januszx
09.01.04, 15:55
Jan Zamoyski niezwykle utalentowany, ambitny, przedsiębiorczy człowiek o
szerokich zainteresowaniach, konsekwentnie realizował swoje wielkie oraz te
nieco mniejsze zamierzenia.
Z projektów, które Wielki Kanclerz wcielił w życie na plan pierwszy wysuwa
się ...Zamość , który jest niezwykłym dziełem urbanistycznym,a przez wiele
lat okazał się twierdzą nie do zdobycia. Miasto idealne polskiego renesansu
odzwierciedla wyszukany gust i świadczy o potędze założyciela, który tutaj
spędził ostatnie lata życia i tu urządził swoją siedzibę , w swoim pałacu
przyjmował posłów, gościł zwykłych szlachciców oraz wielkich magnatów.
Zamość stał się także ośrodkiem kultury , nauki , oświaty - w 1594 została
założona jako trzecia (tak łatwo kojarzy się z 3-cią konstytucją na
świecie ) w kraju po Wilnie i Warszawie Akademia.
Miasto arkad otoczone murami przez wiele lat opierało się armiom wrogów
Rzeczpospolitej, strzegły go ogromne fortyfikacje i bastiony , których
architektem był Bernardo Morando , dostęp do twierdzy utrudniały również
rowy z wodą , mokradła .
Zaprojektowane zostały trzy bramy , Lwowska ,Szczebrzeska, Lubelska , ta
ostatnia zamurowana już w roku 1588 na pamiątkę wjazdu do miasta
arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, pokonanego pod Byczyną przez Hetmana i
będącego jego więźniem a także ...ojcem chrzesnym córki kanclerza .
Na mocy aktu erekcyjnego miasta z 3 kwietnia 1580 roku (zatwierdzonego w
czerwcu tego roku przez króla Stefana Batorego) podpisanego przez kanclerza
w Jarosławcu- w Zamościu mogli osiedlać się jedynie katolicy , jednak ten
przepis nie wytrzymał próby czasu i chcąc rozwinąć w mieście handel na
wielką skalę już w roku 1585 został zmieniony. Nadany przywilej zezwalał
na przyjazd i zamieszkanie w murach miasta Ormianom, ludzie to niezwykle
przedsiębiorczy , znający się na zasadach handlu jak również rzemiosła.
W roku 1588 zgodę na osiedlanie uzyskali Żydzi sefardyjscy, którzy przybyli
z dalekiej Portugalii i Hiszpanii, i potrafili bardziej zintegrować się z
miejscową nie-żydowską kulturą niż Żydzi aszkenazyjscy i ten fakt miał
kolosalne znaczenia dla późniejszego rozwoju miasta . Rok później do
Zamościa przybyli Grecy ,a przez kolejne dziesięciolecia w mieście zaczęli
się pojawić także Szkoci i Anglicy, Węgrzy i Moskale, Włosi i Niemcy a nawet
Turcy oraz Persowie.
W mieście idealnym urządzono wielki plac budowy, rozpoczęto od wzniesienia
pałacu , następnie przystąpiono do budowy kolegiaty oraz ratusza etc., a
wszystko zgodnie z projektami wybitnego włoskiego architekta i pod bacznym
okiem kanclerza.
Czyż nie chciałoby się zamieszkać w tym mieście idealnym , które kierowało
się wzniosłymi zasadami i rozwijało się w niezwykłym tempie dzięki
wielkiemu umysłowi założyciela ??.
J.
cdn
