Lista znaczących wydarzeń na Ziemii Chełmskiej

[andrzej.sawa]

W Lublinie zainicjowano pisanie takiej listy dla stosunkowo nowego tworu jakim
jest Lubelszczyzna.
Czy my nie moglibyśmy stworzyć takiej listy dla naszego ponad 1000 letniego
regionu?

[leniwy_wiesniak]

Pewnie na ich liście będą też rzeczy dot. Chełma, mam wrażenie, że dość szeroko
potraktują termin "lubelszczyzna" (woj. lubelskie?).
Tak, że ew. można będzie od nich przepisać :)

[andrzej.sawa]

Ja jednak wolę polegać na naszych siłach,szczególnie,że Ziemia Chełmska,to
region nie tylko po tej stronie Bugu,a więc częściowo. nie wchodzi w skład
woj.lubelskiego.

[andrzej.sawa]

A więc zaczynam.
Od końca
1,1999 Likwidacja woj.chełmskiego - głupia reforma
2,1944 pkwn i czerwona zaraza - stworzyła pojęcie miasto pkwn,a Ziemię Chełmską
przegrodziła na linii Bugu
3,II wojna likwidacja mniejszości żydowskiej - zasadnicza zmiana składu ludności
Chełma
4,1875 kasata unitów
5,pocz XIX wieku powstanie jednostki administracyjnej lubelskiej
6,1805 przeniesienie diecezji katolickiej do Lublina i przemianowanie na lubelską
7,koniec XVIII likwidacja jednostki adm.Ziemia Chełmska
8,bitwa pod Dubienką i powstanie Kościuszkowskie
9,1 poł.XVIII wieku budowa wielu kościołów w tym w Chełmie
10,1651 zwycięska bitwa pod Beresteczkiem z ikoną wojenną królów polskich Matką
Boską Chełmską
11,1410 bitwa pod Grunwaldem - doceniony udział Chełmian i ufundowanie przez
Jagiełłę kościoła
12,1392 prawa miejskie dla Chełma
13,pocz.XIII wieku Chełm stolicą prawdziwego państwa - król Daniel
14,1001 zapis w ruskiej kronice o Chełmie i informacja o pierwszym zagarnięciu
naszych okolic przez sąsiadów ze Wschodu

To tylko pierwsza wersja i to pobieżna.

Uwagi i dopiski do listy

[diakon.piotr.ukgk]

andrzej.sawa napisał:

> A więc zaczynam.
> Od końca
> 1,1999 Likwidacja woj.chełmskiego - głupia reforma
> 2,1944 pkwn i czerwona zaraza - stworzyła pojęcie miasto pkwn,a Ziemię
> Chełmską
> przegrodziła na linii Bugu

"Przegroda" powstała już wcześniej - wskutek III rozbioru i potem już trwała.
Między 1944 a 1999 wstawiłbym UTWORZENIE województwa z dniem 1.I.1975, inaczej
ta likwidacja trochę jak deus ex machina wyskakuje.

> 3,II wojna likwidacja mniejszości żydowskiej - zasadnicza zmiana składu
> ludnośc
> i
> Chełma

Wojna to również paroletni okres, kiedy to relatywnie faworyzowana ludność
ukraińska wyznania prawosławnego "odbiła sobie" straty z okresu międzywojennego
(w aspekcie religijnym) i z epoki "w ogóle wcześniejszej" (w aspekcie
narodowym: np. w kwestii szkolnictwa) - co jednakże zakończyło się deportacjami
do ZSRR (1944-46) i akcją "Wisła" (1947 - w tym roku 60-lecie!). Te ostatnie
wydarzenia, przez Pana pominięte, spowodowały tak radykalną redukcję
ukraińskiego i prawosławnego "stanu posiadania" na Ziemi Chełmskiej (stolicy
nie wyłączając), że wypada je uznać za wręcz epokowe (acz dla mnie jednoznacznie
tragiczne) dla tego terytorium. Z pewnością bardziej doniosłe, niż gierkowsko-
buzkowskie reformy administracji, o PKWN-ie nie wspominając.

Pominął Pan też:

1938 - niszczenie cerkwi, które katastrofalnie zaciążyło na stosunkach polsko-
ukraińskich tudzież na stanie zachowania spuścizny kulturalnej regionu.

