Zamek Tęczyn

[madohora]

[madohora]

Rudno – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice, 773 mieszkańców (2014), powierzchnia 657,39 ha.
Wieś położona w województwie krakowskim wchodziła w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego[3]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krakowskim.

[madohora]

W Rudnie mieści się publiczna szkoła podstawowa. Zespół regionalny Rudnianie powstały w 1980 roku, kultywuje lokalne zwyczaje.

[madohora]

We wsi, na najwyższej części Garbu Tenczyńskiego (Góra Zamkowa) – ruiny zamku Tenczyn z XIV w., który w roku 1656 został spalony przez Szwedów. Odbudowany przez Lubomirskich, kolejnych właścicieli, przetrwał do pożaru w 1768 r., po którym to ostatecznie popadł w ruinę. Zachowały się tylko części murów mieszkalnych oraz baszty z wieżami.

[madohora]

Budynek powstał przed 1923 rokiem. Aktualnie w obiekcie prowadzi działalność Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza „Spokojna Przystań”.

[madohora]

[madohora]

Głuchówki – przysiółek wsi Sanka w Polsce, położony w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.
W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do województwa krakowskiego.

[madohora]

Miejscowi wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii pw. św. Jakuba Apostoła w Sance, natomiast miejscowi Świadkowie Jehowy należą do zboru Tenczynek z Salą Królestwa w pobliskim Rudnie.

[madohora]

Stara Wola – część wsi Wola Filipowska w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice
W latach 1975–1998 Stara Wola administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Stara Wola, położona jest wśród Puszczy Dulowskiej w kierunku Rudna. Mieszkańcy wsi początkowo zajmowali się pędzeniem smoły i wypalaniem węgla drzewnego dla pobliskiego zamku Tenczyn.

[madohora]

W kamieniołomie Niedźwiedzia Góra eksploatowane są diabazy jako najstarsze skały wulkaniczne odsłonięte w rejonie krakowskim. Fragment jednej z intruzji o miąższości 44 m jest eksploatowany od 1902 na potrzeby drogownictwa. Wydobycie ułatwia cios słupowy. Na początku prymitywnym sposobem wydobywano kamień na potrzeby gospodarcze: utwardzanie dróg czy podmurówki pod chałupy. W latach 30. XX w. jego właścicielami byli Braun Wł., inż Kawarzyk H., łomy bazaltu. Niedźwiedzia Góra w Tenczynku

[madohora]

Jest to brama wjazdowa do Zwierzyńca znajdującego się w Lesie Zwierzyniec należącego do zamku Tenczyn – ostatnia z czterech – która dotąd przetrwała. Znajduje się na skraju lasu pomiędzy willą Eliza a leśniczówką Tenczynek Nadleśnictwa Krzeszowice, w Rzeczkach – najbardziej na wschód wysuniętej części Tenczynka, przy drodze powiatowej 2121K do kamieniołomu Niedźwiedzia Góra i dawnej Kopalni Krystyna. Ma ona charakter ozdobny (obecnie bez skrzydeł bramy), po obu stronach drogi stoją wysokie ceglane wieże (filary) z sokołami i chartami. Brama składa się z sześciu ceglanych filarów. Dwa środkowe otaczały główną bramę, wieńczyły je rzeźby przedstawiające jelenie, natomiast w górnej ich części ozdobione zostały głowami zwierząt. Nad bramą główną znajdowała się odlana w żeliwie ażurowa rama zwieńczona herbem rodu Potockich z pobliskich Krzeszowic – jej właścicieli. Pomiędzy parami symetrycznych niższych filarów znajdowały się mniejsze bramy boczne. Natomiast filary poboczne połączone z głównymi zwieńczone zostały postaciami chartów skierowanymi w stronę figur jeleni.
W latach 2011–2012 brama poddana została renowacji

[madohora]

Willa „Eliza” – willa w Tenczynku, w gminie Krzeszowice, w powiecie krakowskim. Położona jest w Rzeczkach – najbardziej na wschód wysuniętej części Tenczynka, przy skrzyżowaniu drogi powiatowej 2121K – do kamieniołomu Niedźwiedzia Góra i dawnej Kopalni Krystyna a ul. Pareńskiego.

[madohora]

Zespół willi czyli dom ze skrzydłem bocznym, brama wjazdowa, ogród i park został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.

[madohora]

Kościół św. Katarzyny w Tenczynku – murowany kościół miejscowej parafii rzymskokatolickiej obejmującej wsie Tenczynek i Rudno, położony na niewielkim wzniesieniu Górka Sieradzka w Tenczynku. Jego patronką jest św. Katarzyna Aleksandryjska z Egiptu.

[madohora]

Zwiedzanie dawnych kamieniołomów ułatwia wytyczona przez Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych geologiczna ścieżka turystyczno-dydaktyczna szlakiem górnictwa węglowego w okolicy Tenczynka. Prezentuje ona kilka stanowisk geologicznych o podstawowym znaczeniu dla poznania budowy geologicznej obszaru krzeszowickiego, jednego z najciekawszych w Polsce pod względem geologii i morfologii. Przy zwiedzaniu stanowisk dokumentacyjnych w kamieniołomach należy pamiętać o zakazie zbierania skał i skamieniałości.

kamieniołom Nowa Krystyna – stanowisko dokumentacyjne prezentuje piaskowce wapniste i wapienie piaszczyste z bogatą fauną małży, ramienionogów i amonitów.
odsłonięcie Nad Czerwieńcu – stanowisko prezentuje skały wapienne, wapienno-piaszczyste z bogatą fauną małży, ślimaków, ramienionogów i amonitów

[madohora]

W kościele znajdowało się 5 ołtarzy:

główny, złocony, z obrazem Przemienienia Pańskiego,
św. Mikołaja,
Najświętszej Marii Panny w nawie północnej,
św. Katarzyny w nawie południowej,
św. Józefa.

[madohora]

Od 1969 następowały kolejne zmiany w dekoracji kościoła. Dzięki staraniom proboszcza Mieczysława Mądrzyka świątynia została ozdobiona witrażami oraz malowidłami ściennymi, zamontowano nowe drzwi wejściowe do kościoła i zakrystii. 6 sierpnia 1998, w 250. rocznicę konsekracji kościoła odbyła się uroczysta msza koncelebrowana przez ks. kard. Franciszka Macharskiego.

[madohora]

Wyposażenie wnętrza utrzymane jest w stylu późnobarokowym. Zdobi go polichromia wykonana w latach 90. XX w. pod kierownictwem Jacka Żubrowskiego.

[madohora]

Obok kościoła stoi drewniana wolnostojąca dzwonnica, datowana na ok. 1748. Jest wzniesiona na planie prostokąta, co jest dość rzadko spotykane. Jest to obiekt konstrukcji słupowej, oszalowany pionowo deskami, z blaszanym dachem zwieńczonym hełmem. Dzwonnica znajduje się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej.

[madohora]

Dwie topole czarne – rosnące przy czerwonym szlaku turystycznym, obok drogi Krzeszowice – Tenczynek Rzeczki (ul. Zwierzyniecka) – przy skrzyżowaniu z ul. Daszyńskiego biegnącą od krzeszowickiej stacji kolejowej. Pomnik utworzono 1 sierpnia 1969.

