malop
22.03.02, 19:07
CZERNNA
MIEJSCOWOŚĆ 5KM NA PÓLNOC OD KRZESZOWIC NA TRASIE DO OLKUSZA
Klasztor i kościół karmelitów bosych w Czernej pod wezwaniem św. Eliasza
Proroka, został ufundowany w 1629 roku przez hrabinę Agnieszkę Firlejową z
Tęczyńskich, żonę wojewody krakowskiego. Pomyślany był jako erem - pustelnia
dla zakonników z polskiej, a potem także z litewskiej i ruskiej Prowincji
Karmelitów Bosych. Budowa klasztoru i kościoła została zakończona w 1640 roku,
lecz życie pustelnicze rozpoczęło się już 28 września 1633 roku. Kościół
zbudowany na rzucie krzyża łacińskiego, wczesnobarokowy, uposażony jest w
piękne ołtarze i portale, wykonane z czarnego marmuru dębnickiego. W głównym
ołtarzu znajduje się obraz przedstawiający Proroka Eliasza na puszczy,
namalowany przez Tomasza Dolabellę, nadwornego malarza króla Władysława IV.
Boczne ołtarze poświęcone są Matce Bożej Szkaplerznej i św. Teresie od Jezusa.
Grób fundatorki według jej życzenia znajduje się przy wejściu do kościoła (obok
progu).
Zespół budynków usytuowany na zboczu góry na wysokości około 430 m n.p.m.,
składa się z klasztoru zbudowanego w kształcie wielkiego czworoboku (najdłuższy
korytarz ma 70 m długości) oraz kościoła znajdującego się wewnątrz czworoboku.
Kaplica św. Rafała Kalinowskiego znajduje się z lewej strony korytarza
prowadzącego do kościoła i została zbudowana w latach 1981-1983. W ołtarzu
obraz św. Rafała Kalinowskiego namalowany przez Jerzego Kumalę. Artysta
przedstawia Świętego w całej postaci, przybywającego spoza materialnego świata.
W prawej ręce trzyma wzniesiony do góry krzyż, emanujący promienie tęczy na
wszystkie strony kosmosu, lewą zaś rękę trzymając nad globem ziemskim,
koncentruje swą uwagę na ziemiach Wschodu, wyprasza łaski i przynosi
błogosławieństwo dla żyjących tam narodów. W środku prezbiterium wyeksponowano
ołtarz sarkofag trzymany przez dwa odlane z brązu anioły, które w postawie
klęczącej trzymają doczesne szczątki św. Rafała, a skrzydłami podtrzymują mensę
ołtarzową. Wokół sarkofagu umieszczono sceny z życia Świętego, wyrzeźbione
przez artystę Bronisława Chromego. Na bocznej ścianie umieszczono trzy duże
kompozycje malarskie Jerzego Kumali przedstawiające charakterystyczne momenty z
życia św. Rafała: udział w powstaniu styczniowym, w drodze na Syberię i w roli
kierownika dusz. Kaplicę poświęcił 23 czerwca 1983 r. kard. Anastasio
Ballestrero, karmelita bosy z Włoch.
Muzeum. Za kaplicą św. Jana od Krzyża znajduje się muzeum poświęcone św.
Rafałowi Kalinowskiemu. Zgromadzono tu istniejące pamiątki po św. Rafale lub
też przedmioty związane z nim. W następnym pomieszczeniu znajduje się muzeum
misyjne dokumentujące pracę misyjną polskich karmelitów bosych w Burundi i
Rwandzie oraz eksponuje faunę i florę, rzeźbę, malarstwo, artystyczne
rzemiosło, stroje, ozdoby, narzędzia pracy i przedmioty codziennego użytku
mieszkańców Burundi i Rwandy.
Muzeum jest otwarte w niedziele od godz. 14.00-16.00, dla pielgrzymów i
wycieczek po zgłoszeniu przy furcie klasztornej.
Cmentarz znajdujący się obok klasztoru został założony w 1843 r. Do tego czasu
zmarłych pustelników grzebano w podziemiach kościoła obok wielkiego ołtarza. W
roku 1948 prochy 60 pustelników przeniesiono do wspólnej mogiły na cmentarz.
Tutaj też w latach 1907-1937 spoczywał św. Rafał Kalinowski. Również na tym
cmentarzu znajduje się grób Sługi Bożego o. Alfonsa Marii Mazurka (1891-944)
przeora czerneńskiego, zamordowanego za wiarę przez hitlerowców w czasie wojny.
Obecnie trwają przygotowania do jego beatyfikacji.
Most eremicki dziś jest w ruinie, wybudowany został przez pustelników w latach
1671 - 1691 w celu połączenia dwóch zboczy gór znajdujących się na terenie
eremu, przeciętych uroczą rzeczką Eliaszówką. Miał on 120 m długości, 9,5 m
szerokości oraz 18 m wysokości. Wsparty był na 13 arkadach, u wejścia zaś i u
wylotu stały figury świętych.
