A w WPKiW

[madohora]

DRZEWA PRZYCIĘTE POD REKLAMĘ. CZY KATOWICE DOCZEKAJĄ SIĘ UCHWAŁY KRAJOBRAZOWEJ - Wyborcza - 12.02.2022

[madohora]

RADNI W KATOWICACH OBAWIAJĄ SIĘ WYCINKI 1500 DRZEW - www.infokatowice.pl - 18.02.2022

[madohora]

KASZTANOWCE WYCIĘTO NIELEGALNIE ALE URZĄD POLICZYŁ NAJNIŻSZĄ KARĘ BO DRZEWA SĄ POSPOLITE - Wyborcza - 19.02.2022

[madohora]

KATOWICE. PRZY ALEI KORFANTEGO ZOSTANĄ ZASADZONE KOLEJNE DRZEWA - Wyborcza - 06.03.2022

[madohora]

WYCINAMY SETKI DRZEW BY BUDOWAĆ ŚCIEŻKI ROWEROWE - Wyborcza - 27.04.2022

[madohora]

BUDOWA ELKI BĘDZIE WYMAGAŁA WYCIĘCIA KILKUSET DRZEW - www.katowice24.info - 10.05.2022

[madohora]

PROTEST PRZECIWKO WYCINCE DRZEW W MURCKACH - Wyborcza - 21.05.2022

[madohora]

95 DĘBÓW NA URODZINY RADIA KATOWICE - Radio Katowice - 03.06.2022

[madohora]

MIESZKAŃCÓW ZANIEPOKOIŁY DZIURY WYWIERCONE W PNIACH DRZEW - Wyborcza - 05.06.2022

[madohora]

W JEDNEJ Z KATOWICKICH DZIELNIC CELOWO OTRUWANO DRZEWA - Dziennik Zachodni - 11.06.2022

[madohora]

W KATOWICACH KTOŚ PODTRUWA DRZEWA - Moje Katowice - 22.06.2022

[madohora]

DUŃSKI URBANISTA SKRYTYKOWAŁ KATOWICE - Wyborcza - 28.06.2022

[madohora]

DUŃSKI URBANISTA BEZ LITOŚCI O KATOWICACH - Super Ekspres - 29.06.2022

[madohora]

[madohora]

W BOGUCICACH POD BUDOWĘ OSIEDLA WYCIĘTO DRZEWA - Wyborcza - 22.07.2022

[madohora]

USYCHAJĄ NOWE DRZEWKA NA DEPTAKU NA DWORCOWEJ - Wyborcza - 26.07.2022

[madohora]

Jednym z głównych inicjatorów powstania Parku był gen. Jerzy Ziętek. Decyzja o budowie tej największej inwestycji ekologicznej na Górnym Śląsku zapadła w 1950 roku na posiedzeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach. Obszar inwestycji obejmował w 75% zdewastowane tereny poprzemysłowe: hałdy, odpady pogórnicze, biedaszyby, zapadliska, bagna, wysypiska, a także nieużytki rolnicze o powierzchni około 640 ha na terytorium Chorzowa i Katowic[1]. Z powodu małej przydatności miejscowych kwaśnych gleb bielicowych na teren obecnego Parku przywieziono 3,5 miliona m³ ziemi i dowieziono 0,5 miliona m³ gleb próchnicznych i torfu.

[madohora]

W 2013 przy al. Klonowej oddano do użytku śmigłowcowe, sanitarne lądowisko Chorzów-Park.

[madohora]

W ciepłe weekendy na terenie Parku wypoczywa jednocześnie kilkadziesiąt tysięcy osób z całego województwa. Dogodny dojazd zapewnia ul.Chorzowska i równoległa ruchliwa linia tramwajowa Katowice-Bytom, wraz z pętlą przy Stadionie Śląskim. Od tej strony do parku trafia najwięcej osób, ale ruchliwe są też wejścia od strony Bytkowa i Dębu.

[madohora]

Główna arena Stadionu Śląskiego również często gościła różnorakie awantury, np. Polska-Anglia’93, Polska-Szwecja’99, WDŚ’09 i Finał PP’09. Ciekawy może być fakt, że nigdy na meczu reprezentacji na Stadionie Śląskim nie odbyła się awantura z udziałem kibiców gości (nie licząc kilku drobnych incydentów). Za każdym razem Polacy prali się tutaj między sobą na tle klubowym, a mecz z Anglią pokazał przerażonym wyspiarzom, że nie są kibicowskim pępkiem świata. Z kolei wszystkie awantury na meczach ligowych i PP na Stadionie Śląskim odbywały się na meczach Ruchu Chorzów.

[madohora]

Obiekt GKS kiedyś był najnowocześniejszy w Polsce, typowo piłkarski, z prostopadłymi trybunami. Niestety, wiele lat nieremontowany i zaniedbywany, wypadł ze stadionowej ekstraklasy. Nigdy nie zbudowana południowa trybuna, brak krzesełek na 'Blaszoku’, dramatyczny parking spowodowały starania kibiców GKS o poprawę warunków. Miasto ostatnio uporządkowało sprawy własnościowe, o co wiele lat starali się kibice trójkolorowych, motywowani przez kibiców Ruchu na derbach (’Kaj mocie stadion?’). Oprócz tego zainstalowano podgrzewaną murawę i nowe oświetlenie. To jednak tylko działania prowizoryczne, a stolica województwa z pewnością zasługuje na porządny, nowy stadion. Wprawdzie magistrat zaprezentował niedawno projekt, lecz zasługuje on tylko na przemilczenie. Nie jest tajemnicą, że prezydent Uszok traktuje sport po macoszemu i bez silnych nacisków nie zrobi z Bukową nic więcej, niż wymagają wymogi licencyjne PZPN. W patowej sytuacji pomógłby awans katowiczan do ekstraklasy, na który czeka chyba każdy kibic polskiej kopanej.

[madohora]

Jest największym ogrodem różanym w Polsce z ponad 30 tysiącami krzewów. Róże najpiękniej kwitną od połowy czerwca do połowy lipca, a później mniej intensywnie aż do września. W Rosarium zobaczysz też ławeczkę Karolinki i Karlika, która odnosi się do piosenki ludowej „Poszła Karolinka do Gogolina”. Do rosarium nie można wjechać na rowerze (można prowadzić), ani wejść z psem.

[madohora]

Jak na planetarium przystało, nie brakuje tu również pokazów gwiaździstego nieba. Zobaczysz je dzięki projektorowi najnowszej generacji, który wyświetla ponad 100 milionów gwiazd w realistycznym kolorze i jasności.

[madohora]

Mały Krąg Taneczny:
13:00: "Opowieści Wagantów" -spektakl dla dzieci w wykonaniu Teatru "Gry i Ludzie".

[madohora]

Nazwa kąpieliska pochodzi od wytwarzanej na jednym z basenów sztucznej fali morskiej, która w momencie oddania do użytku była pierwszą tego typu konstrukcją w kraju.

[madohora]

„Fala” – największa atrakcja kąpieliska, basen ze sztuczną falą. Wzburzenie wody trwa ok. 10 minut i odbywa się kilka razy w ciągu dnia z częstotliwością co godzinę.

[madohora]

FALA W CHORZOWIE - Nasze Miasto

[madohora]

[madohora]

Dzieła Leszka Dutki znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum Narodowego w Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku, Muzeum Polskiego w Chicago oraz w wielu prywatnych kolekcjach. Spuścizna rękopiśmienna Leszka Dutki znajduje się w zbiorach Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie.

[madohora]

W 2011 roku, na zimę, szyja Żyrafy została otulona szalem o długości 135 m. Szal wykonany był przez członków Parkowej Akademii Wolontariatu i mieszkańców regionu. W przedsięwzięciu wzięło udział ponad 60 osób i instytucji

[madohora]

ŻYRAFA Z SZALIKIEM NA ZIMĘ - Nasze Miasto

[madohora]

Rzeźby zróżnicowane są pod względem treści, materiału i stylistyki. Wykonywane były od lat 60. XX wieku przez uznanych rzeźbiarzy polskich, w znacznej większości związanych z Górnym Śląskiem.

[madohora]

Od 2005 roku w ratowanie rzeźb zaangażowana jest Fundacja dla Śląska.

[madohora]

Ośrodek harcerski w Parku Śląskim jest położony w Chorzowie nieopodal Stadionu Śląskiego, historycznie jest miejscem związanym z Parkiem Śląskim i położonym w jego historycznych granicach. Od roku 1963 był administrowany przez Śląską Chorągiew Związku Harcerstwa Polskiego, a w roku 2014 (na mocy uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego) został jej przekazany jako własność.

[madohora]

W zakresie naszych usług oferujemy nie tylko noclegi, ale również obsługę szkoleń, konferencji i bankietów. Zaplecze konferencyjne tworzą wielofunkcyjne sale wyposażone w sprzęt audiowizualny.

