Zobacz nekro skończylem:)

[kamilar]

Budowa białostockiego przemysłu rozpoczęła się w latach 30-stych XIX wieku.
Wpływ na to miało wprowadzenie, w 1832 roku, wysokiego cła na granicy
Królestwa Polskiego i Rosji. W miejscu tym należy przypomnieć, że Obwód
Białostocki, przekazany w 1807 roku przez Napoleona Rosji, w skład Kongresówki
nie wchodził. Paradoksalnie, polityka represji po powstaniu listopadowym, dała
miastu szansę gospodarczego rozwoju i stania się znaczącym ośrodkiem przemysłowym.
Do lat czterdziestych XIX wieku należy mówić raczej o rozwoju przemysłu w
okolicach miasta niż w samym Białymstoku, co spowodowane było wysokimi cenami
gruntów w mieście. Do pionierów industrializacji zaliczyć można dziedzica
Markowszczyzny – Łyszczyńskiego. W 1824 roku założył on pierwszą fabrykę
sukna, w 1850 przeniesioną do Topolan.. Ważnymi ośrodkami produkcji sukna
została najpierw Supraśl (1834 roku powstałą fabryka Zacherta, 1835 Reicha,
1837 Buchholza, 1838 Aunerta) a potem Choroszcz (1840 Chrystian Moes).
Białostocki przemysł, w porównaniu z Choroszczą i Supraślem pozostawał w
tyle. Dopiero rok 1842 dał szansę na zmianę sytuacji. Wówczas to zlikwidowano
Obwód Białostocki, a jego obszary wcielono do guberni grodzieńskiej.
Przyczyniło się to do spadku cen gruntów w związku z eksodusem urzędników z
miasta. Obok dwóch, funkcjonujących tu już wcześniej fabryk sukna i kapeluszy,
zaczęły pojawiać się nowe zakłady. W roku 1845 w mieście funkcjonowało już 8
fabryk. Produkowały one przeciętnie 14.000 arszynów* różnego rodzaju tkanin
dziennie, o łącznej wartości 200 tys. rubli w skali roku. Do największych
należały zakłady Hermana Commicheau i Augusta Lange.
W 1848 roku powstała wielka fabryka sukienniczo-kapelusznicza C. Nowika,
konkurująca pod względem produkcji i ilości zatrudnionych robotników z fabryką
Chrystiana Moesa w Choroszczy. Następnie powstawały: fabryka wyrobów
skórzanych Markusa Rubinowicza 1857; fabryka sukna Bechtera 1861; fabryka
Starka 1862.
Największą bolączką przemysłu białostockiego była trudność zdobycia fabrykatów,
spowodowana rozpaczliwym stanem komunikacji w Obwodzie. Brak szos, a
nawet najprymitywniejszych dróg bitych, wykluczał zupełnie możliwość transportu
towarów w niektórych porach roku. Mimo skandalicznych warunków komunikacyjnych,
prowadzono dość ożywiony handel zewnętrzny. Eksport towarów odbywał się w
sposób całkiem pierwotny. Załadowywano tabor wozów, który pod kierunkiem
specjalnego agenta - przewodnika tłukł się po wyboistych gościńcach i
błotnistych drogach polnych. Przewodnika transportu upoważniano do
przeprowadzania wszelkich transakcji handlowych; sprzedawał on powierzone sobie
towary, a nabywał inne, stosownie do zapotrzebowań lokalnych. Żaden fabrykant nie
rozporządzał własnym taborem, a rzadko który utrzymywał bezpośredni kontakt z
agencjami transportowymi. Z reguły wyręczano się pośrednikami. W ten sposób
wytworzył się nowy, niezwykle rentowny proceder faktorów handlowych
Sytuacja uległa zmianie po 1862 roku, wówczas miało miejsce wydarzenie, które
było ogromnym impulsem rozwoju białostockiego przemysłu-otwarcie połączenia
kolejowego, łączącego Petersburg z Warszawą. Ponieważ miało ono charakter
