego warunkującego powstanie silnego, sztormowego wiatru. W trakcie trwania kieruje się na wyspy Revillagigedo z prędkością 3-30 km/h. Występuje rzadko i najczęściej na początku października

[madohora]

cordonazo de San Francisco – wieje w czasie jesiennych burz równonocy u zachodnich brzegów niskich szerokości geograficznych Ameryki, nad zachodnimi brzegami Zatoki Kalifornijskiej

[madohora]

coromell – południowy, brzegowy wiatr, nocna bryza z południa występująca nad zachodnimi brzegami południowej części Kalifornii między listopadem a majem

[madohora]

hot winds – suche i gorące wiatry przynoszące fale ciepła na Wielkich Równinach Ameryki Północnej. Generowane w czasie rozwijania się fenu w swobodnej atmosferze

[madohora]

hot winds – suche i gorące wiatry przynoszące fale ciepła na Wielkich Równinach Ameryki Północnej. Generowane w czasie rozwijania się fenu w swobodnej atmosferze[1];

[madohora]

Bora (z gr. boréas – wiatr północny) – chłodny, suchy i porywisty wiatr katabatyczny, powodujący spadek wilgotności.

[madohora]

nyk – wschodni i południowo-wschodni silny wiatr typu bory w Palmer i jego okolicach na Alasce, występuje do 80 km na północny wschód od Anchorage

[madohora]

papagayo – Zatoka Meksykańska;

[madohora]

Santa Ana – suchy, porywisty i gorący pustynny wiatr fenowy w południowej Kalifornii w USA. Niesie ze sobą wiele pyłu. Wieje zimą wzdłuż doliny rzeki Santa Ana z pustyni Mohawe w stronę oceanu przez przełęcz Santa Ana i Cayon. Zaczyna się lekkim, słabym wiatrem niosącym ciepło, z czasem gwałtownie upodabnia się do bory. Gdy opada na zawietrznych skłonach gór zaczyna nabierać cech scirocco wskutek efektu fenowego. Pojawia się przeważnie zimą i często trwa kilka dni

[madohora]

Santa Ana – suchy pustynny wiatr fenowy w południowej Kalifornii, USA. Wieje z północnego wschodu lub wschodu od wschodniej części gór Sierra Nevada. Najczęściej wieje od października do marca. Powstawanie wiatru Santa Ana jest związane z gradientem ciśnienia wywołanym wyżem nad Wielką Równiną Amerykańską.

[madohora]

Wiatr katabatyczny (z gr. κατάβασις "zstąpienie") – wiatr spływający z pochyłości wzgórz lub z lodowca. Wiatr cieplejszy niż otoczenie nosi nazwę fen, przykładami są chinook, Santa Ana, zonda, bergwind, diabolo czy wiatr halny w Tatrach. Wiatry zimne to mistral – na Morzu Śródziemnym, bora na Adriatyku lub oroshi w Japonii, a jako wiatr opadający grawitacyjnie wiatr górski zwany nocnym. Terminu wiatr katabatyczny (od greckiego słowa katabatikos – idący w dół) zazwyczaj używa się dla określenia wiatru zimniejszego niż otoczenie.

[madohora]

Istnieje też pojęcie cyrkulacji dolinno-górskiej. Cyrkulacja ta zależy od dziennej zmiany temperatury.

[madohora]

Wiatr przełęczowy - lokalny wiatr wiejący w przełęczach w górach.

[madohora]

Przykładem wiatrów przełęczowych są wiatry w cieśninie Giblartarskiej, wiatr w Przesmyku Tehunatepec w Meksyku, jochwinde, wiatry w cieśninie Juan de Fuca, czy w Hinlopenstretet koło Spitsbergenu.

[madohora]

Wiatry anabatyczne (z gr. ἀνάβασις "wstąpienie") – są to wiatry wiejące wzdłuż stoków górskich ku szczytom górskim wymuszone istnieniem bariery orograficznej.

[madohora]

Fen (z niem. Föhn) – ciepły i suchy wiatr, wiejący z gór w doliny. W wyniku zmian fizycznych, następuje ogrzewanie i osuszanie spadającego powietrza oraz gwałtowne ocieplenie w obszarze jego oddziaływania. W Tatrach ten wiatr nosi nazwę halny.

[madohora]

Wiatry tego typu mogą spowodować znaczne podniesienie temperatury – nawet o 20 °C w ciągu kilku minut, jak to się niekiedy zdarza w Ameryce Północnej. Związane są z nim niezwykle czyste i przejrzyste powietrze oraz chmury Altocumulus lenticularis o soczewkowatym kształcie. Nagłe porywy wiatrów fenowych przynoszą szkody w gospodarstwach rolnych, a także w leśnictwie (zobacz: wiatrołomy). Ponadto z wiatrami tego typu związana jest niekorzystna sytuacja biometeorologiczna – w czasie ich wiania obserwuje się pogorszenie samopoczucia, wzrost podenerwowania i agresji, a także wzrost liczby samobójstw.

[madohora]

Powstanie i cechy fizyczne wiatrów fenowych wynikają z różnic, jakie występują w trakcie zmian temperatury powietrza wilgotnego i suchego w wyniku zmiany ciśnienia (zobacz: przemiana adiabatyczna, gradient adiabatyczny). Warunkiem powstania tego wiatru jest różnica ciśnienia atmosferycznego po obu stronach bariery górskiej. Różnica ta wymusza ruch powietrza. Powietrze, napotykając góry, unosi się, ochładzając się wilgotnoadiabatycznie, tj. ok. 0,6° na 100 m wysokości. W czasie unoszenia się powietrza następuje kondensacja – tworzą się chmury i deszcze. Suche już powietrze przekracza barierę szczytów górskich i opada po drugiej stronie ku dolinom. Opadając ogrzewa się, ale tym razem suchoadiabatycznie, tj. ok. 1° na 100 m. Stąd też wiatry fenowe są suche oraz znacznie cieplejsze, niż powietrze na tej samej wysokości po przeciwnej stronie gór. Im wyższa jest bariera górska, tym ta różnica może być większa.

[madohora]

Różnica temperatur powstaje wyłącznie w wyniku skraplania się pary wodnej zawartej w powietrzu. Jeżeli napływające powietrze jest suche lub góra jest zbyt niska, by zaszło skraplanie, to nie zachodzi zjawisko ogrzania powietrza po zawietrznej stronie. Zjawisko zachodzi tylko do pewnej wysokości góry. Powyżej, gdy temperatura rozprężonego powietrza jest niska i nie zawiera ono już prawie wcale pary wodnej, wzrost wysokości góry nie wywołuje tego zjawiska.

[madohora]

Zonda – wiatr fenowy, zachodni, wiejący w południowej części Ameryki Południowej.

[madohora]

Powstaje dzięki przeważającej w tej części kontynentu cyrkulacji zachodniej. Masy powietrza, napływające znad Oceanu Spokojnego, napotykając na wysoko wzniesione pasmo Andów, tracą swoją wilgoć i spływają ze wschodniego skłonu tych gór jako ciepły i suchy wiatr, silnie podnoszący temperaturę powietrza i obniżający wilgotność.

[madohora]

Wiatr puelche (wiatr ze wschodu) – wiatry fenowe w Chile wiejące na zachodnich stokach Andów.

[madohora]

Termin też jest czasami używany na określenie bryzy lądowej w Chile.

[madohora]

AMERYKA POŁUDNIOWA
caju – październikowe szkwały z lekkimi ulewami przed porą deszczową wiejące z południa we wschodniej Brazylii

[madohora]

caju – październikowe szkwały z lekkimi ulewami przed porą deszczową wiejące z południa we wschodniej Brazylii

[madohora]

nevada – jesienny i zimowy wiatr, który spada z pokrytych śniegiem i lodem gór i górskich plateau w Quito w Ekwadorze

[madohora]

pampero – południowo-zachodni bardzo silny szkwał występujący na froncie atmosferycznym w Argentynie i Urugwaju. Jego nazwa oznacza przenikliwie zimny wiatr z pampy. Towarzysza mu deszcze i burze. W ciągu doby może doprowadzić do obniżenia temperatury o 30 °C

[madohora]

Pampero – chłodny wiatr wiejący z południa nad pampasami w Argentynie i Urugwaju. Występuje od czerwca do października, wieje od kilku godzin do kilku dni, niesie dużo pyłu. Powoduje gwałtowny spadek temperatury powietrza. W rejonie Buenos Aires pojawia się średnio w roku 12 razy, a w okolicach Montevideo ponad 16 razy. Nazwą pampero są określane także wiatry wiejące z kierunku północno-zachodniego w zimie (lipiec-wrzesień) na wybrzeżu Argentyny i Urugwaju oraz w Paragwaju. Wiatr ten, często gwałtownie wieje na niskim poziomie podczas przejścia chłodnego i aktywnego frontu atmosferycznego.

[madohora]

Sudestada (zachodnie uderzenie) - wiatr w obszarze Río de la Plata z kierunków południowo-wschodnich przynoszący zamiast zimnego powietrza gwałtowny przypły wilgotnego powietrza znad Atlantyku.

[madohora]

Najczęściej powstaje na jesieni i w zimę na Półkuli Południowej. Często powoduje powodzie i gwałtowne opady. Około 90% wiatrów z południowego wschodu jest obserwowane pomiędzy kwietniem i październikiem. Sudestada jest związana z wyżem zlokalizowanym na wysokości centralnej Patagonii i niżem zlokalizowanym w zachodnium Urugwaju. Trwają zazwyczaj od 1-3 dni.

[madohora]

paramito – wschodni wiatr wiejący od lipca do września w Kolumbii. Występuje wraz z chłodnym deszczem w Bogocie

[madohora]

paramito – wschodni wiatr wiejący od lipca do września w Kolumbii. Występuje wraz z chłodnym deszczem w Bogocie[1];

[madohora]

Patagon – lokalna nazwa bardzo zimnych podmuchów zachodniego wiatru, wiejącego w południowej części Chile i przynoszącego obfite opady, głównie śniegu, na zachodnim skłonie Andów Patagońskich.

[madohora]

seca – wiatr mający cechy samowieju – przynosi suszę w Brazylii

[madohora]

sudestada – letni, morski wiatr wiejący z południowego wschodu w Argentynie i Urugwaju;

[madohora]

suracon – bardzo zimny wiatr sztormowy z deszczem, występujący w Boliwii

[madohora]

surazo – zimny, bardzo silny zimowy wiatr wiejący z południa i południowego zachodu występujący w południowej części Brazylii. Wieje w maju i czerwcu i przypomina mistrala, przy małym zachmurzeniu w Camposie i środkowym brzegu Amazonki. Przenikliwy chłód obniża temperaturę nawet poniżej 0 °C. Okres przerwy między wiatrem określa się mianem friaga. Zdarza się raz na 30 lat, że przynosi przymrozki w Camposie. Przekłada się to na pogorszenie urodzajów kawy, kukurydzy i trzciny cukrowej w tym kraju

[madohora]

temporales – podobny do monsunu letniego wiatr, wiejący z południowego zachodu, występujący w Ameryce Środkowej;

[madohora]

terral – wiatr (bryza) wiejący ze wschodu w zachodniej części Ameryki Południowej;

[madohora]

vente loku – w Rio de Janeiro określany jako szalony wiatr. Na ludzi działa drażniąco i pobudzająco

[madohora]

virason – wiatr w Chile i nad pacyficznym wybrzeżem Ameryki Południowej sprawiający swą siłą ustawanie pracy w portach. Jest przeciwny bryzie brzegowej, tzw. terralowi. Mianem tym określa się również chłodny wieczorny wiatr w Montevideo

[madohora]

zonda – zachodni i północny suchy i gorący wiatr fenowy, wiejący w południowej części Ameryki Południowej latem i zimą, głównie Argentynie. Owiewa wschodnie skłony Alp Argentyńskich. Na wysokich piętrach Andów wieje z północy. Latem przynosi gorące i zapylone powietrze, a zimą bardzo zimne. Zwany też sondo.

[madohora]

Zonda – wiatr fenowy, zachodni, wiejący w południowej części Ameryki Południowej.
Powstaje dzięki przeważającej w tej części kontynentu cyrkulacji zachodniej. Masy powietrza, napływające znad Oceanu Spokojnego, napotykając na wysoko wzniesione pasmo Andów, tracą swoją wilgoć i spływają ze wschodniego skłonu tych gór jako ciepły i suchy wiatr, silnie podnoszący temperaturę powietrza i obniżający wilgotność.