[madohora]

Staw Grzebienny – położony pomiędzy kościołem, cmentarzem a szkołą. Wzmiankowany już w 1553

[madohora]

Stawy Podlesie – dwa niewielkie stawy po obu stronach ul. Chłopickiego w części wsi o nazwie Podlesie.

[madohora]

Staw Wroński – powstał przez przegrodzenie groblą ziemną płytkiej doliny, którą spływają wody z lasu do potoku Olszówka.

[madohora]

FOLWARK I WIEŚ

[madohora]

Piaski – północna część wsi Tenczynek w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice
W latach 1975–1998 Piaski administracyjnie należały do województwa krakowskiego. Znajduje się w niej osiedle Krystyna.
Część wsi położona jest w Rowie Krzeszowickim, od północy graniczy z Krzeszowicami poprzez rzekę Dulówka, od południa wzniesieniem Garbu Tenczyńskiego o nazwie Buczyna. W XIX w. w jej stokach dla potrzeb tenczyńskiego browaru wykuto w skale liczne piwnice, których wyloty znajdowały się także po północnej stronie góry.

[madohora]

Przystawie – południowo-zachodnia część wsi Tenczynek w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.
W latach 1975–1998 Przystawie administracyjnie należało do województwa krakowskiego.
W tej części wsi znajduje się boisko piłkarskie oraz Staw Wroński – staw powstał przez przegrodzenie groblą ziemną płytkiej doliny, którą spływają wody z lasu do potoku Olszówka (pot. Żabnik). Przystawie znajduje się w Kotlinie Tenczynka, od zachodu graniczy z Puszczą Dulowską. Położone jest przy drodze powiatowej 2188K do Rudna.

[madohora]

Rzeczki – najbardziej wysunięta na wschód część wsi Tenczynek w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice
W latach 1975–1998 Rzeczki administracyjnie należały do województwa krakowskiego.
Położona przy drodze powiatowej 2121K – do kamieniołomu Niedźwiedzia Góra i dawnej Kopalni Krystyna w części wsi Niedźwiedzia Góra.
Rzeczki
Willa Eliza w Tenczynku
Na zachodzie Rzeczek znajduje się wzniesienie Grzbietu Tenczyńskiego o nazwie Ponetlica, a na wschodzie Ułańskie Zdrowie. Po wschodniej stronie Rzeczek położona jest bocznica kolejowa, która prowadzi z krzeszowickiej stacji kolejowej do kamieniołomu w Zalasie. Koło niej znajdują się stawy pod jedną nazwą tzw. Staw Papki (obok Bramy Zwierzynieckiej). Od strony północno-wschodniej graniczy z Gwoźdźcem należącym obecnie do Krzeszowic.
Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[4].
Willa Eliza w Tenczynku
Brama Zwierzyniecka
dwie topole czarne – rosnące przy czerwonym szlaku turystycznym, obok ul. Zwierzyniecka – przy skrzyżowaniu z ul. Daszyńskiego biegnącą od krzeszowickiej stacji kolejowej. Pomnik utworzono 1 sierpnia 1969 roku.
W 2018 r. topole zostały wycięte.

[madohora]

Stara Szkoła – część wsi Tenczynek w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.
W latach 1975–1998 Stara Szkoła administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Od południa graniczy z tenczyńskim Podlesiem, a od północy z dawnym browarem.

[madohora]

Około 1408 roku zamkową kaplicę przekształcono w murowany kościół wykorzystując do tego celu kamienie pochodzące z rozbiórki części zamku. W 1666 roku jedną z partii zamku zaadaptowano na plebanię, częściowo przebudowaną po 1871 roku. W 1743 roku stary kościół rozebrano i na jego miejscu zbudowano nowy, który stanął na fundamentach dawnego zamku. Fundamenty zamku znajdują się również pod XVIII–wieczną dzwonnicą.

[madohora]

Z zamkiem w Morawicy wiąże się podanie ludowe o jaskini pełnej skarbów odkrytej przez jednego z panów zamku, komesa Mateusza Tęczyńskiego, i o skale Krzywy Sąd, usytuowanej na wzgórzu w sąsiedniej miejscowości Aleksandrowice, nazwanej tak na pamiątkę niesprawiedliwego wyroku skazującego na śmierć giermka, który przypadkiem poznał tajemnicę położenia pieczary. Według tej legendy zamek popadł w ruinę po śmierci Mateusza Tęczyńskiego, dręczonego przez wyrzuty sumienia i ukąszonego przez żmiję; później ruiny zostały darowane przez Tęczyńskich kościołowi.

[madohora]

[madohora]

ZAMEK TENCZYN MIEJSCE OWIANE LEGENDAMI

[madohora]

[madohora]

TENCZYN OKNA

[madohora]

Tenczynek – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.
Tenczynek leży na pograniczu Rowu Krzeszowickiego i Garbu Tenczyńskiego, na południe od linii kolejowej 133 Kraków – Katowice i drogi krajowej 79 oraz 2 km na północ od autostrady A4 (E40), którą od wsi odgradza Las Zwierzyniec. Wieś położona jest ok. 25 km na zachód od centrum (18 km od granicy) Krakowa oraz łącząc się z południową częścią Krzeszowic.
Centrum wsi znajduje się w Kotlinie Tenczynka, przez której środek przepływa potok Olszówka (pot. Żabnik). Pozostała część wsi znajduje się na Garbie Tenczyńskim. Otoczona Puszczą Dulowską – dodatkowo od południa i południowego wschodu z jej częścią: Lasem Zwierzynieckim, a od północy i północnego wschodu z Rowem Krzeszowickim. Powierzchnia wsi wynosi 1492 ha.
Wokół znajdują się wzniesienia takie jak: Góra Buczyna, Ponetlica, Czerwieniec, Niedźwiedzia Góra, Skałki, Ułańskie Zdrowie na terenie Lasu Zwierzynieckiego w Puszczy Dulowskiej
Na zachód od wsi rozciągają się wielkie ogródki działkowe Enklawa A i Enklawa B.

[madohora]

Od 26 października 1939 do 18 stycznia 1945 wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W czasie II wojny światowej w Tenczynku działała stolarnia, która produkowała sanie dla potrzeb żołnierzy niemieckich, szkołę zajmują wojska niemieckie. Wówczas browar został zniszczony, a na jego miejscu rozwinęła się fabryka przetworów owocowo-warzywniczych, która powstała w jego pobliżu w 1918. W 1941 na polach parafialnych wybudowano boisko sportowe. W czasie II wojny światowej alianci pomylili kamieński kościół z kościołem w Tenczynku, wskutek czego wieś uniknęła zbombardowania. 27 czerwca 1943 roku oddział Gwardii Ludowej im. Ludwika Waryńskiego opanował kopalnię „Krystyna”. Zabrano kilkaset kilogramów dynamitu i zdemolowano urządzenia wydobywcze (na terenie kopalni w 1969 roku odsłonięto tablicę pamiątkową upamiętniającą ten fakt)

[madohora]

Obecny budynek browaru został założony przez hrabiego Adama Potockiego z Krzeszowic. Wybudowano tam wtedy browar i gorzelnię, która posiadała nowoczesne w tamtych czasach maszyny parowe. Piwo z Tenczynka otrzymało złoty medal na wystawie w Pilźnie w 1904 roku. Piwo sprzedawano m.in. w Wiedniu i Budapeszcie

