M.Ch.Olandi

[ballest]

Mysslou uech,zech go juz scharekteryzowou, ale nie widzam tego wontku, no
zrobiam jeszcze roz!
Jest troch modszy uot mie, skonczou Technikum Kolejowe, a ze one z siatkowki
slynelo, to moze w nia grou.
Jest bardzo uczuciowy, wiezacy i kochajacy swoja rodzina.
Mieszkou w Kalkar, tym atomowym, mou zona Polka, ktorej wierny je i napewno
poura dzieci, chodzi regularnie do koscioua?
Jest wrazliwy na wulgarnosci , choc ze Zabrza pochodzi:)

[olandi1]

> Jest wrazliwy na wulgarnosci , choc ze Zabrza pochodzi:)
Tego niy rozumia - co mo piernik do wiatraka?

> Jest troch modszy uot mie,
Na tyn tymat mogymy pogodać

one z siatkowki
> slynelo, to moze w nia grou.
Mylisz sie - Chopcy grali w Kosza i byli w tym dobrzy - jo tyż groł

Reszta sie zgodzo

[rico-chorzow]

Uoba ściy som ongyfer tak samo mode;))

[olandi1]

Po 50 lot niy licza :))
No chyba, że modo frelka kajś trefia he he he

[ballest]

Olandi jest dwa lata modszy jak jou, tzn. jak by mi sie pierwszy numer ugou, to
bych miou synka w jego wieku!

[rico-chorzow]

ballest napisała:

> Olandi jest dwa lata modszy jak jou, tzn. jak by mi sie pierwszy numer ugou, to
>
> bych miou synka w jego wieku!

Uod kedy umis rachować?;)))

[sloneczko1]

rico-chorzow napisał:

> Uoba ściy som ongyfer tak samo mode;))
he,he

[ballest]

Olandi, Wiysz jak Janosik Zoubrzu uopisou, stont te porownanie ;)

[rico-chorzow]

Wy dwa stare pryki;))))

[olandi1]

rico-chorzow napisał:

> Wy dwa stare pryki;))))

Szczawiol sie sam odzywo!!!!!
Lepiyj lec nom po piwo!!!!

[rico-chorzow]

olandi1 napisał:

> rico-chorzow napisał:
>
> > Wy dwa stare pryki;))))
>
> Szczawiol sie sam odzywo!!!!!
> Lepiyj lec nom po piwo!!!!


Hehehe,Olandi,jakby to niy bouo tak daleko,to zaros,-natasza,leć po piwo:-)))

[olandi1]

Ty mosz szłapy jak spidy gonzalez, to dosz rady

[rico-chorzow]

olandi1 napisał:

> Ty mosz szłapy jak spidy gonzalez, to dosz rady


Naszkryflej mi priwatnie adresa;)))

[sloneczko1]

Olandi--fajną masz rodzinkę,
nasze córki to rówieśnice;)

[ballest]

Suoneczko znou wszystkich! to ci je richtig gospodyni ;)

[szwager_z_laband]

No ja ze tym Zabrzym toch sie usmiou :))

Ale "oupa" mo humor, a jak sie zno na szpasie toch sie juz przekonou:)

Oupa z oupom sie trefili
I o bajtlach sam radzili
Jedyn liczou cíyngym lata
Drugi czaskou sam durch z bata
Oba tak sie przescigali
Az se kryki pouomali


:))

[broneknotgeld]

Dej pozor Szwager - zagnie Cie fraszkom
Łona tyż jymu zdo sie igraszkom
Kerom i ojla zrobi na gowie
Toż z Hindynburga to przeca czowiek.

[olandi1]

Bronek zaś robi mi tu reklama,
choś wiy, że zy mnie może byś kawał chama.
Jak mi na łodcisk kiery nadepnie,
to sie łodgryza, aż mu sie chepnie.

[broneknotgeld]

Toż ze tym "chamym" scyganiołś nos
Coby to było łostatni roz!

[olandi1]

Ty mie niy już sam niy broń, Bronek,
bo zatracisz swój łogonek.
Potym go bydziesz szukoł w Rudzie,
a bez łogonka to już niy pódzie.

[ballest]

Olandi, tyn ci umiy pedziec ;)

[broneknotgeld]

Ano ano - umo pedzieć
Pewno jod za młodu śledzie
Wtedy wiela niy godały
Bo klawiyry niy dostały.

[olandi1]

Sledzie to jo lubia bardzo.
Solonymi niy pogardzom.
Jak se zjym takiego w dzionek
wieczór twardy mom łogonek

[broneknotgeld]

Brateringi jutro zjym
Czamu? Ano - jo już wiym.