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ - www.polsatnews.pl - 20.02.2022

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ. KIEDY PRZESTANIE WIAĆ - www.tvn.pl - 20.02.2022

[madohora]

STRASZNIE WIEJE. WICHURY NAD POLSKĄ - Polityka - 20.02.2022

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ. NIE ŻYJĄ TRZY OSOBY - Interia - 20.02.2022

[madohora]

POGODA NAD POLSKĄ - Super Ekspres - 20.02.2022

[madohora]

POTĘŻNY ORKAN UDERZA W EUROPĘ - www.dobrapogoda.pl - 20.02.2022

[madohora]

WICHURY NAD POLSKĄ. TYSIĄCE ODBIORCÓW BEZ PRĄDU - www.tvn.pl - 20.02.2022

[madohora]

Koszmar szybko się nie skończy. Przed nami jeszcze dwie wichury. Jedna z nich imieniem Franklin uderzy nad ranem w poniedziałek i potrwa większą część dnia. Wiatr znów może dochodzić do 100 km/h i powodować szkody. Sprawdź, w których regionach powieje najmocniej.

[madohora]

Jeszcze zanim podliczymy koszty spowodowane przez wichurę Eunice, nadciągnie kolejna wichura, tym razem Franklin. To właśnie imię będzie na ustach Polaków na samym początku tygodnia. Żywioł uderzy jeszcze pod osłoną nocy z niedzieli na poniedziałek (20/21.02).

[madohora]

Tym razem najwięcej szkód wiatr poczyni w zachodniej połowie kraju, gdzie gwałtownie zacznie się wzmagać w drugiej połowie nocy i nad ranem, przeciągając się na cały poranek. Spodziewamy się tam porywów osiągających 80-90 km/h, a lokalnie nawet do 100 km/h.

[madohora]

Wichurze towarzyszyć będą przelotne, ale chwilami intensywne opady deszczu, niewykluczone są też burze. Znów będą połamane i powalone drzewa, zerwane dachy i przerwy w dostawach prądu. Zachowajmy szczególną ostrożność.

[madohora]

Po zaledwie jednym dniu spokoju, bardzo mocno powieje również w środę (23.02). Jeszcze przed świtem porywy do 70-80 km/h, a lokalnie do 90 km/h, spodziewane są na zachodzie kraju, a w następnych godzinach w centrum i na wschodzie. Możliwe są lokalne szkody materialne.

[madohora]

Uwięzieni w lodowym piekle. Samochody wpadały na siebie jeden za drugim. Krajobraz szokuje

[madohora]

Północne regiony Stanów Zjednoczonych nawiedziła potężna burza śnieżna, która zmieniła autostrady w lodowe piekło, w którym utknęły tysiące kierowców. Nagranie z drona potrafi zszokować.

[madohora]

Intensywne opady śniegu przy porywistym wietrze i bardzo niskiej temperaturze są za oceanem określane mianem „blizzardu”. To skrajnie niebezpieczne zjawisko, ponieważ nie tylko przyczynia się do błyskawicznego wychłodzenia organizmu, odmrożeń, a nawet śmierci poprzez zamarznięcie

[madohora]

Wywołuje też chaos na drogach, nawet głównych autostradach, które zmieniają się w prawdziwe lodowe piekło. Doświadczyli tego w ostatnich dniach kierowcy ze stanów Dakota Północna, Minnesota i Illinois, gdzie śnieżycy towarzyszył huraganowy wiatr.

[madohora]

Widoczność spadła niemal do zera, a kierowcy kompletnie nieświadomi zagrożenia, wpadali na siebie jeden za drugim, powodując olbrzymi karambol z udziałem ponad 100 pojazdów. Takich drogowych zatorów było bardzo wiele, ucierpieli w nich ludzie.

[madohora]

Sytuacja zupełnie wymknęła się spod kontroli. Służby nie były w stanie zapanować nad utrzymaniem dróg w stanie przejezdności. Niektórzy kierowcy kończyli na środkowym pasie zieleni, inni na poboczach, zsuwając się do rowów i rozbijając swoje samochody.

[madohora]

Taki lodowy żywioł możecie zobaczyć na powyższym nagraniu wykonanym z drona w okolicach Fargo w stanie Dakota Północna. Widoczna jest intensywna zamieć śnieżna, w trakcie której wichura nawiewała śnieg z poboczy na autostradę międzystanową, sprawiając, że stała się ona nieprzejezdna.

[madohora]

To świetny przykładem na to, aby podczas takich warunków pogodowych zostać w domu i nie wyjeżdżać na drogi, zwłaszcza w dłuższą podróż, bo może się ona skończyć w najmniej spodziewanym momencie.

[madohora]

Erupcja olbrzymiego wulkanu na południu Europy widoczna jest nawet z kosmosu

[madohora]

Doszło do kolejnej spektakularnej erupcji wulkanu Etna na włoskiej Sycylii. Pióropusz popiołów był na tyle duży, że udało się go uwiecznić z ziemskiej orbity przez astronautów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

[madohora]

Największa od 3 miesięcy erupcja największego wulkanu w Europie, położonego we wschodniej części Sycylii we Włoszech, spowodowała zejście lawin piroklastycznych. Na szczęście nie sięgnęły one podnóży góry, więc nie zagroziły bezpośrednio mieszkańcom.

[madohora]

Jednak na okoliczne miejscowości opadł pył, który w olbrzymich ilościach wydobywał się z najbardziej aktywnego obecnie południowo-wschodniego krateru na wysokość 10 kilometrów. Tym razem nie zachodni, lecz południowy wiatr zaczął gnać słup popiołów na północ, w kierunku Wysp Liparyjskich na Morzu Tyrreńskim.

[madohora]

Świetnie widoczne jest to na zdjęciu wykonanym przez niemieckiego astronautę Matthiasa Maurera, który uwiecznił wstęgę wulkanicznego pyłu ciągnącą się na dystansie 100 kilometrów z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a więc z wysokości 400 kilometrów nad powierzchnią ziemi.

[madohora]

Jego kolega, rosyjski kosmonauta Anton Szkaplerow, również skierował obiektyw swojego aparatu w stronę Sycylii i na olbrzymim przybliżeniu uwiecznił fontanny lawy tryskające z krateru na wysokość nawet setek metrów.

[madohora]

Kolejne epizody erupcyjne Etny są coraz bardziej intensywne, co może, ale nie musi, wskazywać na to, że wulkan szykuje się do potężnej erupcji. Nie sposób jednak tego przewidzieć, a jeśli do tego dojdzie, to nie wiadomo kiedy.

[madohora]

Przyczyną krążenia, czyli cyrkulacji powietrza w troposferze, są różnice w ogrzewaniu powierzchni Ziemi uzależnione od stref oświetlenia Ziemi. Różnice w ogrzewaniu powierzchni wywołują różnice w ogrzewaniu powietrza. Powietrze ciepłe – jako lżejsze od zimnego – unosi się, a zimne opada. Jest to zjawisko fizyczne zwane prądem konwekcyjnym. Na całej kuli ziemskiej powstają w ten sposób wyże i niże baryczne. Zróżnicowanie ciśnienia jest przyczyną powstawania wiatru. Za wielkoskalowe prądy powietrzne przyjmuje się takie prądy, które pod względem swych rozmiarów są porównywalne z wielkimi obszarami lądów i oceanów. W globalnej cyrkulacji atmosfery wyróżnia się komórki cyrkulacyjne, występujące na obu półkulach, w obrębie których odbywa się ruch mas powietrza.

[madohora]

komórka Hadleya – w niskich szerokościach geograficznych obu półkul występuje komórka cyrkulacji powietrza, zwana komórką Hadleya. Krążenie powietrza odbywa się tam między zwrotnikami a równikiem i nosi nazwę cyrkulacji pasatowej.

[madohora]

komórka Ferrela – w podzwrotnikowych i umiarkowanych szerokościach geograficznych na obu półkulach występują komórki Ferrela. Powietrze krąży między 30° a 60° szerokości geograficznej północnej i południowej.

[madohora]

komórka polarna – w okolicach biegunów cyrkulacja odbywa się w komórkach okołobiegunowych. Powietrze krąży od stabilnych układów wysokiego ciśnienia nad biegunem w stronę kół podbiegunowych.

[madohora]

Od ogólnej cyrkulacji należy odróżnić cyrkulacje lokalne, np. bryzy przy wybrzeżach mórz, wiatry dolinne i górskie, wiatry lodowcowe, pustynne (wiatr).

[madohora]

Bryza (fr. brise) – wiatr wiejący na granicy dwóch obszarów. Zmiany kierunku, występujące zwykle w rytmie dobowym, wywołane są różnicami w tempie nagrzewania się tych obszarów

[madohora]

Bryza morska jest komórką mezoskalową z płytkim przepływem wiatru w kierunku lądu, powodowana mezoskalową różnicą ciśnienia pomiędzy lądem a morzem. Komórka zawiera prądy wstępujące nad lądem, prądy zstępujące na morzu i (zazwyczaj) przepływ powrotny. Przednia część komórki bryzowej jest związana z przepływem zimnego i wilgotnego powietrza (prąd grawitacyjny). Front bryzowy powstaje na przedniej części przepływu zimnego powietrza. Głębokość pionowa frontu wynosi około 2 razy wysokość prądu grawitacyjnego powietrza przy ziemi. Na górnej części prądu mogą się tworzyć niestabilności Kelvina-Helmholtza. Z bryzą morską związana jest konwekcyjna wewnętrzna warstwa graniczna. Bibliografia dotycząca bryzy morskiej do 1800 jest stosunkowo uboga,

[madohora]

Fale dźwiękowe odgrywają istotną rolę w tworzeniu się mezoskalowego gradientu ciśnienia prowadzącego do zapoczątkowania bryzy morskiej i związane są z rozszerzaniem się ciepłego powietrza nad lądem[4]. Istnienie prądu powrotnego na wysokości około 900 m jest kwestionowane przez niektórych badaczy

[madohora]

Front bryzowy jest zjawiskiem związanym z bryzą morską. Zimne powietrze znad wody wypiera ciepłe znad lądu i w strefie konwergencji tworzy się płytki zimny front. Czasami nad frontem widać chmury typu cumulus powodowane przez wynoszenie się powietrza.

[madohora]

Maksymalny zasięg bryzy morskiej wynosi około 130 km

[madohora]

Podobne zjawisko zachodzi przy bezchmurnej pogodzie w ciepłej porze roku w górach (patrz wiatry górskie i dolinne). Zjawiskami związanymi z gradientem temperatury są bryza miejska i bryza leśna. W analogiczny sposób, tyle że na większą skalę przestrzenną i w cyklu półrocznym, powstają wiatry monsunowe.

[madohora]

Przewidywanie bryzy morskiej jest istotne w strefie brzegowej. Np. w Polsce badano własności bryzy morskiej przy studiach nad lokalizacją Elektrowni Jądrowej w Żarnowcu[6]. Prognoza bryzy morskiej jest istotna w olimpijskim żeglarstwie wyczynowym. Książka brytyjskich meteorologów Davida Houghtona i Fiony Campbell opisuje prognozę bryzy morskiej dla różnych akwenów, na których odbywają się regaty w klasach olimpijskich. Jedna z pierwszych prognoz opracowanych specjalnie dla żeglarstwa olimpijskiego powstała przed olimpiadą w 1996 dla obszaru Savannah nad wybrzeżem Atlantyku

[madohora]

Rozwój bryzy morskiej zależy nie tylko od gradientu temperatur pomiędzy powietrzem nad lądem i wodą, ale także od kierunku i siły wiatru wiatrów w dużej skali. W 1962 Biggs i Graves[9] wprowadzili indeks bryzowy zdefiniowany jako

ϵ = U 2 c p Δ T {\displaystyle \epsilon ={\frac {U^{2}}{c_{p}\Delta T}}} {\displaystyle \epsilon ={\frac {U^{2}}{c_{p}\Delta T}}}

gdzie c p = 1000 J K − 1 k g − 1 {\displaystyle c_{p}=1000{\rm {J}}{\rm {K}}^{-1}{\rm {kg}}^{-1}} {\displaystyle c_{p}=1000{\rm {J}}{\rm {K}}^{-1}{\rm {kg}}^{-1}} jest ciepłem właściwym przy stałym ciśnieniu, U jest prędkością wiatru a ΔT jest różnicą temperatur pomiędzy powietrzem nad lądem i powietrzem nad wodą określa wpływ wiatrów synoptycznych na rozwój bryzy morskiej. Dla wartości większych niż 3–10 bryza nie może się rozwinąć[

[madohora]

W literaturze żeglarskiej podawane są półempiryczne opisy rozwoju bryzy morskiej m.in. w zależności od kierunków przeważającego wiatru (wiatru gradientowego). Według tych opisów wiatry z lądu ku wodzie (1, 2) sprzyjają powstawaniu bryzy morskiej, podczas gdy kierunki (3, 4) powodują osłabienie powstawania bryzy morskiej. Do pewnej prędkości (< 25 węzłów) wiatry gradientowe znad lądu sprzyjają powstawaniu górnej cyrkulacji powrotnej. Wiatry gradientowe ze składową kierunku z ćwiartki 1 sprzyjają powstawaniu dywergencji wiatru w obszarze linii brzegowej, co dodatkowo sprzyja powstawaniu bryzy morskiej.