[madohora]

Tenczynek to także dawny ośrodek górnictwa węglowego. Najwcześniejsza wzmianka o występowaniu węgla w okolicy Tenczynka pochodzi z 1627. Wówczas wspominał o niej Szymon Starowolski. W 1659 wspomniano o nim w dziele Cellariusa. Pierwsze kopalnie z regularnym i planowym wydobyciem węgla powstały pod koniec XVIII w. były to kopalnie Adam i Rieda. Lekarz dominialny, dr Filling, zakłada w Tenczynku małą kopalnię, którą w kilka lat później sprzedaje Walterowi Riethowi, nadzorującemu wydziału górniczy Hrabstwa Tenczyńskiego. W 1814 dominium połącza dwie tenczyńskie kopalnie. Lata 1817–1829 to okres rozkwitu kopalni tenczyńskiej. W 1821 powstały w Tenczynku dwie huty cynku. Węgiel tenczyński stał bardzo ceniony po uruchomieniu w 1847 roku linii kolejowej z Krakowa do Mysłowic przez Krzeszowice. W latach 1864–1869 powstały nowe kopalnie m.in. Katarzyna, Kmita, Barbara i Andrzej, a także mała kopalnia pod wzgórzem zamkowym w pobliskim Rudnie (szyb Bolesław i sztolnia Franciszek). W 1891 założono kopalnię Franciszek, a w 1895 największą – Krystynę, która jednak została zatopiona w 1929.

[madohora]

Wiosną 1895 rozpoczęto drążenie sztolni odwadniająco-transportowej o długości 2150 m. Jej wylot znajdował się w Gwoźdźcu (Stara Sztolnia) w pobliżu bocznicy kolejowej, łączącej Krzeszowice z szybem wydobywczym i mostem kolejowym z 1911. W czasie II wojny światowej i do 1955 istniała kopalnia Nowa Krystyna (Upadowa Krystyna, Krystyna II), obejmująca część dawnej Kmity (Tenczynek, Szczęść Boże, Bereza) i wschodnie pola wydobywcze Krystyny. Złoże było udostępnione dwoma upadowymi, a urobek wydobywano szybem na tzw. Okrągliku.

[madohora]

[madohora]

W latach 1864–1869 powstała mała kopalnia pod wzgórzem zamkowym w Rudnie (szyb „Bolesław” i sztolnia „Franciszek”). W 1891 r. założono kopalnię „Franciszek”. Widoczne są leje po szybach wydobywczym i wentylacyjnym kopalni „Rudno” oraz sztolni „Franciszek” i hałd. W Rudnie była również kopalnia melafiru.

[madohora]

KWK Janina – nieczynna kopalnia węgla kamiennego, właściciel nadania Kopalnia Węgla kamiennego Tenczynek sp. z o.o.; dokument nadawczy z 1923 r.;
KWK Rudno – nieczynna kopalnia węgla kamiennego;
KWK Franciszek – nieczynna kopalnia węgla kamiennego;
KWK Józef – nieczynna kopalnia węgla kamiennego, właściciel nadania Kopalnia Węgla kamiennego Tenczynek sp. z o.o.; dokument nadania z 1937 r.

[madohora]

Ruiny zamku Tenczyn – zamek z XIV w. zbudowany w stylu gotyckim, przebudowany w XVI w. w stylu renesansowym, na dziedzińcu znajduje się klon jawor (pomnik przyrody),
Tenczyński Park Krajobrazowy ze skałkami jurajskimi i odkrywkami melafirów,
Rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno utworzonego w 2001 r. o powierzchni 96 ha wraz z nieczynnym kamieniołomem porfiru Orlej,
Rudniański Jarmark na przełomie maja i czerwca, z kiermaszami i degustacją potraw.
Muzeum Agatów w Rudnie

[madohora]

Szlaki turystyczne

Szlak Ziemi Chrzanowskiej
Szlak Mnikowski
Szlak Puszczy Dulowskiej
Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd

[madohora]

Rudno położone jest na wzgórzu zbudowanym z permskich skał wylewnych (melafirów). W melafirach, odsłaniających się w kamieniołomie w centrum wsi, występuje mineralizacja agatowa oraz zeolity. Agaty spotykane są także na okolicznych polach.

[madohora]

W Rudnie znajduje się kaplica rzymskokatolicka oraz Sala Królestwa Świadków Jehowy (zbór Tenczynek)[6]. Oprócz wiernych Kościoła rzymskokatolickiego, są również członkowie wyznania Świadków Jehowy (ok. 4% mieszkańców).

[madohora]

Parafia św. Katarzyny w Tenczynku – parafia rzymskokatolicka w miejscowości Tenczynek, należąca do dekanatu krzeszowickiego w archidiecezji krakowskiej. Erygowana została w XIV w. Swoim zasięgiem obejmuje wsie Tenczynek i Rudno. Opiekę nad nią sprawują księża diecezjalni. Proboszczem jest ks. kan. Jan Kubiś.

[madohora]

Funkcję kościoła parafialnego pełni zabytkowy kościół pw. św. Katarzyny. Parafia posiada ponadto kościół filialny w Rudnie pw. św. Rafała Kalinowskiego.

[madohora]

Odpust parafialny obchodzony jest trzykrotnie:
w niedzielę po 25 listopada – dniu wspomnienia św. Katarzyny Aleksandryjskiej;
6 sierpnia – w święto Przemienienia Pańskiego (obraz Przemienienie Pańskie znajduje się w ołtarzu głównym kościoła parafialnego);
w niedzielę po 20 listopada – dniu wspomnienia św. Rafała Kalinowskiego (odpust w Rudnie).

[madohora]

[madohora]

Rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno – rezerwat przyrody w województwie małopolskim, w powiatach krakowskim i chrzanowskim, pomiędzy miejscowościami Zalas, Sanka w gminie Krzeszowice oraz Rybna w gminie Czernichów na wschodzie a miejscowościami Brodła i Poręba Żegoty w gminie Alwernia na zachodzie.

[madohora]

Jest to rezerwat częściowy, leśny o powierzchni 95,94 ha, posiada otulinę o powierzchni 100,88 ha. Utworzony został w 2001 r. Znajduje się w Dolinie Rudna na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Jest fragmentem większego kompleksu leśnego, zwanego Lasem Orlej i wraz z nim wchodzi w skład Rudniańskiego Parku Krajobrazowego. Teren rezerwatu w najwyższym punkcie ma wysokość 318 m n.p.m.

[madohora]

Rezerwat obejmuje fragment dobrze zachowanego łęgu olszowego i olsu oraz znajdujące się po zachodniej stronie stanowiska geologiczne dawnego kamieniołomu porfirów „Orlej”. Osobliwością są stanowiska skrzypu olbrzymiego[2]. Przez teren rezerwatu przepływa potok Rudno. Miejscami wyciął on w stokach stromy jar o urwistych ścianach skalnych.

[madohora]

[madohora]

Miękinia – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice, nad potokiem Miękinia i na południowo-zachodnim zboczu Doliny Miękini oraz na wschodnim stoku Miękińskiej Góry.

[madohora]

W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich[5]. Wieś wchodziła w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego.

