Szałsza

[madohora]

W okolicach Gliwic leży niewielka wieś Szałsza. Najprościej możemy dojechać autobusami 112 lub 80 z Gliwic (jest to zaledwie kilka przystanków). Możemy też dojechać z Tarnowskich Gór. I chociaż trasa z Tarnowskich Gór do Gliwic jest o wiele dłuższa ja wolę ten kierunek. gdyż po drodze mijamy Klub Jeździecki w Zbrosławicach, Pałac w Kamieńcu oraz Kościoły w Zbrosławicach i Kamieńcu. A także staw w Kamieńcu. Jeżeli na wycieczkę poświęcamy dość dużo czasu i mamy siłę na piesze wędrówki to mogę polecić taką trasę: Jako bazę wybieramy Tarnowskie Góry- Zbrosławice-Kamieniec-Szałsza

[madohora4]

Z Tarnowskich Gór dojeżdżamy do przystanku Zbrosławice Kościół - i tutaj mamy kościół i cmentarz w Zbrosławicach. Dalej idziemy pieszo, po drodze mijamy krzyż przydrożny oraz Ośrodek Jeździecki. Zwłaszcza latem przy samej drodze można zobaczyć koniki na padoku. Można też zajrzeć na teren ośrodka. Następnie (z zachowaniem należytej ostrożności) idziemy prosto drogą około 1.5 km i dochodzimy do Kamieńca. Dla osób, które bardzo dobrze orientują się w terenie mogę polecić inną trasę. Drogą za ośrodkiem jeździeckim wchodzimy na ścieżkę i między polami dochodzimy do stawu w Kamieńcu. Musimy go trochę okrążyć (świetna droga na letnie przechadzki). Ja ją znam z końskiego grzbietu i z własnych nóg). Czyli okrążamy staw, możemy odpocząć ale cichutkooooo, bo tutaj panowie łowią ryby. Następnie dochodzimy do centrum Kamieńca, gdzie z lewej strony mamy kościół pw. Narodzenia Jana Chrzcicielela, Pałac z początku XVIII wieku. (dzisiaj siedziba ośrodka rehabilitacyjnego dla dzieci)

[madohora4]

ROZKŁAD JAZDY DLA LINII 80 Z GLIWIC

ROZKŁAD JAZDY DLA LINII 1112 Z GLIWIC

ROZKŁAD JAZDY DLA LINII 80 Z TARNOWSKICH GÓR

ROZKŁAD JAZDY DLA LINII 112 Z TARNOWSKICH GÓR

Z Gliwic do Szałszy możemy jeszcze dojechać autobusem 288

ROZKŁAD JAZDY DLA AUTOBUSU 188

We wszystkich autobusach ważna jest karta ŚKUP

Szałsza

[madohora4]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora4]

Pierwsze wzmianki Szałszy pochodzą z 1425 roku. Do zabytków Szałszy należy Kościół Narodzenia NMP. Pierwszy kościół w Szałszy wybudowano ok. 1460 roku. Obecny pochodzi z 1554 roku, wieża została dobudowana w 1571 roku. Początkowo kościół w Szałszy był świątynią protestancką, Kościół był dwukrotnie odbudowywany. Pierwszy raz zniszczyła go wichura, która przeszła w 1784 roku, drugi raz po pożarze w 1967 roku.

[madohora4]

SZAŁSZA

[madohora4]

Kościół jest orientowany o konstrukcji zrębowej. Nawa jest o kształcie zbliżonym do kwadratu. Przystawiona do kościoła wieża jest konstrukcji słupowej. W dachu wieżyczka na sygnaturkę.

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

KOŚCIÓŁ NARODZENIA NMP W SZAŁSZY

[madohora4]

[madohora4]

Było to tak dawno temu, jak jeszcze panowie z Szałśzy mieszkali w starym zamku. Zamek pobudowali w 1781 roku a już niedługo po zbudowaniu zamku straszyła tam Biała Dama. Niektórzy ludzie nie dowierzali, że w Zamku mieszka Biała Dama, więc im za karę się pokazywała i straszyła. W okresie wojen napoleońskich do Szałszy trafił jeden z francuskich oficerów i on szczególnie nie chciał wierzyć w Białą Damę. Żarty sobie stroił i z Białej Damy i z kompanów, którzy mu o niej opowiadali. Po posiłku poszedł spać. Prawie już kładł się do łóżka, gdy drzwi się otwarły i stanęła w nich jakaś biała postać. Francuz tak się przestraszył, że zaraz wymierzył do niej z pistoletu i próbował ją zabić. Ale przecież nie da się zabić ducha, kula tylko poturlała się po izbie i zatrzymała się obok ducha. Francuz złapał więc za szablę ale z szabli został mu tylko gryf w ręce a szabla upadła z dźwiękiem na podłogę. Francuz pobladł tak, że już prawie przypominał zjawę i padł na ziemię. Jego serce nie wytrzymało. Po wsi rozniosła się plotka, że to nie była żadna Biała Dama, tylko pokojówka, która chciała dać żołnierzowi nauczkę. Ale jak zamek odnowili to Biała Dama zniknęła. Mówi się, że jej się już ten nowy zamek nie podobał i została w tym starym.