[madohora]

W przypadku wiatru gradientowego znad lądu z ćwiartki 1 bryza morska rozwija się od sytuacji zerowej cyrkulacji bryzowej przy brzegu, aż do dobrze rozwiniętej bryzy wiejącej na prawo od kierunku morze – ląd (na półkuli północnej).

[madohora]

Notos (także Notus; gr. Νότος Nótos ‘południe’ (strona świata), łac. Notus ‘wiatr południowy’, Auster ‘wiatr południowy’, ‘południe’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem

[madohora]

Uosabiał gorący, wilgotny, silny wiatr, wiejący z południa, niosący deszcze i mgły. W starożytnej Grecji jego imieniem oznaczano jedną ze stron świata – południe

[madohora]

Uchodził za syna tytana Astrajosa i tytanidy Eos oraz za brata Fosforosa (Hesperosa; personifikacji planety Wenus), niektórych gwiazd (personifikacji gwiazd)[c], Boreasza, Eurosa, Zefira, przypuszczalnie także Apeliotesa, Kajkiasa, Lipsa, Skirona (personifikacji wiatrów)

[madohora]

Kult jego był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników. Składano mu w ofierze czarnego barana i koguta

[madohora]

W sztuce przedstawiany jest jako młody mężczyzna z wielkimi skrzydłami u ramion, z naczyniem na wodę.

[madohora]

Wyobrażenie o bogu przejawia się w rzeźbie (fryz z I wieku p.n.e. z wizerunkami ośmiu skrzydlatych bogów wiatrów zdobiący Wieżę Wiatrów w Atenach)

[madohora]

Eol (także Ajolos; gr. Αἴολος Aíolos, łac. Aeolus) – w mitologii greckiej władca wiatrów oraz wyspy Eoli

[madohora]

Wydma – piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.

[madohora]

Pojedyncza wydma składa się ze stoku dowietrznego i zawietrznego, które rozdziela grzbiet wydmy. Stoki te są zazwyczaj asymetryczne. Nakładające się wydmy tworzą nieregularne, rozległe formy poprzeczne do kierunku wiatru – pola wydmowe.

[madohora]

Barchan, wydma sierpowata (kaz. бархан) – rodzaj ruchomej wydmy o półksiężycowatym kształcie i ramionach wysuniętych zgodnie z kierunkiem wiatru (w stronę zawietrzną), charakterystyczny dla pustyń piaszczystych, pozbawionych roślinności (Sahara, Kalahari). Wąskie ramiona przemieszczają się szybciej niż część centralna wydmy. Barchany często łączą się ze sobą, tworząc długie piaszczyste wały, które noszą nazwę wydm wałowych. Ciągną się one nieraz setki kilometrów. Powstają w klimacie suchym, stok dowietrzny jest łagodny i zbity, stok odwietrzny stromy i luźny.

[madohora]

Wiatrołom – drzewa połamane silnym wiatrem. Wiatrołomy to częsty efekt przechodzenia tornad i silniejszych wiatrów nad lasami.

[madohora]

Wiatrołomy ze względu na duże zagrożenie są usuwane z terenu, na ich usuwanie w Polsce wymagane jest uzyskanie odpowiedniego zezwolenia

[madohora]

Róża wiatrów − pojęcie stosowane w dwóch znaczeniach:

[madohora]

jako zwyczajowe określenie "róży kompasowej" – okrągłej tarczy z podziałką stopniową lub rumbową i zaznaczonymi kierunkami według stron świata, nanoszonej na stare mapy morskie i stosowanej przez żeglarzy przed wprowadzeniem kompasu magnetycznego (obecnie umieszczanie takich "róż wiatrów" na kompasach ma znaczenie czysto dekoracyjne),

[madohora]

wiatrogram, diagram wiatrów – graficzna ilustracja wieloletnich meteorologicznych statystyk kierunków i prędkości wiatrów, występujących w różnych miejscach kuli ziemskiej (również – nazwa tabel będących źródłem danych dla tych ilustracji; są w nich zamieszczane dodatkowe cechy poszczególnych sytuacji meteorologicznych).

[madohora]

Cyklon − rodzaj cyrkulacji atmosferycznej typowej dla niżów barycznych; wirowy układ wiatru w obrębie niżu (przemieszczają się po liniach spiralnych od zewnątrz do środka). Na półkuli północnej kierunek obrotu przeciwny do kierunku ruchu wskazówek zegara, zaś na południowej zgodny z kierunkiem wskazówek zegara (zob. efekt Coriolisa).

[madohora]

Cyklony występują zazwyczaj w umiarkowanych i wysokich szerokościach geograficznych, ich przechodzeniu towarzyszą zmiany pogody (zmiany temperatury powietrza, ciśnienia, prędkości wiatru, pojawienie się silnych opadów itp.). Cyklony o katastrofalnych nieraz skutkach, występujące w niskich szerokościach geograficznych określa się jako cyklony tropikalne.

[madohora]

[madohora]

Prąd strumieniowy (ang. jet stream) – intensywny, dość wąski i prawie poziomy strumień przenoszący z zachodu na wschód olbrzymie masy powietrza w atmosferze ziemskiej. Niezbyt gruba około 2 km i wąska strefa bardzo silnych wiatrów występująca na poziomie 9-12 km. Charakteryzuje się prędkością wiatru powyżej 30 m/s (108 km/h), a maksymalnie osiąga nawet 500 km/h (stąd nazwa „Jet”). Występuje w górnej części troposfery oraz dolnej części stratosfery, co odpowiada poziomowi około 200 hPa (około 12 km nad poziomem morza). Formuje się na granicy między sąsiadującymi masami powietrza o znacznej różnicy temperatur, jak między obszarem polarnym i cieplejszym powietrzem w niższych szerokościach geograficznych.

[madohora]

Zostały odkryte przez japońskiego meteorologa Wasaburō Ōishi, a pierwsze raporty zostały napisane w esperanto. Niezależnie od Wasaburo zetknęli się z nimi piloci podczas II wojny światowej.

[madohora]

Szybkość wiatru w strumieniu wzrasta bardzo szybko w miarę zbliżania się do jego środka. W zależności od gradientu temperatury jest to średnio 55 km/h zimą i 120 km/h latem, choć obserwuje się prędkości nawet rzędu 400 km/h. Światowa Organizacja Meteorologiczna określa, iż prądem strumieniowym nazywamy prądy powietrza o prędkości przekraczającej 90 km/h.

[madohora]

Prądy strumieniowe są zazwyczaj ciągłe w dużym obszarze długości geograficznych ale istnieją też przypadki prądów nieciągłych. Rozkład prądów strumieniowych ma zazwyczaj wiele meandrów (zafalowań), które propagują się na wschód, z mniejszymi prędkościami niż sama prędkość wiatru w przepływie. Każde zafalowanie wewnątrz prądu strumieniowego jest falą Rossby’ego (fala planetarna). Fale Rossby’ego są związane ze zmianami siły Coriolisa z szerokością geograficzną. Krótkie fale wewnątrz fali Rossby’ego mają długość od 1000 do 4000 kilometrów. Fale te poruszają wzdłuż grzbietów i bruzd (dolin) fal Rossby’ego.

[madohora]

Lokalizacja prądów strumieniowych ma zasadnicze znaczenie dla linii lotniczych. Wykorzystanie takiego prądu przy locie na wschód skraca jego czas, podczas gdy natrafienie na niego przy locie na zachód wydłuża czas i powoduje zwiększone zużycie paliwa. Dla przykładu przelot z zachodniego na wschodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych może być skrócony o 30 minut, jeżeli samolot wykorzysta prąd strumieniowy. Na trasach międzykontynentalnych różnica jest jeszcze większa, więc często szybciej i taniej jest wybrać dłuższą trasę (np. transatlantycką nad Grenlandią), by lecieć wzdłuż prądu strumieniowego, w porównaniu do trasy po kole wielkim między dwoma punktami.

[madohora]

Pasat (hol. passat) – stały, ciepły wiatr o umiarkowanej sile (3-4°B), wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika między 35° szerokości północnej i 35° szerokości południowej. Miał duże znaczenie w epoce żaglowców.

[madohora]

Na półkuli północnej pasat wieje z kierunku NE, a na południowej z SE, zgodnie z działaniem siły Coriolisa. Powoduje ona odchylenie kierunku poruszania się ciał na półkuli północnej w stronę bieguna północnego w prawo (z punktu widzenia poruszającego się obiektu), a na południowej w stronę bieguna południowego – w lewo. Wieją one ze strefy wyżów zwrotnikowych ku strefie niżów równikowych znajdujących się w tzw. komórce cyrkulacyjnej Hadleya.

[madohora]

Miejsce, gdzie pasaty z obu półkul spotykają się ze sobą, nazywa się międzyzwrotnikową strefą zbieżności (konwergencji) lub bruzdą niskiego ciśnienia.

[madohora]

Pasat to wiatr, a więc poziomy ruch powietrza. Aby mógł wiać, musi istnieć różnica ciśnień między obszarami na powierzchni Ziemi, która najczęściej spowodowana jest różnicami w nagrzaniu powierzchni naszej planety.

[madohora]

Cyrkulacja (ruch) powietrza (oraz jednocześnie pasaty) ma swój początek w Międzyzwrotnikowej Strefie Zbieżności. Powierzchnia Ziemi w strefie równikowej intensywnie się nagrzewa. Ogrzane, wilgotne powietrze zwiększając swoją objętość unosi się do góry a jego ciśnienie przy powierzchni spada i wtedy tworzy się niż baryczny. Para wodna zawarta w tym powietrzu ulega kondensacji i daje początek codziennym opadom nad równikiem zwanymi deszczami zenitalnymi. Powietrze zawierające już niewiele wilgoci unosi się dalej ku górze i ochładza. Odpływa w kierunku biegunów, odchylając swój kierunek ruchu w wyniku działania siły Coriolisa na NE na półkuli północnej i SE na półkuli południowej – są to antypasaty.

[madohora]

Suche i chłodne powietrze opada nad zwrotnikami, dając początek wyżom zwrotnikowym. Opadając ociepla się adiabatycznie. Stąd w strefie zwrotnikowej znajdują się całoroczne ośrodki antycyklonalne (wyżowe), warunkujące niemal bezchmurną, suchą, gorącą pogodę z bardzo niewielkimi opadami. To ciepłe i suche powietrze znad zwrotników zaczyna się przemieszczać ku równikowi, ponieważ obszar ten ma wyższe ciśnienie atmosferyczne, niż strefa równikowa.

[madohora]

Ten właśnie poziomy ruch suchego, gorącego powietrza z kierunku NE na półkuli północnej a z SE na południowej odbywający się przy powierzchni Ziemi (w dolnej warstwie troposfery) nazywany jest pasatami.

[madohora]

Deszcz zenitalny to opad atmosferyczny wynikający z konwekcji termicznej powstałej po górowaniu Słońca, występujący w strefie międzyzwrotnikowej. Ma charakter bardzo intensywnego deszczu. Nagrzana ziemia odparowuje wodę, która w postaci pary wodnej unosi się do góry, gdzie skrapla się i powstaje opad[3]. Wysoka temperatura powietrza powoduje, że krople opadu są ciepłe

[madohora]

Rozróżnia się:

monsun letni (morski) z pogodą deszczową, związaną z niskim ciśnieniem nad lądem i wysokim nad morzem,
monsun zimowy (lądowy) z pogodą suchą, spowodowaną wysokim ciśnieniem nad lądem i niskim nad morzem.

[madohora]

W monsunie letnim wiatr wieje z morza w stronę lądu, w monsunie zimowym – odwrotnie. Przyczyną powstawania monsunów są różnice w nagrzewaniu się powierzchni lądowych i wodnych. Latem ląd nagrzewa się szybciej niż woda, co powoduje unoszenie się nagrzanego powietrza, a tym samym spadek ciśnienia. W związku z różnicą ciśnień między wodą a lądem pojawiają się gwałtowne wiatry wiejące znad morza w głąb lądu. Zimą niże tworzą się nad cieplejszymi wodami, co powoduje wianie monsunów od lądu w stronę morza (wiatry wieją z obszarów o wyższym ciśnieniu do obszarów o niższym ciśnieniu).

[madohora]

Monsuny tworzą się u południowych i wschodnich wybrzeży Azji oraz w Zatoce Gwinejskiej i Ameryce Środkowej. Monsun letni ma duże znaczenie w rolnictwie w Azji – pomaga nawadniać suche obszary w głębi kontynentu. Monsun letni jest wiatrem ciepłym i wilgotnym, a monsun zimowy jest wiatrem suchym, a zarazem zimnym.