[sloneczko1]

a może mi na maszkiytach jaki przepis o śledziach docie?

[ballest]

No powiydz, ze Ty richtig nie wiesz jak Antek i Francek bratcheringi robiyli?

[rico-chorzow]

To je proste,Antek i Francek chytali heringi,bo byli nad morzym,a Francek
polyciou po brata,coby wiyncy nachytali,no i te potym to som bratheringi;).

[rita100]

Olandi, widze , ze się nie wpisałam - pozdrawiam Cie i zycze miłych rozmów
wzajemnych :)

[sloneczko1]

rico-chorzow napisał:

> To je proste,Antek i Francek chytali heringi,bo byli nad morzym,a Francek
> polyciou po brata,coby wiyncy nachytali,no i te potym to som bratheringi;).
dobro wersja--ale jak sie mo yno siostra?to jusz tych bratheringow
niy bydzie

[broneknotgeld]

Ano - trza mieć tyż bratruła.

[rico-chorzow]

sloneczko1 napisała:

> rico-chorzow napisał:
>
> > To je proste,Antek i Francek chytali heringi,bo byli nad morzym,a Francek
> > polyciou po brata,coby wiyncy nachytali,no i te potym to som bratheringi;
> ).
> dobro wersja--ale jak sie mo yno siostra?to jusz tych bratheringow
> niy bydzie


Mosz recht;))))))

[sloneczko1]

ballest napisała:

> No powiydz, ze Ty richtig nie wiesz jak Antek i Francek bratcheringi robiyli?
niy,niy wiym--dej przepis

[broneknotgeld]

Olandi, Tyś jest ze Hindynburga, bestoż szkryflom ło tym tukej, dyć jakby sie
ktosik inkszy łodezwoł, to tyż piyknie.

Prawie żech erbnoł taki czek bankowy
Volksbank Hindenburg - II Oddział Ruda
Zdo mi sie, co łon jest ze czasu II wojny światowy.
Czek jest niywypisany, bestoż pewności niy mom.
Szukom informacji na tymat tego banku, dyć z niymieckim u mie ciyżko, a po
polsku nic żech niy znoloz.
Możno Ty abo ktosik inkszy mi we tym pomoże.
Chca to jakosik łopisać i dać do "Głosu Zabrza i Rudy Śl."
Pozdrowiom.

[olandi1]

Bronek, jak na razie niy mom dlo ciebie dobryj nowiny, boch tyż nic niy znod na
tyn tymat, ale byda szukoł dalyj.

[broneknotgeld]

Ano, dziynki za starania.
Pozdrowiom.

[broneknotgeld]

No, dzwoniołch w ty sprawie po muzeach.
W rudzkim toch se niywiela dowiedzioł.
W zabrzańskim na razie tak samo, dyć łobiycali posznupać we papiorach.
Nawet mi zasugerowali, że może to być czek z okresu 1915-1922, jak jeszcze Ruda
była w Hindynburgu.
Ano, łoboczymy co mi szkryfnom ło samym banku.
Pozdrowiom.

[broneknotgeld]

No, Olandi, wyłazi na to, co tyn czek jednak jest starszy niż żech myśloł.
Tako by przinojmni wynikało ze e-maila zabrzańskego muzeum.

[olandi1]

Ciesza sie razym z tobom, bo widza żeś chycił skarb w rynce

[broneknotgeld]

Skarb niy skarb, dyć ciekawo pamiontke, kero cuzamyn łonczy Zabrze i Ruda.
No dyć przed 1922 rokum Ruda była gminom powiatu zabrzańskego.

[olandi1]

Tego, toch niy wiedzioł!!!!!
Wiy ino, co we 1026 roku przyznano Zobrzu prawa miyjskie. Do tego czasu boła
nojwiynkszomwsiom we Europie. Ale coby wieś była siedzibom powiatu? - tegoch
naprowda niy wiedzioł.

[broneknotgeld]

Hehehe.
Olandi, felery literowe to normalka, dyć ze datami rożniście bywo. Trza na to
dować pozor. Prawa miejske Zabrze uzyskało we 1922 roku.
Cosik Ci tu jeszcze ło tym wciepna.

[broneknotgeld]

Miejskie pieniądze zastępcze Zabrza.