1918 - dwie rzeczy: najpierw pokój brzeski i cała "sprawa chełmska", potem
odzyskanie przez Polskę niepodległości, które ubocznie wiązało się z
uniemożliwieniem - na skutek zgodnych działań władz państwowych i hierarchii
rzym.kat. - działalności Kościoła greckokatolickiego (unickiego) na
Chełmszczyźnie

1912 bodajże - wyodrębnienie guberni chełmskiej

1905 - manifest o tolerancji religijnej: tysiące "opornych" unitów, a i tych,
którzy wcześniej przyjęli prawosławie, przechodzi na katolicyzm łaciński,
zmienia się po raz pierwszy w XX wieku mapa wyznaniowa regionu, ma to też wpływ
na mapę narodowościową (polonizacja)

> 4,1875 kasata unitów

Raczej Unii. ;-)

> 5,pocz XIX wieku powstanie jednostki administracyjnej lubelskiej

??? Co Pan ma na myśli? Departament z 1810 r.? Województwo z 1815?

> 6,1805 przeniesienie diecezji katolickiej

Diecezji RZYMSKOkatolickiej (nb. z Krasnegostawu), nasza (też katolicka) została
w Chełmie.

> do Lublina i przemianowanie na
> lubels
> ką

Z tym "do Lublina" też nie było tak prosto, nb. już w latach 90-ych XVIII w.
Sejm wprowadził nazwę "diecezja chełmsko-lubelska", ale papież jej nie
zatwierdził.


> 7,koniec XVIII likwidacja jednostki adm.Ziemia Chełmska

Ale i powołanie efemerycznego WOJEWÓDZTWA!

> 8,bitwa pod Dubienką i powstanie Kościuszkowskie

??? To jednakże dwie różne wojny w odstępie 2 lat. Nawiasem: Ziemia Chełmska pod
przewodem biskupa unickiego Porfiriusza Skarbek-Ważyńskiego pierwsza zgłosiła
akces do powstania (6.IV.1794) po Krakowie! Dość mało znany i propagowany fakt.
Może dlatego, że kluczową rolę odegrał biskup Kościoła ruskiego, a jego łaciński
kolega był jednym z najzajadlejszych targowiczan.

> 9,1 poł.XVIII wieku budowa wielu kościołów w tym w Chełmie

Napisałbym "w tym wszystkich obecnie istniejących zabytkowych w Chełmie", nie
licząc cerkwi św. Jana Teologa.

> 10,1651 zwycięska bitwa pod Beresteczkiem z ikoną wojenną królów polskich
> Matką
> Boską Chełmską

Dodałbym tu postać biskupa Jakuba Suszy. To był naprawdę wybitny człowiek. Jak
twierdzi wybitny badacz diecezji chełmskiej dr hab. A. Gil, w episkopacie
rzymskokatolickim tej doby trudno by znaleźć wybitniejszego. Podobnie jego
poprzednik bp Metody Terlecki, nb. założyciel szkoły średniej - gimnazjum
bazyliańskiego.


A poza tym - jak podał Pan kasatę Unii, to warto by podać i rok jej ogłoszenia:
1596.

> 11,1410 bitwa pod Grunwaldem - doceniony udział Chełmian i ufundowanie przez
> Jagiełłę kościoła
> 12,1392 prawa miejskie dla Chełma
> 13,pocz.XIII wieku Chełm stolicą prawdziwego państwa - król Daniel

"Stolicą władcy" raczej (pojęcie "stolicy państwa" trochę nie pasuje do
okresu), ale istotnie - tak było i jest to dotychczas "szczyt kariery" Chełma.
Potem miasto w dużej mierze odcinało kupony od tego okresu. Gdyby nie król
Daniel, a zwłaszcza diecezja przezeń założona, Chełm dzisiejszy mógłby być
zwykłą powiatówką. Albo np. osadą bez praw miejskich...

> 14,1001 zapis w ruskiej kronice o Chełmie i informacja o pierwszym zagarnięciu
> naszych okolic przez sąsiadów ze Wschodu

O znaczenie zapisu w "Powieści lat minionych" kłócą się historycy, ale dotyczy
on roku 988, czyli jeszcze wcześniej.

> To tylko pierwsza wersja i to pobieżna.

Stąd pozwoliłem ją sobie skomentować i rozwinąć.

z chełmofilskim pozdrowieniem,

[andrzej.sawa]

Wielkie dzięki za uzupełnienie i uwagi.
Oczywiście moja lista była bardzo pobieżna.
Wstyd się przyznać,ale z katolikami nawaliłem,ale jednak zwykle mówi się
katolicy i unici - nie jest to ścisłe,ale potoczne.
Kolejne zapomnienie - nie doceniłem wagi wysiedleń ludności pochodzenia
ukraińskiego.
Natomiast podkreślam kwestię likwidacji woj.chełmskiego - które w jakiś sposób
odtwarzało administracyjnie Ziemię Chełmską.