wybitnie tranzytowy, pominięto starsze ośrodki (Supraśl, Michałów), które ze
względu na wyższe koszty transportu nie mogły wytrzymać konkurencji z
Białymstokiem. W 1863 roku wartość produkcji czternastu białostockich fabryk,
które zatrudniały ok. 600 robotników, wynosiła 325 tys. rubli. Największe były
zakłady branży sukienniczo-odzieżowej: Hermana Commichau i Małki Blochowej. W
mieście funkcjonowały też dwa browary i 9 młynów. Lata siedemdziesiąte
stanowiły „złoty okres” dziejów białostockiego przemysłu. I choć po okresie
prosperity następowały kryzysy to jednak Białystok rozwijał się aż do końca
XIX wieku, przykładowo w roku 1893 zamknięto 17 zakładów, lecz otworzono 52
nowe (ich wartość produkcji w skali roku wyniosła ponad 600 tys. rubli, prawie
trzykrotnie więcej niż wartość produkcji fabryk upadłych). W grudniu 1895 roku
swoją działalność zainicjowało pierwsze towarzystwo akcyjne „Towarzystwo
Białostockiej Manufaktury Eugeniusz Bekker i Ska”, wyrabiające materiały
wełniane i jedwabne obicia. Kapitał zakładowy przedsiębiorstwa założonego
przez E. Bekkera i A. Moesa wynosił aż 600 tys. rubli.
W 1895 roku funkcjonowało w Białymstoku około 230 fabryk różnej wielkości.
Zatrudniały 4675 robotników, zaś ich roczny obrót wynosił 3781000 rubli.
W 1905 roku w mieście doszło do strajków robotniczych, które objęły całe
Imperium carów. Wysadzono m.in. dwie bramy triumfalne, zbudowane na powitanie
cara Mikołaja II. Dnia 13. VIII 1905 krwawo stłumiono robotniczą manifestacje,
zginęło wówczas od 50 do 100 0sób. W geście solidarności robotnicy
Królestwa Polskiego ogłosili jednodniowy strajk protestacyjny.
W Białymstoku produkowano na potrzeby rynków rosyjskich, a nawet Chin i
Mandżurii. Głównym produktem miasta było sukno, głównie niskiej jakości,
wyrabiane z wykorzystaniem sztucznej wełny „tybet”, bądź przy zastosowaniu
bibuły, jako trzeciej części osnowy sukna. Obok tej dziedziny wytwórczości
wymienić należy zakłady metalurgiczne A. Wieczorka oraz fabrykę wyrobów
tytoniowych Janowskiego. Większość fabryk należała początkowo do Niemców.
Później większość fabryk została wykupiona przez finansistów żydowskich,
którzy stanowili o specyfice miasta aż do czasów II wojny światowej.
Przed rokiem 1914 białostocki przemysł stał się jedynym większym ośrodkiem
przemysłowym białostocczyzny. Zwiększając systematycznie swoje znaczenie. W
ostatnich z przedwojennych latach dokonano poważnych inwestycji i oparto
produkcję na najnowszej technice. Jednak w latach 1914-1918 utracił on w
wyniku rekwizycji i zniszczeń znaczny potencjał maszynowy, kapitałowy (utrata
kapitałów ulokowanych w rosyjskich bankach). Dodatku pierwsza wojna światowa
całkowicie zmieniła położenie Białegostoku. Miasto utraciło tradycyjne,
rosyjskie rynki zbytu, zmuszone było działać w nowych warunkach odradzającego
się państwa polskiego.
Mimo tych niekorzystnych czynników następowało stopniowe odradzanie
ekonomiczne miasta nad Białą. Przemysłowi włókienniczemu z pomocą przyszło
państwo, udzielając zamówień na sukno mundurowe dla wojska. Równocześnie
rozpoczęto akcje zrzeszania się w związki producentów, w celu nawiązania
konkurencji z ośrodkiem łódzkim. W 1921 roku powstał Związek Białostockiego
Wielkiego Przemysłu.