Mieszkańcy Zabrza z pieniądzem zastępczym w postaci bonów mieli okazję zetknąć
się już w pierwszym miesiącu wojny, czyli w sierpniu 1914 roku. Nie był to
jednak tak naprawdę pieniądz miejski, bo przecież w ówczesnym powiecie
zabrzańskim w sensie formalnym istniały tylko gminy wiejskie. Samo Zabrze,
gdzie mieściła się siedziba powiatu, zwane było też żartobliwie największą
wioską Europy, co chyba zgodne było ze stanem faktycznym.
Utworzona w 1905 roku gmina Zabrze powstała z połączenia Starego Zabrza, Małego
Zabrza i Doroty, a bezpośrednio po wojnie liczyła około 65 000 mieszkańców
(więcej niż Katowice). Własne pieniądze zastępcze (zwane notgeldami) emitowały
następujące gminy tego powiatu: Bielszowice, Biskupice, Kończyce, Pawłów, Ruda,
Zaborze i Zabrze. Poza tym w dużej różnorodności pojawiły się tu też emisje
prywatnych przedsiębiorców.
W momencie wybuchu I wojny światowej szybko znikły z obiegu monety złote i
srebrne, co bardzo utrudniło drobne, codzienne rozliczenia. Chcąc zaradzić
zaistniałym problemom, zarząd gminy Zabrze, wzorem innych miejscowości, jeszcze
w sierpniu 1914 r wyemitował bon o nominale 1 marki, z datą ważności do
10.IX.1914 r.
Kolejny walor zabrzański, tym razem tylko o nominale 50 fenigów, wydano dopiero
w 1917 r z datą ważności 01.VII.1917 r.
Jesienią tego roku wyemitowano następne bony o tym nominale, które oficjalnie
miały być w obiegu przez stosunkowo długi czas, bo do końca 1918 roku.
W końcu zdecydowano się na wybicie w stosunkowo dużym nakładzie zastępczej
monety gminnej, co zrealizowano właśnie w 1918 roku w postaci żelaznej
pięćdziesięciofenigówki. Oczywiście na tych wszystkich półmarkówkach musiała
się już pojawić nowa nazwa gminy - Hindenburg. Zmiana nazwy miejscowości, a
zarazem całego powiatu, nastąpiła w 1915 r. Władze samorządowe chciały tym
sposobem uhonorować marszałka Hindenburga, wsławionego zwycięstwem nad armią
rosyjską pod Tannenbergiem (Prusy Wschodnie) w końcu sierpnia 1914 roku.
Zapewne żywiono też nadzieję, że zaowocuje to również uzyskaniem praw
miejskich, ale na to trzeba było jeszcze czekać kilka lat.
Dopiero po ustanowieniu nowej granicy państwowej, dzielącej Górny Śląsk między
Polskę i Niemcy (rozdzielającej zarazem gminy zabrzańskie), dokładnie 01.X.1922
r wydzielono z powiatu i nadano prawa miejskie gminie Zabrze.
Akurat inflacja marki niemieckiej nabierała rozpędu, co już w następnym roku
zaowocowało hiperinflacją. Władze państwowe, nie nadążając z produkcja i
rozprowadzaniem błyskawicznie tracącego na wartości pieniądza, oficjalnie
zezwoliły wtedy na emisję lokalnych banknotów zastępczych.
W zaistniałej sytuacji magistrat miasta Zabrze wydał własne notgeldy o
nominałach: 100 000, 500 000 i 1 miliona marek, z datą emisji 11.VIII.1923 r.
Awersy tych walorów są podobne i widnieje na nich kompozycja
charakterystycznych budowli zabrzańskich, oznaczenie nominału i określenie
emitenta. Różni je jednak kolorystyka. Na rewersie nominału 100 000 marek
przedstawiono budynek miejscowego liceum, na kolejnym walorze – widok
zabrzańskiej huty, a najwyższy nominał jest tylko jednostronny. Prawdopodobnie
już we wrześniu najniższy banknot z tej serii okazał się praktycznie
nieprzydatny i postanowiono podnieść jego wartość do 5 milionów marek.
Wystarczyło tylko na awersie umieścić odpowiedni czerwony nadruk.
Jednak już z końcem października władze miejskie zdecydowały się na emisję
kolejnych banknotów. Tym razem były to nominały: 50, 100, 500 miliardów marek,
gdyż waluta niemiecka podlegała w tym okresie błyskawicznej deprecjacji. Ta
kolejna seria, drukowana tylko jednostronnie, jest już znacznie mniej ciekawa w
sensie graficznym. Tak jak wcześniej, poszczególne notgeldy różnią się
kolorystycznie. Możliwe, że wyprodukowano je w samym Zabrzu, aby maksymalnie