[diakon.piotr.ukgk]

andrzej.sawa napisał:

> Wielkie dzięki za uzupełnienie i uwagi.

Cała przyjemność po mojej stronie. :-)

> Oczywiście moja lista była bardzo pobieżna.

Więc trzeba było uzupełnić.

> Wstyd się przyznać,ale z katolikami nawaliłem,ale jednak zwykle mówi się
> katolicy i unici - nie jest to ścisłe,ale potoczne.

Potoczne może i jest, ale BŁĘDNE (a nie tylko nieścisłe).

> Kolejne zapomnienie - nie doceniłem wagi wysiedleń ludności pochodzenia
> ukraińskiego.

Nie tylko wysiedleń, także zmian wyznaniowo-językowo-kulturalno-
świadomościowych, związanych z kasatą Unii (1875) i masowymi przejściami na
katolicyzm łaciński po manifeście tolerancyjnym (1905). Jak świadczą chociażby
lokalne książki telefoniczne, znaczna część ludności wschodniosłowiańskiej nie
została nigdzie wysiedlona, zmieniła "tylko" wyznanie, za czym poszła zmiana
języka, nabycie świadomości polskiej etc.

> Natomiast podkreślam kwestię likwidacji woj.chełmskiego - które w jakiś sposób
> odtwarzało administracyjnie Ziemię Chełmską.

Ja Pana rozumiem, ale zanim je zlikwidowano, musiało przecież powstać. ;-)

[nabucco1954]

po prostu jesteś ignorantem tępaku.

[doktorakagi]

Z checia bym poczytal o terroryzmie ukrainskim na ziemiach chełmskich w latach
1933-1939. Widzial ktos moze gdzies jakies zrodla?

[lisia55]

Tego jest pełno.
Do białych kruków należą publikacje o terroryzmie polskim.
Dziadek P. przed wojną parę cerkwi spalił.

Piłsudski a Rydz-Śmigły etc.

[diakon.piotr.ukgk]

lisia55 napisała:

> Tego jest pełno.

Należy odróżniać "źródła" od "opracowań".

> Do białych kruków należą publikacje o terroryzmie polskim.

No, tak źle to nie jest. ;-)

> Dziadek P. przed wojną parę cerkwi spalił.

Cerkwie burzono w 1938 r., trzy lata po śmierci Piłsudskiego. O tym mówi się
raczej dość głośno i nawet endeccy autorzy (Jędrzej Giertych, dziadek
wicepremiera Romana) to potępiają. Mniej się mówi o "rewindykacjach
narodowościowych" w ich ludzkim aspekcie, tj. o "zachęcaniu" do przechodzenia
na katolicyzm łaciński i przyjmowania polskiej narodowości w drugiej połowie
lat trzydziestych XX w.

[andrzej.sawa]

Moim zamiarem jest ułożenie najpierw listy wydarzeń.Precyzowanie i
interpretowanie mogą być w następnym kroku.
A propos 'działań' ukraińskich - w Chełmie była ul.Pierackiego.

[tomekjot]

ul Pierackiegio jest w Chełmie na osiedlu cementowni równoległa do 11 listopada


andrzej.sawa napisał:

> Moim zamiarem jest ułożenie najpierw listy wydarzeń.Precyzowanie i
> interpretowanie mogą być w następnym kroku.
> A propos 'działań' ukraińskich - w Chełmie była ul.Pierackiego.

[diakon.piotr.ukgk]

andrzej.sawa napisał:

> A propos 'działań' ukraińskich - w Chełmie była ul.Pierackiego.

Ulice Pierackiego były w iks miejscowości II Rzeczypospolitej, ale chyba
Pan nie twierdzi, że Pieracki zginął w Chełmie lub okolicach? ;-)

[andrzej.sawa]

Ale o ile się nie mylę to minister Pieracki został zastrzelony przez członka UON-u.
Oczywiście nie w naszych okolicach,chyba gdzieś na południe od Lwowa.

[aaapap]

Przed wojną ul. Pierackiego to obecna Mickiewicza.
BTW Ciekawe ,że każda z nacji pisze niezależnie swoje historie.

[andrzej.sawa]

Dlatego apeluję o podawanie dat i faktów.O interpretacjach pogadajmy potem.