[madohora]

W środkowej części Miękini, tuż pod powierzchnią gleby rozciąga się duża płyta zastygłej lawy porfirowej, grubej na kilkadziesiąt metrów. Płyta przecięta jest Doliną Miękini na dwa oddzielne płaty, znacznie większa jest po zachodniej stronie tej doliny. Eksploatowana była głównie płyta porfiru po zachodniej stronie doliny, w pobliżu Miękińskiej Góry (445 m), kilka mniejszych łomów znajdowało się też po wschodniej stronie wsi. Wulkan znajdujący się we wsi, był czynny na początku okresu permskiego, a „porfir miękiński” powstał wskutek wylewu powierzchniowego (tzw. trap magmowy). Rozpoczęcie jego wydobycia sięga XVIII w. Kamieniołom porfiru należący do gminy Miękinia służył początkowo miejscowej ludności do celów gospodarczych. Tutejszy kamieniołom 3 i 4 lipca 1787 odwiedzał król Stanisław August Poniatowski, podczas podróży po „ziemi krzeszowickiej”. Do 1795 wieś wchodziła w skład powiatu krakowskiego i województwa krakowskiego, a od lipca 1796 do 15 lipca 1809 w skład cyrkułu krakowskiego Galicji Zachodniej.

[madohora]

W latach 1815–1846 wieś położona była na terenie Wolnego Miasta Krakowa, potem w zaborze austriackim. W latach 1846–1853 Miękinia wchodziła w skład powiatu krakowskiego. Na północ od Miękini w latach 1855–1867 czynna była kopalnia galmanu Artur. Na większą skalę wydobywanie porfiru rozpoczęto tutaj w 1852. W 1864 łom wykupił z gminy Józef Noworytko, a ok. 1900 nowym właścicielem kamieniołomu został Józef Baranowski z Trzebini. W latach 1906–1918 kamieniołom stał się własnością czesko-niemieckiej firmy Steinwerke Herman Kulka In Troppen (H. Kulka i Spółka) z Opawy, którego wspólnikiem była niemiecka firma Harstein u.Schotterwerke z Berlina. Główne rynki zbytu tego materiału, były tereny Galicji, Śląska oraz Wiednia. Firma Hermana Kulki utworzyła wysoko zmechanizowaną firmę składającą się z zakładu przeróbczego, w którym były maszyny parowe, motory, młyny, kruszarki, przewiewniki umieszczone w obiektach zamkniętych, kolejki wąskotorowe. W 1908 firma ta wybudowała kolejkę linową o długości 3,6 km do Krzeszowic, gdzie urządziła nowoczesna ładownię kamienia do wagonów kolejowych. Produkcja kamieniołomu wynosiła 230 000 ton na rok. Powstała też szkoła. W 1918 kamieniołomy zostały sprzedane spółce miast: Krakowa, Lwowa i Tarnowa, która funkcjonowała pod nazwą Kamieniołomy miast galicyjskich w Krakowie, a w 1922 zmieniła ją na Kamieniołomy Miast Małopolskich w Krakowie. W okresie międzywojennym zatrudnienie wynosiło ok. 1000 pracowników. W kamieniołomie miękińskim ciosano kamień na budowę dróg w całym kraju[7] W czasie II Rzeczypospolitej wieś należała do powiatu chrzanowskiego w województwie krakowskim. 1 sierpnia gmina jednostkowa Miękinia została przyłączona do zbiorowej gminy Nowa Góra[8]. Od 26 października 1939 do 18 stycznia 1945 wieś należała do gminy Kressendorf w Landkreis Krakau, dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W 1940 została zniesiona, wchodząc w skład gminy Kressendorf (powiat krakowski).
24 listopada 1943 SS rozstrzelało rodzinę Noworytów za pomoc partyzantom

[madohora]

Po II wojnie światowej wieś ponownie należała do przywróconej gminy Nowa Góra, trwało to do 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. W 1954 przekazano do użytku nowy budynek szkolny. W kamieniołomie porfir mielono przeważnie na grysy i drobne kruszywo do produkcji betonów, budowy dróg. W 1960 zlikwidowano przestarzałą już kolejkę linowa, a wybudowano bocznicę kolejową do stacji kolejowej w Krzeszowicach. Czerwony porfir stosowany był do wyrobu materiałów drogowych (kamień łamany, tłuczeń, kliniec i grysy). Kostka brukowa z porfiru miękińskiego należała do materiałów kamiennych najbardziej typowych, a zarazem mających dużą wytrzymałość. Byłe budynki młynów kamieniarskich powstały na początku lat 60. XX w. Był to zakład przetwórstwa porfiru wydobywanego w kamieniołomach miękińskich, które zatrudniały wówczas ok. 2500 osób. Zakład zamknięto w 1975. Maszyny przeniesiono do kamieniołomu w Zalasie, gdzie nadal jest wydobywany porfir. Zlikwidowano również bocznicę kolejową do pobliskich Krzeszowic. Od 1 stycznia 1973 do 14 stycznia 1976 Miękinia należała do gminy Nowa Góra, a następnie do gminy Krzeszowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

[madohora]

Obecnie na terenie dawnego kamieniołomu istnieje ogromne nieczynne wyrobisko o powierzchni 40 ha i głębokości do ok. 50 m. Na dnie łomu znajduje się staw zasilany wodą źródlaną. Jest ono obecnie wykorzystywane jako teren rekreacyjny. Na jego terenie znajduje się jeden z punktów Małopolskiego Szlaku Geoturystycznego. Na 16 hektarowym wydzielonym wschodnim terenie tego byłego kamieniołomu odbywają się amatorskie rajdy samochodami terenowymi oraz zawody paintballowe. Obok niego mieści się Ośrodek Szkoleniowo-Dydaktyczny AGH z miejscami noclegowymi. W 2011 na południowym stoku Miękińskiej Góry przy Drodze Tęczyńskiej została założona winnica.

[madohora]

Budynek dyrekcji kopalni w Miękini powstał w 1927 roku. Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[. Aktualnie w willi prowadzi działalność Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza „Spokojna Przystań”

[madohora]

Budynek dyrekcji kopalni porfiru w Miękini – zabytkowy budynek dyrekcji Kopalni porfiru w Miękini, znajdujący się w Miękini, w gminie Krzeszowice, w powiecie krakowskim.

[madohora]

[madohora]

ZAMEK TENCZYN MURY

[madohora]

Na początku XVIII w. dobra tęczyńskie przeszły po kądzieli w ręce Adama Sieniawskiego, tą samą drogą uzyskał je wojewoda ziem ruskich, książę August Aleksander Czartoryski i z kolei jego córka Izabela Lubomirska. Po potopie szwedzkim zamek został w większej części odbudowany i częściowo zamieszkany. Wchodził w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego[6]. W 1748/1768 r. uległ pożarowi w wyniku uderzenia pioruna i od tego czasu popadał w coraz większą ruinę. W 1783 r. prochy ostatniego z Tęczyńskich, Jana, przeniesiono z kaplicy zamkowej do nowego grobu w kościele św. Katarzyny w Tenczynku. Od 1816 r. zamek stał się własnością Potockich herbu Pilawa i pozostał w ich rękach do wybuchu II wojny światowej w 1939 r.

