firma

[sabbina]

Ustawa z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
oraz niektórych innych ustaw - na nowo unormowała firmę poprzez dodanie do
Tytułu II, Księgi I KC Działu III „Przedsiębiorcy i ich oznaczenia” (art.431 -
4310) . Ta zmiana zastąpiła obowiązującą w prawie polskim regulację prawną
mającą blisko 70 lat. Wcześniej firmę regulowały najpierw przepisy działu III
Kodeksu handlowego , a następnie na mocy decyzji ustawodawcy towarzyszącej
uchwaleniu Kodeksu spółek handlowych przepisy te zostały utrzymane w mocy .
Już wówczas uznano bowiem, że nowe przepisy dotyczące firmy powinny zostać
wprowadzone do Kodeksu cywilnego, ponieważ dotyczą nie tylko spółek
handlowych, ale również spółdzielni, jednoosobowych podmiotów gospodarczych i
innych przedsiębiorców , których prawne podstawy funkcjonowania znajdują się
poza KSH.
Wspomniana na wstępie ustawa wprowadziła ostatecznie do kodeksu
cywilnego aktualnie obowiązujące regulacje prawne dotyczące firmy.
..... tu ewentualnie dokończyć według wymagań obowiązujących na Pani
uczelni.........



Rozdział pierwszy. Nowe uregulowania firmy w prawie polskim

1.1. Zakres podmiotowy prawa do firmy

Unormowanie firmy w KC opiera się na trzech podstawowych
zasadach :
a) Firma jest oznaczeniem odróżniającym przedsiębiorców, a więc osoby
fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości
prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli we własnym imieniu,
zarobkowo lub zawodowo oraz. w sposób zorganizowany i ciągły prowadzą
działalność gospodarczą (art. 431 KC). Powyższa definicja przedsiębiorcy ma
znaczenie podstawowe i uniwersalne w polskim systemie prawa, a poprzez normę
stanowiącą, że przedsiębiorca działa pod firmą (art.432§1 KC) wyznacza zakres
podmiotowy stosowania tego oznaczenia odróżniającego.
Stanowi to zasadniczą zmianę w porównaniu z poprzednim stanem
prawnym, w którym firma i związane z nią uprawienia przysługiwały wyłącznie
spółkom natomiast pozostałym przedsiębiorcom pozostawało występowanie pod
nazwą .
Ponadto należy wskazać, iż firmę związano z przedsiębiorcą, nie
zaś przedsiębiorstwem (w znaczeniu przedmiotu praw), co nie wyklucza używania
tej samej nazwy dla oznaczenia przedsiębiorcy i jego przedsiębiorstwa,
jednakże o istnieniu firmy można mówić tylko w odniesieniu do samego
podmiotu - na nim skoncentrują się związane z nią prawa i obowiązki.
b) Firma oraz wszelkie jej zmiany podlegają obowiązkowej, co do zasady,
rejestracji w odpowiednim rejestrze (art. 432 § 2 KC), w którym wpisany jest
również przedsiębiorca, a więc przede wszystkim w Krajowym Rejestrze
Sądowym . Wymóg ten stanowi konsekwencję jawności firmy, która tworzy wespół
z założeniem jedności, prawdziwości, ciągłości oraz wyłączności katalog zasad
tzw. prawa firmowego .
c) Niedopuszczalnym jest takie brzmienie firmy, które wprowadzałoby w
błąd (art. 433 § 2), co łączy się z postulatem zgodności firmy z rzeczywistą
sytuacją podmiotu, zarówno prawną, jak i faktyczną (zasada prawdziwości). Z
tzw. zasadą wyłączności firmy wiąże się natomiast wymaganie, aby odróżniała
się ona dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność
na tym samym rynku (art. 433§ l); różnica powinna być tego rodzaju, aby
przeciętny odbiorca łatwo ją zauważył bez dokonywania dokładnych porównań .
Wprowadzające w błąd oznaczenie przedsiębiorstwa jest czynem nieuczciwej
konkurencji , przy czym dla jego stwierdzenia nie wystarczy posługiwanie się
nazwą mogącą wywołać omyłki wśród klientów co do tożsamości z innym
podmiotem. Dokonując oceny, czy rzeczywiście dopuszczono się czynu
nieuczciwej konkurencji należy rozważyć zakres terytorialny, przedmiotowy i
czasowy działania obu przedsiębiorców. Bez wątpienia te wskazania
interpretacyjne są aktualne także na gruncie omawianych znowelizowanych
przepisów KC, posługujących się pojęciem „ten sam rynek”; wobec braku jego
legalnej definicji pomocna może okazać się tutaj definicja „rynku właściwego”
zamieszczona w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów.
Realizacja powyższych założeń przepisów art.431 - 4310 KC.,
służyć ma uporządkowaniu i klarowności systemu oznaczania uczestników obrotu
prawnego, a tym samym jego usprawnieniu. Temu celowi podporządkowane zostały
rozwiązania szczegółowe.