[aaapap]

Wg Wikipedii :
pl.wikipedia.org/wiki/Bronis%C5%82aw_Pieracki
Postrzelony 15 czerwca 1934 przed restauracją na ul. Foksal, przez członka
Organizacji Ukrainskich Nacjonalistów Grzegorza Maciejkę, zmarł tego samego
dnia. Pośmiertnie awansowany na stopień generała brygady. Jego śmierć stała się
pretekstem do powołania obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej. Pośmiertnie
został kawalerem Orderu Orła Białego.

Przed 1939 rokiem jego imię nosiły przemianowana ulica Foksal w Warszawie
(obecnie Foksal) oraz obecna ulica Parkowa w Toruniu (dzielnica Podgórz).

Jacek Kaczmarski
Wybacz, odrywam cię od zajęć
Na głowie samą siebie masz,
Krótko mnie znasz. Jak ci się zdaje
Co dziś wyraża moją twarz?
Bezduszne oczy mam człowieka
Nadmiernie kochanego - wiem.
A wszystko - co mnie jeszcze czeka -
Ty nieodmiennie nazwiesz snem,

Kiedy się śmieją z przedszkolaka
Czy o ten mi chodziło śmiech?
Wciąż jeszcze chodzę na czworakach,
A tu na każdym kroku grzech.
Ci po "Obławie" biją brawa,
Jakby nie w nich bił z luf ten błysk.
A, gdy akt abdykacji składam,
Klaszczą do taktu krzycząc - bis!

Ktoś rękę po koncercie poda
I powie błyszcząc wprost z zachwytu -
Podoba mi się "Synagoga",
Choć jestem antysemitą.
A tu się życie kłębi w tobie
I widzę - lubisz ze mną grać.
Albo rozmyślać o sposobie
Jak tu na własnych nogach stać.

Wiesz, tak mi szczerze kiedyś radził
Ktoś, kto kieliszka ujrzał dno
(I mówiąc ręką usta gładził
Bo słów tych dźwięk zachwycał go),
- Pieniądz sprawdzianem jest roboty,
A struna bardzo krótko drga!
Nie daj poderwać się do lotu,
Kiedy bażantów odstrzał trwa!

[joannabarska]

Pieracki został zastrzelony na ul Foksal w Warszawie.

[diakon.piotr.ukgk]

doktorakagi napisał:

> Z checia bym poczytal o terroryzmie ukrainskim na ziemiach chełmskich w latach
> 1933-1939. Widzial ktos moze gdzies jakies zrodla?

Żeby były źródła, musi najpierw coś się stać/dziać.

[joannabarska]

A o chełmskiej "podchorążkówce poetów" przed 1939 r. to sawa słyszał?

[andrzej.sawa]

Jak słyszała,to niech dopisuje.Ja nie mam manii lewicowej nieomylności i
omnipotencji.
Jestem zwykłym człowiekiem,który pyta i prosi o wiedzę tych co ją mają.

[verbaveritatis]

O,Jezu, "Kamenę" zna cała Polska,tylko wielki milosnik ziemi chełmskiej p.Sawa,
guzik na ten temat wie.

[andrzej.sawa]

Sprawiasz wrażenie inteligentnego,a piszesz jak...

Nie odmawiając Kamenie znaczenia literackiego należy zwrócić uwagę,że nie był to
przypadek wydarzenia wiekopomnego,choć można listę uzupełnić i w późniejszej
dyskusji zastanowić się na którym miejscu umieścić.

A czy cała Polska,to inna bajka.Więcej ludzi w Polsce sądzi,że Chełm ma w nazwie
dodatek,a jest to bzdura.

[joannabarska]

Terroryzm to był, ale ze strony ówczesnych władz polskich. Burzenie cerkwi,
często zabytkow architektury, do dzis woła o pomstę Niebios! Sawa, znasz teksty
z "Kroniki Nadbużanskiej"? Chyba z biblioteki nie wywalono ich? (Kiedys bardzo
interesowałam sie prasoznawstwem.)

witam lubelaczke na forum

[tomekjot]

Pani Joanno musze Panią zmartwić- o ile mi wiadomo prawdopdobnie "Kronika
Nadbuzańska" z chełmskiej biblioteki znikła razem z ostatnim dyrektorem z rodem
z PRL ok 17 lat temu. Ostał nam sie jedynie pierwszy oprawiony rocznik. Nikt
nie wie zo sie stało z resztą

A szuka ktos "Kroniki Nadbużanskiej"?

[joannabarska]

A "Kroniki" ma ma Biblioteka im. Lopacinskiego w Lublinie? Mozna skserowac.

[andrzej.sawa]

Dlaczego do mnie?

Natomiast nazywanie tego co się działo terroryzmem jest chyba niewłaś
ciwe.Terroryzm,to zwykle działanie struktur nieoficjalnych - IRA,ETA,OUN...

