Balakwastry i fizmatynta

[hanys_hans]

Ausdruki starego Smolorza: Balakwastry i fizmatynta

Korzenie naszego górnośląskiego języka sięgają średniowiecza i to był ostatni
jego żywy kontakt z polszczyzną. Potem już rozwijał się w izolacji, otoczony
licznymi językami europejskimi, w tym także łaciną. Wokół pojawiały się coraz
to nowe zjawiska i pojęcia, więc nasi przodkowie musieli tworzyć słowa,
posługując się zwrotami sąsiadów. A że mało kto zwracał uwagę na znaczenie,
często te zapożyczenia zaczęły w śląszczyźnie żyć własnym życiem, zupełnie
tracąc pierwotny sens. I tak pojawiły się balakwastry. Dziś pod tym pojęciem
kryją się rzeczy nikomu niepotrzebne, kupione lub nazbierane bez sensu
(Posłała'ch synka do sklepu i nakupowoł mi balakwastrów; albo też: Erich
poszoł na hołda i naznosił do dom balakwastrów). Gdybyśmy chcieli poszukać
pochodzenia tego słowa, to aż prosi się łacińskie quastor czyli kwestor albo
sędzia śledczy. A więc pierwotnie balakwaster oznaczał byle-kwestora albo
byle-sędziego. Dziś pojęcie żyje zupełnie bez związku ze swym rodowodem.

Jeszcze zabawniejszy jest rozbrat znaczenia i pochodzenia fizmatyntów. W
górnośląskiej świadomości za tym słowem kryją się skomplikowane, niezrozumiałe
pojęcia albo też pokrętne tłumaczenia winowajcy przyłapanego na gorącym
uczynku. (Rechtór we szkole godali same fizmatynta i jo nic s tego niy wiym;
albo: Przestoń fanzolić fizmatynta i godej kajżeś był jak cie niy było.) Z
powstaniem tego słowa wiąże się bardziej legenda niż etymologia. Podobno
przyniósł je któryś z naszych pradziadków służących w pruskiej armii podczas
wojny francuskiej w 1871 r. Wzięty do niewoli żabojad rozpaczliwie odwodził
przodka od oddania zamierzonego strzału (franc. tu vises ma tente - celujesz w
mój namiot). Nasz przodek ostatecznie nie wystrzelił, ale też i nigdy nie
zrozumiał, czego chciał od niego przestraszony Francuz. A słuchanie
fizmatyntów zamiast z francuskim pochodzeniem, utożsamiamy raczej z siedzeniem
na tureckim kazaniu.

[hanys_hans]

Die Herkunft der Fisimatenten ist umstritten. Wahrscheinlich geht das Wort auf
die "visepatenten" zurück, schriftliche Patente im 17. Jh., die durch ihre
übermäßige Bürokratisierung die Bedeutung von "überflüssigen Schwierigkeiten"
annahmen. Einer anderen Erklärung nach geht das Wort auf die amouröse Einladung
"Visite ma tente!" (= "Besuche mein Zelt!") zurück, mit der die französischen
Soldaten nach dem ersten Weltkrieg die deutschen Mädchen zu verführen
versuchten. Sicher aber ist das Wort keine Ableitung von "fies".

[hanys_hans]

Die Fraternisierung vorantreibend, sollen französischen Offiziere die
rheinischen Mädels eingeladen haben: ???Visitez ma tente!“ Worauf die Väter der
Damen kurze Zeit später die Ermahnung ausgesprochen haben sollen: ???Keine
Fisematenten!“ (???Kein ???Visitez ma tente!“)

[hanys_hans]

1. Aus dem 15. Jahrhundert von visae patentes literae, kurz visepatentes, ein
umständlich zu erlangendes Patent.

2. Aus dem mittelhochdeutschen Wort visamente, das Zierrat oder Ornament bedeutet

3. Volkstümliche Deutung: Von "Visitez ma tente" ("Besuchen Sie mein Zelt") als
Einladung napoleonischer Offiziere an deutsche Mädchen.

4. Volkstümliche Deutung: Von der Ausrede verspäteter Passanten gegenüber
napoleonischen Straßenkontrollen "Je viens de visiter ma tante." ("Ich habe
gerade meine Tante besucht.")

5. Aus dem frühneuhochdeutschen Wort "fisiment" (= bedeutungsloser Zierrat)

[szwager_z_laband]

super ciekawe!

a kedys zech za tym sznupou:)

Hanys kaj zes to wynaloz?

[hanys_hans]

szwager_z_laband napisał:

> super ciekawe!
>
> a kedys zech za tym sznupou:)
>
> Hanys kaj zes to wynaloz?



forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=28940&w=48484112

[szwager_z_laband]

Balakwasty wedle Olescha to tela co Unsinn abo Quatsch.

[broneknotgeld]

Ze wierzbowy asty
Grucha se urwała
Wszyndy balakwasty
Kaj yno kulała.

[szwager_z_laband]

kaj sie pokulaua tysz moguo by byc;)

[hanys_hans]

bajka bojka; ~i (wymyślone historie) – bery, balakwasty

[szwager_z_laband]

A te druge suowko znondziesz we i-necu pora razy wytuplikowane jak in o
wszkryfniesz je na Google.