1.2. Konstrukcja firmy

Firma spółek handlowych jest konstruowana według pewnych z góry
określonych zasad, chociaż istnieje w tym zakresie możliwość uzupełniania
obligatoryjnych składników firmy. Kodeks spółek handlowych wprowadza odmienne
zasady kształtowania firmy spółek osobowych i kapitałowych. O kształcie firmy
decyduje ostatecznie wola wspólników (ewentualnie założycieli w przypadku
spółki akcyjnej, jeżeli nie są oni wspólnikami) wyrażona w umowie spółki
(spółka jawna, partnerska, komandytowa, z ograniczoną odpowiedzialnością) lub
statucie spółki (spółka akcyjna, komandytowo -akcyjna) z uwzględnieniem
obowiązujących przepisów KSH (m.in. art. 24, 90, 104, 127, 160, 305 KSH).
Firma spółki handlowej składa się z:
1) korpusu i
2) dodatków.
Ad l). Korpus stanowi podstawowy trzon firmy, który w przypadku
spółek osobowych jest obligatoryjnie określony, a w przypadku spółek
kapitałowych może być obrany dowolnie. Korpus składać się musi z określeń
osobowych (spółki osobowe) oraz rzeczowych, tematycznych, mieszanych,
osobowych (spółki kapitałowe). W przypadku spółek osobowych ma on istotny
związek z charakterem tego typu spółek, jako spółek związanych z osobami
wspólników. Takiej zależności nie ma w przypadku spółek kapitałowych. Korpus
identyfikuje spółkę, stanowi odpowiednik nazwiska osoby fizycznej.
Ad 2). Dodatki stanowią element uzupełniający korpusu. Dodatki
dzielą się na obligatoryjne i fakultatywne. Obligatoryjne dodatki zostały
wyraźnie określone w przepisach KSH. W przypadku dodatków obligatoryjnych
Kodeks spółek handlowych nakłada obowiązek zastosowania określonych dodatków
(m.in. art. 24 § l, art. 90 § l, art. 104 § l, art. 127 § l, art. 160§ l,
art. 305 § l KSH). Dodatki fakultatywne zależą - w zakresie ich utworzenia
oraz kształtowania treści - od woli wspólników. Dodatki obowiązkowe wskazują
na formę spółki, a dodatki dowolne na oznaczenie spółki lub jej
przedsiębiorstwa.
Odróżnienie korpusu od dodatków fakultatywnych może być
utrudnione i jest przedmiotem ustaleń samych wspólników. Przy określeniu, co
jest korpusem, a co dodatkiem fakultatywnym, decydować powinno w przypadku
korpusu to, że mamy do czynienia z określeniem słownym, które wyraźnie
identyfikuje spółkę, a w przypadku dodatków - ich akcesoryjny charakter,
który nie identyfikuje bezpośrednio spółki, a co najwyżej dodatkowo bliżej ją
określa lub określa jej przedsiębiorstwo. Dodatki mogą odnosić się do samej
spółki, wspólników, przedsiębiorstwa spółki (obszaru działania, zakresu
działania, siedziby), jak również mogą być oderwane od nich poprzez ich
dowolne (fantazyjne) ukształtowanie.
Doktryna wyróżnia w strukturze firmy rdzeń (korpus) oraz dodatki,
mające charakter obligatoryjny bądź fakultatywny. Obecnie obowiązujący kodeks
cywilny ustala szczegółowe zasady jej konstruowania w odniesieniu do osób
fizycznych, prawnych oraz oddziałów. Do jednostek organizacyjnych nie
mających osobowości prawnej należy na mocy ogólnego odesłania (art. 33 § 2)
stosować odpowiednio przepisy o osobach prawnych:
- osoby fizyczne: firmę przedsiębiorcy stanowi w tym przypadku jego
imię i nazwisko (art. 434); dopuszczalne jest również zamieszczanie
pseudonimów. Nie przewidziano wprowadzania do firmy osoby fizycznej
jakichkolwiek dodatków o obowiązkowym charakterze. Dopuszczalne są natomiast
określenia wskazujące na przedmiot działalno