[nekroskop88]

A na pewno to forum? :)

Nie kurde nie to:)))))))))))))))))0

[kamilar]

Nie pierwsz yraz to mi się zdarza. Szkoda, że już wyciąć nie mogę. Zgłoszę do
kasacji:)

i dalej

[kamilar]

Nadal dominował w mieście przemysł włókienniczy, jednak tym razem nastawiony na
produkcję na potrzeby rynku krajowego, obniżyła się jakość produkcji, którą
kierowano do mniej wymagającego i niezamożnego klienta. Równocześnie korzystano
z inflacji, która wspomagała rozwój przemysłu, załamanie nastąpiło w roku 1924,
wraz z reformą walutową, wtedy to upadło kilka dużych zakładów) m.in. C. Nowik i
Synowie. W czasie największej depresji, w marcu-kwietniu 1925 roku, bez pracy
pozostawało około 90% wszystkich robotników białostockiego przemysłu
włókienniczego. Objawy kolejnego kryzysu nastąpiły w roku 1928, kiedy to
nastąpiło załamanie eksportu do Chin i Japonii. Kolejnym ciosem był rok 1929
(kryzys światowy) i lata następne. Część zakładów włókienniczych wraz z
maszynami przeniosło się do krajów, które dotychczas były raczej odbiorcami
białostockich wyrobów. W 1930 firmy Porecki i Gawiński oraz Jurowiecki
przeniosły się do Rumunii. Zaś O. Tryling i Syn przenieśli się do ZSRR.
W wyniku kryzysu zmieniła się koncentracja przemysłu, upadały firmy największe,
a utrzymały się średnie i małe. Co było spowodowane tym, ze zakłady największe
produkujące głownie na eksport, wobec kryzysu światowego i narastających
utrudnień w handlu międzynarodowym, potraciły odbiorców. Mimo to w roku 1938 w
stosunku do 1928 liczba zakładów) przemysłowych spadła o połowę, przy
jednoczesnym wzroście zatrudnienia o około 40%.
Podsumowując, najważniejsza faza rozwoju białostockiego przemysłu przypadała na
XIX wiek. Wtedy to miały miejsce jego narodziny. Paradoksalnie miasto zyskało na
tym, że pozostało poza granicami Królestwa Polskiego, drugim impulsem była
budowa kolei. Choć miasto, przeżywało liczne okresy koniunktur i załamań, to do
roku 1914 znaczenie przemysłowe miasta rosło. Pierwsza wojna światowa stanowiła
ważny cenzus w dziejach miasta. Nowo otwierane fabryki nie dorównywały już nigdy
starym. Nawet w okresie największego prosperity produkcja nie przekraczała 70%
stanu sprzed 1914. Jednocześnie czasie międzywojennym rozwijały się w
województwie nowe gałęzie przemysłu, jak drzewny i szklany, praktycznie ominęły
miasto.
W roku 1944 Białystok musiał rozpocząć już drugą w swojej krótkiej historii
powojenną odbudowę. Produkcję podjęły m.in. garbarnie, Państwowa Fabryka
Marmolady, zakłady metalowe (dawne Gottlieba), huta szkła. W latach następnych
dołączyły zakłady Beckera, Nowika, Polaka. Białystok odradzał się po wojnie,
jednak już w znacznie zmienionych warunkach gospodarczych.

Bibliografia:
Monkiewicz W., Białystok. Kartki z dziejów miasta do 27.VII.1945 r., Białystok 1979.
Klabiński S., Pierwszy okres przemysłu i klasy robotniczej Białostocczyzny
1807-1870, Warszawa 1986.
Werwicki A., Z badań nad rozwojem i przyczynami zastoju przemysłu Białegostoku w
latach 1919-1939, „Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku”, tom 1,
Białystok 1968, s. 209-229.
Tegoż, Białostocki okręg przemysłu włókienniczego do 1945 roku, czynniki i
zagadnienia lokalizacyjne. Warszawa 1957.
Mościcki H., Białystok Zarys historyczny, Białystok 1933.
Dobroński A., Białystok. Historia miasta, Białystok 2001.

Indeks pojęć:

*Arszyn - dawna rosyjska miara długości wahająca się w granicach 71,11-81,5 cm.
Składa się z 16 werszków. 3 arszyny tworzą sążeń.

[fiat_lux]

to jest wlasnie okres z ktorego wladze bialegostoku powinny brac przyklad teraz.
dlaczego nastapil gwaltowny rozwoj? i jak mozna powtorzyc ta sytuacje w obecnych
warunkach?

co by nie mowic handel nielegalny z bialorusinami przed blokada wymiany z
bialorusia prowadzil do takiego boomu. mozna bylo nie lubic lukaszenki i ich
ustroju, ale wladzom lokalnym powinno zalezec na kontyuowaniu wymiany gospodarczej.
w innych rejonach podobnie sie dzieje z usa i bliskim wschodem czy z chinami -
mimo negatywnej polityki, wymiana gospodarcza kwitnie
usa moze sobie zakazywac wpuszczania dyplomatow z bialorusi - bo im nie zalezy
gospodarczo, ale rodzinie krolewskiej z kraju z ktorego pochodzili terrorysci z
9/11 a niektorzy nawet sa spokrewnieni i z bin ladenem, nawet podstawila
specjalny samolot

[alex.4]

warunki były zupełnie inne. Sytuacja jest zupełnie inna

[kamilar]

Żeby tak było, jak mówisz, to trzeba by odbiorca wprowadził politykę
merkantylizmu, przy jednoczesnym uprzywilejowaniu Białegostoku w handlu, bądź
potraktowaniu go jako części składowej swojego państwa;)

[nekroskop88]

To co, odłączamy się od Polski i zostajemy 51. stanem USA? :)

[kamilar]

Było by fajnie. Niech Kaczyński znosi te swoje wizy.
Trzeba zadbac by w konstytucji IV była poruszona kwestii prawnego wystąpienia ze
związku. Bo w to, że IV RP będzie państwem federacyjnym nie wątpię, bo prawica
inaczej nie umie;)