[madohora]

Podobno małżonka jednego z Tęczyńskich nie szczędziła swoich wdzięków innym. Dowiedziawszy się o tym, jej mąż zamurował wiarołomną żonę żywcem w baszcie zw. „Dorotka”. Jęki i krzyki grzesznicy długo jeszcze było słychać w zamku, a i jakoby dzisiaj tajemnicze odgłosy dobywają się niekiedy z głębi ruin.

[madohora]

ZAMEK W TENCZYNIE W DESZCZU

[madohora]

Podobno podczas księżycowych nocy na „Wieży Nawojowej” pośród płomieni widać postać płaczącej kobiety, słychać też szczęk żelaza. Postać ta znika, dopiero gdy zabrzmi dzwon w pobliskim klasztorze.

[madohora]

TENCZYN WZNIESIENIE

[madohora]

Plenery zamku zostały wykorzystane m.in. w serialu Czarne chmury (reż. Andrzej Konic) w odcinku pt. „Wilcze Doły” oraz w serialu Rycerze i rabusie i w filmie Ostrze na ostrze.

[madohora]

Wiosną 1895 rozpoczęto drążenie sztolni odwadniająco-transportowej o długości 2150 m. Jej wylot znajdował się w Gwoźdźcu (Stara Sztolnia) w pobliżu bocznicy kolejowej, łączącej Krzeszowice z szybem wydobywczym i mostem kolejowym z 1911. W czasie II wojny światowej i do 1955 istniała kopalnia Nowa Krystyna (Upadowa Krystyna, Krystyna II), obejmująca część dawnej Kmity (Tenczynek, Szczęść Boże, Bereza) i wschodnie pola wydobywcze Krystyny. Złoże było udostępnione dwoma upadowymi, a urobek wydobywano szybem na tzw. Okrągliku.

[madohora]

Dolina Sanki – dolina rzeki Sanki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Jest najdłuższą doliną na obszarze Garbu Tenczyńskiego – ok. 5 km.
Zbocza są w dużym stopniu porośnięte lasem, ale wśród drzew prześwitują skały wapienne. Miejscami zbocza tworzą stromo podcięte ściany. W górnej części doliny znajduje się jej boczne odgałęzienie – będący rezerwatem przyrody mroczny wąwóz zwany Zimnym Dołem z rezerwatem przyrody Zimny Dół. U jego ujścia do Doliny Sanki piętrzą się pionowe ściany skalne. Po przeciwnej stronie, na Zamczysku, odkryto resztki wczesnośredniowiecznego grodziska. Poniżej – wąwóz Półrzeczki ze stromymi ścianami skalnymi, na których uprawiana jest wspinaczka skałkowa, z dwoma jaskiniami i kilkoma grotami.
Najpiękniejszy odcinek w okolicach Mnikowa, zwany Doliną Mnikowską, jest chroniony w ramach rezerwatu przyrody. Dolina tworzy tam wąski wąwóz, wcięty głęboko w skały wapienne o fantastycznych kształtach.

[madohora]

Wola Filipowska – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice.

[madohora]

Wieś położona głównie w Rowie Krzeszowickim, a południowe krańce wsi na Garbie Teńczyńskim. Od południa i południowego zachodu otoczona Puszczą Dulowską.
Przez miejscowość przebiega linia kolejowa nr 133 Kraków – Katowice (przystanek Wola Filipowska) oraz droga krajowa 79 (odcinek tej drogi w Woli Filipowskiej jest na 18 miejscu w Małopolsce miejsc szczególnie niebezpiecznych na drogach krajowych). Przez wieś przepływa Dulówka i Filipówka.
Wieś graniczy od północy z Filipowicami, ze wschodu z Krzeszowicami, od południowego wschodu z Tenczynkiem, od południowego zachodu) z Rudnem, od zachodu z Dulową.

[madohora]

Przy granicy z Krzeszowicami stoi głaz, upamiętniający miejsce rozstrzelania 23 listopada 1943 przez Niemców 42 zakładników z więzienia Gestapo przy ul. Montelupich w Krakowie. Trzy dni wcześniej (20 listopada 1943) gestapowiec i niemiecki strażnik kolejowy (Bahnschutz) ulegli we wsi wypadkowi podczas rozminowania torów. Strażnik zmarł. Niemcy nie wykryli sprawców podłożenia dynamitu, mimo to dokonali odwetu.

[madohora]

Niedźwiedzia Góra – całkowicie zalesione wzniesienie (354 m n.p.m.) na obszarze Garbu Tenczyńskiego na południowy wschód od Krzeszowic, koło południowo-wschodnich krańców Tenczynka. Wchodzi w skład dużego kompleksu leśnego (m.in. Puszcza Dulowska, Las Zwierzyniecki). Położone w południowo-wschodniej części wsi Tenczynek (Niedźwiedzia Góra; ul. Krystyny). Przy Szlaku Dawnego Górnictwa.

[madohora]

Wydobycie jest prowadzone w obrębie grubego 30 m sillu tkwiącego wśród utworów górnego karbonu. Żyłę tą tworzy skała zbliżona swym wyglądem do bazaltu, znana jest powszechnie jako diabaz z Niedźwiedziej Góry.

[madohora]

Na podstawie dokumentów kościelnych można odtworzyć listę duchownych pełniących funkcję plebanów Morawicy w XIV wieku; niektórzy z nich mogli także sprawować funkcję kapelanów kaplicy zamkowej:

Stanisław (1319–1326)
Florian i Stanisław (1326)
Stanisław i Piotr (1350–1355)
Nawój Andrzejowic z Morawicy i Tęczyna (1374–1384)
Marcin (1395)

[madohora]

Park zajmuje powierzchnię 136,581 km², natomiast jego otulina liczy 134,139 km²
Obejmuje pasmo Garbu Tenczyńskiego oraz częściowo Rów Krzeszowicki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.
Tenczyński Park Krajobrazowy został wyodrębniony w ramach ZPKWM Rozporządzeniem nr 79/05 Wojewody Małopolskiego z dnia 29.12.2005 (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego nr 50, poz. 279).

[madohora]

Około 35% powierzchni parku zajmują lasy. Rosną tu buczyny karpackie, bory mieszane sosnowo-dębowe, łęgi olszowe oraz lasy grądowe z przewagą buka, dębu i jaworu. Na terenie Puszczy Dulowskiej dominują bory sosnowe.

[madohora]

Do ciekawszych zabytków architektury znajdujących się na terenie parku należą: ruiny zamku Lipowiec w Babicach, ruiny zamku Tenczyn w Rudnie, barokowe kościoły w Tenczynku i Morawicy, cztery poaustriackie forty znajdujące się w okolicach Krakowa oraz zespół pałacowy w Balicach.

[madohora]

Rezerwat przyrody Zimny Dół – rezerwat przyrody w miejscowości Czułów (w jej części zwanej Skałami) na terenie gminy Liszki w województwie małopolskim

[madohora]

Rezerwat obejmuje fragment orograficznie prawych zboczy górnej części doliny Zimny Dół. Podziwiać można tutaj duże głazy o bardzo stromych ścianach, miejscami tworzące labirynty skalne. W wielu miejscach na skałach występują charakterystyczne okapy. Wszystkie te formy powstały głównie w wyniku procesów krasowych[3]. Krasowego pochodzenia są również jaskinie i schroniska, których w rezerwacie jest kilka: Długi Okap, Okap za Zerwą Pierwszy, Okap za Zerwą Drugi, Schronisko Małe w Zimnym Dole, Schronisko między Okapami[4]. Przez uprawiających wspinaczkę skalną i bouldering skały rezerwatu podzielono na grupy, którym nadano nazwy: Wielka Zerwa, Głazy, Kanion, Labirynt i Przełaz. Uprawianie wspinaczki w obrębie rezerwatu jest jednak zabronione.