[madohora]

Letni – jest wywołany powstaniem potężnego niżu nad środkową Azją. Wiejący ku niemu znad oceanu wiatr przynosi nad ląd wilgotne powietrze a z nim obfite opady.

[madohora]

Zimowy monsun występuje, gdy słońce nagrzewa wodę, powietrze tam staje się lżejsze i unosi się do góry, a nad lądem staje się cięższe, ponieważ tam jest zimniej. I w ten sposób na lądzie powstaje wyż, a nad wodą niż.

[madohora]

Południowa oraz południowo - wschodnia Azja

[madohora]

Różnica nagrzewania się lądu i wody następuje w cyklu rocznym, nie należy mylić z bryzą gdzie nagrzewanie się lądu i wody następuje w cyklu dobowym..

[madohora]

Cyrkulacja monsunowa jest skutkiem różnic w pojemności cieplnej kontynentów i oceanów. W lecie wiatry te wieją zwykle znad oceanu, wywołując silne opady deszczu w głębi lądu. W zimie wiatry zmieniają kierunek i wieją znad lądu w stronę oceanu, co powoduje brak opadów. To zjawisko nie jest "większą skalą" bryzy dziennej i nocnej, ponieważ cyrkulacja powietrza nie zamyka się w tzw. komórkę cyrkulacji powietrza jak to następuje w przypadku bryzy.

[madohora]

Chociaż termin "monsun" został po raz pierwszy sprecyzowany w odniesieniu do subkontynentu indyjskiego, cyrkulacja monsunowa występuje również w innych regionach świata: w Europie, Afryce, Australii oraz u zachodnich wybrzeży Chile i Stanów Zjednoczonych. W przybliżeniu 65% ludności świata żyje w regionach występowania monsunów. Najbardziej znana jest cyrkulacja monsunowa, która występuje w Indiach i w południowo-wschodniej Azji. Latem powietrze nad kontynentem jest cieplejsze niż powierzchnia wody, dlatego masy powietrza przemieszczają się znad oceanu w stronę lądu. Tu dochodzi do spotkania wilgotnych mas powietrza znad oceanu z powietrzem suchym znad lądu, co wywołuje opady deszczu. Napotykając na przeszkody orograficzne (wyżyny, góry), wilgotne powietrze podnosi się, co wywołuje obfite opady deszczu, w niektórych miejscach nawet ponad 10 000 mm. Podczas zimy cyrkulacja monsunowa zmienia kierunek, a przy powierzchni Ziemi przeważają wiatry wiejące znad lądu w stronę oceanu. Monsun letni trwa w Indiach zwykle od czerwca do września. W tym czasie duże obszary zachodnich i środkowych Indii otrzymują ponad 90% rocznej sumy opadów, podczas gdy południe i północno-zachodnia część kraju otrzymuje 50-75% rocznej sumy opadów. Miesięczne sumy opadów atmosferycznych sięgają przeciętnie 200 – 300 mm, a najwyższe wartości osiągają w połowie monsunu letniego – w lipcu i sierpniu. Deszcze występujące w południowo-wschodniej części Azji także są związane z oddziaływaniem monsunu. Największe sumy opadów odnotowuje się pomiędzy majem a wrześniem. W każdym z tych miesięcy wysokość średnich sum opadów wynosi zwykle 200 mm, a sumy opadów dla trzech miesięcy łącznie osiągają zwykle wysokość 1000 mm.

[madohora]

Słowo "monsun" pochodzi od słowa arabskiego "mau-sim", czyli: sezon, pora roku. Starożytni kupcy, żeglujący po Oceanie Indyjskim i sąsiadującym z nim Morzu Arabskim, używali tego określenia, aby opisywać system kolejno zmieniających się wiatrów, wiejących podczas zimy z północnego wschodu, a z przeciwnego kierunku – południowego zachodu, podczas lata.

[madohora]

nawałnica, szkwał,
gwałtowny, krótkotrwały (do kilku minut) wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s (przy początkowej prędkości wiatru większej od 10 m/s);
najczęściej towarzyszy silnie rozbudowanym chmurom cumulonimbus.

[madohora]

Nawałnica, szkwał - burza cechująca się gwałtownym wzrostem prędkości wiatru o co najmniej 8 m·s-1 (przy początkowej prędkości wiatru większej od 10 m·s-1) i nagłą zmianą jego kierunku w połączeniu z ulewnym deszczem.

[madohora]

Szkwał – nagły wzrost prędkości wiatru o co najmniej 8 m/s od prędkości początkowej powyżej 10 m/s. Może osiągać do 9 stopni w skali Beauforta. Szkwał trwa krótko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz. Powstaje zazwyczaj tam, gdzie stykają się dwie masy powietrza o dużej różnicy temperatur. Bardzo często to zjawisko związane jest z chmurą cumulonimbus. Ostrzeżeniem przed możliwym szkwałem jest obecność na przodzie chmury burzowej tak zwanego wału szkwałowego. Szkwały mogą być związane z nawałnicą.

[madohora]

Linie szkwałowe, jeden z mechanizmów powstawania szkwałów mają specjalne oznaczenie na mapach synoptycznych pogody.

[madohora]

W modelach numerycznych pogody prognozowane są pewne średnie warunki meteorologiczne a prędkości maksymalnego wiatru (szkwału) wyznacza się na podstawie uproszczonych parametryzacji często na podstawie bardzo uproszczonych założeń. Dla przykładu, zakłada się, że nad wodą szkwały mają prędkość około 1,3 średniej prędkości wiatru z ostatniej godziny lub około 2,3 tej prędkości nad dużymi miastami. Innymi słowy zakłada się, że szkwały zależą od niejednorodności podłoża:

[madohora]

Inny schemat polega na założeniu, że cząstki powietrza na powierzchni ziemi schodzą z pewnej wysokości. Ten poglądowy mechanizm jest czasami używany w żeglarstwie regatowym, zwłaszcza na małych akwenach, bo schodzące szkwały zmieniają także kierunek pozwalając na wygranie wyścigu przez wykorzystanie bardzo lokalnych warunków. Bardzo stabilne powietrze pomiędzy wyższą wysokością a powierzchnią ziemi powoduje, że możliwość schodzenia cząstek powierza z wyższych wysokości jest utrudniona, natomiast niestabilne warunki w tej warstwie powodują, że schodzenie szkwałów jest ułatwione. Prędkość szkwałów powinna, w tym przybliżeniu, zależeć od trzech składników: prędkości średniego wiatru, energii turbulencyjnej, oraz stabilności atmosfer

[madohora]

Szkwały konwekcyjne (burze) związane są z opadającymi wiatrami, tzw. prądami zstępującymi. Te prawie pionowe ruchy powietrza są na powierzchni Ziemi odczuwalne jako gwałtowne porywy wiatru. Istnieją dwa rodzaje czasowych i przestrzennych prądów zstępujących: mikro i makro. Mikroprądy zstępujące mają skalę około 4 km i trwają pomiędzy 2–5 minut. Makroprądy zstępujące trwają dłużej od 5 do 20 minut i mają rozmiar 4–20 km. Prądy wstępujące i zstępujące występują często razem. Prąd wstępujący, który zapoczątkowuje burzę, pobiera energię ze strumieni ciepła – zarówno ze skraplającej się pary wodnej jak i strumienia ciepła od powierzchni Ziemi. Prąd ten jest wynoszony wysoko (ok. 10 km) w atmosferze i czasami tworzy kowadło cumulonimbusa. Skraplająca się woda spada w średnich wysokościach nad Ziemią (około 5 km) w postaci deszczu i zapoczątkowuje prąd zstępujący. Krople wody mogą wtedy parować a spadające kryształy topić się, te procesy oziębiają spadające powietrze. Skala przestrzenna prądów zstępujących zależy od wielkości prądów wstępujących

[madohora]

Szkwały komórek burzowych występują często na liniach szkwałowych (ang. gust front) i związane są z prądami opadającymi (ang. downdraught). Rysunek przedstawia schematycznie linię szkwałową i linię zimnego frontu, pokazane są też dwa różne prądy zstępujące. Zielonym i czerwonym kolorem zaznaczone są prądy wstępujące. Niebieskim kolorem zaznaczone są prądy zstępujące – tzw. przedni i tylny prąd zstępujący. Czasami, ale nie zawsze w tego typu systemach burzowych pojawia się tornado.

[madohora]

Szkwały wykorzystywane są w czasie regat zwłaszcza na małych jachtach. Istnieje przekonanie, że wiatr z wysokością skręca się (ang. veering) zgodnie ze wskazówkami zegara. Wobec tego szkwały, które spadają z większej wysokości na powierzchnię ziemi, przy takim założeniu, także powinny się skręcać zgodnie ze wskazówkami zegara. Tak jest jednak tylko dla sytuacji opisywanej przez model opadającego wiatru w turbulentnej warstwie granicznej. Natomiast wiatry szkwałowe spod wypiętrzonych chmur mogą się skręcać, ale kierunek skrętu zależy od struktury i przesuwania się samej komórki burzowej. W przypadku braku innych przesłanek (np. chmury) częstotliwość przychodzenia szkwałów będzie zależeć od stabilności warstwy atmosfery w pobliżu Ziemi (ok. 1 km). W regatach w klasach olimpijskich ważne są też oscylacje i częstotliwość przychodzenia szkwałów. Można to ocenić empirycznie w czasie regat. Szkwały można też mierzyć za pomocą bezpośrednich pomiarów prędkości wiatru. Duży dział fizyki atmosfery – turbulencja atmosferyczna w planetarnej warstwie granicznej – opisuje stabilność atmosfery.

[madohora]

W żeglarstwie transoceanicznym istotne są szkwały związane z komórkami burzowymi w strefie konwergencji tropikalnej czy burzach na strefach frontalnych. Globalne modele numeryczne prognoz pogody wykorzystują siatkę około 60km pomiędzy prognozowanymi punktami na Ziemi (w 2012 roku). Wobec tego pewne zjawiska podskalowe (poniżej tej siatki) nie są dobrze prognozowane przez modele globalne takie jak GFS, NOGAPS, czy model ECMWF. Oceny szkwałów opierają się na uproszczonych modelach pół empirycznych, takich jak zależność od szorstkości podłoża. W globalnych modelach fizyka procesów w warstwie granicznej jest stosunkowo uproszczona a wiele burz nie jest bezpośrednio prognozowanych ze względu na to, że mają one skalę mniejszą niż 60km. Modele mezoskalowe takie jak WRF, RAMS, MM5 umożliwiają prognozę pogody na gęstszej siatce (np. 5–15 km) i są lepsze w prognozach burz niż modele globalne. Mimo to, wiele podskalowych procesów, z którymi związane są silne i szkwaliste wiatry nie jest dobrze prognozowane. Obecnie (2012) prognozy szkwałów w strefie konwergencji tropikalnej powinny się opierać nie na globalnych modelach numerycznych, ale na danych satelitarnych takich jak aktywne (CloudSat) lub pasywne (skaterometria) techniki teledetekcyjne. W szczególności wysokość wierzchołków chmur konwekcyjnych może być używana do oceny wiatrów powierzchniowych w związku z relacją pomiędzy aktywnością prądów wstępujących określających wierzchołki chmur a siłą prądów zstępujących. Przechodzenie stref frontalnych (zimny front) jest także ostrzeżeniem przed silnymi porywistymi wiatrami. W 2012 w żeglarstwie programy nawigacyjne koncentrują się na warunkach powierzchniowych, ale to struktura pionowa atmosfery określa możliwość występowania szkwałów. Jednym z indeksów używanych do oceny możliwości wystąpienia konwekcji jest CAPE. Jest to indeks, który wykorzystuje informacje o strukturze pionowej atmosfery.

[madohora]

Ciągłe i bezpośrednie pomiary ekstremalnych wiatrów związanych ze szkwałami są dosyć trudne nad oceanami. Jedną z techniki jest skaterometria atmosfery, która jest używana do oceny prędkości i kierunku wiatru na podstawie odbicia promieni mikrofalowych od powierzchni oceanu. Skaterometry mikrofalowe działają na zasadzie aktywnego radaru, wysyłają w kierunku oceanu fale mikrofalowe i odbierają ich odbicie od powierzchni oceanu. Technika ta umożliwia ocenę prędkości wiatru nawet jeżeli powyżej są chmury, z których nie pada deszcz. Niestety opady są nadal (2012) utrudnieniem w ocenie prędkości wiatru ze skaterometrów, chociaż dla instrumentu WindSat opracowano odpowiednie algorytmy[8]. Inną techniką są pomiary echa od chmur z radaru umieszczonego w przestrzeni kosmicznej. Obecnie istnieje tylko jeden taki instrument – CloudSat. Wprawdzie CloudSat nie daje bezpośrednio informacji na temat prędkości wiatru na powierzchni Ziemi, ale można ocenić wysokość wierzchołków chmur i strukturę opadu (konwekcyjną vs stratyfikowaną). Pomiar ten jest jednak ograniczony ponieważ CloudSat nie skanuje powierzchni Ziemi. Pomiary w podczerwieni dają także informację na temat wysokości wierzchołków chmur ponieważ mierzona jest temperatura w jakiej następuje emisja promieniowania podczerwonego. Emisja ta zależy od wysokości chmur nad powierzchnią Ziemi. Istnieją sondy oceaniczne, np. sieć dryfterów, które są w stanie dokonywać pomiarów wiatru przy powierzchni oceanu nawet w ekstremalnych warunkach takich jak huragany. Jednak ich operacyjne zastosowania są obecnie (2012) ograniczone.