[andre_234]

Jaka jest różnica między terrorystą a bojownikiem ?
Bojownicy to MY !!
Terroryści to oni !!

[andrzej.sawa]

Nie prymitywizuj.

[andre_234]

Zgadzam się z Tobą. To jest prymitywna prawda.
Niestety prawda.
Historia zna wiele takich prymitywnych przykładów.
Klika i kolektyw.
Złodziej i uczciwy inaczej.
Idiota i inteligentny inaczej (to chyba o mnie?)
Człowiek światły i sawcio ;-)))
Można tak w nieskończoność............
pzdr

[ole707]

Zapomnieliście o Wierzchowinach????

[krzycho44]

a najważniejszym było nastanie pana obywatela S.A.Tylko Ziemia Chełmska niezbyt
umie to docenić.

Moja lista najważniejsszych

[tomekjot]

wydarzeń na Ziemi Chełmskiej

1. Budowa Lini kolejowej Naswiślańskiej ( Mława- Kowel)
2. Umiejscowienie w Chełmie siedziby biskupów obrzadku katolickiego,
prawosławnego a potem- unickich
3. Kasata Unitów-Przesladowanie unitów chełmskich (vide: Reymont)

CDN
Nie wymagam od ładnych kobiet inteligencji, ale nie wybaczam kobietom
inteligentnym brzydoty

Od PKWN nie uciekniecie

[joannabarska]

Wybudowanie gmachów tzw.Dyrekcji Kolejowej przed wybuchem wojny. Dyrekcji nigdy
do Chełma nie przeniesiono, ale budynki stoją do dzisiaj. W jakim stanie to nie
wiem, bo dawno tam byłam. OD PKWN tez nie uciekniecie. Wiadomo, ze nie
ukonstynuował sie on w Chełmie, ale ów Komitet przebywał w Chełmie kilka dni
do wyzwolenia Lublina i w Chełmie podjął pierwsze uchwały (patrz wspomnienia
J.K.Wendego "Ta ziemia od innych drozsza",PIW 1981). To również historia
Chełma! A Manifest PKWN drukowano nie tylko w Moskwie, ale i w Chełmie. Składał
go zecer,p. Zajączkowski w drukarni przy ul. Lubelskiej.

[tomekjot]

a dlaczego nie a wy nie ukniecie od Bieruta i Buczka

[ole707]

W liście tej winny być wszystkie wydarzenia ze sobą związane . Jest np "Akcja
Wisła" , ale nie mam jej przyczyn. A przecież na szeroko rozumianej
Chełmszczyźnie toczyła sie walka nie tylko o to kto będzie tu rządził ale o
życie. To to też Ukraińcy wyrzynali Polaków ( wg mojej wiedzy szczególnie w
okolicach Hrubieszowa), ale i Polacy Ukraińców ( trzeba by zapytać Młota o
Wierzchowiny).

[lisia55]

Najbardziej znaczącym wydarzeniem w dziejach miasta jest fakt że żyli tu
najgłupsi żydzi w dziejach świata. Dziś Żydów na lekarstwo a głupota została.

Pozdrawiam:
LISIA55

p.s.
Bez urazy. To ogólna teoria.

sawa: Wierzchowiny!

[joannabarska]

www.nie.com.pl/tekst_druk.php?id=5955 Poczytaj...Druga strona medalu!

ale przecież..

[leniwy_wiesniak]

Pan Sawa nie czytuje "NIE". Przynajmniej teraz. Z burdelem mu się kojarzy ta
gazeta z tego co pisał.

sawo - ostojo wszechwiedzy

[nabucco1954]

pojmowanie bytu doczesnego twym nadumysłem przyprawia mnie o drżenie śledziony
i pulsowanie mięśnia trójgłowego mojej teściowej. Zaś wyrażanie i wysławianie
przez ciebie poglądów, oświecanie nimi nas maluczkich to balsam porównywalny
jedynie ze smakiem spożywanej przez wędrowca strawy, który gdy zagubiony
znajdzie na pustyni zwierzątko w stanie daleko posuniętej bakteryjnej
destrukcji odmawia sobie tej rozkoszy wierząc, że łaskawy los ześle mu
pożywienie, może nie tak wyszukane ale w stanie świeżości i przeznaczone dla
wędrowców o nie aż tak jak ty wyrafinowanym smaku. Bądź pozdrowiony Geniuszu
Wzgórz i Lochów Kredowych. Twój szczerze oddany Bosman.
PS:Nie zapomnij zażyć leków!!!