[madohora]

[madohora]

Pasażerowie pociągu nieruchomego lub poruszającego się ruchem jednostajnym prostoliniowym odczuwają wypadkowe przyspieszenie równe 1 g ≈ 9,81 m/s2, pochodzące wyłącznie od przyciągania grawitacyjnego Ziemi

[madohora]

czynniki zmniejszające tolerancję organizmu na duże przeciążenia:
stan po spożyciu alkoholu i innych używek;
zmęczenie;
przegrzanie i odwodnienie organizmu;
hipoglikemia;
tendencja do hiperwentylacji i ataków paniki w stresującej sytuacji;
wiek – małe dzieci oraz osoby w podeszłym wieku są mniej odporne na działanie przeciążeń;

[madohora]

Do wypadku związanego z kolejką górską może dojść m.in. z powodu

[madohora]

kolejka tradycyjna z pociągiem poruszającym się ponad torem
inverted coaster – kolejka odwrócona z pociągiem podwieszonym pod torem
wing coaster – z fotelami położonymi po bokach toru, symulująca lot na skrzydle
4th dimension coaster – z wagonami posiadającymi możliwość niezależnego obrotu w osi poziomej. Obrót może być kontrolowany lub nie
spinning coaster – z wagonami posiadającymi możliwość niezależnego obrotu w osi pionowej
dive coaster – „kolejka nurkująca” o bardzo szerokich pociągach i pionowym pierwszym spadku
floorless coaster – kolejka o pociągach pozbawionych podłogi
indoor coaster – kolejka wybudowana w części lub w całości wewnątrz zamkniętego pomieszczenia
wild mouse coaster – „dzika mysz”, kolejka o pojedynczych wagonach poruszających się po torze o dużej liczbie bardzo ostrych zakrętów
side friction coaster – rodzaj starej kolejki drewnianej, której wagony utrzymywane są na torze za pomocą bocznych prowadnic
bobsled coaster – kolejka, której wagony nie są połączone z szynami, lecz toczą się wewnątrz rynny przypominającej tor bobslejowy
water coaster – kolejka górska będąca połączeniem atrakcji wodnych z klasyczną stalową kolejką

[madohora]

iluzja zderzenia – tor poprowadzony blisko elementów wystroju, podpór kolejki i terenu stwarza iluzję nadchodzącego zderzenia:
headchopper (footchopper) – tor położony tuż pod lub ponad innymi elementami sprawia wrażenie nadchodzącego zderzenia z głowami (kolejka do jazdy na siedząco) lub stopami (kolejka odwrócona) pasażerów;
dziurka od klucza (ang. keyhole) – element w postaci niewiele większego od skrajni pociągu otworu w scenografii;
dueling coaster – kolejka, której dwa pociągi poruszające się po różnych torach zbliżają się do siebie na niewielką odległość;
terrain coaster – kolejka o torze ściśle wpasowanym w rzeźbę otaczającego ją terenu

[madohora]

14 lipca 2014 roku, wraz z otwarciem parku Energylandia, otwarta została kolejka Viking – kolejka z obrotowymi wagonami (spinning coaster)

[madohora]

29 kwietnia 2017 roku w parku Energylandia otwarty został roller coaster Boomerang – rodzinna kolejka typu shuttle coaster

[madohora]

14 lipca 2018 roku park Energylandia otworzył drugą najwyższą i drugą najszybszą kolejkę Europy (po Red Force) – Hyperion

[madohora]

W dniu 26 października 2019 roku park Energylandia ogłosił, że główną atrakcją strefy Aqualantis będzie roller coaster Abyssus – stalowy multi-launched coaster firmy Vekoma

[madohora]

Lech (Lech Coaster) – stalowa kolejka górska firmy Vekoma w parku Legendia w Chorzowie, w strefie tematycznej Magical Mountains. Czwarta najszybsza i czwarta najwyższa (po kolejkach Hyperion, Speed i Zadra) kolejka górska w Polsce

[madohora]

30 marca 2017 roku ukończona została konstrukcja toru kolejki

[madohora]

Tor kolejki ciemnoszary ze złotym paskiem wzdłuż szyn, podpory jasnoszare. Na czele pociągu logo kolejki z motywem orła nawiązującego do polskiego godła.

[madohora]

Kolejka oryginalnie nie posiadała tematu przewodniego. W latach 2007–2011, gdy sponsorem atrakcji był Tic Tac, logo marki znajdowało się m.in. w okolicy wejścia i na czele pociągu.

[madohora]

Pierwszy, nowoczesny, 75-metrowy diabelski młyn zaprojektował George Washington Gale Ferris Jr. na światową wystawę w Chicago w 1893/ Obiekt miał konkurować z wieżą Eiffla, główną atrakcją wystawy w Paryżu z 1889. Pierwszy diabelski młyn ważył 2200 ton oraz mieścił 2160 osób. Oś konstrukcji składała się największego fragmentu stali, jaki kiedykolwiek wcześniej wyprodukowano. Wysokość obiektu równała się 26 piętrom, co dawało przewagę 4 pięter nad najwyższym w tamtych czasach drapaczem chmur.

[madohora]

Lech 2017 Stalowa kolejka górska produkcji firmy Vekoma o trzech inwersjach i wysokości 40 metrów

[madohora]

Teatr na wodzie 2019 Teatr łączący pokaz iluminowanych fontann z grą aktorską.

[madohora]

Apollo Apollo 2000 2000 Goście siadają w dwuosobowych, podwieszonych do pionowych ramion, wagonach. Wagony poruszają się po obwodzie koła, a ramiona podnoszą się kilkakrotnie o kąt 45 stopni i opadają. Karuzela przeszła generalny remont w lutym i marcu 2007.

[madohora]

Teacups 2013 Kryta karuzela z wagonikami w kształcie porcelanowych filiżanek. Sprowadzona z Heide-Parku.

[madohora]

Circus Tea Cups Małe Filiżanki 2015 Łagodna karuzela z wagonikami w kształcie filiżanek. Sprowadzona ze zlikwidowanego lunaparku Sommerland Syd

[madohora]

Trampoliny 2016 Urządzenie składające się z metalowej siatki w której zamontowane jest 6 trampolin o powierzchni 12m x 13,7m. Sprowadzone ze zlikwidowanego lunaparku Sommerland Syd

[madohora]

Pająk 1960 1987 Karuzela dziecięca o siedmiu odmiennych ruchach

[madohora]

Rakieta 1961 1989 Karuzela łańcuchowa

[madohora]

Alladyn 2007 2009 Karuzela obrotowa dla dzieci

[madohora]

Silesia Tower 2008 2009 Wieża o wysokości 50 m, łącząca funkcję karuzeli łańcuchowej i wieży swobodnego spadku. Wysięgniki karuzeli oraz wózek wolnospadu wjeżdżają na szczyt wieży. Karuzela łańcuchowa z 12 osobami na pokładzie zaczyna wirować, a wolnospad wraz z 18 pasażerami spada swobodnie. Spadek swobodny odbywa się na drodze ok. 35 m (14 pięter – 2,67 s nieważkości), a hamowanie na drodze 11 m (hamulce magnetyczne, przeciążenie ok. 3 G). W 2009 urządzenie przeszło remont

[madohora]

Ześlizg do wody 1973 2016 Duży wagon-łódź wciągany jest tyłem za pomocą windy na wysokość ok. 13 m, następnie zjeżdża po torze do wody. W 2002 roku ześlizg do wody był czynny tylko w lipcu i sierpniu ze względu na generalny remont, który rozpoczął się w marcu 2002 roku, ale z powodu braku pieniędzy zakończono go dopiero w grudniu 2002.

[madohora]

Usiądź na 32-osobowej ławce, a 12-to metrowe ramię obróci Cię w około w ciągu 6 sekund. Ekstremalne emocje gwarantowane. Jeżeli jesteś głodny wrażeń to pozycja obowiązkowa dla Ciebie!

[madohora]

Fair Games
Sprawdź swoje możliwości i zagraj w gry zręcznościowe! W Fair Games masz szansę wygrać atrakcyjne nagrody.

[madohora]

Tutaj znajdziesz wszystkie atrakcje i zabawy, które możesz pamiętać z salonów gier – będą na Ciebie czekać między innymi piłkarzyki, wyścigi samochodowe, filpery oraz koszykówka. Do zgarnięcia czekają atrakcyjne nagrody!

[madohora]

Legendia Flower
Najpiękniejszy Kwiat Legendii, czyli największy stacjonarny diabelski młyn w Polsce

[madohora]

Piracka Przystań
Kto powiedział, że łódki wyszły z mody? Jezioro łabędzie dostępne dla każdego.

[madohora]

Pasażerowie siedzą solo w wagonach swobodnie wiszących na obwodzie koła. Gdy koło obraca się, wagoniki wychylają się w bok, aż ustawią się całkiem poziomo. Wtedy koło znajduje się pionowo, przez co pasażerowie chwilami znajdują się do góry nogami.

[madohora]

Sweet Dreams
Idealne połączenie elementów dzieciństwa – huśtawek i karuzeli. Wsiądź już teraz i wróć do czasów beztroskiej zabawy

[madohora]

Rollercoaster wjeżdża na wysokość 20 m. Dodatkową jego atrakcją są ostatnie miejsca ułożone w przeciwnym kieruneku jazdy, co dostarcza niezapomnianych wrażeń!

