Regiony w Polsce

[maktub]

Witam,
Mam pytanie, jaki jest podział na regiony w Polsce (tj. np. Podlasie,
Roztocze, Polesie etc) - ujednolicony (tj. albo Mazury albo Pojezierze
Mazurskie itp). Będę wdzięczny za źródło.

[Gość: H]

Podziały są różne. Obecne województwa próbowano uczynić "regionami", ale srednio
to wychodzi, bo są dosć dziwnie rozgraniczone.
Regiony mogą być historyczne, geograficzne, kulturowe, mogą różnić się językiem
- i sporo przez to nieporozumień. Np. małoposlkie miasto radom leży dziś w
województwie mazowieckim, lubelskie miasteczko Zaklików jest w podkarpackim,
Biała Podlaska, Radzyń Podlaski, Janów Podlaski - jak sama nazwa wskazuje leżą
na Lubelszczyźnie:-) I tak dalej...

[horpyna4]

Regiony nie są pojęciem "urzędowym". A do jakiego regionu należy dany teren, to
najlepiej wiedzą jego mieszkańcy. Ale nie napływowi, tylko zamieszkali od wielu
pokoleń.

[Gość: H]

To też nie do końca, bo przez wieki trwały spore migracje ludnosci - i np.
póónocna część historycznej Małopolski, na północ od Lublina, okolice Kocka czy
Lubartowa i ziemia łukowska (ale nie okolice samegoLublina!) są terenem
osiedlenia sie od późnego średniowiecza ludnosci z Mazowasza - co jest dobrze
uchwytne w tamtejszej gwarze, różnej od języka ludzi z wyżyny lubelskiej.

[maktub]

Nno dobrze, ale co z moim pytaniem? :)
Weźmy tą nieszczęsną Lubelszczyznę - woj. lubelskie - Lubelszczyzna - Polesie,
zgadza się? Podział na regiony "na poziomie" Polesia... czy może nie ma czegoś
takiego? Pomorze Zachodnie a Roztocze - czy to ten sam "kaliber"?

[horpyna4]

Właśnie Roztocze w całości nie jest chyba regionem. Jest wąskie i bardzo
rozciągnięte, od Kraśnika do Lwowa. Trudno znaleźć coś wspólnego dla tych dwóch
końców. Myślę, że region, to ziemia + ludzie, nie bardzo sobie wyobrażam
oderwania tego pojęcia od mieszkańców danego obszaru. Ludzie z jednego regionu
nosili podobne stroje, mówili podobnymi narzeczami. Przecież słowa używane tylko
na jednym określonym obszarze noszą nazwę regionalizmów. I takim regionem,
wyróżniającym się mową, są np. Kaszuby.
Istnieje również pojęcie regionu geograficznego, obejmującego tereny o zbliżonej
budowie geologicznej. Nie pokrywa się to z regionami, o których wcześniej była
mowa. I tutaj akurat Roztocze "załapuje się" na bycie regionem.
Czyli widać, jak niejednoznaczne jest słowo "region".
Dalej - jak duży obszar zaliczamy do jednego regionu? Czy podzielimy go na
podregiony, z których każdy będzie różnił się czymś od pozostałych? Czy właśnie
to będą raczej regiony, a ten większy, to makroregion? Przecież np. Kaszuby czy
Kurpie dzielą się na mniejsze, różniące się terytoria. Inaczej ubierano się w
okolicach Pułtuska, inaczej w Myszyńcu; inna jest mowa mieszkańca Kościerzyny,
inna na Półwyspie Helskim.

[Gość: H]

Dokładnie w tym problem - w mieszaniu nazw geograficnzych z regionami
historycznymi. Ludzie pod Tomaszowem mówią zupełnie inaczej niż ci pod Narolem -
a jedno i drugie to Roztocze. Geograficzne Podlasie dochodzi do Wieprza, ale te
tereny historycznie aż do Siedlec włącznie, należą do Malopolski. A współczesny
podzial administracyjny tylko dalej namieszał:)
Wracając do pytania założyciela wątku,, regiony historyczne:
Małoposka, Wielkopolska, Mazowsze, Śląsk, Pomorze, Kujawy, Warmia i Mazury,
Podlasie, Ruś Czerwona. Tak było jakieś 500 lat temu, ale potem doszły pewne
problemy, bo np. z dawnego województwa lubelskiego (przedrozbiorowego), będacego
częścią Malopolski, ziemi chełmskiej i województwa bełzkiego, które wchodziły w
skład Rusi i z poludniowego Podlasia stworzył się region o wyraźnej autonomii
kulturowej - tak zwana dzis Lubelszczyzna. Cięzko dziś powiedzieć, ze Lublin
leży w Malopolsce, choć w sensie historycznym tak jest. W samej Malopolskce dosć
wyraźnie zróżnicowały sie ziemie na północ i południe od Wisły - bo jedne były w
Królestwie, a potem zaborze rosyjskim, a drugie w Galicji. I dziś Kielce i Nowym
Sączem stanowią zupełnie różne regiony. A z kolei te tereny Galicji, które
kiedyś były Rusią czerwoną: Przemyśl, Krosno, Rzeszów itd. i dziś sa odrębne od
Małopolski w sensie województwa ze stolica w Krakowie. To bardzo ciekawy problem
swoją drogą - wart pogłębionych studiów.