Lubliniec

[madohora]

Wieś położona jest wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 906 Zawiercie – Lubliniec. W centrum miejscowości znajduje się barokowy XVIII-wieczny pałacyk z parkiem i kaplica pw. św. Anny. Mieszkańcy wioski będący katolikami przynależą do parafii Sadów.

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU NR 76

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU NR 56 KOSZĘCIN - LUBLINIEC

[madohora]

Nazwa miejscowości wzmiankowana była m.in. w formach villa Czasno (1687-1688), Czasno (1743), Cziasko (1783), Cziasnau, Cziasna (1845), Ciasna, niem. Cziasnau (1880), Ciasna (Cziasnau) – Teichwalde (1939), Teichwalde – Ciasna, -ej, ciaśniański (1946)

[madohora]

Następni znani właściciele Ciasnej to Frankenbergowie z domu Wąsice (Wundschuetz): kapitan wojsk pruskich Karol Ewald Moryc (1769-1828) i jego syn Herman Juliusz Moryc Wolf (ur. 1802 r.). Na przełomie XIX i XX w. majątek zakupili Kitzingowie, którzy na początku dwudziestego stulecia w miejscu wcześniejszej budowli wznieśli istniejący do dziś pałac.

[madohora]

W 1982 r. w dawnym pałacu urządzono Dom Dziecka. Obiekt do dziś pełni tę funkcję, co poważnie ogranicza możliwość zwiedzania. Otaczający pałac niewielki park łączy się z pobliskim lasem. Pałac murowany z cegły, potynkowany, wzniesiony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacjowy, nakryty wysokim dachem mansardowym z lukarnami i powiekami.

[madohora]

[madohora]

W lipcu 1934 roku przełożony dekanatu oleskiego ksiądz Józef Mencel z Chudoby zwrócił się do kardynała Bertrama w sprawie utworzenia filii w Ciasnej, w tym samym roku sprowadzono z Bodzanowie drewniany kościół. 1. lipca 1935 roku wszedł w życie akt założenia „Tochtergemeinde Czia-snau" tzn. parafii filialnej. Był to pierwszy krok do uzyskania całkowitej samodzielności, tym bardziej, że ksiądz kuratus ze Zborowskiego Karl Thier-sch założył natychmiast osobne księgi metrykalne (chrztów, ślubów, pochówków) dla mieszkańców Ciasnej.

[madohora]

W latach 1957 - 1963 opiekę duszpasterską nad parafianami w Ciasnej roztaczał ksiądz Zygmunt Curzydlo. Urodził się w roku 1922 w okolicach Bielska-Białej, święcenia otrzymał w roku 1952, po czym - skierowany do Kluczborka - był tam wikarym a następnie proboszczem, wreszcie kanclerzem Kurii Biskupiej w Opolu. Co piątek przyjeżdżał do Ciasnej, był do niedzieli i odprawiał wszystkie~msze i nabożeństwa. Przebywając jeszcze w Kluczborku, kiedy nie mógł sam, posyłał do Ciasnej jednego ze swoich wikarych. Ksiądz Curzydło był bardzo lubiany. Organizował pielgrzymki do sanktuariów maryjnych, między innymi do Kalwarii Zebrzydowskiej, kupił ziemię pod probostwo i dom katechetyczny. Za jego czasów wybito wnętrze kościoła deskami. Jako uzupełnienie tej zwięzłej prezentacji niech posłuży informacja, że brat księdza Curzydły był długie lata proboszczem w Zakopanem, wówczas kiedy całe to miasto znajdowało się jeszcze na terenie jednej parafii.

[madohora]

Ksiądz Bobrzik został wyświęcony 21. czerwca 1959 roku i jest kolejno wikarym w Opolu-Półwsi (1959 -1962), Gliwicach-Wójtowej Wsi (1962 -1964) oraz w Zabrzu (1964 -1969). W Ciasnej zamieszkał tam, gdzie i jego poprzednik tzn. u Aniołów, zresztą przez długi czas razem z rodzicami Ignacym i Zofią. Fakt, że rodzice Ks. Bobrzika byli rolnikami umożliwił budowę probostwa. Zabierał się do tego już ksiądz Malich, o czym napomknęliśmy, na swoje nazwisko i sąsiada Henryka Popandy. U władzy ten trick jednak nie przeszedł. Wolno było natomiast budować rolnikom, a takie uprawnienia, ba, nawet 1,22 ha gruntu (kupił jeszcze ks. Curzydło) posiadali Ignacy i Zofia Bobrzikowie i im właśnie dano stosowne zezwolenie. Budowa „domu rolnika" trwała od września do Bożego Narodzenia 1971 roku, trochę wcześniej, bo w listopadzie, kiedy akurat kładziono kafelki, poświęcił probostwo ks. Biskup, przy udziale księży z dekanatu i innych gości. Wszystko to odbywało się nieoficjalnie, również całą ofiarę na ten cel zebrano bez publicznego rozgłosu i wyrażanych wprost próśb o pieniądze. 10. września 1980 roku Urząd Wojewódzki w Częstochowie zatwierdza decyzję o mianowaniu Ciasnej samodzielną jednostką kościelną, 15. września fakt powstania parafii potwierdza Kuria Diecezjalna w Opolu i dekretuje ks. Bobrzika jako jej proboszcza.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W kruchcie wisi tablica pamiątkowa ku czci dwóch księży:

