Tarnowskie Góry

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora]

No cóż, trochę się spóźniłam i na Gwarki i na oglądanie starych samochodów

[madohora]

Kościół ewangelicki Zbawiciela w Tarnowskich Górach – zabytkowy kościół parafialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Tarnowskich Górach. Budowla wznosi się przy tarnogórskim rynku. Kościół powstał w 1780 roku. Budowniczymi świątyni byli architekt Christoph Worbs ze Strzelec oraz cieśla Jan Karol Henning z Opola. W 1900 r. przebudowano go w stylu neoromańskim zgodnie z projektem Adolfa Seiffharta. Jednonawowe wnętrze otaczają empory - często spotykane w świątyniach ewangelickich. Centrum uwagi wiernych stanowi ołtarz i umieszczona nad nim kazalnica. Po lewej stronie znajduje się wolnostojąca chrzcielnica.

[madohora]

NOWOCZESNA RZEŹBA Z SERII "CO AUTOR MIAŁ NA MYŚLI"

[madohora]

[madohora]

[madohora]

A druga sprawa te godziny odjazdów - czy nie za późne?

[madohora]

[madohora]

REMONT AQUA PARKU W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora]

II Liceum ogólnokształcące im. Stanisława Staszica – publiczna szkoła średnia w Tarnowskich Górach Zaczątkiem obecnego II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach było założenie przez Niemców w 1870 roku gimnazjum realnego, którego celem było kształcenie przyszłych urzędników, adwokatów, lekarzy i nauczycieli. Uczniami gimnazjum byli głównie Żydzi, katolicy byli mniejszością. Szkoła pozostała w rękach pruskich aż do I wojny światowej, podczas której często nie funkcjonowała, ponieważ stacjonowały w niej oddziały wojskowe. W czasie powstań śląskich budynek wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. Po przyłączeniu Tarnowskich Gór do Polski, co nastąpiło w roku 1922, otwarto w tym budynku gimnazjum męskie. Od 1929 roku nadano szkole nową nazwę: "Państwowe Gimnazjum Męskie im. Jana I Opolskiego w Tarnowskich Górach". Od początku swojego istnienia szkoła organizowała naukę we wszystkich klasach. W 1932 roku nastąpiła reorganizacja szkoły: przekształciła się ona w czteroletnie gimnazjum ogólnokształcące i dwuletnie liceum typu humanistycznego i matematycznego. W czasie II wojny światowej w budynku szkoły mieściła się komenda policji niemieckiej, zniszczeniu uległy wtedy wszystkie pomoce naukowe i zbiory biblioteczne. Po wojnie naukę w szkole wznowiono 17 marca 1945 roku. W 1960 roku liceum otrzymało nową nazwę – Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach. W 1963 roku szkoła została liceum koedukacyjnym. 7 grudnia 2011 budynek szkoły został wpisany do Rejestru Zabytków.

[madohora]

Wejście główne wiedzie przez ozdobny portal z piaskowca do hali głównej. Wnętrze poczty zdobiły niegdyś herby Tarnowskich Gór i innych górno- i dolnośląskich miast, m.in.: Bytomia, Chorzowa, Katowic, Gliwic i Wrocławia. Dziś z dawnego wystroju pozostały jedynie drobne elementy secesyjnej okładziny z zielonych kafli. Oprócz głównej hali na parterze znajdowały się jeszcze pokoje listonoszów, biuro inspektora poczty, kancelaria, sortownia i inne pomieszczenia. Na pierwszym piętrze zlokalizowano mieszkanie służbowe dyrektora oraz centralę telefoniczną i telegraficzną.

