NEW AGE !

[Gość: Jolka]

NEW AGE
NEW AGE [ang.] (Nowa Era, Nowa Epoka, Ruch Nowej Ery, Era Wodnika,
Sprzysiężenie Wodnika), nieformalny, wielopostaciowy i wielowymiarowy,
alternatywny ruch kulturowy, który narodził się w latach 60. XX w. w USA,
następnie zdobył liczne grono zwolenników na całym świecie. Termin N.A. ma
astrologiczny rodowód i wiąże się z wiarą w rychłe nadejście epoki Wodnika, w
której przed ludzkością otworzą się nowe, fascynujące możliwości. Zgodnie z
tym przekonaniem zbliża się kres panowania chrześcijaństwa (Era Ryb), które,
wg wielu krytyków z kręgów N.A., jest odpowiedzialne za liczne negatywne
przejawy cywilizacji Zachodu. Źródeł tego poglądu oraz genezy całego ruchu
należy szukać nie tylko w astrologii, również w teozofii (zwł. w pismach A.
Bailey — ważnej prekursorki N.A.), antropozofii (R. Steiner) oraz
kontrkulturze lat 60. Zwolennicy N.A. głoszą istnienie globalnego kryzysu,
który można przezwyciężyć tylko przez całościową przemianę ludzkości.
Twierdzą, że wyczerpały się już żywotne siły zach. cywilizacji oraz
przeprowadzają krytykę jej fundamentów, w tym zwł. zinstytucjonalizowanego,
patriarchalnego chrześcijaństwa, newtonowsko-kartezjańskiego światopoglądu,
materialist. i mechanistycznej nauki oraz technologii zagrażających
naturalnemu środowisku. Ideolodzy N.A. uważają, że negatywnymi konsekwencjami
chrześcijaństwa na gruncie społ. były m.in.: prymat tendencji rywalizacyjnych
nad skłonnościami do współpracy, akceptacja brutalnego podboju kultur
pozaeur. oraz dążenie do ich asymilacji bądź wyniszczenia, represjonowanie
kobiecości i seksualizmu, a także ślepe poszanowanie autorytetów. Odrzucają
eksploatacyjne podejście do natury, gospodarkę opartą na paliwach kopalnych,
medycynę zdominowaną przez farmakologię, utylitarną psychologię i
psychoterapię. Materializm społeczeństw dobrobytu czynią odpowiedzialnym za
coraz powszechniejsze zjawisko obojętności na los innych ludzi oraz
wynikającą z tego pustkę duchową. Ich celem jest doprowadzenie do całościowej
transformacji kulturowej z dalekosiężnymi, globalnymi konsekwencjami. W
wyniku owej przemiany powinien, jak sadzą, powstać nowy światopogląd
oddziałujący na większość sfer życia codziennego: obyczaje, naukę, sztukę,
technologię, religię, edukację, a nawet modę. Źródłem inspiracji dla N.A.
były zjawiska, które w kulturze eur. zajmowały dotychczas pozycję marginalną
lub były potępiane i odrzucane: zach. tradycja ezoteryczna (kabała, alchemia,
elementy gnostycyzmu), kontrowersyjna mistyka chrześc. (Hildegarda von
Bingen, J. Eckhart), religie przedchrześc., zakazane przez Kościół katol.
pogańskie praktyki duchowe. Ważną inspirację dla N.A. stanowią religie
pozaeur. i nieortodoksyjne ruchy rel., zwł. buddyzm, taoizm i hinduizm oraz
niektóre ich współcz. mutacje (J. Krishnamurti, guru Rajneesh, krysznaici), a
także ponadwyznaniowo i synkretycznie potraktowane praktyki orientalnego
pochodzenia, jak joga czy medytacja. Popularnością cieszą się wierzenia
rdzennych mieszkańców Ameryki Pn. oraz islamski mistycyzm (sufizm). W ramach
N.A. nierzadko odrzuca się przekonanie o istnieniu jednej prawdy
obowiązującej wszystkich ludzi i we wszystkich kulturach. Twierdzi się
raczej, że istnieje wiele równoprawnych dróg rozwoju duchowego, które mogą
doprowadzić człowieka do spełnienia i samourzeczywistnienia.
Charakterystyczną cechą N.A. jest pogłębione zainteresowanie zdrowiem oraz
wysoką jakością życia, zwł. problematyką samodoskonalenia się i
psychoterapii, a także medycyną alternatywną i niekonwencjonalnymi praktykami
leczniczymi (bioenergoterapia, homeopatia, ziołolecznictwo, akupunktura,
akupresura, orientalne techniki masażu). Jednymi z najważniejszych motywów
przewodnich N.A. są: rozbudzenie świadomości ekol., co może przejawiać się
zarówno w większej wrażliwości na postępującą degradację naturalnego
środowiska, jak i w swoistym ubóstwieniu Ziemi (koncepcja „Gai”, żywej istoty
planetarnej) oraz specyficznie pojmowany feminizm, którego zasadniczą treścią
są kwestie poszanowania kobiecej duchowości i mądrości oraz fundamentalna
rola kobiet w budowie przyszłego społeczeństwa. Dla poglądów z kręgów N.A.
charakterystyczne jest odrzucenie monoteizmu, antropocentryzmu oraz
personalizmu. Istotą N.A. są ujęcia panteistyczne lub panenteistyczne,
swoisty kosmocentryzm (m.in. w postaci uznawania nadrzędności interesów
planety Ziemi wobec interesów zarówno człowieka jako gatunku, jak i
poszczególnych istot ludzkich) oraz inspirowana religiami orientalnymi —
bezosobowość. Przeciwnicy ruchu, zwł. z kręgów chrześc. i konserwatywnych,
zarzucają mu płytkość i naiwność, a nawet utopijność, znaczny irracjonalizm,
ubóstwo intelektualne, brak wewn. spójności oraz eklektyzm. Twierdzą też
często, że deklarowane szczytne ideały są w rzeczywistości wygodną przykrywką
dla zasadniczo komercyjnych celów, a charakterystyczna mistyczna frazeologia,
będąca znakiem rozpoznawczym wielu wypowiedzi z kręgów N.A., ma za wyłączne
zadanie pozyskanie masowego odbiorcy. Ruch N.A. oskarża się także o
rozpowszechnianie — w pseudonauk. formie — magii i okultyzmu oraz
parapsychologii. W skrajnych przypadkach fundamentalistycznie zorientowani
autorzy chrześc. zarzucają N.A. masońskie korzenie, a nawet satanizm.
Zwolennicy N.A. odrzucają jednak te krytyki, a swój ruch traktują jako
zbawienny lek na większość kłopotów współcz. świata i upatrują w N.A. jedyną
nadzieję na przetrwanie nie tylko zagrożonej ludzkości, ale i całej planety.
New Age, red. P. Macura, Kraków 1994; B. DOBROCZYŃSKI New Age, Kraków 1997;
J. VERNETTE New Age. U progu Ery Wodnika, Warszawa 1998. BARTŁOMIEJ
DOBROCZYŃSKI