[madohora]

Wejście do rezerwatu znajduje się obok drogi powiatowej z Czułowa do Baczyna, na niewielkim skrzyżowaniu obok charakterystycznej kapliczki, po lewej stronie której wznoszą się potężne wapienne ściany. Po terenie rezerwatu poprowadzono ścieżkę dydaktyczną

[madohora]

Rezerwat zajmuje powierzchnię 22,76 ha. Obejmuje szczytowe partie dwuwierzchołkowego wzgórza (361 m n.p.m.), stanowiącego zachodnie zakończenie Garbu Tenczyńskiego. Leży pomiędzy miejscowościami Wygiełzów (na południowym wschodzie) i Zagórze (na północy). Teren rezerwatu, leżącego niespełna 1 km na północ od drogi nr 780 biegnącej z Chełmka do Krakowa, podlega Nadleśnictwu Chrzanów. Rezerwat leży w granicach Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego

[madohora]

Wzgórze, na którym leży rezerwat, zbudowane jest ze skał triasowych o dużym zróżnicowaniu litologicznym. Występuje tu kilka typów wapieni marglistych i dolomitowych z cienkimi wkładkami łupków (wapienie pelityczne o przełomie muszlowym oraz wapienie drobnodetrytyczne, gruzełkowate i krynoidowe). Na litej warstwie dolomitowej wykształciła się gleba zbudowana z lessu naskalnego o grubości 0,5 – 1 m. Atrakcją rezerwatu jest mająca długość kilkunastu metrów wychodnia – ściana skalna z triasowych wapieni, w której widoczne są liczne otwory niewielkich jaskiń

[madohora]

Według danych z 1977 r. wśród roślin naczyniowych rezerwatu było 13 gatunków objętych całkowitą ochroną i 5 podległych ochronie częściowej[a], w tym 6 gatunków storczykowatych: buławnik czerwony, buławnik wielkokwiatowy, żłobik koralowy, gnieźnik leśny, kruszczyk szerokolistny, kruszczyk rdzawoczerwony, przy czym trzy pierwsze wymienione gatunki zamieszczone są na czerwonej liście roślin zagrożonych w Polsce (o różnym statusie zagrożenia). Spośród innych gatunków podlegających ochronie lub szczególnie cennych należy wymienić: m.in. bodziszka żałobnego, lilię złotogłów, kalinę koralową, konwalię majową, miodownika melisowatego, orlika pospolitego, paprotkę zwyczajną, perłówkę jednokwiatową, pokrzyk wilczą jagodę, przytulię wonną, wawrzynka wilczełyko

[madohora]

Występują tu również dość rzadko spotykane kwitnące okazy bluszczu, które wspinają się po sosnach na wysokość do 10 m

[madohora]

Skała Kmity – krajobrazowy rezerwat przyrody znajdujący się w miejscu, w którym rzeka Rudawa przełamuje Garb Tenczyński na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej.

[madohora]

Obecnie Skała Kmity wznosi się tuż nad drogą wojewódzką nr 774. Na wierzchołek można wejść od restauracji „Kmita”, przy której znajduje się parking. W 2000 roku nadleśnictwo Krzeszowice utworzyło 2,5 km długości ścieżkę dydaktyczną z 5 przystankami, prowadzącą od Skały Kmity w głąb Doliny Grzybowskiej. Doskonałe miejsce spacerów pośród Lasu Zabierzowskiego. Skała od dawna była odwiedzana, pięknie i ciekawie pisze o niej m.in. Józef Krasnowolski.

[madohora]

Kthóry z sercem przydzie thu,
Maiąc mestwo w onym dniu,
Tho i radost może mieć;

Zasie kthory przydzie thu,
Ma strapienie w onym dniu,
Tho i spokói może mieć.

[madohora]

W XIX wieku wątek romantycznej miłości Kmity i Benerówny podejmowany był w wielu utworach literackich, nawet obecnie jest kontynuowany. Jednej ze skał wapiennych na przeciwległym wzgórzu Bukowinie współcześnie już nadano nazwę Bonerówna. Mimo że nie zachowały się dokumenty potwierdzające samobójczą śmierć Kmity, w legendzie może tkwić ziarno prawdy, rzeczywiście bowiem w 1515 r. właścicielem Balic stał się Seweryn Boner, mający córkę Zofię.

[madohora]

ZAMEK TENCZYN NA STAREJ FOTOGRAFII

[madohora]

Pierwsza wzmianka dotycząca okolic zamku Tenczyn, datowana jest na 24 września 1308 r. Wówczas Władysław Łokietek z oddziałem rycerstwa przebywający w lasach in Thanczin wydał dokument dla klasztoru o. cystersów w Sulejowie. Przyjmuje się, że pierwszy zamek (drewniany) zbudował około 1319 r. kasztelan krakowski Nawój z Morawicy. Wzniósł on największą na zamku wieżę, zwaną do dziś „Wieżą Nawojową”. Właściwym twórcą zamku murowanego był syn Nawoja, Jędrzej (Andrzej), wojewoda krakowski i sandomierski. Na najwyższej, północno-wschodniej części wzgórza, wzniósł dalszy fragment zamku, w którym mieszkał i zmarł w 1368 r. On także pierwszy przyjął nazwisko Tęczyński. Syn Jędrzeja, Jaśko, odnowił i znacznie rozbudował zamek, a także założył kaplicę. Z tego okresu pochodzi pierwsza odnotowana w dokumentach historycznych wzmianka dotycząca bezpośrednio zamku. Władysław Jagiełło więził w nim niektórych ważniejszych jeńców krzyżackich, wziętych do niewoli w czasie bitwy pod Grunwaldem.

[madohora]

WIDOK NA ZAMEK W TENCZYNIE

[madohora]

W lipcu 2016 r., w wyniku porozumienia zawartego między Gminą Krzeszowice a spadkobiercami Adama hr. Potockiego, ruiny zamku zostały ponownie otwarte dla zwiedzających. Organizatorem ruchu turystycznego na zamku jest Fundacja Na Rzecz Rozwoju i Promocji Sztuki New Era Art.

[madohora]

Uwaga: Nie wiem czy rozkład jest aktualny bo ostatnio coś się dzieje z busikami w Krakowie

[madohora]

TENCZYN BASZTA Z HERBEM

[madohora]

W pobliżu Tenczynka przebiega wschodnia granica Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Łączna miąższość formacji węglonośnej sięga tu 900 m. Pokłady mają miąższości od 0,2 do 7,1 m; są bardzo zmienne, zazwyczaj cienkie (ok. 1 m). Do najgrubszych pokładów należą: 118 (miąższość do 2,7 m), 209 (do kilku m), 302 (do 2,6 m), Adam (do 1,8 m), Andrzej I (do 1,7 m), Andrzej II (do 1,9 m). Eksploatacja była prowadzona w obszarach najpłytszego występowania węgla pod cienkim nadkładem czwartorzędowym - głównie w Kotlinie Tenczynka.