[madohora]

A W TARNOWSKICH GÓRACH SKARBEK PILNUJE MIEJSC WARTYCH ZOBACZENIA

[madohora]

W elewacji ratusza kontrastują trzy zastosowane surowce: czerwona klinkierówka, śląski granit użyty do cokołu oraz piaskowiec (pochodzący z Warty Bolesławieckiej na Dolnym Śląsku), z którego wykonane zostały m.in. herby i godła Donnersmarcków, Hohenzollernów, Śląska, Prus, Rzeszy i Tarnowskich Gór, dłuta Matthiasa Carla Schillinga (1851-1909), nadwornego mistrza kamieniarskiego z Berlina. Do 1957 roku frontową elewację zdobiła figura Jerzego von Hohenzollern-Ansbach. Posąg ten, dzieło wrocławskiego rzeźbiarza Heinricha Kiesewaltera (1854-?), stanął w niszy ratuszowej elewacji w październiku 1899, jako dar władz powiatu tarnogórskiego. Usunięty w 1934 roku, przywrócony (kopia) w czasie okupacji. W 1957 roku został usunięty po raz drugi, a rok później z okazji święta Gwarków na froncie ówczesnego gmachu Miejskiej Rady Narodowej stanęła rzeźba przedstawiająca gwarka - dzieło Edmunda Halka z Piekar Śląskich

[madohora]

Ten pan usiadł z długą brodą
Bo on nie wie nic o RODO
Więc tak ludzi obserwuje
I coś w pamięci zapisuje

[madohora]

Dom Cochlera – XVII-wieczny zabytkowy budynek w Tarnowskich Górach, siedziba najstarszej w mieście apteki "Pod Aniołem". Dom Cochlera, w którym mieści się apteka, znajduje się w centrum miasta na rogu Rynku i ulicy Górniczej. Budynek został najprawdopodobniej wybudowany pod koniec XVII wieku. W 1790 pochodzący z Wrocławia aptekarz i późniejszy burmistrz, Johann Friedrich David Cochler, założył w nim pierwszą w mieście prywatną aptekę "Pod białym aniołem" (niem. Zum weissen Engel). Apteka była w przeszłości utrzymywana w ratuszu jednak przynosiła miastu straty.
W jednym z pokoi, wynajętym przez nadsztygara Rudolfa von Carnalla, powstała w 1839 Górnośląska Szkoła Górnicza. Jednak ze względu na wzrost liczby uczniów (z 14 do ponad 45) w 1855 przeniesiona została do budynku przy ulicy Gliwickiej. Budynek Cochlera posiada siedmioosiową elewację frontową z figurą Anioła nad wejściem. Na przełomie XIX i XX wieku od strony ulicy Górniczej dobudowano przybudówkę zwieńczoną attyką i ozdobnym szczytem z motywami roślinnymi oraz inicjałem ML pochodzącym od imienia i nazwiska jednego z kolejnych właścicieli budynku - Maxa Löwego. Zachowały się sklepienia krzyżowe i charakterystyczne lukarny oeil-de-boeuf. Obecna elewacja została wykonana w 1994 roku. Współcześnie na parterze mieści się w dalszym ciągu apteka Pod Aniołem, ponadto kiosk oraz kawiarnia. Na piętrze nad apteką znajduje się mieszkanie jej właścicieli, zaś nad kawiarnią i kioskiem - inne lokale mieszkalne. Przybudówkę zajmuje optyk.

[madohora]

Ówczesny właściciel ziem, Jan II Dobry, książę opolsko-raciborski, oraz margrabia Jerzy von Ansbach w 1526 roku nadali swoim włościom (a więc również terenom, na którym powstało przyszłe miasto) przywilej wspierający górnictwo, tj. „akt wolności górniczej”. W 1528 roku ogłosili oni akt uzupełniający prawodawstwo górnicze, tzw. Ordunek Gorny i odtąd (od 31 października 1528 roku) pierwsi urzędnicy zaczęli prowadzić rachunki tarnogórskiego górnictwa, zaś pierwsze księgi kopalniane od 1529 roku, odkąd tarnogórski Urząd Górniczy otrzymał własną pieczęć i herb (9 marca 1529 roku). Wówczas rozpoczyna się okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz osady górniczej, stopniowo przekształcanej w miasto, w którym równie intensywnie rozwija się handel i rzemiosło. W 2. połowie XVI wieku wybudowano wiele istniejących do dziś kamienic. Najstarszym budynkiem murowanym w powstającym mieście był istniejący do dziś tzw. Dom Florczaka u wylotu ul. Ratuszowej, przy obecnej ul. Gliwickiej 6, będący w latach 1528–1562 pierwszą siedzibą tarnogórskiego Urzędu Górniczego