Józefa Malicha (ur. 7 czerwca 1934 w Byczynie, zm. 19 października 2005 w Hildesheim, proboszcza w Ciasnej w latach 1963–1969),
Alfonsa Rolnika (12 grudnia 1906 w Zabrzu-Pawłowie, zm. 15 grudnia 1996 w Chrząszczycach, proboszcza w Sierakowie w latach 1932–1965, budowniczego kościoła w Jeżowej w latach 1958–1960)

[madohora]

Żeby do końca zrozumieć tę uciążliwość trzeba przede wszystkim wiedzieć, co oznaczał jeszcze przed siedemdziesięciu, osiemdziesięciu laty zwrot „udawali się pieszo”. Krótko mówiąc, od kwietnia do października ludzie chodzili przeważnie boso, także na msze św. Buty nieśli i wkładali dopiero na krótko przed wejściem do kościoła obmywając sobie nogi w strumyku. Oczywista więc była chęć posiadania własnej świątyni, jednak ogromne koszta budowy długo przekraczały możliwości mieszkańców Jeżowej i jej kolejnych właścicieli rezydujących w Sierakowie a potem w Ciasnej. Spróbowano sposobu znacznie tańszego, praktykowanego również w innych wsiach, uradzono mianowicie postawić murowaną kapliczkę. Wybudował ją właściwie samotnie z niewielką tylko pomocą współmieszkańców zagrodnik Lorenz Ochman w roku 1881 i przekazał wsi, która miała się nią opiekować. Co jakiś czas odprawiano w kaplicy nabożeństwa a kilkakrotnie także msze święte z udziałem księży z Sierakowa.

[madohora]

Zborowskie mapa

[madohora]

Zborowskie (niem. Sorowski, 1936-1945 Ostenwalde) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Ciasna.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa częstochowskiego.
We wsi zachował się zabytkowy czworak dworski z drewna[5] – dawna wytwórnia fajek.

[madohora]

Do miejscowości należy przysiółek Stasiowe (niem. Staschowe[11]), położony ok. 6 km w kierunku wschodnim, przy granicy z gminą Herby. Stasiowe było miejscowością graniczną: do 1918 roku między Prusami a Rosją, a w latach 1918–1939 między Niemcami a Polską.

[madohora]

FAJCZARNIA W ZBOROWSKIEM

W Zborowskiem stoi – trzeba wyraźnie podkreślić, jeszcze stoi – budynek, ostatni z czterech będących kiedyś fabryką fajek glinianych. Nawet ulica, przy której się znajduje obiekt jest zabytkowa – Fabryczna, podobnie jak cała ta cześć wsi od ponad dwustu lat zwana Na Fabryce.

[madohora]

Inni pracownicy, w tym kobiety zajmowali się dalszą plastyczną obróbką przyszłej fajki. Rolowali oni cybuch, przebijali w nim otwór i drążyli główkę gdzie później trafiał tytoń. W celu uzyskania jak najwyższej jakości niektórych fajek, ich główki gładzono przy pomocy szlachetnego agatu. Tak przygotowane fajki trafiały do suszenia. Po wysuszeniu fajki układano w glinianych tyglach i wstawiano do specjalnego pieca. Po zamurowaniu wejścia i wypalaniu przez 24 godziny w temperaturze około 1000o C fajki były gotowe. Wystarczyło jeszcze odczekać, aby piec wystygł a wyjęte fajki trafiały do bardzo szczegółowej kontroli. Wybrane fajki zanurzano w roztworze wosku, wody i mydła, aby miały lepszy połysk i nie przyklejały się do warg. W Zborowskiem produkowano fajki w pięciu podstawowych rozmiarach od 3 do 32 cali reńskich (1cal reński=2,54 cm);3 cale /7,5 cm; 21/53; 24/61; 27;68; 32/81. Przed wypaleniem suszono te długie tzn. wszystkie oprócz trzycalowych w specjalnych stojakach. Były one wykonywane z odpowiednio starych dębów a zajmował się tym stolarz, dokładniej mistrz Stolarski Jakub Billmann. Jeszcze w 1777 odnotowany jako mieszkaniec, Molnej, w Zborowskiem najpóźniej w roku 1782. Gliniane fajki ze Zborowskiego oznaczono cyframi, literami i specjalnymi sygnaturami wytwórni. Niektóre wyroby dodatkowo ozdabiano i umieszczano napisy np. „Fabrike in Schlesien”, Sorowsky” czy „Breslau”. Breslau, czyli Wrocław, dlatego, ponieważ tam, u kupca Grulicha znajdował się największy skład manufaktury. Fajek ozdobnych wypalano najwyżej 5 procent, reszta to zwykły, gładki produkt sprzedawany masowo nie tylko we Wrocławiu, lecz także w przedstawicielstwach firmy w Berlinie, Szczecinie i Królewcu (Königsberg).