[madohora]

Odkryj magię Legendii nocą!
Zaplanuj noc pełną zabawy podczas wyjątkowego cyklu Legendia at Night.

[madohora]

Jak co roku we wrześniu świętujemy urodziny najbardziej magicznego miejsca na Śląsku.

[madohora]

ŚLĄSKIE WRSOŁE MIASTECZKO - Nasze Miasto

[madohora]

KULTOWE MIEJSCA ŚLĄSKA. WESOŁE MIASTECZKO - Dziennik Zachodni

[madohora]

Dopiero w 2007 r. rozpoczęły się zauważalne zmiany. Miasteczko wzbogaciło się o pierwszy w Polsce rollercoaster wysokości 21 m z podwójną pętlą, a w 2014 r. przybyło 26 karuzel zakupionych od duńskiego parku Sommerland Syd.

[madohora]

Wesołe miasteczka to przede wszystkim świetna zabawa ale w lunaparkach zdarzają się też wypadki. Oto kilka przykładów z kraju i świata. Tak więc ostrożnie z atrakcjami.

[madohora]

Tyle zagranicą, kilka wypadków w Polsce

[madohora]

Ale wracamy do zabawy

[madohora]

Śląskie Wesołe Miasteczko jest w Parku Śląskim od zawsze. Oczywiście nie dosłownie, bo w rzeczywistości jest o niego nieco młodsze. Ale tak przecież wydaje się większości z nas. Czy pamiętasz Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku jeszcze bez popularnego śląskiego (a pierwszego w Polsce) lunaparku? To znaczy, że musisz mieć dobrze ponad 60 lat. Wesołe Miasteczko funkcjonuje już od końca lat 50. XX wieku.

[madohora]

Pomiędzy poszczególnymi elementami parku urządzane są trasy przejść o różnym stopniu trudności, pozwalającym na dobranie ich stosownie do kondycji i umiejętności osób korzystających z tej formy rekreacji

[madohora]

PARK LINOWY - Nasze Miasto

[madohora]

1954 rok – rozpoczyna się budowa Śląskiego Ogrodu Zoologicznego

[madohora]

Wśród obiektów wybudowanych w zoo znajdziemy realizacje socrealistyczne (jak pawilony przy wejściu, które nieco paradoksalnie stowarzyszono ze słynnym ogrodzeniem i bramą z posiadłości rodu Henckel von Donnersmarcków w Świerklańcu).

[madohora]

1957 rok – rusza kolejka wąskotorowa

[madohora]

1968 rok – powstaje Hala Wystaw Kapelusz

[madohora]

09.2014 – prezentacja sześciometrowej rzeźby komara "Dron"

[madohora]

Uznaje się za konieczność i celowość budowy Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku dla Górnośląskiego Zespołu Przemysłowo-Miejskiego na obszarze około 500 ha, położonego między Katowicami a Chorzowem

[madohora]

535 hektarów ma Park Śląski. Jest jednym z największych śródmiejskich parków w Europie.

[madohora]

1,8 hektara zajmuje Końska Łąka.

[madohora]

1700 drzew zinwentaryzowano na terenie parku przed rozpoczęciem jego budowy

[madohora]

6 kilometrów wynosiła cała trasa starej Elki, składająca się z trzech stacji przystankowych.

[madohora]

14 zbiorników o różnych rozmiarach znajduje się na terenie Parku Śląskiego.

[madohora]

35 rzeźb znajduje się w plenerowej Galerii Rzeźby Śląskiej.

[madohora]

8 osób zmieści się do jednej gondoli „Elki”.

[madohora]

Zainstaluj aplikację, przejdź do modułu „Gry terenowe” i poznaj z nami historię Parku Śląskiego! Odwiedź miejsca, które były świadkami niejednego ważnego wydarzenia i rozwiąż związane z nimi zagadki! Czy interesuje Cię bardziej historia czy jednak jesteś miłośnikiem przyrody? Zabawę odpowiednią dla siebie możesz wybrać spośród czterech propozycji. Trzy z nich poprowadzą Cię do obiektów rozsianych niemalże po całym Parku, wędrówka zatem nie lada! Jedna zaś jest krótką propozycją spaceru w okolicy budynku dyrekcji Parku – idealna na rozgrzewkę i poznanie idei naszych gier!

[madohora]

W maju 1951 r. Prezydium Rządu zatwierdziło tę inwestycję, a w lipcu
powołano do życia Komitet Budowy, na którego czele stanął zastępca przewod-
niczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej, późniejszy wojewoda Jerzy Ziętek12.
Założenia Parku oraz jego projekt wstępny stworzyli Kazimierz Wejchert,
Tadeusz Baum (ówczesny urbanista województwa śląskiego) oraz Krystyn
Olszewski13. Pierwsza dokumentacja zieleni została wykonana w 1950 r. w bar-
dzo krótkim czasie i bez odpowiednich badań po to, aby umożliwić zadrze-
wianie w nadchodzącym sezonie14. Następnie przekazano prace nad projektem
Władysławowi Niemirskiemu z Centralnego Biura Projektów Budownictwa
Komunalnego w Warszawie15. W 1952 r. wstępny projekt pierwszego stadium budowy Parku wykonał pod jego kierunkiem zespół tego biura,
w którego skład wchodzili: Barbara Chrzanowska, Elżbieta Jankowska, Ludwik
Lawin, Wacław Chojnacki, Barbara Kuszell, Helena Krupińska, Włodzimierz
Klimczewski, Janina Skuczyńska, Teresa Potulicka-Łatyńska, Stanisława Smolaga, Wanda Ziółkowska, Laura Konokowska i Barbara Attak16. Z cza-
sem dołączyli Edward Bartman, Marek Kiciński i Stanisław Rutkowski  –
pracownicy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie17.
Ten sam zespół wykonał projekt realizacyjny parku18. Po 1958 r. inwe-
stor zrezygnował z dotychczasowej współpracy i zlecił zadania projektowe
Biuru Projektów Budownictwa Komunalnego w Katowicach.
W Polsce lat pięćdziesiątych nie było doświadczeń w projektowaniu par-
ków ludowych. Informacje na ich temat przeważnie pochodziły z radziec-
kich publikacji lub opowiadań architektów, którzy widzieli tego typu obiekty
w ZSRR. W tym czasie najczęściej czerpano inspiracje z parków w Moskwie
i Leningradzie19.
Projekt WPKiW przewidywał zagospodarowanie 600 ha, z czego 27 prze-
znaczono na budowę stadionu. Tereny przyszłego parku stanowiły głównie
obszary rolne oraz nieużytki, z szybami wentylacyjnymi pobliskich kopalń,
częściowo zajęte przez budynki mieszkalne i gospodarcze. Konfi guracja terenu
była bardzo zróżnicowana, a jego centralnym punktem było wzgórze o wyso-
kości dochodzącej do 350 m n.p.m. Otaczała je dolina przebiegająca z północ-
nego zachodu na południowy wschód, ze spadkiem w kierunku południowo-
-wschodnim ku rzece Rawie. Na omawianym obszarze istniało kilka stawów.
Tereny były narażone na skutki eksploatacji górniczej. Przewidywano, że
mogły podlegać osiadaniu gruntu do 1958 r., co należało uzględnić podczas
projektowania. Większe obiekty wymagały ustanowienia fi larów ochron-
nych z uwagi na trwającą lub planowaną eksploatację górniczą. Była to jedna
z przyczyn, dla których podjęto decyzję o etapowaniu niektórych inwestycji.
Od północy i południa obszar odizolowano ochronnymi pasami zieleni
wysokiej, w założeniu zatrzymującymi dymy z pobliskich zakładów przemy-
słowych. Szerokość dróg obliczono na podstawie norm radzieckich, korzy-
stając z przedwojennej publikacji Leonida Łunca na temat parków kultury
i wypoczynku20. Przewidziano również realizację Kolejki Młodzieżowej, która
miała zapewnić wewnętrzną komunikację. Aby ułatwić dojazd do Parku,
przebudowano układ komunikacji tramwajowej – dodano jeden tor oraz
pętlę na wysokości stadionu.