[madohora]

[madohora]

RYNEK W TARNOWSKICH GÓRACH W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM

[madohora]

[madohora]

DOMY Z PODCIENIAMI

[madohora]

Tutaj znajduje się cukiernia. Bardzo dobra ciastka

[madohora]

W zeszłym roku były remontowane a już wychodzą liszaje

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

PŁYTA NAGROBNA ULRICHA POGRELA

[madohora]

[madohora]

DWORZEC KOLEJOWY W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

Nowe Repty
Nowe Repty (niem. Neu Repten) to miejscowość[7], pierwotnie kolonia Rept (Starych). Została założona w 1748 roku, tuż po przejściu historycznego Śląska pod władzę Prus. Aż do początku XX wieku stanowiła osobną wieś i gminę. Około 1925 roku na wschód od wsi działała kopalnia „Segiet”. Po plebiscycie została przyłączona do Polski w 1922 roku. W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Repty Nowe”. W latach 1945–1954 wchodziły w skład gminy Repty Stare. Umowną granicą pomiędzy Starymi a Nowymi Reptami stanowi ulica Gliwicka.
W 1973 roku obie wsie (jako części gminy Repty Stare) zostały włączone do Tarnowskich Gór.

[madohora]

Pewien pan z Tarnowskich Gór
Wiózł na targ wielki wór
Zarzucił go na plecy
I tylko złorzeczy
Bo w worze był żywy knur!

[madohora]

Zazwyczaj bywałam tam rano ale raz mi się zdarzyło że jechałam później a wracałam wieczorem, dworzec był oblegany przez miejscowych żuli, więc metalowe ławeczki chyba dlatego.

[madohora]

Przez Boruszowice przepływa rzeka Stoła, do której wpada Graniczna Woda.

[madohora]

1 stycznia 1973 włączone do miasta Strzybnica

[madohora]

Do Boruszowic dojedziemy z Tarnowskich Gór autobusem linii 129 (kierunek Krupski Młyn)

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 129

Z Tworogu autobusem nr 742

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 742

[madohora]

W XVII wieku zbudowany został kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzcicela, który obecnie jest kościołem filialnym parafii M. B. Fatimskiej w Kaletach – Drutarni.

[madohora]

KOŚCIÓŁ JANA CHRZCICIELA W BRUŚKU

[madohora]

BAZA TURYSTYCZNA W TARNOWSKICH GÓRACH - Wyborcza - 09.07.2022

[madohora]

Głównymi dostawcami rudy za czasów nie
mieckich do huty b yły kopalnie miejscowe, po
łożone na polach Fryderyka, które obowiązane
były całą ilość rudy ołowianej, oddawać na spe
cjalnych warunkach rządowej hucie.
Obecna granich państwowa większą część
tych kopalń przyłącza do Niemiec i zaledwie 3
kopalnie, o łącznej produkcji miesięcznej do 500
ton rudy ołowianej, oddają rudę hucie. Nie mó
wiąc już o tern, że przez podział Śląska huta zo
stała pozbawioną taniego surowca, który obecnie
zmuszona jest zastąpić surowcem drogim, spro
wadzonym z zagranicy, co stwarza dla huty da
leko trudniejsze stosunki handlowe, ale i pod
względem technicznym huta została postawiona
w daleko trudniejsze warunki, gdyż przedtem
miała do przetapiania stosunkowo bardzo czystą
i bogatą rudę — błyszcz ołowiu, zawierający
około 70% Pb., około 0,02 Ag. i około 4% Zn., i
— co najważniejsze — jednorodny surowiec,

[madohora]

S Z T O L N IA D A N IE L A PO D R E P T A M I
Sztolnia ta została w r. 1547 zgłoszona, a gwarectwo tejże zgłosiło
4 szyby na polach repeckich. Więcej o niej niewiadomo.

