chrisraf
24.04.07, 22:36
Szanowni Panstwo,
moje wypracowanie ma na celu zblizenie Panstwu historie najnwowszego
konfliktu, uwzgledniajac role Slaska. Powody i malo znane szerokiej
publicznosci wydarzenia pozwola, Panstwu na troche krytyczniejsze podejscie
do tego czasu. Bedzie latwiej zrozumiec dlaczego doszlo do tej katastrofy.
Ze wzgledu na bardzo kopleksowa tematyke, bede sie staral skoncentrowac na
stosunkach polsko-niemieckich. Nie uwalnia to jednak od naswietlenia
zagadnienia z punktu widzenia innych panstw. Staralem sie je uwzglednic, o
ile one bezposrednio byly zwiazane z Polska.
Bez wzgledu jak sie zapatruje na przyczyny tego konfliktu, nie wolno widziec
w barbarzynskim systemie wladzy nazistowkich Niemiec ofiary. Tak samo nie
mozna oceniac przeszlosci w swietle kolektywnej odpowiedzialnosci lub
zbiorowej niewinnosci!
Zapewne ponizej opisane fakty beda dla wielu bolesne lub nawet wstrzasajace.
Jest moim celem pokazac jedna i szczegolnie te druga „strone medalu“, te
strone, ktora jest mniej znana...
Milej lektury!
Slask byl dla wielu zainteresowanych: Czech, Swietego Cesarstwa Rzymskiego
(Narodu Niemieckiego), Austrii, Prus, Rzeszy Niemieckiej i Polski smakowitym
kaskiem. Skladalo sie na to polozenie geograficzne, jego bogactwa naturalne i
poziom cywilizacyjny.
Administracyjnie byl on w przeszlosci podzielony na trzy wielkie ksiestwa
(Großherzogtümer) Niederschlesien/Dolny Slask z rezydencja w Glogau/Glogow,
Mittelschlesien/Slask Srodkowy z Breslau/Wroclawiem i Oberschlesien/Gorny
Slask z Oppeln/Opolem. Do Wielkiego Ksiestwa Gornoslaskiego nalezaly ksiestwa
(Fürstentümer): Zator, Grottkau-Neisse/Grotkow-Nysa, Jägerndorf/Krnow,
Troppau/Opava, Oppeln/Opole, Ratibor/Raciborz i Teschen/Cieszyn oraz siedziby
ksiazece Pleß/Pszczyna i Beuthen/Bytom.
W XVIII w., Stary Fritz powiedzial, ze wojna o Ameryke zostanie roztrzygnieta
na Slasku.
W swietle dawnych zmagan wojskowych okres od wojen o niepodleglosc Stanow
Zjednoczonych po wojny napoleonskie mozna smialo nazwac I Wojna Swiatowa.
Faktycznie, zadajac porazki Austrii, krol Prus oslabial pozycje sprzymiezenca
cesarzowej Teresy Wielkiej Brytanii w walce z George`m Washington`em.
Mozna tu spekulowac, patrzac przez inny pryzmat, ze Kosciuszko, Pulaski i La
Fayette przyczynili sie do zwyciestwa Prus na Slasku.
Kraina ta bedaca od kilku wiekow czescia SCR (NN), nie opuszczajac cesarstwa
zmienila owczas swojego bezposredniego „wlasciciela“.
Dziwnym zbiegiem okolicznosci tlumaczy sie od dziesiatek lat „polskosc“ tej
ziemi, chociaz na dobre nalezaly one w przeciagu dziesieciu wiekow nie cale
150 lat do panstwa polskiego.
Chce na temat Polski i krola Prus Friedriecha Wilhelma III wrzucic mala
ciekawostke:
Gdy na Kongresie Wiedenskim przyznano zachodnie tereny Ksiestwa Warszawskiego
Prusom, Friedrich Wilhelm III powiedzial do Polakow: „Jesli nawet zostaliscie
przyznani Prusom, to ojczyzny zescie nie stracili i nie potrzebujecie tez
rezygnowac z waszej narodowosci.“(12) Niemcom i Polakom przyslugiwaly te
sama prawa. Nie bylo zakazu jezyka polskiego ani w urzedach, ani w szkolach.