[madohora]

1. Teren festynowy
Pierwszą w pełni ukończoną częścią WPKiW był teren festynowy. O wybo-
rze do zagospodarowania właśnie tego fragmentu Parku zadecydowało to,
że był on wcześniej wykorzystywany przez mieszkańców do celów rekre-
acyjnych – tutaj znajdował się budynek restauracji, a co ważniejsze był to
obszar zazieleniony, na którym rosły wysokie drzewa

[madohora]

Tradycjonalistycznymi elementami wystroju elewacji były obramienia okien
i drzwi, mocno wysunięty profi lowany gzyms oraz dekoracja architekto-
niczna. Przyziemie oblicowano okładziną z dzikiego kamienia.
Przystań została efektownie podświetlona – po zmroku przypominała
Pałac na Wodzie w warszawskich Łazienkach. Ośrodek sportów wodnych
dysponował kajakami, „pedaluksami”, tramwajami oraz rowerami wodnymi64.
Restaurację „Przystań” określano jako luksusową. Jej wystrój odznaczał
się wysoką jakością i użyciem szlachetnych materiałów. Szczególnie cieka-
wie prezentowały się ceramiczne okładziny kolumn z motywami morskimi,
m.in. postacią Neptuna.
Razem z budynkiem przystani oddano do użytku Kanał I. Drugi kanał
wodny – Kanał Regatowy z Wyspą pod Żaglami oddano do użytku w 1960 r.65
Na Wyspie ulokowano kawiarnię, w której odbywały się dancingi.
W 1964 r. na stawie obok „Przystani” zainstalowano olbrzymią fontannę
zaprojektowaną przez M. Millera.
Była darem Ministerstwa Górnictwa, wykonanym w czynie społecznym
przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłu Węglowego. Wyrzucała
wodę na wysokość 70–100 m, a dzięki specjalnym urządzeniom strumieniowi można było nadawać różne kształty i barwy. Wydajność fontanny wynosiła
1000 litrów na minutę. Uruchamiano ją w niedzielę i święta, a 10-minutowe
pokazy odbywały się co godzinę66.
W latach pięćdziesiątych na terenie Parku zrealizowano również liczne
mniejsze pawilony, kioski i schroniska. Zgodnie z założeniami socrealizmu
wszystkie były utrzymane w klasycyzujących lub wernakularnych formach.
Przykładem pierwszej tendencji może być otwarty pawilon z czterema
toskańskimi kolumnami dźwigającymi proste belkowanie i dach.
Wernakularyzm zastosowano w licznych budynkach, m.in. w sektorze
młodzieżowym, pawilonie „Las i Ty”, ale również „schroniskach”, czyli
pokrytych gontem zadaszeniach wspartych na kamiennym słupie.
W latach 1955–1957 urządzono Kolejkę Młodzieżową o kilkukilometro-
wej trasie, która połączyła dwa naprzeciwległe krańce parku – przy Ogrodzie
Zoologicznym i Stadionie Śląskim. W celu zapewnienia właściwej obsługi
podróżnych ok. 1954 r. wzniesiono budynki stacyjne.

[madohora]

Idea realizacji jedynej w Europie nizinnej kolejki linowej narodziła się
w początkach lat sześćdziesiątych. Inicjatywa wyszła w 1961 r. od Jerzego
Ziętka81. Jej projekt zlecono zakopiańskiemu oddziałowi Krakowskiego
Biura Projektów Budownictwa Przemysłowego, a głównym projektantem był
inżynier Andrzej Mieczkowski82. Konstrukcje stalowe wykonał Mostostal,
krzesełka – Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Górniczych „Polmag”, a roboty
budowlane – Katowickie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego83.
Budowę kolejki zrealizowano w latach 1966–1967. 6 września 1967 r.
w obecności Edwarda Gierka i Jerzego Ziętka oddano ją do użytku, a pierw-
szymi pasażerami byli śląscy harcerze, którym przewodził komendant
Katowickiej Chorągwi Związku Harcerstwa Polskiego harcmistrz Józef Haensel.

[madohora]

Pawilon żyraf
Kolejny nowoczesny pawilon razem z wybiegiem był przeznaczony dla
żyraf. Zaprojektowali go w 1962 r. M. Paneth, Adam Huebner (Hübner)
oraz konstruktor B. Boczkaj. Prace przy jego budowie bardzo się przecią-
gały – został ukończony dopiero w 1971 r. Zespół składał się z pawilonu
oraz wybiegów dla żyraf, zebr, antylop, gazeli i okapi.
Oprócz żyraf – Kreski i Wielokropka, oraz ich dzieci – Przecinka
i Średnika, miały w nim znaleźć schronienie gazele, krokodyle i aligatory,
a także anakondy. Budynek miał konstrukcję półszkieletową, z obszernymi
wybiegami wewnętrznymi oraz pasażami dla publiczności93. Wieloczłonowa
i zróżnicowana wysokościowo bryła pawilonu mówiła o jego funkcji.
Głównym akcentem była najwyższa część o przekroju trapezowym, w której zamieszkały żyrafy. Jej charakterystycznym elementem była żelbetowa rama
tworząca obramienie i zadaszenie dla tych zwierząt. Wysokiej partii towarzy-
szyły dwie niższe – jedna o przeszklonej frontowej ścianie i druga, w formie
wydłużonego prostopadłościanu, nakryta czterema świetlikami w kształcie
piramid. Zarówno forma pawilonu, jak i znakomita funkcjonalność wnę-
trza uzasadniały powszechną opinię, że był to najnowocześniejszy obiekt tego typu w Polsce

[madohora]

Władze wojewódzkie i partyjne przychyliły się do pomysłu. Nadzór
merytoryczny powierzono profesor Zofi i Kielan-Jaworowskiej, opracowanie
scenariusza, założeń rekonstrukcyjnych i projektu szkicowego ekspozycji –
doktor Teresie Mariańskiej oraz inżynierowi Maciejowi Kuczyńskiemu,
opracowanie „scenariusza zieleni charakteryzującej odmienność środowi-
ska w odróżnieniu od krajobrazu typowego” – doktor Marii Ziembińskiej-
Tworzydło, a wykonanie modeli – asystentowi technicznemu Wojciechowi
Skarżyńskiemu. W 1971 r. rozpoczęto realizację Doliny.

[madohora]

W momencie oddania Wesołego Miasteczka do użytku w 1959 r. sza-
cowano, że było ono ukończone w 25%126. Prace kontynuowano, jednak
z powodu ofi cjalnego odejścia od socrealizmu w 1956 r. zmieniła się forma
architektury z historyzującej na modernistyczną.
Jej prawdziwą manifestacją stała się efektowna architektoniczna oprawa
głównego wejścia z zapleczem kasowym przy ulicy Chorzowskiej, zaprojekto-
wana przez Jana Kozuba z katowickiego Biura Projektowania Budownictwa
Komunalnego127. Z uwagi na olbrzymią frekwencję wykonano ją jako bardzo
szeroką dwuprzelotową bramę. Jej skrajne części zajmowały kioski z kasami.
Na trzech podporach bramy oparto kratownicowe zadaszenie o zygzakowatej
linii. Powyżej umieszczono duży, znakomity typografi cznie neon z nazwą
„Wesołe Miasteczko” oraz trzy asymetrycznie rozmieszczone gwiazdy,
stanowiące uproszczony zarys „Diabelskiego młyna” – jednego z symboli
„Wesołego”. Oprawa wejścia stanowiła znakomity przykład rzeźbiarskości
i ekspresji powojennego modernizmu. Nie oparła się próbie czasu i w 2017 r.
została wyburzona przy modernizacji obiektu.
Projekt przedpola wejścia głównego, z zielenią i małą architekturą,
został wykonany w 1959 r. przez Kazimierza Kotowskiego z warszawskiego
Biura Projektów Budownictwa Komunalnego. Architekt zaproponował
rozwiązanie placu jako zielonego wnętrza urbanistycznego z trawnikiem
i akcentem plastycznym pośrodku. Drugą koncepcję zagospodarowa-
nia placu przed bramą wejściową opracował w 1960 r. Zdzisław Pokorny
z Pracowni Projektowej przy Komitecie Budowy W.P.K. i W. w Chorzowie128.
Zaproponował nawierzchnię wykonaną z różnorodnych materiałów: asfaltu
czarnego, barwionego, szlichty cementowej zwykłej i barwionej, lastrico
oraz klinkieru. Również promieniste ścieżki prowadzące do bramy wej-
ściowej zostały wyróżnione fakturą i kolorem. Prostokąty z kolorowego
asfaltu rozbijały prostokreślność ścieżek tworząc niezwykle interesującą,
abstrakcyjną kompozycję „podłogi wnętrza urbanistycznego” (określenie
Kazimierza Wejcherta)129.
Na lata 1960–1965 przypadł drugi etap budowy Wesołego Miasteczka.
Zachował się Plan kompozycyjny rozbudowy, na którym naniesiono nazwy
imprez przewidzianych do realizacji. Prasa donosiła, że wśród nich będą:
kolejka linowa kursująca przez staw, duży krąg tańca, kawiarnia na środku
stawu określona jako „tańczący kielich”, labirynt luster, beczka śmiechu, pawi-
lon gier, fotostudio, fotoplastykon oraz karuzele: „Fala”, „Bicz”, „Gwiazda”
i „Krynolina”. Planowano również ukończenie ześlizgu do wody, którego
budowę rozpoczęto przed 1960 r.130
W 1961 r. udało się ukończyć urządzenie imprezowe o nazwie „Fala”.
Pisano o nim: „Dwuosobowy pojazd w kształcie rzymskiego rydwanu poru-
szać się będzie po ukształtowanej w formy wzniesień bieżni stalowej”131.
Masywne, ale jednocześnie ażurowe tory stężone kratownicami ukształto-
wano w fale. Urządzenie miało nowoczesny i ekspresyjny charakter, wywiera-
jąc na korzystających z atrakcji oraz obserwatorach piorunujące wrażenie