[madohora]

W Szkole Podstawowej w Zborowskiej znajduje się kilka tablic z ok. 500 egzemplarzami fajek omówionym przez mnie w referacie. Jest to pamiątka po uczniach, którzy pod opieką wychowawcy wykonali tablice, kończąc szkołę w Zborowskie. Zachęcam do zapoznania się z eksponatami Śląskiej Fabryki Fajek Glinianych w Zborowskiem

[madohora]

KOŚCIÓŁ EWANGELICKO - AUGSBURSKI W PIASKU

Budynek wzniesiony został w roku 1754 w stylu zborów ewangelickich z XVIII wieku. Kościół zwrócony częścią ołtarzową ku przodowi. Wieżę w kształcie kwadratu dobudowano od strony wschodniej w 1820 roku, natomiast w 1865 roku nadbudowano jej górną część o konstrukcji szkieletowej, zakańczając strzelistą wieżyczką. Cały budynek oparty na rzucie prostokąta, murowany, potynkowany, przykryty wysokim dachem czterospadowym. Wewnątrz ołtarz ambonowy, rokokowy, flankowany, z dwiema skośnie ustawionymi kolumnami, zwieńczony Okiem Opatrzności. Do bardziej interesujących elementów wyposażenia należy także metalowa chrzcielnica z 1855 roku, oraz organy z rokokowym ornamentem.

[madohora]

KOŚCIÓŁ OPATRZNOŚCI BOŻEJ W PIASKU (LUBLINIEC)

W 1755 r. koloniści niemieccy wznieśli w Piasku kaplicę ewangelicką oraz uruchomili szkołę. Kaplica wkrótce uległa ona spaleniu. W 1760 r. w jej miejsce zbudowali kościół, który w pierwotnej postaci zachował się do dzisiaj. Na wyposażeniu kościoła oryginalny ołtarz ambonowy

[madohora]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1292 roku pod nazwą Lessovie Polonicalis. W 1326 roku pod nazwą Lesnow. Wieś należała do diecezji krakowskiej, a parafii Lubecko. Miejscowość związana z hutnictwem starośląskim nad rzeką. Związek Lisowa z hutnictwem trwał aż do XIX wieku[6]. W 1618 roku Piotr Bujakowski wzniósł w Lisowie drewniany kościółek pod wezwaniem św. Laurentiusa.

[madohora]

W 1910 roku w miejscowości mieszkało 631 osób, z czego 519 mówiło językiem polskim, 8 polskim i niemieckim, a 104 niemieckim. W miejscowości działało od 1919 roku gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a od 1920 Kółko Rolnicze oraz komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W miejscowości miały miejsce walki w czasie Powstań śląskich. W czasie plebiscytu w Lisowie wygrała opcja za pozostaniem w granicach państwa niemieckiego. Na Niemcy oddano 169 głosów, natomiast za Polską 124. Dnia 15 października 1965 roku powstała nowa szkoła tzw. Tysiąclatka

[madohora]

Na terenie miejscowości znajduje się oddany do użytku w 1999 roku kościół pod wezwaniem NMP Matki Kościoła. Parafia została erygowana w roku 1982 przy znajdującej się w Lisowie kaplicy. W kościele w ostatnich latach przeprowadzono prace wykończeniowe, został zmieniony wystrój, który podkreślił nowoczesny styl kościoła. Będąc w kościele szczególną uwagę należy zwrócić na złote tabernakulum przypominające swoim wyglądem „krzew gorejący”. Na terenie wioski znajduje się także zespół pałacowy z XIX wieku. W 2008 otwarto we wsi nowy cmentarz; dotąd cmentarzem dla tej wsi był położony w sąsiednich Kochanowicach.

[madohora]

Kapliczka Św. Jana w Lisowie z przełomu XIX i XX wieku,