Królewski kwiatek

[agnicha.agnicha]

Na imieniny dostałam piękną strelicję królewską w ogromnej donicy. Jak mam ją
pielęgnować?
Agniecha

[jerzy.wozniak]

Witam na forum Gazety!
O tej pięknej roślinie pisałem już kilka razy. Ale myślę, że nie zaszkodzi
napisać ponownie – jest naprawdę tego warta. Strelicja królewska (Strelitzia
reginae) nazywana jest na całym świecie rajskim ptakiem z powodu niezwykłego
wyglądu kwiatostanu. Swa botaniczną nazwę otrzymała od nazwiska Charlotte of
Mecklenberg - Strelitz, żony króla Anglii Jerzego III. Rośnie w Południowej
Afryce na bardzo różnych stanowiskach i jest niezwykle wytrzymałą, łatwo
adaptująca się do różnych warunków rośliną. Z tego powodu w krajach o ciepłym
klimacie od dawna jest używana do dekoracji nie tylko ogrodów, ale również
poboczy dróg, rond przy autostradach i skwerów. Szkoda, że my możemy ją
uprawiać wyłącznie jako roślinę doniczkową.
Do rodzaju Strelizia należą jeszcze trzy gatunki o podobnej budowie
kwiatostanu. Są one jednak tak duże, że rzadko je spotykamy nawet w ogrodach
botanicznych. Osiągają nawet 10 metrów wysokości i często mylone są z palmi. W
rzeczywistości są to byliny, a to, co wygląda na pień, jest tylko łodygą
pokrytą pozostałościami po opadłych liściach. Warto wiedzieć, że strelicje to
bliskie krewniaczki bananowców; często duże okazy strelicji białej są uważane
za bananowce. Dla laika widoczną różnicę stanowią jedynie kwiaty.
Strelicja królewska nie tworzy wysokich łodyg, a jej osiągające ponad metr
długości długoogonkowe liście wyrastają z podziemnych kłączy. Istnieje kilka
odmian tej rośliny (czasami opisywanych jako oddzielne gatunki). Jako roślina
doniczkowa najczęściej sprzedawana jest strelicja królewska, odmiana humilis
osiągająca najwyżej metr wysokości. Wszystkie odmiany są doskonałymi, chociaż
rzadko jeszcze spotykanymi na naszym rynku roślinami doniczkowymi, idealnymi
do dekoracji dużych pomieszczeń. Oprócz kwiatów ozdobą strelicji są piękne
sztywne liście w stalowoszarym kolorze, na długich grubych ogonkach. Liście
niektórych odmian mają na swej powierzchni dekoracyjne wyraźne żyłkowanie.
Rośliny te kwitną od lutego do końca wiosny, w sprzyjających warunkach od
września do końca kwietnia z niewielką przerwą, gdy krótki dzień nie pozwala
nacieszyć się słońcem.
Sekrety uprawy
Strelicje mają rozrośnięty system korzeniowy oraz tworzą bardzo dużo odrostów,
dlatego muszą być uprawiane w dużych, głębokich i szerokich pojemnikach, które
na początku mogą wydawać się trochę jak “ze starszego brata”. Do uprawy musimy
przygotować ciężkie żyzne i gliniaste podłoże, składająca się w równych
proporcjach z ziemi darniowej, piasku, i gliniastej ziemi ogrodowej. Doniczka
powinna mieć dużo otworów w dnie, i grubą warstwę drenażu, który chroni kłącza
i korzenie przed nadmierna wilgocią. Najlepiej do tego celu nadaje się
keramzyt, który w niewielkich opakowaniach jest sprzedawany w kwiaciarniach.
Ponieważ strelicje są bardzo żarłoczne, w okresie wzrostu należy je nawozić co
2 tygodnie najlepiej nawozami o małej zawartości azotu i zawierającymi dużo
mikroelementów. Nie należy natomiast stosować nawozów organicznych lub
azotowych, gdyż powodują one osłabienie kwitnienia. Strelicje najlepiej czują
się w miejscach widnych, przewiewnych na balkonach lub w pobliżu okien. Są
wytrzymałe na słońce, ale poddane jego całodziennej operacji słabo rosną. W
okresie upałów należy rośliny wietrzyć i spryskiwać. Podlewanie powinno być
obfite, ale podłoże musi zawsze lekko przeschnąć. Od października podlewanie
ograniczamy, gdyż w tym czasie roślina powinna przejść przerwę spoczynkową, w
czasie której jej funkcje życiowe ulegają znacznemu spowolnieniu. Gdyby ten
okres został pominięty, strelicja na wiosnę zakwitła by mniej obficie lub nawet