Studnia znajdująca się na dziedzińcu klasztornym została wykuta w skale w
latach 1644-1655. Jej głębokość wynosi 23 m, a szerokość 2 m. Jest obmurowana
czarnym marmurem. Wznosi się nad nią cebulasta kopuła z latarnią krytą gontem,
wsparta na ośmiu filarach.
Życie pustelnicze było bardzo surowe. Na terenie eremu obowiązywało ścisłe i
ciągłe milczenie, samotność i wierność w przestrzeganiu regulaminu. Czas był
podzielony na modlitwę i pracę. Oprócz licznych modlitw w nocy (24.00-2.00) i w
ciągu dnia, czytania duchownego, rozmyślania, praktyk pokutnych, pustelnicy
pracowali ręcznie. Posiłki (bezmięsne) spożywali dwa razy dziennie. Raz w
tygodniu przeor klasztoru gromadził ich na wspólną naukę duchową. Zakonnicy
przybywali do pustelni na pewien okres czasu w celu pogłębienia życia
wewnętrznego, przygotowania duchowego do działalności apostolskiej.
Domki pustelnicze (eremitaże) obecnie w większości już nie istniejące, były
rozrzucone na powierzchni 80 ha lasu okalającego zabudowania klasztoru. Mur
klauzurowy (obecnie częściowo w ruinie) o długości przeszło 4 km opasywał cały
teren eremu. Z 14 pustelni pozostały ślady po czterech znajdujących się w
pobliżu klasztoru. Inne zbudowane z drewna uległy zniszczeniu. Jedna najlepiej
zachowana pod wezwaniem św. Agnieszki została odbudowana w roku milenijnym
1966. Znajduje się ona na terenie ogrodu klasztornego i jest wykorzystywana
przez zakonników odprawiających rekolekcje.
Droga Krzyżowa. Na uczczenie 350 lat istnienia klasztoru w latach 1986-1990
wybudowano Drogę Krzyżową z pińczowskiego kamienia w przyległym do klasztoru
lesie. Poświęcenia dokonał ks. abp Józef Kowalczyk, nuncjusz apostolski dnia 26
maja 1990 roku.
Otoczenie klasztoru. Na plac kościelny prowadzi brama z 1640 r. marmurowa,
barokowa, arkadowa z wolutami na bokach, herbem Topór w kartuszu i tablicą
dedykacyjną z łacińskim napisem. W pobliżu głównej bramy przy drodze wznosi się
neogotycka kapliczka Matki Bożej z Lourdes wybudowana w 1887 r. Poniżej stoi
krzyż z rzeźbionym korpusem postawiony przez uczestników powstania
listopadowego w 1830 r. Na parkingu znajduje się figura św. Rafała
Kalinowskiego z dziećmi wyrzeźbiona przez br. Kazimierza Szczecinę OCD w roku
1990. Idąc drogą od klasztoru w dół, spotykamy z lewej strony kapliczkę z
rzeźbą Chrystusa upadającego pod krzyżem. Dalej w stronę ruin mostu znajdują
się dwie inne kapliczki: Ecce Homo i Chrystusa na modlitwie w Ogrójcu, a
jeszcze niżej przy samej drodze kapliczka poświęcona Sercu Pana Jezusa. Przed
oknami południowego skrzydła klasztoru wznosi się wysoka, marmurowa kolumna z
rzeźbą św. Eliasza. Na terenie przylegającym do klasztoru znajdują się dwie
groty skalne: św. Hilariona, za rzeczką Eliaszówką, zwana również grotą św.
Magdaleny oraz św. Onufrego poniżej drogi do klasztoru. Nad klasztorem istniała
jeszcze trzecia grota przeznaczona na czytania duchowne. W jej miejscu w 1948
r. zbudowano obecną kaplicę Niepokalanego Serca NMP. W tym też czasie przy alei
św. Józefa wzniesiono kaplicę św. Anny na miejscu dawnej pustelni patriarchy
Abrahama oraz kaplicę św. Jana Chrzciciela na końcu alei. W roku 1995 na placu
kościelnym wybudowano grotę św. Eliasza Proroka. Artysta rzeźbiarz Alfred
Kotkowski wyrzeźbił postać Proroka Eliasza. Na ścianie umieszczono płaskorzeźby
przedstawiające sceny z życia Proroka, a na środku umieszczono źródełko w
kształcie serca z krukiem odlanym z brązu.
Położenie Klasztoru. Zabytkowy klasztor Karmelitów Bosych w Czernej jest
położony na terenie parafii pw. Ducha Świętego w Nowej Górze w dekanacie
krzeszowickim, archidiecezji krakowskiej 30 km od Krakowa na trasie między
Krakowem a Katowicami. Dojazd pociągiem, autobusem lub busem z Krakowa i z
Trzebini do Krzeszowic, z Krzeszowic autobusem, busem lub pieszo do Czernej (5
km).
Piękno swego położenia Sanktuarium zawdzięcza budowie geologicznej terenu,
który należy do pasma Jury Krakowsko-Częstochowskiej zwanego Wyżyną Krako