[madohora]

Pętla Tenczyńska

Długość: ok. 12 km
Liczba przystanków: 10
była sztolnia dawnej kopalni Krystyna II,
dawny kamieniołom wapieni górnej jury,
odsłonięcie wapieni jury środkowej,
resztki zabudowań dawnej kopalni Krystyna II,
odsłonięcie wapieni jury środkowej na Górze Czerwieniec,
kamieniołom diabazu Niedźwiedzia Góra
resztki zabudowań dawnej kopalni Krystyna II,
obszar dawnej kopalni Kmita wraz z pobliskimi kopalniami w najbliższym sąsiedztwie: Tenczynek, Katarzyna, Ludwik, Gluckauf, Roman, Danuta, Adam, Barbara, Robert.
skałka pod sosną – 4,5-metrowej wysokości skałka zbudowana ze zlepieńca złożonego z okruchów różnych skał (m.in.: łupki ilaste),
Ponetlica (Tenczyńska Góra)

[madohora]

W XVII w. na potrzeby zamku, w Tenczynku na obszarze 10 morgów, powstało gospodarstwo folwarczne jako jedno z bardziej dochodowych w tamtych czasach, dostarczające wszystkiego co było niezbędne do życia zamku z wyśmienitym jadłem na czele. Było to centrum dóbr Tęczyńskich. Po wymarciu linii męskiej tego rodu, wieś w 1637 dostał się w ręce Opalińskich, w 1687 Sieniawskich, w 1731 Czartoryskich, a 1816 – Potockich. Wieś wraz z folwarkiem wchodziła w 1662 roku w skład hrabstwa tęczyńskiego Łukasza Opalińskiego.

[madohora]

W czasie II Rzeczypospolitej wieś należała do powiatu chrzanowskiego w województwie krakowskim. 1 sierpnia 1934 utworzono gminę zbiorową Tenczynek. W 1936 we wsi powstała organizacja Strzelec.

[madohora]

Budynek browaru znajduje się na terenie byłych Zakładów Przetwórstwa Warzywno-Owocowego. W 1857 hr. Adam Potocki z pobliskich Krzeszowic wybudował na terenie folwarku obszerny browar i gorzelnię, które świetnie prosperowały aż do początku lat 30. XX w., a piwo z Tenczynka znane było w Europie, czego dowodem złoty medal zdobyty na wystawie w Pilźnie w 1904. W 1903 browar przeszedł na własność Towarzystwa Akcyjnego. Po II wojnie światowej władze browar znacjonalizowały i przebranżowiły na Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego. Od 28 lutego 2011 zakład przetwórstwa owocowo-warzywnego zmienił właściciela z dotychczasowego – Gardenau, na Makarony Polskie. Efektem tej transakcji było wyprowadzenie produkcji poza zakład tenczyński. Budynki stały opustoszałe.

[madohora]

Pierwsze wzmianki o browarze w Tenczynku pojawiły przed 1553 rokiem. Browar wtedy należał do majątku Andrzeja i Stanisława Tęczyńskich. Jedna z legend głosi, że browar odwiedził Jan III Sobieski

[madohora]

Od 2021 w Tenczynku produkowane jest piwo z suszem konopnym marki BUH czyli flagowy produkt spółki „Przyjazne państwo”, założonej przez Janusza Palikota, Kubę Wojewódzkiego oraz Tomasza Czechowskiego[6]. W promocji piw produkowanych przez zakład brały udział takie osobowości jak Katarzyna Warnke czy Iggy Pop

[madohora]

W pobliżu Tenczynka przebiega wschodnia granica Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Łączna miąższość formacji węglonośnej sięga tu 900 m. Pokłady mają miąższości od 0,2 do 7,1 m.; są bardzo zmienne, zazwyczaj cienkie (ok. 1 m.). Do najgrubszych pokładów należą: 118 (miąższość do 2,7 m.), 209 (do kilku m.), 302 (do 2,6 m.), Adam (do 1,8 m.), Andrzej I (do 1,7 m.), Andrzej II (do 1,9 m.). Eksploatacja była prowadzona w obszarach najpłytszego występowania węgla pod cienkim nadkładem czwartorzędowym – głównie w Kotlinie Tenczynka.

[madohora]

Brama Zwierzyniecka – brama wjazdowa do Zwierzyńca należącego do zamku Tenczyn, zabytek w stylu neogotyckim z 2 poł. XIX w.;

[madohora]

TENCZYN

[madohora]

TENCZYN RUINY KAPLICY

[madohora]

JAN Z TENCZYNA

[madohora]

Jakiś czas temu byłam w Morawicy ale nie wiedziałam że tak był jakiś zamek. Człowiek uczy się całe życie.

[madohora]

Pewien pan z Tęczyna
Wypił za dużo wina
Po zamku krąży
Wytrzeźwieć nie zdąży
I jeszcze rzuciła go dziewczyna

[balzack]

Tu tyż żech niy był

[madohora]

Obiekt parterowy, murowany, wybudowany w stylu dworkowym, nakryty dachem czterospadowym z facjatą z witrażem (zobacz). W fasadzie wgłębny kolumnowy portyk (zobacz). W elewacji tylnej znajduje się trójboczny ryzalit.

[madohora]

Fundatorem kościoła był Zygmunt Świerczowski w latach 1618–1625. Wkrótce z inicjatywy ówczesnego właściciela wsi Adama Świerczewskiego, miejscowy kościół był zborem kalwińskim[2]. W kościele znajdują się marmurowe epitafia rodzin fundatorów Świerczowskich (Świerczewskich) i Kochańskich z portretami malowanymi na blasze z XVII w. – kilka z nich w różnych okresach zostało skradzionych.
Kościół jest na Małopolskiej Drodze św. Jakuba wpisanej na listę UNESCO.
Wokół kościoła rosną drzewa – pomniki przyrody: trzy lipy drobnolistne przy drodze do kościoła i trzy obok kościoła.

[madohora]

Borek – część wsi Wola Filipowska w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice. Położona po południowej stronie linii kolejowej nr 133.
W latach 1975–1998 Borek administracyjnie należał do województwa krakowskiego.

[madohora]

Szlak rozpoczyna się przy krzeszowickiej stacji kolejowej wiedzie przez dawny most bocznicy kolejowej na Gwoźdźcu, pierwszy przystanek znajduje się przy byłej sztolni kopalni Krystyna. Następny przy byłym wapienniku. Szlak wiedzie przez Ułańskie Zdrowie na tereny byłej kopalni Krystyna II na tzw. Okrągliku, gdzie znajduje się kolejny przystanek. Na pobliskiej Górze Czerwieniec umieszczony jest kolejny przystanek, gdzie mieści się geologiczne stanowisko dokumentacyjne na terenie dawnego kamieniołomu piaskowca. Następny przystanek znajduje się przy Kopalni Diabazu Niedźwiedzia Góra. Kolejny natomiast jest przy byłej kopalni Krystyna I. Potem biegnie na północny wschód w kierunku Tenczynka (części Podlesie) koło byłych kopalni Katarzyna, Kmita, Tenczynek oraz Ludwik, Gluckauf, Roman, Danuta, Adam, Barbara, Robert, a potem przez Buczyna.