wcale. W warunkach naturalnych często zasychają wtedy wszystkie liście i
roślina zaczyna rosnąć dopiero po wiosennych opadach. W mieszkaniu jednak nie
dopuszczamy do tego, podlewając ją często niewielką ilością wody, tak aby
górną warstwa ziemi była sucha lub tylko lekko wilgotna. Strelicje lubią
wilgotne powietrze i zimą powinniśmy postawić je z daleka od kaloryferów,
najlepiej w sąsiedztwie nawilżacza. Ponieważ są one roślinami ciepłolubnymi
temperatura w pomieszczeniu nie może spaść poniżej 10°C. Należy je również
chronić przed mroźnymi przeciągami. Optymalna temperatura to w okresie
wegetacji 20-25°C, a zimą, w okresie spoczynku 18°C.
W lutym, gdy dni stają się coraz dłuższe, rośliny zaczynamy podlewać obficiej.
Wtedy właśnie zakwitają. Jeśli poprzednie lato było gorące i suche, zwykle
kwitną nie tylko na wiosnę, ale również jesienią. Jeżeli więc we wrześniu
zauważymy, że tworzą się pędy kwiatostanowe (zawiązki liści mają inny wygląd),
nie zaprzestajemy podlewania! Zdarza się to wtedy gdy przypadkowo przesuszymy
rośliny latem. Wówczas nowe liście nie rosną, a strelicja może kwitnąc
nieprzerwanie aż do końca zimy. Od maja do września możemy strelicję wystawić
na taras lub zadołować w ogrodzie. Miejsce do jej uprawy powinno być lekko
ocienione i - co najważniejsze - osłonięte od wiatru. Blaszki liściowe nawet
najmniejszych odmian doniczkowych mają ponad 50 cm długości i osadzone są na
długich ogonkach. Wystarczy niewielki wiatr, który bez szkody znoszą inne
rośliny ogrodowe aby je połamać. Musimy zwrócić uwagę także na to, aby
strelicje nie ocierały się o sąsiednie rośliny. Podobnie jak u jej krewnych,
bananowców, łatwo strzepią się im liście, szczególnie gdy podczas wiatru
dotykają otoczenia.
Na co chorują
Strelicje, prawidłowo pielęgnowane są bardzo wytrzymałymi roślinami. Jednak na
skutek niewłaściwej opieki i im się zdarza od czasu do czasu jakaś dolegliwość.
Najczęściej występują choroby grzybowe atakujące system korzeniowy i podstawy
łodygi. Zdarza się to szczególnie wtedy, gdy stosujemy nawozy organiczne
(gnojowica), lub gdy użyjemy nieparowanej ziemi kompostowej. Infekcji sprzyja
także wilgotne podłoże i niska temperatura. U roślin uprawianych na balkonie
choroby te pojawiają się najczęściej jesienią, na skutek zimnych nocy. Gatunkom
ciepłolubnym szkodzi nie tyle chłodna noc, co schłodzenie stojącej na cienkiej
betonowej płycie doniczki wraz z podłożem. W naturalnych warunkach w chłodne
noce właśnie temperatura podłoża jest znacznie wyższa od temperatury powietrza;
cieploz ziemi promieniuje do góry, chroniąc rośliny przed chłodem. Na balkonie
natomiast podłoga wyziębia się bardzo szybko, odbierając ciepło z doniczki i
otoczenia roślin. W tych warunkach niektóre choroby grzybowe rozwijają się
bardzo szybko, szczególnie wtedy, gdy zbyt obficie podlejemy roślinę. Aby temu
zapobiec, w okresie złotej polskiej jesieni kiedy w dzień jest ciepło i
słonecznie, a w nocy bardzo zimno, powinno się doniczki obłożyć styropianem lub
włożyć je do drewnianej skrzynki stojącej na styropianowej płycie.
Drugą dość kłopotliwą przypadłością strelicji są wełnowce pędowe. W wielkich
szklarniach produkcyjnych owady te, przypominające małe (2-3mm długości)
kłaczki waty, zwalcza się prawie wyłącznie ekologicznie, tj wypuszczając w
drapieżne biedronki. Nie niszczą one jednak wszystkich szkodników, zawsze
gdzieś w kątach liści przetrwają, nie zauważone przez drapieżne żarłoki,
pojedyncze osobniki. Z chwilą przyniesienia ich z rośliną do mieszkania,
uwolnione od swych prześladowców rozmnażają się niezwykle szybko. Dlatego
zawsze kupując rośliny doniczkowe, powinniśmy wpierw dokładnie je obejrzeć, a
nastepnie profilaktycznie stosować doglebowe środki owadobójcze, sprzedawane w
postaci pałeczek lub tabletek.
Jerzy Woźniak.