[madohora]

[madohora]

POGODA METEO

[madohora]

Biały szkwał – nagły i porywisty wiatr, rodzaj szkwału. Według Słownika Meteorologicznego Amerykańskiego Towarzystwa Meteorologicznego nazwa "biały szkwał" (ang. "white squall") jest związana z faktem, że chmury burzowe, normalnie obserwowane na niebie przed przyjściem silnego wiatru, nie są obserwowane w wypadku białego szkwału. Szkwał przychodzi z jasnego nieba i jest dla obserwatora nagły. Jedyną zapowiedzią są zawieszone w powietrzu krople wody i załamujące się fale widoczne jako biaława zawiesina.

[madohora]

Istnieje klasa zjawisk meteorologicznych, które są gwałtowne, nieoczekiwane i trudne do przewidzenia przez osobę bez specjalnych instrumentów pomiarowych. Niektóre mechanizmy fizyczne zostały opisane po raz pierwszy w pracy Teda Fujity z 1985, który odróżnia je od zjawiska tornada. Jednym z możliwych mechanizmów jest prąd zstępujący związany z systemem burzowym. Jeżeli prąd jest szybki i trwa krótko nazywany jest prądem zstępującym. Prądy spadające klasyfikuje się na lokalne prądy zstępujące (ang. microburst) – na obszarze poniżej 4 km, trwające 2-5 minut, z prędkością wiatrów dochodzącą do 75 m/s, silne prądy zstępujące (ang. macroburst) – na obszarze powyżej 4 km, trwające 5-30 minut, z prędkością wiatrów dochodzącą do 60 m/s.

[madohora]

Inne zjawiska, które przychodzą gwałtownie i które trudno przewidzieć to wiatry katabatyczne, spływające z gór wzdłuż np. wybrzeża Morza Śródziemnego.

[madohora]

Ernst w 1975 opisał zdjęcia satelitarne linii łukowej, którą nazywa białym szkwałem.

[madohora]

Określenia "biały szkwał" powszechnie używa się do opisania zjawiska meteorologicznego z 21 sierpnia 2007 roku. Nad Mazurami przeszła wtedy silna burza z opadami deszczu i gradu. W swojej strukturze była burzą wielokomórkową. Na dwie godziny przed przyjściem gwałtownego wiatru obserwacje wskazywały na rozbudowujące się szybko niskie chmury cumulus congestus, a o godzinie 15. burza była w stadium maksymalnego rozwoju, widoczna w całym regionie i przemieszczała się w kierunku na północ i północny zachód. Potężnym, wypiętrzonym do tropopauzy burzom, towarzyszą gwałtowne prądy zstępujące, które w zderzeniu z powierzchnią ziemi tworzą front szkwałowy rozprzestrzeniający się od burzy. Na stacji meteorologicznej w Mikołajkach, która znalazła się obszarze takiego frontu, zanotowano znaczną zmianę kierunku wiatru, przyrost prędkości wiatru do 120 km/h i spadek temperatury z 28 °C do 16 °C. Przechodzeniu frontu szkwałowego towarzyszyło sfalowanie i spienienie powierzchni jezior.

[madohora]

Nazwa "biały szkwał" dla określenia burzy z 2007 roku powstała ad hoc, bez analizy zjawiska, była nośna medialnie. Być może nadawała się, by jakoś nazwać tragiczne wydarzenie w pierwszej chwili. Nie jest to jednak nazewnictwo prawidłowe, gdyż biały szkwał występuje przy pogodnym niebie. Liczne filmy w internecie, relacje naocznych świadków i obserwacje meteorologiczne wskazują, że był widoczny gwałtowny rozwój burzy i jej nadciąganie.

[madohora]

BIAŁY SZKWAŁ CO TO TAKIEGO - www.tawernaskipperow.pl

[madohora]

sztorm [niem.],
bardzo silny wiatr (prędkość 75–117 km/h) wiejący nad obszarami mórz i oceanów.

[madohora]

Sztorm (z ang. Storm i z niem. Sturm) – zjawisko meteorologiczne, występujące nad obszarami mórz i oceanów w postaci silnego, porywistego, długotrwałego wiatru o sile nie mniejszej niż 8° w skali Beauforta. Pogodzie sztormowej zwykle towarzyszy odpowiednio silne falowanie powierzchni wody. Często występują również rzęsiste deszcze, znacznie ograniczające widzialność. W razie prognozowanego sztormu, jednostki o mniejszej dzielności morskiej zwykle nie opuszczają portu, a te będące w morzu starają się znaleźć schronienie w porcie lub na osłoniętym kotwicowisku. Jednak przebywanie w czasie silnego sztormu (czy huraganu) w porcie bez dostatecznej osłony czy na nie dostatecznie osłoniętym kotwicowisku może być bardziej niebezpieczne, niż sztormowanie na wodach otwartych.

[madohora]

Dla zapobiegania niszczenia wybrzeża morskiego przez sztormowe fale (abrazja) bywają budowane odpowiednie umocnienia.

[madohora]

Odnotowany w gdańskiej prasie silny sztorm 27 września 1785 spowodował zatonięcie brytyjskiego statku „General Carleton” w okolicy Dębek

[madohora]

W Polsce sztormy o ogromnej sile wystąpiły zimą 1913/1914, 1917/1918 i 1921/1922. Niemieckie służby ochrony wybrzeża zanotowały, że w latach 1872–1925 na trzykilometrowym odcinku wybrzeża koło Darłowa ląd cofnął się o 70–100 metrów. W roku 1884 fale zmyły w Darłówku kilka domów. W pamięci mieszkańców wybrzeża pozostały wielkie sztormy z roku 1955, 1962, a także ze stycznia 1983 oraz ze stycznia i lutego 1993. Żywioł morza pożarł plażę, kawałki wydm i niektóre urządzenia techniczne zimą 2007. Urząd Morski w Słupsku, gospodarz wybrzeża od Dźwirzyna pod Kołobrzegiem po Łebę, wyliczył straty sztormowe z 2007 na ponad 18 milionów złotych. Runęły 652 drzewa, wielkie szkody powstały w Kołobrzegu w rejonie Szańca Wschodniego oraz w Dźwirzynie.

[madohora]

[madohora]

Kotwicowisko – wyznaczony akwen znajdujący się w bezpiecznej odległości zarówno od lądu, jak i budowli hydrotechnicznych, przeznaczony dla jednostek pływających na miejsce postoju na kotwicy. Jest to akwen o dnie dostatecznie płytkim, trzymającym kotwicę (odpowiednio zwartym), a jednocześnie nie blokującym jej (np. oczyszczony z wraków). Kotwicowisko jest zwykle osłonięte z jednej lub kilku stron od fali i wiatru przez naturalne przeszkody, takie jak wyspy i półwyspy, lub tworzone przez człowieka budowle, np. falochrony.

[madohora]

Kotwicowisko może służyć czasowemu postojowi jednostek, np. przed wejściem do portu, stoczni, śluzy, kanału itp. i znajduje się wtedy na redzie, a czasem wręcz w obrębie awanportu, ale może również służyć stałemu postojowi jednostek czasowo wycofanych z użytkowania, przeznaczonych na sprzedaż, oczekujących na złomowanie itp.

[madohora]

Za zjawisko meteorologiczne uznaje się różnorakie przejawy procesów i zjawisk fizycznych zachodzących w atmosferze, które mogą być obserwowane w powietrzu lub na powierzchni Ziemi. Do zjawisk meteorologicznych nie zalicza się chmur. Dzieli się je ze względu na ich naturę: może to być obecność wody w różnej postaci (hydrometeory) lub cząstek stałych (litometeory), mogą to być zjawiska świetlne (fotometeory) lub elektryczne (elektrometeory).

[madohora]

Skala Beauforta – skala służąca do opisu siły wiatru w stopniach Beauforta (B)

[madohora]

Skalę opracował w 1806 r. Francis Beaufort, irlandzki hydrograf, oficer floty brytyjskiej. Początkowo nie określała ona prędkości wiatru, lecz wymieniała ilościowe cechy od 0 do 12 określające sposób w jaki powinny pływać żaglowce - od wystarczającego, aby mieć sterowność, do takiego, przy którym żadne płótna żaglowe nie wytrzymają. Skala stała się standardem w zapisach dzienników okrętowych floty królewskiej w końcu lat 30. XIX wieku.

[madohora]

Została zaadaptowana do użytku na lądzie w latach 50. XIX wieku. Jej wartości posłużyły do cechowania liczby obrotów anemometrów. Taka skala została zestandaryzowana dopiero w 1932 r. i od tego czasu zaczęła wchodzić do użytku w meteorologii. W czasach współczesnych do opisu huraganów używa się skali Saffira-Simpsona, której kategoria 1 odpowiada 12 stopniowi skali Beauforta. Kategoria F1 skali Fujity opisującej tornada, również zaczyna się od 12 stopnia skali Beauforta.

[madohora]

Pojawienie się ciemniejszej, okrągłej plamy na powierzchni wody, która wyznacza punkt styku wiru z powierzchnią wody.
Uwidocznienie się rotującej spirali wokół plamy.
Uniesienie się chmury rozpylonych kropel wody nad plamą, rozwój leja kondensacyjnego.
Etap „dojrzały”, z najlepiej rozwiniętymi i widocznymi: lejem kondensacyjnym i chmurą rozpryskiwanych przez wiatr kropel wody morskiej.
Etap rozpraszania – zanik leja i chmury kropel wody.

[madohora]

[madohora]

Wiry powietrzne (ang. whirlwinds) – grupa zjawisk meteorologicznych, które przybierają postać kolumny powietrza szybko obracającej się wokół osi pionowej. W przyrodzie występuje szerokie spektrum wirów, od małych zawirowań, które tworzą się w pobliżu budynków po ich zawietrznej stronie, przez wiry pyłowe niezwiązane z chmurami, po znacznie potężniejsze tornada (trąby powietrzne) towarzyszące superkomórkom burzowym.

[madohora]

Rodzaj tego zjawiska jest zależny od specyfikacji obszaru i bieżących warunków pogodowych, które umożliwiają tworzenie się intensywnych zjawisk meteorologicznych[2]. Występują różnice w wyglądzie leju pomiędzy trąbą lądową i wodną. Te, które pojawiają się nad lustrem wody, przypominają bardziej cylinder, są też smuklejsze, słabsze i zwykle trwają krócej, a w początkowych fazach rozwoju często są niewidoczne

[madohora]

Wir powietrzny powstaje, gdy nad jakimś obszarem zderzają się dwa prądy powietrzne, które mają różne właściwości[4]. Zjawisko przyjmuje postać leja, gdy ciśnienie w środku wiru się obniża. Lej staje się widoczny w efekcie kondensacji pary wodnej i porwanych z powierzchni ziemi cząsteczek kurzu, pyłu oraz odłamków różnego pochodzenia

[madohora]

[madohora]

Orkan, gw ałto w n a b u rza

[madohora]

orkan,
używana niekiedy nazwa → huraganu.

[madohora]

Orkan – najsilniejsze cyklony pozatropowe występujące w Europie. Tworzą się jako cykloniczne wichury na obszarach z niskim ciśnieniem atmosferycznym. Takie obszary są powszechne na północnym Atlantyku. Państwa najbardziej narażone na wystąpienie orkanów to Wielka Brytania, Irlandia, Holandia, Norwegia i Islandia.

[madohora]

[madohora]

Huragan – zjawisko silnego wiatru, w którym średnia prędkość wynosi powyżej 33 m/s (nie mniej niż 12° w skali Beauforta). Siłę huraganów mierzy się za pomocą skali Saffira-Simpsona, gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym. Najczęściej mianem huraganów określa się odpowiednio silne cyklony tropikalne. Huragan jest nazwą stosowaną dla zjawisk występujących nad akwenami Oceanu Atlantyckiego, natomiast tajfun – dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego.