(12)
W zarzadzeniu Bismarcka z 17. Lutego 1863 roku, skierowanego do ambasadora
hrabiego Albrechta von Bernstoff w Londynie czytamy:
„Utworzenie niepodleglego panstwa polskiego pomiedzy Slaskiem i Prusami
Wschodnimi z konsekwencja rzadania Poznania i dla samodzielnej Polski
nieodzownego ujscia Wisly, tworzylo by nie ustajace zagrozenie Prus i
neutralizowalo by , przy wielkim wysilku militarnym, do ktorego nowa Polska
byla by w stanie, spora czesc armii pruskiej.“ (tlum. autora)
W Lwowie wychodzaca gazeta „Przeglad Wszechpolski“, nr 1, styczen 1899,
opublikowala artykul, w ktorym czytamy: „Utrata wschodnich terenow znaczyla
by smiertelny cios dla potegi Niemiec. W walce narodowej haslo moze jedynie
brzmiec: My albo oni! To jest doprawdy walka o zycie i smierc, dlatego ze
Polska jest nie do pomyslenia bez Gornego Slaska, bez Prus Zachodnich i nawet
Prus Wchodnich“.(18)(tlum. autora)
Zelazny Kanclerz, bedac genialnym politykiem, juz na dziesiatki lat wczesniej
widzial zrodla przyszlych konfliktow. Podkresla to jego zaslugi dla Niemiec i
Europy. Dzieki niemu Europa srodkowa przez wiele dziesiatek lat zyla w
pokoju. Pod jego rzadami Rzesza postapila ogromny krok do przodu. Pierwsze na
swiecie ubezpieczenia spoleczne (NW, powszechna kasa chorych i powszechna
kasa emerytalna), powszechny obowiazek uczeszczania do szkoly (wprowadzony
juz za czasow Starego Fritza), panstwo prawa, szeroko interpretowana
demokracja i swietna organizacja panstwa robily swoje. Do tego dochodzily tez
kasy zapomogowe roznych zrzeszen zawodowych, prywatne kasy chorych i prywatne
ubezpieczalnie. Wprowadzenie idei Raiffeisenbakow i Sparkass pozwolilo na
wielki rozkwit handlu,rzemieslnictwa i rolnictwa oraz co jest z tym zwiazane
podniesienie standartow zycia. Dla porownania na terytorimu bylej Konresowki
ubezpieczenia spoleczne, obowiazek uczeszczania do szkoly i 48-mio godzinny
tydzien pracy wprowadzono dopiero 50 lat pozniej !!! Nie bez powodu Polacy z
tych ziem i Galicji przybywali, czesto z calymi rodzinami na Gorny Slask, do
Wielkopolski i innych regionow Niemiec.
Chce na tym miejscu zauwazyc, ze w przeciwienstwie do Wielkopolski Gorny
Slask nigdy nie byl pod zaborami.
Nie kontrolowany naplyw Polakow do Niemiec niusl ze soba spory potencjal
konfliktowy. Bardzo czesto ludnosc naplywajaca do Rzeszy nie miala
odpowiedniego wyksztalcenia i nie znala jezyka. Wielu bylo analfabetami.
Anton Oskar Klaußmann w swojej w 1911 r. napisanej ksiazce „Oberschlesien vor
55 Jahren“, polski tytul „Gorny Slask przed laty“ , pisze o powaznym
problemie alkoholizmu wsrod robotnikow polskich.
Nieszczesna polityka „Kulturkampfu“ Bismarcka zostala przez kregi polskich
patriotow wykorzystana w walce o niepodleglosc. Bismarck chcial panstwa
swieckiego. Jego zdecydowana postawa wobec kleru byla przez ruchy
niepodleglosciowe bardzo sprytnie wykorzystywana. „Co katolickie to polskie“.
Swiadomosc ta wpajana szerokiej rzeszy pozostawila po dzien dzisiejszy
glebokie blizny. Nie raz przypatrywalem sie ludziom spiewajacym „Rote“ nie
zdajacym sobie sprawy z jej historycznego bezsensu. Koniecznosc nauki jezyka
niemieckiego byla niesiona przez polskich nacjonalistow jako walka z
polskoscia („brutalna germanizacja“), ze wielu Polakow uciekalo pomimo tego
do Niemiec, umyka dzisiaj.
W przeciwienstwie do Rosji, na terenie Rzeszy nikt nie musial sie bac zsylek,
deportacji czy cichych mordow politycznych . Jednak tym „odwiecznym wrogiem“
(Dmowski) sa wlasnie Niemcy. Tworca narodowej demokracji glosil
parole:“Wspolpraca z Rosja! Naszym wrogiem od 1000 lat sa Niemcy“ (1). (Tlum
autora) Twierdzenie to graniczy z cieszka paranoja...
Na przelomie XIX i XX w. na Gornym Slasku coraz wiecej naplywajacych Polakow
organizowalo sie w roznego rodzaju zrzeszeniach i klubach. Zaczela sie tez
agresywna agitacja antyniemiecka.
Jednym z pierwszych, ktorzy zaczeli siac nienawisc miedzy Polakami i Niemcami
na Slasku byl Adalbert (Wojciech) Korfanty. Urodzony kolo Katowic 20 kwietnia
1873 r. w dawnej Laurahütte, dzisiejszych Siemianowicach Slaskich nie
pochodzil jak jest powszechnie uwazane z rodziny slaskiej. Jego ojciec
przybyl na Gorny Slask, jak tysiace innych Polakow w nadzieji lepszego bytu z
Galicji. Tu zostal zatrudniony jako „hajer“ w kopalni „Fanny“. Maly Korfanty
wychowal sie w duchu polskim. Jednak cale pozniejsze zycie „niemiecka
mentalnosc“ przyprawiala mu spore problemy.
„Dzięki uzyskaniu niemieckiego wsparcia i uwolnieniu go od opłat szkolnych,