[madohora]

Zrujnowany zamek posłużył jako materiał budowlany do budowy kaplicy (później kościoła) oraz plebanii. Pod plebanią zachowały się wykute w litej skale podziemne chodniki umożliwiające ucieczkę podczas oblężenia.

[madohora]

[madohora]

Miękinia (Miękinka) – potok, prawy dopływ Krzeszówki[2] o długości 4,88 km i powierzchni zlewni 7,93 km².
Potok płynie w województwie małopolskim. Wypływa z Wyżyny Olkuskiej, pomiędzy miejscowościami Miękinia a Nowa Góra, następnie płynie przez Dolinę Miękini, a w krzeszowickim osiedlu Czatkowice Dolne poniżej Bartlowej Góry wpływa do Krzeszówki.

[madohora]

[madohora]

Skałki – wzgórze o wysokości 453 m n.p.m. w północnej części Miękini, na granicy z Filipowicami. Na południu łączy się z Kowalską Górą, a na północy ze wzgórzem Szybiska.

[madohora]

Szybiska – wzgórze o wysokości 456 m n.p.m., położone przy granicy Miękini z Nową Górą, na terenie administracyjnym Miękini (działka nr 364). Na południe od wzgórza znajduje się szczyt Skałki. Północne zbocze nosi nazwę Sikorowskie.

[madohora]

Skała Pipkowa – skała w górnej części Doliny Kamienic na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Znajduje się na wschodnim zboczu doliny, a u jej podnóża wypływa źródło dające początek potokowi Kamienice spływającemu z doliny do Rowu Krzeszowickiego. Określenie Pipek znane było już w 1799, był to przydomek niejakiego Jana, dawnego mieszkańca tych terenów urodzonego w 1738. Skała nazywana była również Kubową Skałą od dawnego właściciela – ur. w 1869 Jakuba Łagana, syna Jana i Agnieszki Święszek.

[madohora]

Pipkowa Skała ma pionową ścianę o długości ok. 120 m i wysokości ok. 20 m. U jej podnóża znajduje się głęboka szczelina, jednak za wąska, by udało się do niej wejść. Zbudowana jest z dolnokarbońskiego wapienia i jest rzadkim w Polsce przykładem olistolitu. Pochodzi z terenu położonego kilka kilometrów dalej na północny wschód. W dolnym permie oderwała się od podłoża i ześlizgnęła, osadzając się na znajdujących się tutaj dużo młodszych skałach zlepieńca myślachowickiego z dolnego permu.

[madohora]

Skałę już przed wojną zwiedzali i podziwiali turyści. Obecnie jest pomnikiem przyrody i znajduje się na posiadającym duże walory krajobrazowe, geologiczne i przyrodnicze obszarze Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.

[madohora]

Kamienice – potok w Dolinie Kamienic na Wyżynie Olkuskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej wśród pól uprawnych, na zachód od zabudowań Miękini i na wschód od Filipowic. Nazwa doliny pochodzi od Kamienic - malowniczych skał wapiennych górujących nad zachodnim zboczem doliny. Skałki te zbudowane są z karbońskiego wapienia. Dolina leży w południowej strefie uskokowej krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Potok bierze swój początek z obfitych źródeł w górnej części doliny. W ich pobliżu, we wschodnim zboczu doliny znajduje się uznana za pomnik przyrody Skała Pipkowa. Dalej płynąc dnem doliny na południe, wpada do Filipówki.

[madohora]

Olkówki – część wsi Miękinia w Polsce, położona w województwie małopolskim w powiecie krakowskim w gminie Krzeszowice.
W latach 1975–1998 Olkówki administracyjnie należały do województwa krakowskiego.
Olkówki położone są w południowo-wschodniej części wsi, przy granicy z Krzeszowicami, na południowo-wschodnim zboczu Miękińskiej Góry. Przez Olkówki przebiega droga powiatowa nr 2125K. Na wschód znajduje się Bartlowa Góra, a na południe góra Solca. Przez północną część Olkówek przepływa Miękinia w Dolinie Miękini.

[madohora]

Stawiska – przysiółek wsi Miękinia w Polsce, położony w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice..
Położony jest przy północnych krańcach wsi Filipowice nad potokiem Filipówka.
W latach 1975–1998 przysiółek administracyjnie należał do województwa krakowskiego.

[madohora]

[madohora]

Wzgórze – część wsi Miękinia w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice. W latach 1975–1998 Wzgórze administracyjnie należało do województwa krakowskiego.

[madohora]

Dolina Kamienic – dolina na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej wśród pól uprawnych, na granicy wsi Miękinia i Filipowic. Nazwa doliny pochodzi od Kamienic – malowniczych skał wapiennych górujących nad zachodnim zboczem doliny. Skałki te zbudowane są z karbońskiego wapienia. Dolina leży w południowej strefie uskokowej krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Skały wapienne poniżej wylotu doliny pochodzą już z dużo późniejszego okresu jury.

[madohora]

Górna część doliny, wraz z Kamienicami wchodzi w skład Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Dolina jest częściowo zalesiona, jej dnem płynie potok Kamienice, który bierze swój początek z obfitych źródeł w górnej części doliny. W ich pobliżu, we wschodnim zboczu doliny znajduje się uznana za pomnik przyrody Pipkowa Skała.

[madohora]

Orley, Orlej, Las Orlej – kompleks leśny, na północno-zachodnich stokach Wielkiej Góry w południowej części wsi Zalas, pomiędzy przysiółkiem Sanki Głuchówki, a na zachodzie, drogą z Zalasu do Brodeł na Garbie Tenczyńskim w Rudniańskim Parku Krajobrazowym.
Północno wschodnia część lasu dochodzi do wzgórza Zalaska, a południowa opada do Doliny Wrzosy.

[madohora]

We wschodniej części lasu znajduje się były kamieniołom porfirów, powstały w 1932, a eksploatowany do 1966. Eksploatację rozpoczęto w dwóch łomach (Orley i Głuchówki), które po II wojnie światowej połączono. Wyrobisko stanowi fragment zuskokowanej i zerodowanej lakkolitowej intruzji subwulkanicznej. Eksploatowany porfir charakteryzuje czerwona barwa, zbita tekstura, porfirowa struktura. W kamieniołomie występują dwa systemy spękań ciosowych – stożkowy i obwodowy.

[madohora]

Od lat 50. XX w. istniała tutaj do tego czasu towarowa kolej wąskotorowa o długości około 12 km prowadziła do stacji w Okleśnej, na której istniała rampa, gdzie następował przeładunek kamienia na wagony normalnotorowe. Obecnie fragmentami byłej linii do Orley, wytyczono szlak rowerowy.

[madohora]

[madohora]

Sanka (dawniej Sosnka) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
Miejscowość graniczy z: Zalasem, Frywałdem, Baczynem, Czułówem, Rybną i przez las Orley z Porębą Żegoty.

[madohora]

Sanka zwana była dawniej Sosnka; pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1269 roku. W latach 1581–1625, z inicjatywy ówczesnego właściciela wsi Adama Świerczewskiego, miejscowy kościół był zborem kalwińskim. W 1791 roku liczyła 355 mieszkańców. Przez miejscowość przebiega Małopolska Droga św. Jakuba wpisana na listę UNESCO.