[madohora]

Huragany powstają nad akwenami, w których temperatura wody przekracza 26,5 °C. Huragany tworzą się nad wodami Atlantyku, a najbardziej narażonymi na nie obszarami świata są południowe rejony Stanów Zjednoczonych oraz wybrzeża Afryki.

[madohora]

Nazwa „orkan” pierwotnie oznaczała „cyklon tropikalny formujący się w pewnych rejonach Oceanu Indyjskiego”, ale obecnie, w wielu krajach, w tym w Polsce, używana jest do określenia huraganów atlantyckich docierających do Europy.

[madohora]

[madohora]

tornado [hiszp.],
trąba powietrzna,
intensywny wir powietrzny (czasami układ wirów) sięgający powierzchni Ziemi, związany z chmurą burzową Cumulonimbus (burza).
Ma niewielką średnicę (od kilku do kilkuset m), często wewnątrz wiru (wirów) występuje charakterystyczna chmura w kształcie lejka bądź wrzeciona (stąd nazwa trąba powietrzna), powstająca w wyniku kondensacji pary wodnej w obszarze obniżonego ciśnienia (o kilkadziesiąt i więcej hPa) wewnątrz wiru; wiatr, skierowany ku górze, wieje po torach spiralnych wzdłuż osi wiru z prędkością 50–500 m/s i większą. W miejscu, gdzie tornado dotyka powierzchni gruntu, powstaje chmura kurzu, śmieci i liści, w przypadku intensywnego tornada zawierająca też drzewa, kamienie, cegły i in. obiekty porwane z powierzchni Ziemi. Tornado pojawiające się nad zbiornikami wodnymi porywa pewne ilości wody z powierzchni zbiornika i nosi nazwę trąby wodnej. Rozmiar tornada najczęściej określa się na podstawie szerokości tzw. ścieżki zniszczeń na trasie wędrującego wiru; wynosi ona od kilku do kilkuset m; długość ścieżki waha się od kilku m do kilkuset km. Czas życia tornada jest też bardzo zróżnicowany — od kilku s do kilku godzin, a typowa prędkość jego przesuwania się wynosi 10–30 km/h, chociaż niemal stacjonarne czy wędrujące z szybkością 100 km/h tornada nie należą do rzadkości. Silne tornado jest najgwałtowniejszym ze zjawisk atmosferycznych, najczęściej spotykane nad środkowymi stanami USA (tzw. aleja tornad), gdzie rocznie występuje przeciętnie ok. 800–1000 tornad, które są odpowiedzialne w sumie za ok. 80 zgonów i 1500 poważnych zranień; częste nad kontynentem australijskim, sporadycznie pojawiają się nad lądami w innych częściach świata, w tym także w Polsce (np. 1987 w Białymstoku). Jak dotąd jedynym sposobem zmniejszenia strat powodowanych przez silne tornada jest sprawny system prognozowania tego zjawiska i ostrzegania o nim oraz budowa schronów czy specjalnie wzmocnionych części budynków, w których ludzie mogą się ukryć w razie zagrożenia

[madohora]

Tornado (z hiszp. tornar – kręcić się), trąba powietrzna – gwałtownie wirująca kolumna powietrza, będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą cumulonimbusa. Tornada osiągają różne rozmiary. Zwykle przyjmują postać widzialnego leja kondensacyjnego, węższym końcem dotykającego ziemi. Dolna część leja jest często otoczona chmurą odłamków i pyłu. Widoczna część zawirowania poniżej podstawy chmury burzowej stanowi ok. 10% całego procesu, który wówczas zachodzi

[madohora]

Tornada zaobserwowano na każdym kontynencie oprócz Antarktydy, jednak najwięcej tornad rocznie notuje się w Stanach Zjednoczonych. Większość ma prędkość wiatru nie większą niż 180 km/h, szerokość leja do 75 metrów i pozostaje w kontakcie z powierzchnią ziemi na tyle długo, by przemierzyć po jej powierzchni kilka kilometrów. Najsilniejsze wytwarzają wiatr o prędkości do 480 km/h (tornado w okolicach Oklahoma City, 3 maja 1999), osiągają szerokość leja wynoszącą 2 km i przemierzają do 100 km. Największe tornado w historii miało ponad 4 km szerokości (tornado w okolicach El Reno, 31 maja 2013). Intensywność tornad mierzy się w skali Fujity lub w skali TORRO. Większość najbardziej niszczycielskich zjawisk formuje się w chmurach burzowych zwanych superkomórkami[9]. W Polsce tornada są nazywane trąbami powietrznymi i mają przeważnie znacznie mniejszą siłę, niż zjawiska występujące w Alei Tornad.

[madohora]

Ze względu na warunki, w których powstają, wszystkie tornada można podzielić na dwie główne grupy

[madohora]

Najbardziej klasyczny i zazwyczaj najgroźniejszy rodzaj tornada. Mają kształt leja o różnej średnicy (od cienkich przypominających sznurek do bardzo szerokich). Stanowią większość najbardziej niszczycielskich tornad, a najsilniejsze z nich osiągają prędkość wiatru do 480 km/h (EF5 w skali Fujity). Procesy fizyczne związane z powstawaniem cyrkulacji powietrza w tornadzie superkomórkowym związane są z niestabilną konwekcyjnie atmosferą, obecnością mezocyklonu w superkomórkach burzowych oraz istnieniem zmian kierunku i prędkości wiatru z wysokością.

[madohora]

Chmury powstają, gdy parujące powietrze ochładza się w miarę wysokości, aż w końcu się skrapla. Cumulonimbusy (chmury burzowe) powstają zazwyczaj, gdy ciepłe powietrze zderza się z chłodnym. Zimne powietrze, jako cięższe, wsuwa się pod ciepłe i wypycha je w górę. Tak silnie wstępujące masy powietrza zwykle powiększają chmurę do rozmiarów cumulonimbusa. Chmury te mogą także powstawać w inny sposób. Wewnątrz chmury wytwarzane jest dodatkowe ciepło, które nie tylko pomaga chmurze rosnąć, ale także zasysa dodatkowe masy powietrza. Jeżeli będą występować różne kierunki wiatrów na różnych wysokościach, powietrze wewnątrz chmury może zostać wprawione w ruch wirowy. Ten pionowy, wstępujący ruch powietrza nazywamy mezocyklonem. Chmura w której on występuje nazywana jest superkomórką. Cumulonimbusy zawdzięczają swój kształt kowadła niewidzialnemu powietrznemu sufitowi zwanemu Tropopauzą. Gdy wstępujące powietrze do niej dociera nie jest w stanie dalej parować więc rozlewa się na boki.

[madohora]

Mezocyklony wsysają ogromne masy powietrza, więc w superkomórkach prądy są na tyle silne, aby przebić się przez tropopauzę. Do powstania tornada potrzebny jest także prąd skierowany ku ziemi (prąd zstępujący). Występuje na przednich częściach burzy. Prądy wsysane przez mezocyklon po drodze także się ochładzają. Na brzegach superkomórki (bo tam oddziaływanie silnych prądów wstępujących jest o wiele słabsze) powietrze ochładza się i przez to zwiększa masę, w efekcie opada w dół. Może wtedy powstać tzw. wiatr szkwałowy (o którym mowa będzie poniżej). Jeśli jednak przy opadaniu prądy wstępujące go odchylą, zacznie wirować. Powstanie wtedy nisko zawieszona obracająca się w poziomie chmura stropowa. Kiedy prąd zstępujący dotknie ziemi staje się tornadem. Tornada wsysają to co jest w ich pobliżu, ponieważ wewnątrz leja ciśnienie jest o wiele niższe niż na zewnątrz.

[madohora]

To rodzaj tornad, których powstanie nie jest związane z działalnością mezocyklonu w superkomórce burzowej. Nazwę trąby lądowe (ang. landspout) zaproponował Howard B. Bluestein w latach 80. XX wieku i szybko stała się powszechnie używana. Są nazwane przez analogię do trąb wodnych, ale występują nad lądem Trąby lądowe związane są z komórkami chmurowymi cumulus congestus, a nawet zwykłymi cumulusami. A dokładnie liniami frontalnymi, czyli wszędzie gdzie horyzontalna zmiana prędkości wiatru przyczynia się do tworzenia cyrkulacji powietrza. W odróżnieniu od tornad superkomórkowych wir powietrza potrzebny do utworzenia trąby lądowej jest skoncentrowana w warstwie granicznej, czyli poniżej podstawy chmur. Warunkiem powstawania trąb lądowych jest dobrze wymieszana warstwa graniczna, w której istnieje zmiana temperatury w pionie z tzw. gradientem suchoadiabatycznym (niestabilna atmosfera), co pozwala na silny ruch wstępujący. Procesy dynamiczne tworzenia się trąb lądowych podobne są do trąb wodnych, które powstają zazwyczaj w rejonach tropikalnych nad wodą lub w rejonach gdzie zimne powietrze przemieszcza się nad ciepła wodą, co powoduje dużą niestabilność w warstwie granicznej. Jednak te procesy są różne od dynamiki tornad superkomórkowych.

[madohora]

Trąby lądowe często powstają w silnych prądach wznoszących z chmur kłębiastych (zazwyczaj burzowych), gdy wiatry blisko powierzchni ziemi wieją z przeciwnych stron[15]. Te tornada są zwykle o wiele słabsze od tornad superkomórkowych, ale najsilniejsze mogą osiągać w skali Fujity siłę F2, a w ekstremalnych przypadkach F3. Mają zwykle kształt wąskiej rury, są smuklejsze niż tornada powstałe za sprawą mezocyklonu. Charakteryzują się mniejszym i węższym lejem kondensacyjnym, który zazwyczaj nie osiąga powierzchni ziemi, a pierwszymi, widocznymi objawami pojawienia się trąb lądowych są unoszone odłamki. Dopiero potem wir jest widoczny przy powierzchni ziemi dzięki pyłom zawieszonym w powietrzu i rozpoczęciu kondensacji. Mogą tworzyć się gdziekolwiek pojawia się burza: najczęściej w rozwijających się komórkach burzowych, ale także w przechodzących chłodnych frontach atmosferycznych, a nawet w superkomórkach. Możliwe jest również ich pojawienie się w wypiętrzających się cumulusach. Ich cykl życia i proces powstania może trwać kilka minut. Skala przestrzenna tornad lądowych jest mała, stąd trudno je przewidzieć.

[madohora]

Tornado, w którym dwa lub więcej wiry obracają się wokół wspólnego środka. Występują często w intensywnych tornadach. Tego typu tornada zostawiają wąskie pasy silniejszych zniszczeń. Czasami trudno jest zauważyć wiry oddzielnie ze względu na maskującą rolę odłamków niesionych przez tornada

[madohora]

To słabsze tornado, które tworzy się blisko większego tornada w obrębie tego samego mezocyklonu. Tornado satelickie wydaje się obracać wokół większego wiru

[madohora]

Tak określa się tornada i trąby powietrzne występujące nad wodą. Istnieje podział ze względu na sposób powstania, tak jak w przypadku tornad nad lądem:

Trąby wodne niezwiązane z mezocyklonem – powstają nad wodą w sposób podobny do trąb lądowych. Mają smukły kształt, taki jak trąby lądowe. Jest to najpowszechniejszy rodzaj trąb wodnych. Powstają kiedy nad ciepłą wodę napływa zimne powietrze, czasami podczas dobrej pogody, przy której na lądzie nie powstają tornada. Wypiętrzające się chmury kłębiaste powodowane przez różnice temperatur oraz przez czynniki dynamiczne prowadzą do powstawania trąb wodnych. Najczęściej ich intensywność osiąga F0 lub F1, a średnica leja rzadko przekracza 30 metrów. Klimatycznie powstają najczęściej w tropikach i subtropikach, rzadko obserwowane są także latem nad Bałtykiem

[madohora]

Trąby wodne związane z mezocyklonem – powstają w obecności mezocyklonu w superkomórkach burzowych nad wodą. Mogą być o wiele intensywniejsze i groźniejsze niż trąby wodne nie związane z mezocyklonem

[madohora]

Formacje z wyglądu przypominające tornada, ale niebędące nimi:

[madohora]

Tornado linii szkwałów (pot. wiatr szkwałowy) (ang. gustnado) to pionowa kolumna wirującego powietrza przypominająca tornado, która może występować na przednich krawędziach burz i we frontach w strefie silnych uderzeń wiatru[25]. Wiatr w wirze jest zazwyczaj znacznie słabszy niż w tornadach. Wiatr szkwałowy osiąga siłę F0 lub F1 (w skali Fujity). Jednak i one mogą się przyczyniać do sporych zniszczeń. Powstają, gdy zimne, suche powietrze z przedniej części chmury opadając przepływa przez ciepłe i wilgotne powietrze przed chmurą, lecz nie dochodzi do wirowania prądu zstępującego. Wirowanie wiatru szkwałowego jest związane z zetknięciem się z ziemią, co uniemożliwia dalsze zstępowanie w dół. Przy występujących uskokach wiatru blisko powierzchni ziemi, rotacja pozioma może być odchylona do pionu i powstaje wiatr szkwałowy. Wir nie ma styczności z podstawą chmury (stąd nie jest tornadem), a jedynie z powierzchnią ziemi i zazwyczaj widoczny jest tylko jako chmura wirujących odłamków i pyłu przy powierzchni ziemi.