zyskać na czasie i szybko wprowadzić je do obiegu. Zastosowano w tym przypadku
biały papier, bez jakichkolwiek znaków wodnych oraz druk jednostronny.
Wcześniejszą, sierpniową serię wykonano natomiast znacznie staranniej, na
papierze ze znakami wodnymi, w firmie głogowskiej specjalizującej się w
produkcji różnorodnych notgeldów i papierów wartościowych.
O skali inflacji jaka wystąpiła jesienią 1923 roku może świadczyć średnia,
dniówkowa płaca górnośląskiego górnika, która na początku września wynosiła 250
milionów marek, a po dwóch miesiącach doszła do kwoty 100 miliardów marek.
Szczyt inflacji nastąpił z końcem listopada, gdy 1 dolar USA wart był około 4,2
biliona marek (dokładnie 4 210 150 000 000 marek).
Taka deprecjacja pieniądza była jednym z głównych powodów ówczesnych strajków i
rozruchów ulicznych. W Zabrzu było podobnie, a nawet gorzej niż w innych
miastach, bo nie obeszło się tu bez ofiar w ludziach. Protestujący i
strajkujący często wysuwali postulaty wypłaty zarobków dwa razy w tygodniu oraz
radykalnej naprawy pieniądza.
Reforma marki niemieckiej zaczęła się jeszcze w końcu 1923 roku, choć
uwieńczona została sukcesem dopiero w roku następnym. Na Górnym Śląsku pojawiły
się w tym czasie zastępcze pieniądze przejściowe, nominowane często w złotych
markach lub z dodatkowym oznaczeniem wartości w dolarach. Magistrat Zabrza
jednak już nie zdecydował się na wydanie takich walorów.
Ciekawa jest historia widocznego na banknotach miejskich herbu. Gdy w 1905 roku
utworzono gminę Zabrze jej godło wyobrażało drwala na tle drzewka świerku, co
przyjęto z symboliki Małego Zabrza. Jak widać samo nadanie praw miejskich nie
zmieniło znacząco herbu Zabrza, bo nadal był na nim drwal i drzewko. Istotna
zmiana nastąpiła dopiero w 1927 roku, gdy oficjalnie zatwierdzono nowy herb
miejscowości (wcześniej ogłoszono konkurs) z wyobrażeniem trzech wież i koła
zębatego. Było to już jednak inne miasto niż te z 1922 roku, gdyż w styczniu
1927 r przyłączono do niego gminy: Zaborze, Biskupice i Maciejów (pomimo
protestów nie włączono jednak Sośnicy przekazując ją Gliwicom). Nadano mu
zarazem status powiatu miejskiego. Szybki awans Zabrza, które stało się tym
samym najludniejszą miejscowością Górnego Śląska, związany był zarazem z
pogłębieniem jego niemieckości i wyraźnym osłabieniem wpływów polskich. W
latach 1927 – 1929 stanowisko nadburmistrza Zabrza dzierżył Hans Lukaschek,
znany też ze swego antypolskiego nastawienia, jako że był gorącym patriotą
niemieckim (później został nadprezydentem Prowincji Górnośląskiej). W sytuacji
gdy maleńka rzeczka Czarniawka urosła do rangi granicy państwowej, a Polska i
Niemcy prowadziły ostrą wojnę celną, tradycyjne motywy herbowe musiały przegrać
w konkursowych szrankach. W pewnym sensie przypominały przecież o polskiej
(słowiańskiej) przeszłości. Wieże natomiast doskonale pasowały do nazwy
Hindenburg, jak też do nowej roli tego miasta, strzegącego już teraz granicy
państwowej, choć powszechnie uważano taką sytuację za przejściową.
Historia jednak lubi się powtarzać i w przeszłości, a często i dzisiaj o
zmianach herbów miejscowości decyduje nie tradycja, a aktualna polityka, czy
wręcz moda.

[broneknotgeld]

No, Olandi, sprawa tego czeku już se jakby bardzi wyklarowała.
Jak roz pomogły informacje ze Archiwum w Glywicach, kaj ciyngym som papiory
tyczonce sie Volsbanku.
Istnioł łon we latach 1893-1924 i to był piyrszy ślad.
No dyć w roku 1941 zostoł reaktywowany i wtedy mioł filio we Rudzie.
Toż wroco do łask piyrszo wersjo.
Ciyngym jeszcze yno niy znom adresu tu rudzki filii, a ło to mi przeca tyż
idzie.
Hehe - tak czy siak, zaś koncek ślonski historyji udo mi sie dziynki tymu
wspomnieć i spopularyzować.
Toż we tym jest cołke piynkno kolekcjonerstwa.