[madohora]

W obliczu dzisiejszego stanu badań największą niewiadomą pozostaje
to, kto tworzył śmiałe i ekspresyjne konstrukcje inżynieryjne takie jak Koło
młyńskie czy wieża „Samolotów”. Znamy nieliczne pracownie i twórców –
„Biprokop” – Biuro Projektów i Realizacji Inwestycji Kopalnictwa Surowców
Chemicznych, zatrudniające inżyniera Leżocha oraz konstruktora Andrzeja
Krawczyka („Rakieta”, „Wirujące fi liżanki”), Bielskie Zakłady Lotnicze czy
Port w Koźlu. Można się jednak domyślać, że korzystano z wysoko wyspe-
cjalizowanych i sprawdzonych śląskich przedsiębiorstw oraz ich projektan-
tów, np. chorzowskiego „Konstalu” czy zabrskiego „Mostostalu”.
Wesołe Miasteczko w Chorzowie było jedynym tego typu stałym obiek-
tem w Polsce, największym w krajach demokracji ludowej. W latach siedem-
dziesiątych frekwencja sięgała 2 mln odwiedzających rocznie, a w niektóre
niedziele obiekt odwiedzało ok. 70 tys. osób.
Jego projekt urbanistyczny powstał w okresie socrealizmu, podobnie jak
koncepcje kilku atrakcji. Te ostatnie oparły się wpływom obowiązującego
wówczas socrealizmu z uwagi na ich konstrukcyjny charakter. Jako przy-
kład niech posłużą „Samoloty”, zaprojektowane przed 1955 r. Najważniejsze
obiekty kubaturowe oraz kolejne interesujące atrakcje powstały już po 1956 r.
i były projektowane w nowoczesnej, modernistycznej stylistyce. Niektóre
z nich wyróżniały się ekspresją, ponieważ ich forma miała zapadać w pamięć
jako znak – symbol miejsca służącego popularnej rozrywce. Większość z nich
reprezentowała wysoki poziom architektoniczny i konstrukcyjny.

[madohora]

Szczególny zachwyt wzbudzała część gastronomiczna:
Jeszcze okazalej prezentuje się część gastronomiczna urządzona ze smakiem
i wyśmienicie zagospodarowana. Ta część ośrodka może każdemu zaimponować.
Poszczególne sale są przestronne, dużo w nich światła i dyskretnych akcentów
dekoracyjnych (widać rękę plastyków m.in. Mariana Maliny, Stefana Subrelaka),
które urzekają przybysza. […] Kuchnia jak cacko, całkowicie zautomatyzowana,
wyposażona w lodówki, lady chłodnicze i bufety

[madohora]

Dopiero trzecia, z 1964 r., została zorganizowana z większym rozmachem.
Jej założenie zaprojektował Władysław Niemirski, a urządzenie terenów
zielonych powierzono zarządom zieleni miejskiej185. Była zlokalizowana na
terenach w pobliżu wejścia głównego, na powierzchni ok. 20 ha. Po prawej
stronie głównej alei znajdowała się pierwsza część ekspozycji – na tarasowo
ułożonych polach posadzono mozaikę z miliona kwiatów 240 gatunków.
Następnie, za dużym trawnikiem, zlokalizowano część „szklarniową” –
z trzema szklarniami, w których można było oglądać kwiaty cięte i donicz-
kowe. Zaplanowano wyeksponowanie pewnej partii roślin w trójnawowej
szklarni o powierzchni 720 m2
, zbudowanej przez Wielkopolską Spółdzielnię
Ogrodniczą. Palmiarnie z Gliwic i Poznania pokazały rośliny egzotyczne.
Na terenie Wystawy stanęło 14 lekkich, niemal całkowicie przeszklonych
pawilonów, służących do ekspozycji plansz i zdjęć ukazujących rozwój ogrod-
nictwa w Polsce. Osobny pawilon wzniesiono dla Stołecznego Miejskiego
Przedsiębiorstwa Robót Ogrodniczych186. Teren wystawy ozdobiono pięcioma
wyłożonymi mozaiką basenami o powierzchni od 40 do 50  m2
, „ścianką
wodną” o długości 250 m (rura z dziurkami, z których tryskała woda) oraz
ogródkami japońskimi. Wieczorem miało ją oświetlać 25 lamp187
Wystawa cieszyła się ogromną popularnością i rokrocznie przyciągała
setki tysięcy zwiedzających – w 1964 r. aż 170 tys. osób188.
W 1965 r. na terenie wystawowym powstały kolejne pawilony projek-
towane głównie przez Henryka Buszkę i Aleksandra Frantę z Pracowni
Projektów Budownictwa Ogólnego w Katowicach, wśród nich letni pawilon
ekspozycyjny oraz pawilon informacji i kas. Były to nowoczesne i lekkie,
niemal całkowicie przeszklone, prostopadłościenne budynki o zdecydowa-
nie horyzontalnej kompozycji.
Efekt ten wzmacniały masywne dachy mocno wysunięte poza obrys
bryły, tworzące podcienia, które w pierwszym z wymienionych pawilonów
mogły służyć do celów ekspozycyjnych, w drugim – dla ochrony zwiedza-
jących. Jednocześnie horyzontalizm, transparentność i lekkość brył budyn-
ków umożliwiły ich dobre wpisanie w parkowy krajobraz. W pawilonie informacji i kas ceglany cokół skontrastowano z otynkowanym, białym okapem
i czernią stolarki. Jego forma została podporządkowana funkcji, równocze-
śnie odznaczał się lekkością, elegancją i wysoką jakością użytych materiałów.
Architektura obydwu budynków wpisywała się w nurt stylu międzyna-
rodowego i przypominała niektóre realizacje Ludwiga Miesa van der Rohe –
jednego z czołowych reprezentantów tego kierunku.
W 1968 r. zmieniono charakter wystawy z ogólnopolskiego na między-
narodowy. Przygotowania do przedsięwzięcia określonego jako „OWO-68”
rozpoczęto już w 1966 r.189 Plan zagospodarowania przestrzennego wykonali
Władysław Niemirski (kierownik zespołu) oraz Edward Bartman ze Szkoły
Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie190.
Tereny wystawowe zajmowały powierzchnię 40 ha, z czego na sied-
miu w latach 1965–1966 urządzono rosarium z 360 odmianami róż zapro-
jektowane przez Niemirskiego przy współpracy Bartmana i Stanisława Rutkowskiego191. Na specjalnie urządzonych kwietnikach wyekspono-
wano 30 tys. róż, z których trzecią część ofi arowało Polskie Towarzystwo
Miłośników Róż. Ze względu na odpowiedni mikroklimat wykonano baseny
o łącznej powierzchni 3000 m2 192.
Otwarcie Międzynarodowej Wystawy Ogrodniczej „OWO-68” odbyło
się 23 czerwca 1968 r. Miała potrwać cztery miesiące – do 17 października.
W jej trakcie planowano siedem pokazów, m.in. wiosenny (23–25 czerwca),
Międzynarodową Wystawę Róż193, kwiatów letnich i jesiennych, chryzan-
tem (20–27 października) oraz prezentacje warzywnictwa i sadownictwa.
Ekspozycja odbyła się w dziesięciolecie utworzenia Polskiego Towarzystwa
Miłośników Róż. Jak pisano, jej głównym celem było pokazanie społeczeń-
stwu dorobku polskiego ogrodnictwa i pokrewnych dziedzin, ich wysokiego
poziomu i możliwości eksportowych, a także wymiana doświadczeń.
Wystawiały na niej 24 Zarządy Zieleni Miejskiej, wystawcy zagraniczni,
Państwowe Gospodarstwa Rolne, spółdzielnie ogrodnicze oraz instytuty
naukowe. We wszystkich pokazach wzięło udział 336 wystawców zbioro-
wych i indywidualnych. Wystawa stała się olbrzymim sukcesem również ze względu na liczbę zwiedzających – doliczono się kilku milionów osób,
w tym wielu z zagranicy.
W związku z „OWO-68” wzniesiono kilka obiektów kubaturowych,
m.in. szklarnię wieżową i Halę Kwiatów. Niektóre z nich miały charakter
tymczasowy i nie przetrwały do naszych czasów.