[madohora]

Wir pyłowy (ang. Dust devil) to wirująca kolumna powietrza przypominająca tornado. Formują się one zazwyczaj pod bezchmurnym niebem i nie osiągają siły nawet najsłabszych tornad. Kolumna widoczna jest zwykle jako niewielki wirujący lej piasku i kurzu. Wir istnieje blisko gruntu i może powstać, gdy gorące powietrze przy powierzchni ziemi szybko unosi się do góry przechodząc przez strefę chłodniejszego powietrza o niższym ciśnieniu. W Polsce to zjawisko jest bardzo częste.

[madohora]

Zazwyczaj mają średnicę mniejszą niż metr i wiatr poniżej 70 km/h, ale zdarzały się przypadki wirów o średnicy 90 metrów i wiatru powyżej 100 km/h (czyli siła tornada F0 w skali Fujity). Takie wiry mogą stwarzać niewielkie zagrożenie.

[madohora]

Ognisty wir (pot. Tornado ogniste) to wirujący słup ognia. Wir powstaje, gdy podczas pożaru, silne prądy powietrza unoszą słupy ognia, a temperatura nagrzanej przez pożar ziemi jest skrajnie różna od temperatury powietrza.

[madohora]

Większość tornad przybiera kształt wąskiego leja kondensacyjnego o szerokości do kilkuset metrów z chmurą odłamków przy powierzchni ziemi.

[madohora]

Niewielkie i słabe trąby lądowe mogą być widoczne, jako mały wir pyłu zawieszonego w powietrzu przy powierzchni ziemi. Nawet jeśli lej kondensacyjny jest niewidoczny, to przy wietrze powyżej 64 km/h cyrkulacja jest zdefiniowana jako trąba powietrzna.

[madohora]

Tornado o cylindrycznym kształcie i względnie małej wysokości jest określane jako tornado kominowe (ang. stovepipe tornado). Duże tornada o pojedynczym wirze mogą przyjmować kształt szerokich klinów i są określane jako tornado klinowe (ang. wedge tornado). Klin tornada może być tak szeroki, że wygląda jak blok ciemnych chmur, szerszy niż wysokość podstawy chmury. Nawet doświadczeni obserwatorzy mogą mieć z większej odległości problem z rozróżnieniem nisko wiszących chmur od szerokiego tornada klinowego. Wiele najgroźniejszych tornad ma kształt szerokiego klina. Warto zwrócić uwagę na to, że z daleka wyglądają jak wąskie tornada, przez co wiele ludzi myli je ze słabymi tornadami.

[madohora]

Tornada w stadium zanikania przypominają zwykle wyglądem cienkie linie i często przyjmują skomplikowane, skręcone kształty. Te tornada określa się mianem tornado w kształcie liny (ang. rope tornado). Niektóre tornada mogą być cienkie przez cały swój cykl życia, a mimo to powodować duże szkody. W tornadach rozmiar niekoniecznie jest związany z intensywnością (co nie oznacza, że tornado EF1 będzie miało 2 kilometry a EF5 40 metrów, to akurat jest niemożliwe, chodzi o takie przypadki, gdy jedno tornado ma np. 1,5 km a drugie 2 km, w tym pierwsze posiada siłę 400 km/h a drugie 360 km/h).

[madohora]

Tornada z wieloma wirami mogą wyglądać jak gromada wirów lub, pod wpływem zakrycia przez odłamki, pył i krople wody, mogą wyglądać jak pojedynczy lej.

[madohora]

Tornada mogą być zasłonięte warstwą deszczu lub pyłu, co uniemożliwia ich śledzenie i zwiększa ryzyko nagłego pojawienia się tornada.

[madohora]

W Stanach Zjednoczonych średnio tornado ma szerokość 150 metrów, a przeciętne ścieżka zniszczeń osiąga 8 kilometrów długości. Spektrum wielkości tornad jest szerokie. Słabe lub zanikające tornada mogą mieć szerokość 1–2 metrów. Zanotowano tornado o drodze zniszczeń długiej na zaledwie 2 metry. Z drugiej strony szerokie tornada mogą pozostawiać pas zniszczeń szeroki na 1,6 kilometra[28]. Tornado, które zaobserwowano w Hallam w Nebrasce 22 maja 2004 roku miało w pewnym momencie szerokość 4 kilometrów

[madohora]

Najdłużej pozostającym przy ziemi zanotowanym tornadem było słynne Tri-State Tornado, które uderzyło w Missouri, Illinois i Indianę 18 marca 1925 i zostawiło 352-kilometrowy pas zniszczeń. Wiele tornad, które zdają się mieć drogę zniszczeń dłuższą niż 160 km, jest w istocie rodzinami tornad pojawiających się po sobie w krótkim czasie. Nie ma dowodu, że tak było w przypadku tornada Tri-State

[madohora]

Istnieje związek pomiędzy siłą tornada a długością trasy tornada: im silniejsze tornado, tym zazwyczaj ścieżka zniszczeń jest dłuższa (średnio tornado F5 jest na ziemi przez 50 km, a F0 przez kilometr). Również średnia szerokość leja tornada rośnie wraz z jego siłą, średnio tornada F0 mają szerokość około 30 metrów, a F5 ponad pół kilometra. W praktyce występują tornada, które mają własności inne niż typowe – np. silne tornada o wąskim leju.

[madohora]

Tornada mogą mieć różne barwy w zależności od tego gdzie się tworzą. Tornada powstające w suchych warunkach, mogą być niewidoczne oprócz wirujących odłamków przy powierzchni ziemi. Lej kondensacyjny, który podnosi mało pyłu i odłamków może być szary lub biały. Podczas przemieszczania się nad wodą tornada mogą przybrać białą lub niebieską barwę. Leje przesuwające się wolniej i wsysające wiele odłamków są zazwyczaj ciemne i przybierają kolor przenoszonego materiału. Tornada na wielkich równinach przybierają często czerwoną barwę ze względu na kolor ziemi, a wiry przechodzące nad terenami górskimi mogą być śnieżno białe ze względu na obecność śniegu.

[madohora]

Cyrkulacja powietrza w tornadach jest zazwyczaj przeciwna do ruchu wskazówek zegara na półkuli północnej (cykloniczna). Podczas gdy układy frontalne i cyklony tropikalne wirują cyklonicznie na półkuli północnej pod wpływem efektu Coriolisa, to burze i tornada są na tyle niewielkie, że bezpośredni wpływ tego efektu jest znikomy. Superkomórki i tornada wirują cyklonicznie podczas przeprowadzania różnych symulacji, nawet jeśli efekt Coriolisa jest pomijany.

[madohora]

Podobnie cyrkulacja w trąbach lądowych jest związana ze średnim przepływem wiatru w warstwie granicznej na linii szkwału z południa oraz w wiatrami z zachodu za linią szkwału.

[madohora]

Około 1 procent tornad kręci się w kierunku antycyklonicznym. Zwykle tylko trąby lądowe i gustnada mogą mieć taką rotację. Jednak czasem (raz na tysiąc przypadków) również tornada powstające z cyklonicznie, bądź antycyklonicznie (ang. left-movers), obracającej się superkomórki wirują antycyklonicznie

[madohora]

Większość groźnych tornad (o sile F3 w skali Fujity lub większej) powstaje w chmurach burzowych zwanych superkomórkami. Chmury te charakteryzują się obecnością wirującej cyrkulacji powietrza w obrębie prądów wznoszących, czyli tzw. mezocyklonu (meteorolodzy wyróżniają kilka skal wielkości: lokalne, mezoskalowe i wielkoskalowe). Ogólnie mówiąc, superkomórki (podobnie jak inne burze) tworzą się w niestabilnej atmosferze poprzez zamianę energii potencjalnej na energię kinetyczną ruchu powietrza (energia potencjalna dostępna konwekcyjnie) oraz oddawanie ciepła utajonego pary wodnej. W niestabilnej atmosferze panują warunki sprzyjające silnej konwekcji i rozwojowi gwałtownych burz: obecność wilgotnego, nagrzanego słońcem powietrza przy powierzchni ziemi w rejonach, gdzie występuje duży pionowy gradient temperatury (temperatura powietrza w troposferze spada szybko wraz z wysokością). Do powstania superkomórek potrzebne jest również występowanie znacznego pionowego uskoku wiatru, czyli dużej zmiany prędkości i kierunku wiatru wraz z wysokością (umownie często przyjmuje się wartość przynajmniej 20 m/s (40 węzłów) w warstwie 0–6 km nad ziemią). W przypadku bardzo dużej niestabilności w troposferze, superkomórki mogą się tworzyć nawet przy nieco mniejszych pionowych zmianach prędkości i kierunków wiatru (15 m/s w warstwie 0–6 km). Duży uskok wiatru przyczynia się do powstawania poziomej wirującej cyrkulacji powietrza, która pod wpływem silnego prądu wstępującego może przekształcić się w mezocyklon. Dodatkowo zmiany kierunku i prędkości wiatru wraz z wysokością umożliwiają odseparowanie prądu wstępującego od zstępującego w chmurze (prąd zstępujący i opady nie przechodzą bezpośrednio przez prąd wstępujący i nie „gaszą” go). Pozwala to na dłuższe życie burzy, jej dalszy rozwój i na transformację w superkomórkę, która może następnie istnieć przez kilka godzin. Ruch superkomórki na prawo od średniego wiatru oraz ruch powietrza w superkomórce przeciwny do kierunku wskazówek zegara na półkuli północnej powodowany są przez zmiany kierunku i prędkości wiatru z wysokością[38]. Głęboka konwekcja w atmosferze (burze) tworzy się w rejonach oddziaływań dwóch mas powietrza o różnicach temperatur i wilgotności – ciepłego i wilgotnego powietrza z suchym i chłodniejszym. Superkomórki tworzą się zazwyczaj w ciepłym i wilgotnym powietrzu przed linią frontu chłodnego, często są odizolowane od innych chmur. Różnica temperatur może osiągać 20 stopni Celsjusza na przestrzeni zaledwie 4 mil[40]. Suche masy powietrza znad Gór Skalistych mają wiosną temperaturę zwykle około 10 °C, a wilgotne masy znad Zatoki Meksykańskiej około 30 °C, jednak rekordowa różnica temperatur wyniosła 48 stopni. Tego typu chmury burzowe mogą tworzyć się również w południowych rejonach większych układów burzowych (np. linii szkwałów), gdzie rozwijające się chmury mają największy dostęp do płynącego z południa gorącego, wilgotnego powietrza

[madohora]

Pojawienie się superkomórki może być prekursorem tornada. Superkomórka ma dobrze ukształtowane kowadło burzowe i kalafiorowate wypiętrzenia przyjmujące kształt kopuły i przebijające się ponad kowadło aż do górnych warstw troposfery (tzw. overshooting top). Obecność kopuły przez dłuższy czas świadczy o stałym i silnym prądzie wznoszącym. Widoczna może być również linia mniej wypiętrzonych cumulusów zazwyczaj na południowym zachodzie chmury. W promieniu kilkunastu kilometrów od chmury można zaobserwować zjawisko zanikania cumulusów. Świadczy to o lokalnej dominacji prądu wznoszącego chmury i wówczas większość powietrza z okolicy zostaje wykorzystana jako źródło energii do dalszego rozwoju superkomórki. Te pierwsze sygnały, widoczne kilkadziesiąt kilometrów od burzy, mogą być w przypadku ogólnego zachmurzenia niewidoczne. W praktyce to zachmurzenie, zwłaszcza w rejonie większych systemów burzowych, może uniemożliwić obserwacje. Z mniejszej odległości można zaobserwować skręcony kształt chmury, który świadczy o obecności rotacji wewnątrz chmury (mezocyklonu). Jeśli chmura kieruje się prosto w stronę obserwatora, to oprócz wyraźnego skręcenia widoczny jest także chmura szelfowa (arcus) w przedniej części burzy. Widok jego zbliżania się ostrzega przed szybkim pojawieniem się silnych opadów i gwałtownych wiatrów nie związanych z tornadem (tzw. front szkwałowy). Chmura szelfowa wygląda groźnie, lecz sama w sobie nie stanowi dla nas zagrożenia, jest jedynie ostrzeżeniem.