[madohora4]

SZAŁSZA KOŚCIÓŁ

PAŁAC W SZAŁSZY

[madohora4]

.

[madohora4]

[madohora4]

.

[madohora4]

W Szałszy natkniemy się też na pałac z 1781 roku wybudowany przez Annę von Winter. Pałac został przebudowany w roku 1877. Rodzina wywodząca się z księstwa Anhaltu. Pierwsza wzmianka o protoplaście tego rodu pochodzi sprzed 1762 r., kiedy to niejaki Grolingk, kawalerzysta w pruskim konnym regimencie kirasjerów ożenił się z mieszczanka z Halberstadt (dziś Saksonia-Anhalt. Jego syn Jan Benedykt był założycielem linii szlacheckiej rodu. Podobnie jak ojciec - kirasjer - tak i on związał swe losy z armią. Karierę rozpoczął w 1760 r. w czasie wojny siedmioletniej (1756-1763, zwanej także czasami trzecią wojną śląską) jako kornet - najniższy stopień oficerski. Już osiem lat później gdy osiągnął stopień majora, król pruski Fryderyk II Wielki 29 maja 1768 r. nadał mu szlachectwo...W latach 1836-1838 Antonia von Groeling kupiła Szałszę i Żerniki. Jej rodzina - baronowie von Welczek posiadali sąsiednie Łabędy. Mąż Antoni, Albert von Groeling był starostą powiatu gliwicko-toszeckiego i wydawcą powiatowego czasopisma. Za jego czasów rozpoczęto osuszanie bagien wokół Szałszy. Właściciele Szałszy jako jedni z pierwszych w okolicy używali nawozów sztucznych oraz maszyny parowej do prac polowych.W 1877 roku pałac w Szałszy został gruntownie przebudowany w stylu późnego gotyku angielskiego, tzw. styl Tudorów. Budowla uzyskała formę sześcianu, a całość została podwyższona do wysokości dwóch pięter. Pałac nie otynkowany, ma charakterystyczny dla wypalonej cegły czerwony kolor.Powstania śląskie pałac przetrwał, choć nie oparł się zniszczeniom. W latach 30-tych, naziści zmieniła nazwę Szałszy na Kressengrund, a Żernik na Groeling. Po 1945 r. Groelingowie zostali pozbawieni dóbr. Zamieszkali przede wszystkim w Austrii i Niemczech. Ponieważ niektóre gałęzie rodu wygasały, nazwisko przejęli potomkowie z linii żeńskiej – von Groeling-Müller i Schmidt von Groeling.

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

*.

[madohora4]

.

[ballest]

Brawo Madohora - wielki dank za ta fantastyczno promocja slonski kultury i historii

[madohora]

Pierwszy pałac w Szałszy został zbudowany w drugiej połowie XVIII stulecia – jego barokowy budynek postawiono dla Anny von Winter. W latach 30. następnego wieku Szałsza i graniczące z nią Żerniki kupiła Antonia von Groeling. Rodzina Groelingów wywodziła się z księstwa Anhalt (kraina w środkowych Niemczech, nad Łabą). Szlachectwem cieszyła się od niedawna, bo od 1768 roku. Na Górnym Śląsku posiadali dobra Pniów, Rudziniec, Zacharzowice i Ligota. W Szałszy zaś zapisali się jako dobrzy gospodarze, podejmujący prace melioracyjne, używający maszyn rolniczych i nawozów sztucznych.

[madohora]

Do Szałszy dojedziemy z Gliwic lub Tarnowskich Gór autobusem 112

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 112

[madohora]

Sprytna była ta "Biała Dama"
Co wystrychnęła na dudka pana

[madohora]

Jak mam czas to robię to co lubię

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

*

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pewien Jan z Szałszy
Kupił sobie dwie małpy
Jak u Fredry
Miały fedry*
I wszędzie pchały łapy

*Sprężyny

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jedna panna z Szałszy
Ma dość piękne kształty
Wie jak nimi uwodzić
Oglądają się za nią młodzi
Nie jeden z nią chciałby...

[madohora]

W Szałszy jest pałac murowany
I niewielki kościół drewniany
Może jeszcze zobaczysz
Jakiś duży zakład pracy

[madohora]

Szałsza jest małą wsią, położoną na północ od Gliwic, przy drodze do Tarnowskich Gór. Pierwsze, źródłowe informacje o osadzie pochodzą z XV stulecia. Być może już wtedy istniał tutaj drewniany kościół. Przez następne stulecia dobra w Szałszy należały do kilkunastu właścicieli (np. XV-wieczne dokumenty wspominają o niejakim Janie Gedlińskim); w wiekach XIX i XX ostatnimi posiadaczami majątku byli von Groelingowie.