[madohora]

Budynek administracyjno-recepcyjny Parku Śląskiego w Chorzowie
Budynek administracyjno-recepcyjny WPKiW (tzw. budynek Dyrekcji)
mieścił biura administracji oraz siedzibę Zarządu Parku. Został zaprojek-
towany w 1964 r. przez Henryka Buszko, Aleksandra Frantę i konstruktora
Konrada Korpysa, a oddano go do użytku w 1967 r.221
Jednym z głównych założeń projektowych było stworzenie dogodnych
warunków dla pełnej realizacji różnorodnego programu funkcjonalnego,
w taki sposób, aby działał możliwie sprawnie i bezkolizyjnie. Drugą prze-
słanką projektową było harmonijne wpisanie budynku w krajobraz, co okazało się dość trudnym zadaniem z uwagi na jego eksponowaną lokalizację
w pobliżu wejścia głównego i głównej alei parkowej. Dlatego też architekci
zaprojektowali rozczłonkowaną i zróżnicowaną wysokościowo bryłę dosto-
sowaną do konfi guracji terenu. Podczas budowy zastosowano tradycyjną
konstrukcję ceglaną. Aby jeszcze bardziej zharmonizować budynek z ota-
czającym go krajobrazem, do wykończenia ścian użyto naturalnych mate-
riałów – klinkieru drogowego i kamienia pińczowskiego.
W niektórych partiach przepruto ściany odważnymi przeszkleniami, co
miało stwarzać wrażenie „przenikania zielonego otoczenia z wnętrzem”222.
Sami twórcy napisali o swoim dziele: „Architektura skromna, rozczłonko-
wana, łączy się harmonijnie z otaczającym krajobrazem”223.
W centrum budynku na parterze zaprojektowano reprezentacyjny hol,
z którego wchodziło się do części zachodniej, mieszczącej salę konferencyjną
i gabinet dyrektora. W części wschodniej zlokalizowano pokoje biurowe.
Wnętrza robiły duże wrażenie. Poprzez zastosowanie tradycyjnych
materiałów, głównie kamienia i drewna, starano się ocieplić ich atmosferę
i połączyć je z naturą otaczającą budynek

[madohora]

Projekt pawilonu radiowo-dyspozycyjnego
Bardzo ciekawą, futurystyczną formę otrzymał projekt pawilonu radiowo-
-dyspozycyjnego z lat 1963–1964 autorstwa Henryka Buszki i Aleksandra Franty. Miał on pomieścić dyspozytornię i radiowęzeł232. Przyjął kształt
wyniesionego na wąskim rdzeniu dysku, w oczywisty sposób kojarzącego
się ze statkiem kosmicznym.
W podobny sposób ukształtowano wiele budynków z tego okresu. Jako
przykłady można wskazać Muzeum Philipsa w Eindhoven (1966), budynek
centrali telefonicznej pod stadionem Porte d’Auteuil w Paryżu czy wreszcie
projekt biurowca dla cukrowni w Arcis-sur-Aube (Philippe Bayonne, 1971)

[madohora]

Galeria Rzeźby Śląskiej budziła kontrowersje wśród zwiedzających, ale
krytykom na ogół się podobała. Stefan Papp z „Tygodnika Powszechnego”
ocenił ją bardzo pozytywnie, pisząc: „Już w pierwszej, eksperymentalnej
ekspozycji można się przekonać o walorach pomysłu: wystawione rzeźby
są na ogół skomponowane z otoczeniem, powstały z myślą o przestrzeni
otwartej i tworzą w sumie «widowisko rzeźbiarskie» pełne rozmachu, dyna-
miki i monumentalności”258.
Oprócz rzeźb na terenie Parku rozmieszczano tzw. akcenty plastyczne
oraz różnego rodzaju instalacje. Na ogół miały efemeryczny charakter i nie-
stety nie zachowały się. Nieliczne znane są z przekazów ikonografi cznych.
Na jednej z archiwalnych fotografi i widać obramienie grupy parkowych
ławek w formie perforowanych trójkątnych przepierzeń, połączonych pro-
mieniście ułożonymi prętami.
Równie ciekawym, choć efemerycznym wydarzeniem była kompozycja
przestrzenna zaprojektowana przez architekta i plastyka Naso Łazowskiego,
zrealizowana w 1975 r. przy głównej alei prowadzącej do ogrodu zoolo-
gicznego – prawdopodobnie wystawa czasowa. Powstała z okazji hucznie
obchodzonego dorocznego Święta „Trybuny Robotniczej”. Duże abstrak-
cyjne rzeźby utrzymane w kontrastowych barwach opanowały przestrzeń stanowiąc kontrapunkt do socrealistycznej przestrzeni oraz realistycznych
fi gur o charakterze zoomorfi cznym („Foki”, „Ryby”).
Park dekorowano również obiektami pochodzącymi z arystokratycznych
założeń, m.in. monumentalną bramą i kolumnami tzw. Świątyni Petrycha
z zespołu Donnersmarcków w Świerklańcu, czy omówionym pawilonem
myś liwskim259.
Oprócz przyczyn ekonomicznych były też zapewne ideowe – „niespra-
wiedliwie” zdobytą przez kapitalistów własność oddawano w ten sposób
ludowi. Wilhelm Szewczyk pisząc o Parku wyraził to w następujących sło-
wach: „można wrócić pamięcią do dawniejszych czasów, gdy do pięknego
parku świerklanieckiego tak trudno i chyba tylko w niedzielę można było
za zezwoleniem niemieckiego księcia wejść na spacer”

[madohora]

Pawilony A
Pawilony wystawiennicze oznaczone literami A były przeznaczone dla
przemysłu włókienniczego i lekkiego. Ich pierwotny projekt wykonali
w 1961  r.  Jerzy Gottfried i konstruktor Wiesław Ligęza, a powstawały do 1963 r. Planowano wzniesienie kilkunastu obiektów tego typu, jednak ostatecz-
nie powstały tylko trzy. Konstrukcję i montaż wykonał „Mostostal-Zabrze”.
Średnica każdego z nich wynosiła ok. 30 m, a kubatura 4500 m3
. Przyjęły
formę przechylonych kopuł wspartych na stożkowych, stalowych słupach
o różnej wysokości. Fundamenty wykonano w formie żelbetowych pier-
ścieni. Ściany całkowicie przeszklono. Każdą z kopuł zaprojektowano jako
prefabrykowaną siatkę trójkierunkową, wykonaną z rur stalowych łączo-
nych w węzły.
Siatkę podzielono na sześcioboki składające się z równobocznych trójką-
tów. Podstawowym elementem konstrukcyjnym była rura stalowa o długości
trzech metrów. Rury były naprzemiennie wsuwane w tuleje i przykręcane.
Siatkowa konstrukcja spoczywała na pierścieniowym wieńcu wykonanym
również ze stalowych rur. Siatkę kopuł wykonywano na ziemi i podnoszono
przy pomocy pięciu samojezdnych dźwigów. Tempo pracy było imponu-
jące – pierwszą zmontowano w pięć tygodni, ostatnią w dziesięć dni. Należy
podkreślić, że były to pierwsze w Polsce kopuły o konstrukcji rurowej, co
ówczesna prasa nazywała prawdziwym sukcesem280. Ich forma miała wyra-
żać idee postępu technicznego281.
Pierwotne przekrycie pawilonów wykonano w formie wypukłych sze-
ścioboków z aluminiowej blachy spawanej w argonie, co było metodą nie-
spotykaną do tej pory w Polsce282. Z uwagi na załamanie się w 1968 r. jed-
nej z kopuł, w niektórych pawilonach Włodzimierz Feiferek zaprojektował
nowe systemy przekryć, wykonanych z łukowych żeber – kratownic zmon-
towanych ze stalowych rur283. Pawilony zostały nakryte płytami wiórowymi
zaimpregnowanymi substancją bitumiczną i pokrytych papą.
Rozwiązania kopułowe fascynowały wielu twórców współczesnej archi-
tektury. Ligęza i Gottfried czerpali inspiracje z projektów Amerykanina
Buckminstera Fullera oraz jego licznych naśladowców, m.in. Stephana du
Chateau, Kurta Washmanna czy Ottona Freia. Tego rodzaju rozwiązania
stosowano w wielu krajach, np. w zachodniej części Niemiec w latach pięć-
dziesiątych jako szkielet „Mero”. Należy jednak zauważyć, że polscy projek-
tanci wprowadzili liczne udoskonalenia tej technologii oraz zaawansowaną
prefabrykację.

[madohora]

Budynek administracyjny
Do pawilonu D od strony wschodniej przylegał dwupiętrowy budynek
administracyjny o ciekawym trójkątnym rzucie zaprojektowany w 1962 r.
przez Jerzego Gottfrieda oraz inżyniera (–) Bywalca290.
W przeciwieństwie do sezonowych pawilonów wystawienniczych, budy-
nek administracyjny miał być całoroczny. W piwnicy zaprojektowano bufet
pracowniczy, szatnie dla pracowników piecowych, centralę telefoniczną
i kotłownię, na parterze – salę zebrań dla ok. 180 osób, a na pierwszym i dru-
gim piętrze – pomieszczenia biurowe i pracownie.
Jego konstrukcja składała się z trzech żelbetowych słupów przebiegają-
cych przez wszystkie kondygnacje i podtrzymujących główne belki. Stropy
podzielono żebrami na trójkątne pola. Ściany wykonano jako osłonowe –
w parterze były całkowicie przeszklone, na wyższych kondygnacjach –
częściowo. W parterze zastosowano pilasty układ przeszklonych ścian, na
piętrach pola pod oknami otynkowano szlachetną terraboną. Ciekawą,
romboidalną formę przybrała klatka schodowa, umieszczona w narożniku
trójkątnej bryły, z miękko zarysowanym biegiem schodów, które składały
się z żelbetowego trzpienia oraz opartych na nim stopnic. Cały parter zaj-
mowała sala konferencyjna o niezwykłym rzucie, którą nakrywał strop
z trójkątnymi podziałami wsparty na słupach o trójkątnych przekrojach.
Razem z projektem Ośrodka Gottfried opracował koncepcję betonowego
ogrodzenia o długości 2000 m, wykonanego z prefabrykowanych przęseł
o ciekawym krzywoliniowym zarysie. Jego podstawowymi elementami były
lekko wygięte w łuk, żelbetowe łupiny. Niektóre fragmenty ogrodzenia miały
powstać z prefabrykowanych pustaków żużlobetonowych typu „Alfa”.
Późniejsze pawilony i obiekty projektowali różni architekci, jednak
podkreślano, że ich praca przebiegała we współpracy z Jerzym Gottfriedem
głównym projektantem OPT.