[madohora]

Z mniejszej odległości mogą być widziane inne znaki zwiastujące możliwość pojawienia się tornada. Pierwszy to płaska, wolna od opadów podstawa chmury – w praktyce często pada tam rzadki, ale duży grad – zazwyczaj na południowy zachód lub południe od strefy silnych opadów i poniżej głównego wypiętrzenia burzy. Drugi znak to pojawienie się chmury stropowej. Jeśli chmura stropowa utrzymuje się przez dłuższy czas (dłużej niż 10 minut) obraca się lub wykonuje gwałtowne „skoki” w górę i dół, to jest to wyraźne ostrzeżenie i prawdopodobieństwo wystąpienia tornada rośnie[9]. Wirująca chmura stropowa powstaje w strefie głównego prądu wstępującego i jest sygnałem istnienia mezocyklonu. Może się z niej wyłonić lej tornada. Kolejnym sygnałem ostrzegawczym może być silny wiatr wiejący z południa lub południowego wschodu w stronę chmury stropowej, który powstaje na skutek zasysania powietrza przez prąd wstępujący superkomórki[42]. Bezpośrednio przed pojawieniem się tornada, na południowy zachód od chmury stropowej, widoczna jest strefa przejaśnienia, która jest związana z obecnością niezbędnego do powstania tornada prądu zstępującego w tylnej części burzy (zwanego RFD od angielskiego rear flank downdraft)[38]. Kolejną oznaką istnienia RFD jest pojawienie się na granicy strefy przejaśnienia niewielkiego wału szkwałowego. Związana jest ona z frontem szkwałowym (z tzw. pseudofrontem chłodnym superkomórki) spowodowanym przez prąd RFD. Prąd ten „ściąga” tornadową cyrkulację w stronę powierzchni ziemi i pojawia się tornado. Na radarach meteorologicznych widziane to jest jako tzw. hook echo, czyli odbicie mające kształt haka. Po zaobserwowaniu tego typu odbicia radarowego wydawane są ostrzeżenia o tornadach[44]. Wir tornada widoczny jest zazwyczaj w postaci leja kondensacyjnego schodzącego z chmury stropowej w stronę ziemi.

[madohora]

Sygnałem mogącym zwiastować niebezpieczeństwo groźnych zjawisk jest zbliżanie się frontu chłodnego z wyraźnie rozwiniętą linią burz (tzw. linia szkwału). Szczególnie niebezpieczne są rejony, w których obserwowane jest wygięte echo radarowe związane z mezoskalowym układem (zazwyczaj jednokomórkowym). Na dodatek istnieje prawdopodobieństwo pojawienia się gustnad na przedniej krawędzi bow echo i silnych (do F2, a niekiedy do F3) trąb lądowych na „zawijających się” krańcach bow echo (zwłaszcza na północnym krańcu)

[madohora]

Czasem stosowaną praktyką jest podawanie siły tornada jako kombinacji skali Fujity i skali TORRO. Przykładowo tornado o sile F3/T7 to wir powodujący zniszczenia kwalifikujące go jako F3, ale szacowane wiatry mieszczą się w górnej części tego przedziału i są dość blisko stopnia F4.

[madohora]

Najbezpieczniejszymi kryjówkami przed żywiołem są piwnice. W sytuacji gdy nie ma możliwości ukrycia się w piwnicy, należy znaleźć się po prawej stronie ścieżki tornada (to zwiększa szansę uniknięcia kolizji z wirem). Można też ukryć się pośrodku budynku lub w łazience.

[madohora]

Najwięcej tornad pojawia się wiosną, a najmniej zimą[30]. Tornada występują najczęściej w dzień w godzinach od 15 do 19, a szczytowym momentem dnia jest godzina 17. Jednak zdarzają się niszczycielskie nocne i poranne tornada oraz takie, które występują zimą. Przykładowo tornado w Gainesville z roku 1936 zdarzyło się o 8:30 rano czasu lokalnego.

[madohora]

W Stanach Zjednoczonych duża intensywność tornad związana jest z bardzo specyficznym oddziaływaniem kilku czynników meteorologicznych: południowo-zachodnią adwekcją ciepłego powietrza z Zatoki Meksykańskiej przy powierzchni Ziemi, południkowe ułożenie Gór Skalistych, dzięki czemu bruzdy niskiego ciśnienia przechodzące nad górami tworzą głęboką warstwę ciepłego i dobrze wymieszanego powietrza w pionie. Dzięki temu może się rozwinąć głęboka, dobrze wymieszana warstwa suchoadiabatyczna, w której mogą rozwijać się prądy wstępujące. Wprawdzie głęboka warstwa dobrze wymieszana istnieje także nad pustyniami, np. w Australii czy w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, ale intensywność cyklonów tropikalnych jest tam ograniczona przez brak wilgotnego powietrza przy powierzchni Ziemi. Podobnie w Europie Północnej intensywność tornad jest ograniczona poprzez wschodnio-zachodnie ułożenie największych łańcuchów gór, stosunkowo słabą adwekcję ciepłego i wilgotnego powietrza z południa i ograniczoną w pionie warstwę dobrze wymieszaną. Mimo że tornada w Polsce mają zazwyczaj mniejszą intensywność, sporadycznie osiągają siłę porównywalną do największych tornad. Jako przykład mogą posłużyć tornado z Lublina w 1931 roku i tornado z okolic Strzelec Opolskich z 15 sierpnia 2008 roku. Obecnie (2008) potoczne użycie terminu trąba powietrzna odnosi się w Polsce zarówno do trąb lądowych, jak i do tornad superkomórkowych. Większość tornad powstaje w środkowej części USA na obszarze nazwanym Aleją Tornad (m.in. stany Teksas, Oklahoma, Kansas, Iowa, Nebraska i Dakota Południowa). W Teksasie występuje rocznie najwięcej tornad, ale to w Oklahomie pojawia się najwięcej „klasycznych” tornad powstałych w superkomórkach. Ta strefa rozciąga się również na północną część Kanady. W krajach europejskich największą roczną liczbę tornad obserwuje się w Wielkiej Brytanii i Holandii.

[madohora]

Horco na Dominika
Wulka zyma nastawa

[madohora]

Gdy upał na Dominika trzyma
Nastanie surowa zima

[madohora]

[madohora]

Hdyž słónčko swěći
Na Ławrjenca přińdźe ći rjana nazyma

[madohora]

Gdy w słońcu Wawrzyniec się mieni
Czekaj pięknej jesieni

[madohora]

[madohora]

Swjaty Bartrołm
Njewjedram domoj kaza

[madohora]

Święty Bartłomiej
Niepogodę w domy zaprasza

[madohora]

[madohora]

Na rjane wjedro
Ma pawk z přazu nuzne

[madohora]

W piękną pogodę
Pilno pająkowi

[madohora]

[madohora]

Hdyž Ławrjenca z mróčcelow lije
Njedbudźa na polach myše

[madohora]

Gdy na Wawrzyńca z chmur leje
Nie będzie myszy na polach

[madohora]

Z lenom je jara, jara - jara wulka hara

[madohora]

Z lnem jest pracy wiele, wiele,
Same wielkie ceregiele

[madohora]

Rosak so před słóncom do zemje chowa

[madohora]

Rosówka przed słońcem do ziemi się chowa

[madohora]

Matej k Michałej dzeń a nóc ruma

[madohora]

Snĕh kiž na Handrija padnje, dołho leži, kiž pak na Huberta padnje, do hrjebje zbĕži.

[madohora]

Śnieg gdy na Andrzeja spadnie, długo poleży, gdy na Huberta do rowu pobieży

[madohora]

Chodźi -li husyca na djju Mĕrćina po lodźe, chodźi po Mĕrćinje w błóće.

[madohora]

Gdy na Marcina gęś stąpa po lodzie, to po Marcinie będzie kąpać się w błocie i wodzie

[madohora]

Choźi - li husyca na dnju Mĕrćina po lodźe, chodźi po Mĕrcinje w błóće

[madohora]

Gdy na Marcina gęś stąpa po lodzie, to po Marcinie będzie kąpać się w błocie i wodzie.

[madohora]

Na Barboru ze sanjemi po dworu!

[madohora]

Na Barbarę wytocz sanie

[madohora]

Z Domašom dźeń rosće, a woda twori kosće

[madohora]

Z Tomaszem dzień rośnie a woda zamarza na kość.

[madohora]

Swjaty Mikławš wopłokuje brjohi z dešcikom

[madohora]

Święty Mikołaj deszczówką brzegi płucze

[madohora]

Wjelči mĕsac ze snĕhom wĕšći syna ze žitom

[madohora]

Wilczaty księżyc ze śniegiem siano i żyto obwieszczają

[madohora]

Hdyž hody kuntwory hraja, to na Jana zmjerznu.

[madohora]

Gdy na Gody komary brzęczą to na Jana zamarzają

[madohora]

Krótši dźeń, a dlĕša noc

[madohora]

Krótszy dzień, dłuższa noc

[madohora]

Barbora chwali sebi pjecak

[madohora]

Barbara piec sobie chwali

[madohora]

Hody je dźeń hižo wo kurjacu kročałk dlĕši

[madohora]

Na Gody dzień dłuższy o kurzy krok

[madohora]

Sneh kiz na Handrija padnje dołho lezi
Kiz pak na Huberta padnje do hrebje zbezi

[madohora]

Śnieg gdy na Andrzeja spadnie długo poleży
Gdy na Huberta do rowu bieży

[madohora]

Chodźi-li husyca na dnju Merćina po lodźe
Chodźi po Merćinje w błóće

[madohora]

y na Marcina gęś stąpa po lodzie
To po Marcinie będzie kąpać się w błocie i wodzie

[madohora]

Swjaty Mikławś wopłokuje brjohi z deśćikom

[madohora]

Święty Mikołaj deszczówką brzegi płucze

[madohora]

Wjelći mesac ze snehom wesći syna ze zitom

[madohora]

Wilczaty księżyć ze śniegiem siano i żyto obwieszczają

[madohora]

Hdyż hody kuntwory hraja to na Jana zmjerznu

[madohora]

Gdy na Gody komary brzęczą to na Jana zamarzają

[madohora]

Krótsi dźeń a dlesa nic

[madohora]

Krótszy dzień a dłuższa nić

[madohora]

Jak Barbora chwali sebi pjec

[madohora]

Barbara piec sobie chwali

[madohora]

Barbara piec sobie chwali
Mamy luty i co będzie teraz, dalej...

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ładną mamy jesień tej zimy
Takimi powiedzeniami znów się zanudzimy

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

OSTRZEŻĘNIA DLA ŚLĄSKA - Nasze Miasto - 27.01.2022

[madohora]

Hody je dżeń hiżo wo kurjacu krcałku dlesi

[madohora]

Na Gody dzień dłuższy o kurzy krok

[madohora]

Na Barbarę wytocz sanie

[madohora]

Z Domasom dźeń rosce a woda twori kosće

[madohora]

Z Tomaszem dzień rośnie a woda zamarza na kość

[madohora]

Swjaty Mikławs wopłokuje brjohi z descikom

[madohora]

Wjelci mesac ze snehom weśći syna ze zitom

[madohora]

Wilczaty księżyc ze śniegiem siano i żyto obwieszczają

[madohora]

Hdyz hody kuntwory hraja to na Jana zmjerznu

[madohora]

Krótsi dźeń al dlesa nic

[madohora]

Krótszy dzień dłuższa noc

[madohora]

Barbara piec sobie chwal.i

[madohora]

Hody je dźeń hizo wo kurjacu krocałku dlesi

[madohora]

Na Gody dzień dłuższy o kurzy krok.

[madohora]

Husyca wo Mercinje najreńso spewa hdyż so pjece

[madohora]

Gęś na Marcina najpiękniej śpiewa gdy się piecze

[madohora]

Na Barbarę wytocz sanie.

[madohora]

Z Domasm dźień rosće
A woda trwoni kosće

[madohora]

Z Tomaszem dzień rośnie a woda zamarza na kość.

[madohora]

Swjaty Handrij sudy a smjetanki pjelni a Wałpora hlada jim do dna

[madohora]

Święty Andrzej napełnia beczki i garnce, Walpurgia na dno im zerka

[madohora]

[madohora]

Pólske wĕtry wjelču zymu přićĕrja

[madohora]

Polskie wiatry wilczą zimę przyganiają

[madohora]

Między Mateuszem a Michałem dzień i noc są sobie równe

[madohora]

Hrabita nazyma praji Zyma budźie njemdra

[madohora]

Obfite jesienią grzybobranie - ostra zima nastanie

[madohora]

Widźiś-li kurjawu na łuce a na jezorach so warić smeś wesće

[madohora]

Kiedy mgła na łąkach i jezioro się warzy z pewnością piękna pogoda się jeszcze
zdarzy