[madohora]

Zespół doskonalenia i kształcenia kadr: budynki Zakładu Aktualizacji Wiedzy
(Produkcji i Usług Filmowych) oraz audytorium294
W drugiej połowie lat sześćdziesiątych rozpoczął się kolejny etap budowy
Ośrodka Postępu Technicznego w Chorzowie. W 1966 r. na posiedzeniu
Komitetu Nauki i Techniki podjęto decyzję o jego rozbudowie. Rząd prze-
znaczył na ten cel aż 60 mln zł. Z tych środków planowano wznieść m.in.
Zakład Aktualizacji Wiedzy z pomieszczeniami dla 800 słuchaczy oraz bazą
produkcji fi lmów oświatowo-szkoleniowych wyposażoną w odpowiednie
zaplecze, laboratoria i aparaturę. Zamierzano również zbudować nowy
pawilon górniczy oraz pawilon oznaczony jako F295.
W skład zespołu doskonalenia i kształcenia kadr wchodziły budynki
Zakładu Aktualizacji Wiedzy, późniejszego Zakładu Produkcji i Usług
Filmowych oraz audytorium. W 1965 r. ich projekt wykonali: Zygmunt Fagas
jako główny projektant oraz Władysław Górski, J. Gottfried i Włodzimierz
Feiferek296, a Zakład uruchomiono w 1968 r.
Powstał budynek na rzucie wydłużonego prostokąta z dwoma traktami
rozdzielonymi korytarzem, mieszczący na piętrze niewielkie pokoje wykła-
dowe i pomieszczenia administracyjne, a w skrajnych partiach większe sale:
bibliotekę z czytelnią oraz salę konferencyjną. Projekt zakładał ciekawie
ukształtowaną bryłę w formie wydłużonego prostopadłościanu, z wysokim
cokołem oblicowanym piaskowcem, niemal niezabudowanym parterem, ze
słupami dźwigającymi niskie piętro o dużych, pasowych oknach. Budowie
tarasów widokowych sprzeciwił się Zespół Ekspertów dla Oceny Projektów
Inwestycyjnych, co według współautora projektu Jerzego Gottfrieda prze-
kreślało sens realizacji pierwszego etapu.
W latach 1968–1974 zrealizowano kolejny etap tworzenia zespołu dosko-
nalenia i kształcenia kadr. Powstał Zakład Produkcji i Usług Filmowych OPT określany w 1972 r. mianem Wytwórni Filmów Naukowo-Technicznych.
Zakład miał produkować fi lmy instruktażowe, szkoleniowe i dokumentalne,
świadczyć usługi dla wytwórni niezawodowych instytucji, uczelni, przedsię-
biorstw, a także produkować kolorowe fi lmy dla telewizji polskiej. W obiek-
cie przewidziano laboratoria dla obróbki taśmy o szerokości 16 i 18 mm,
montażownie, salki synchronizacyjne i aparaturę do udźwiękowienia filmów.

[madohora]

Pawilony były swoistym poligonem doświadczalnym, pozwalającym
przetestować nowe konstrukcje oraz sposoby montażu, co często podkre-
ślano w prasie, sugerując, że taka innowacyjność, zarówno eksponatów,
jak i otaczającej je architektury jest specyfi czną śląską cechą, a sam region
korzystnie wyróżnia się na tle całego kraju.
Zespół budynków z terenu Ośrodka Postępu Technicznego w Chorzowie
budził zainteresowanie w momencie powstawania, również obecnie cenieni
badacze architektury podkreślają jego wartość. Wybrane pawilony doczekały
się omówienia w artykule Alicji Gzowskiej307. Ukazał się również katalog
wystawy twórczości Jerzego Gottfrieda, w którym naukowcy i architekci
różnych środowisk z profesor Ewą Chojecką na czele, podkreślają znacze-
nie tych obiektów dla dziedzictwa architektury polskiej.

[madohora]

OCALAŁY PRZED WYCINKĄ KASZTANOWIEC JEST TERAZ POMNIKIEM PRZYRODY - Nasze Miasto - 27.07.2022

[madohora]

ANDREA BOCELLI NA STADIONIE ŚLĄSKIM - Dziennik Zachodni - 26.08.2023

[madohora]

Bulodrom (fr. boulodrome) – boisko lub zespół boisk do gry w pétanque, grę prowansalską lub w inne gry związane z bulami.

[madohora]

Muzeum Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie – skansen założony w 1975 roku, znajdujący się na terenie Parku Śląskiego.

[madohora]

Od 2013 wydaje czasopismo naukowe Rocznik Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”

[madohora]

Konstrukcja wiatraka jest słupowo-ryglowa, dach gontowy dwuspadowy z naczółkiem od strony wiatrowej. Ściana od tej strony została pokryta gontami, a pozostałe ściany są szalowane deskami. Wiatrak pierwotnie miał konstrukcję kozłową – spoczywał na skrzyżowanych drewnianych belkach o przekroju 50 cm, a w miejscu ich skrzyżowania osadzony był pionowy słup podparty kozłami

[madohora]

1952 rok

Oddział Śląski PTL zorganizował w Katowicach Walny Zjazd Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, na którym zgłosił w wolnych wnioskach postulat utworzenia śląskiego muzeum na wolnym powietrzu w Wojewódzkim Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie. Pierwszą lokalizację Muzeum zaproponowano w północno-wschodniej części WPKiW, ostatecznie jednak zbudowano je w jego części zachodniej

[madohora]

lata 1965 – 1969

Prace budowlane nad posadowieniem obiektów zabytkowych zostały przerwane, ze względu na budowę zaplecza budowlanego. Zaprojektowano, a następnie wzniesiono dwa magazyny na drewno, wiatę do impregnacji, stolarnię, a także budynek administracyjno-socjalny, użytkowany przez PP PKZ.

[madohora]

2002 rok

Muzeum umieszczono na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego, który składa się z pięciu pętli (częstochowskiej, gliwickiej, rybnickiej, pszczyńskiej i beskidzkiej). Znajdowało się wówczas na nim 71 miejscowości, w których można zwiedzać pojedyncze zabytki oraz zabytkowe zespoły drewnianego budownictwa.

[madohora]

28 grudnia 2017 roku Muzeum “Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów.

[madohora]

Ściany budynku wzniesiono w konstrukcji mieszanej – wschodnia i częściowo północna jest zrębowa, węgłowana na obłap z niewielkimi ostatkami, natomiast południowa została zbudowana w konstrukcji słupowo-belkowej. Fundamenty, cokół i ścianę zachodnią oraz częściowo północną obłożono kamieniem. Dach jest dwuspadowy, kryty gontem, więźba dachowa otwarta (bez powały), krokwiowo-jętkowa. Z lewej strony budynku znajduje się koło wodne, poruszane siłą spadku wody płynącej z górnego stawu

[madohora]

Koszor dla owiec

Koszor (koszar) to przenośna zagroda dla owiec zbudowana z drewnianych, rozłącznych przęseł różnej długości. Stawiano go na halach w czasie wypasu zwierząt w górach. Koszarowanie owiec umożliwiało skuteczne nawożenie pastwisk. Uwaga – koszor czasowo zdemontowany (do rekonstrukcji).

[madohora]

Szopa z Bukowego Gronia to tzw. zimarka, w której gospodarz trzymał owce po jesiennym zejściu zwierząt z górskich pastwisk, mogła pomieścić ich około 60 sztuk. Wejście miało niegdyś zabezpieczenie przed wilkami – w futrynach drzwi umieszczano dodatkowe poziome belki, tzw. gary, chroniące wejście przed atakiem wilków, które mogły dostać się do środka nawet wyważając drzwi.

[madohora]

Chałupa zbudowana jest z grubych jodłowych bali łączonych w narożach na rybi ogon i na nakładkę. Nakryto ją dachem gontowym, półszczytowym, o konstrukcji krokwiowo-jętkowej. Uwagę zwracają niewielkie, czteroszybkowe okienka (nieotwieralne) znajdujące się tylko w ścianach izb mieszkalnych. Pomieszczenia gospodarcze doświetlają jedynie małe otwory wycięte w belkach zrębu.

[madohora]

Obiekt zbudowany został z bali świerkowych, a zrąb uszczelniony mchem. Dach jest gontowy, półszczytowy.

[madohora]

Obiekty
Strona główna > O Muzeum > Obiekty
×
5. Chałupa z Istebnej (1794 r.)
In situ
Chałupa pochodzi z najstarszej części Istebnej, z zagrody położonej na południowym stoku Złotego Gronia.

1.jpg2.jpg
Wnętrze
Chałupa jest szerokofrontowa, z sienią przelotową, wyłożoną płaskimi kamieniami. Stoją tu: szafa na żywność (tzw. olmaryja), duża beczka, żarna do mielenia zboża oraz skrzynia do przechowywania ziarna. Do tylnej ściany budynku przylega podcień. W sieni, po prawej, znajduje się wejście do izby czornej – wyłożonej polepą. Stoi tu duży piec zwany kurlawym (bez wylotu kominowego) składający się z pieca chlebowego zwanego piekarokiem oraz części, na której urządzono otwarte palenisko, tzw. nolepy. Tu koncentrowało się życie całej rodziny. Na zainteresowanie zasługują stare urządzenia stojące przy oknie: do kręcenia sznurów oraz gręplowania wełny. Uwagę zwraca masywna pozioma belka – ułożona równolegle do belek stropowych – zwana sosrębem lub siestrzanem, często ozdobnie profilowana, zdobiona i pokryta inskrypcjami. Wyposażenie izby (meble i sprzęty domowe) pochodzi z XIX wieku. Po przeciwnej stronie sieni usytuowana jest izba bioła, zwana również świetnicą. Pełniła funkcję reprezentacyjną, o czym świadczy jej bogate wyposażenie. Stoją tu ozdobnie malowane skrzynie, stanowiące część posagu panny na wydaniu. Gromadzono w nich m.in. białe płótno na bieliznę, materiał na strój odświętny i pościel, w tym pierzynę. Młoda mężatka zabierała skrzynię do nowego gospodarstwa. W belce tragarzowej wycięto rozetę oraz inskrypcję z datą budowy domu ANNO 1794.

[madohora]

Strona główna > O Muzeum > Obiekty
×
1. Chałupa z Istebnej (1876 r.)
In situ
Chałupę zbudowano na polanie pośrodku gęstego lasu, w przysiółku nazywanym przez mieszkańców na Wilczym, z powodu grasujących dawniej w tej okolicy wilków.

1.jpg2.jpg
Wnętrze
Z przelotowej sieni prowadzą wejścia do izb, podcienia, kamiennej sklepionej piwniczki oraz na strych. Po lewej znajduje się izba główna, zwana kurlawą lub czorną, od ulokowanego w niej pieca kurlawego, który nie miał wylotu kominowego. Wnętrze takiej izby było zawsze silnie zakopcone, więc ścian nie malowano, a pobielano jedynie piec. Tradycyjnie, po przekątnej do pieca urządzono tzw. święty kąt, w którym stał stół, a na ścianach wieszano obrazy o treści religijnej. Po lewej od wejścia usytuowana jest zagródka zwana corkiem – wykonana z łupanych desek – przeznaczona dla jagniąt lub cielaka trzymanych tu w zimie. Podłogę w izbie wyłożono polepą. Na prawo od wejścia znajduje się świetnica, nazywana też izbą biołą. W niej pieca nie umieszczano. Pełniła funkcję reprezentacyjną – przyjmowano tu gości. Na środkowej belce, pod stropem, widnieje rozeta i inskrypcja z datą budowy domu. Podłogę w świetnicy wykonano z desek.

[madohora]

Budynek stoi frontem do drogi. Ściany przykrywa gontowy dach półszczytowy, o konstrukcji krokwiowo-jętkowej, z szerokim okapem. Po obu stronach wyłożonej płytami z piaskowca ścieżki prowadzącej do wejścia znajdują się ogródki kwiatowe.

[madohora]

Niewielki budynek wzniesiony został w konstrukcji szkieletowej, szalowanej deskami. Dwuspadowy dach pokryty jest glinianą dachówką. Ponad nim wznosi się śmigło złożone z dziewięciu blaszanych łopatek, odpowiednio wyprofilowanych i spiętych. Jego zadaniem było przekazywanie napędu – za pośrednictwem przekładni – na jeden z kamieni młyńskich.

[madohora]

Chałupa z Goleszowa (1886 r.)

Chałupa stała w centrum Goleszowa, przy ulicy stanowiącej niegdyś główną oś wsi o charakterze ulicówki.

[madohora]

Palenisko w kuźni (z wylotem kominowym) zasilane było powietrzem z ręcznego skórzanego miecha poziomego umieszczonego po jego lewej stronie. W bezpośrednim sąsiedztwie paleniska i kowadła znajdują się kleszcze o rozmaitych kształtach szczęk służące do chwytania i trzymania podczas kucia rozgrzanego żelaza oraz różnej wielkości młoty do kucia, wyciągania, rozklepywania i zginania metalu. Przed kuźnią, po prawej, umieszczono: nożyce do cięcia blachy i prętów oraz giętarkę do obręczy, którymi okuwano koła wozów. Po lewej natomiast, na pniu, stoi duże imadło, obok – brusek (toczydło) do ostrzenia narzędzi. Na lewej ścianie budynku wiszą: wagi z orczykami do zaprzęgu konnego, poniżej oparto koła wozów oraz żelazne pługi.

[madohora]

Szerokofrontowa chałupa stoi na podmurówce z kamieni polnych, wieniec ścian nakrywa dach gontowy, półszczytowy, o konstrukcji krokwiowo-jętkowej. W szczytach dachu, szalowanych pionowo deskami, wycięte są świetliki w kształcie gwiazd. Uwagę zwraca ganeczek przy ścianie frontowej zwany pawłaczką, zadaszony i wsparty na słupach, z którego prowadzi zejście do murowanej z kamieni i cegieł piwnicy o kolebkowym sklepieniu.

[madohora]

W prezbiterium znajduje się ołtarz z oryginalnym, obrotowym tabernakulum, zwieńczonym figurami Baranka Apokaliptycznego i Aniołów Stróżów po obu stronach. Nad ołtarzem wisi obraz z przedstawieniem św. Józefa, a na ścianach prezbiterium – ludowe obrazy z wizerunkami świętych. Po prawej stronie ołtarza stoi ława kolatorska przeznaczona dla fundatorów i dobrodziejów kościoła

[madohora]

Młyn wiatrowy usytuowany został na lekkim wzniesieniu. Nadal miel w nim ziarno. Pozostał prawdopodobnie ostatnim w Polsce, którego urządzenia mogą pracować napędzane wyłącznie siłą wiatru. Konstrukcja wiatraka jest słupowo-ryglowa, dach zaś gontowy dwuspadowy z naczółkiem od strony wiatrowej. Ściana od tej strony także pokryta została gontami, pozostałe są szalowane deskami. Wiatrak początkowo miał konstrukcję kozłową. Spoczywał na skrzyżowanych, masywnych drewnianych belkach (o przekroju 50 cm). W miejscu ich skrzyżowania osadzony był pionowy słup – sztember, podparty czterema zastrzałami – kozłami.

[madohora]

Zawieszona na pniu brzozy kapliczka szafkowa z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej czczonej na Jasnej Górze od końca XIV wieku, jest kopią oryginału z Gostyni.

[madohora]

Spichlerz dworski ze Śmiłowic (1745-1747 r.)
WYSTAWA: „Tradycyjne rzemiosło ludowe – ginące zawody

[madohora]

Spichlerz plebański z Pilchowic (XVIII w.)

Dwukondygnacyjny spichlerz należał niegdyś do gospodarstwa plebańskiego.

[madohora]

Spichlerz usytuowany był w Warszowicach na terenie zagrody nazywanej plebanią.

[madohora]

Deweloper, który nielegalnie wyciął stuletnie kasztanowce w centrum Katowic, na razie nie zapłaci żadnej kary - www.katowice24.info - 16.09.2022

[madohora]

KATOWICKI REZERWAT LASY MURCKOWSKIE POWIĘKSZONY O 40 HEKTARÓW - Silesion - 23.11.2022

[madohora]

WSPÓLNOTA MIESZKANIOWA CHCE WYCIĘCIA SATRYCH DRZEW NA NIKISZOWCU - Wyborcza - 24.11.2022

[madohora]

W KATOWICACH BĘDĄ WYCINAĆ DRZEWA - Nasze Miasto - 28.11.2022

[madohora]

CZAS NA LAS - Mój Mikołów - 16.12.2022

[madohora]

BĘDZIE ŁATWIEJ DOTRZEĆ NA SYLWESTRA DO PARKU ŚLĄSKIEGO - Dziennik Zachodni - 29.12.2022

[madohora]

TRAMWAJEM NA SYLWESTRA - www.tram-silesia.pl - 30.12.2022

[madohora]

POSADZONO 600 DRZEW, WYCIĘTO PRAWIE 500 - Radio Eska - 02.01.2023