[madohora]

były wielkie a kurzaw ka sprawiała wiele trudności, dlatego zaniechano pracy
na niższym poziomie, jak to wynika ze sprawozdania z r. 1584. O drugiem
pogłębieniu, sięgającem do 6 łatrów, które spotkał podobny los, była po­
przednio mowa. Przebijania przełomowego dokonano mimo sprzeciwu gór-
m istrza Trappa. Jego bowiem planem było, jeżeli nie niższy poziom, to przy­
najm niej wyższy, główny, z większą żywością budować, gwarkom zaś zale­
żało na tem jeszcze więcej, gdyż chcieli prędzej do kruszców dojść, a sąsied­
nim kopalniom przyjść z pomocą. To się także stało i według sprawozdania
rządu karniowskiego z r. 1583, odkryto wspaniałe kruszce, spowodu czego
opuszczono podkop. Najdłuższa przecznica wynosiła 340 łatrów, a najkrótsza
80. W r. 1577 przebito około 100 łatrów poprzecznie.
Co się tyczy głównego pola sztolniowego to często stosownie według
właściwości skały, opuszczano je, skoro jednak piętrzyły się trudności w są­
siednich polach, a urobek kruszcowy zmniejszał się, wtedy wracano do niego,
jak już wyżej wspomniano.
Sztolnia ta posiadała wiele szybów świetlnych, były one jednak spo­
wodu utrudnionego przebijania kurzawki, grubej na 2 łatry tak kosztowne
i powstrzymujące budowę, że górm istrz M ann z Goldwonachu uważał w r.
1577, że na wybicie 8 projektowanych szybów świetlnych nie starczy 5400
florenów, także powątpiewał, czy z pobocznych przodków będzie można wy­
dobywać kruszce, mniemał że spowodu wielkich wód będzie trzeba założyć
odwadniarki. Sądził on, że 4 szyby pochłoną sumę powyższą. Mimo to
przebito w r. 1600 ze szybu — E xidius — przecznicę o długości 11 łatrów.
P rzy tak ważnem przedsięwzięciu jak budowa sztolni św. Jakóba, m u­
siano uważać przedewszystkiem na właściwy poziom i pod tym względem
też był górm istrz Trapp bardzo ostrożnym, jak to z wielu dowodów wynika.
Gdy górm istrz M ann badał sztolnię, znalazł ją prowadzoną na właściwym
poziomie i stw ierdził to w r. 1577 następującemi słowy: „sztolnię przebija się
dokładnie i według spustu wody".
Mimo tak dobrego postępu i wyniku pracy górm istrza Trappa, byli
gwarkowie niezadowoleni i zaczęli go niezadługo obwiniać, że sztolnię pod­
niósł. Sprowadzili oni obcego m iernika, C hrystjana H ofrichtera, który miał
oświadczyć, że sztolnia podnosi się o dwa i pół łatra. Gdyby to chciano do
pewnego stopnia naprawić, to musianoby się cofnąć o jakie 90 łatrów prze­
szło i posuwać się według właściwej drogi. Tenże H ofrichter był ignoran­
tem 3) i dlatego obwinienie to zostało przez radców karniowskich zbadane.
Ze spraw ozdania ich z r. 1579 okazuje się, że sztolnia przy swej 600 łatrowej
długości nie podniosła się więcej jak tylko o 1/s łatra, a ta 1/8 łatra była p

[madohora]

ozszerzenie otwartej płóczki kosztowało 430 flor. 7 gr. 6 bal.,
a w następnym roku 1598 wydano na przykrycie tejże 95 flor. Za dębowe,
jodłowe i spajane pale zapłacono 52 flor. 30 gr.
Za słomę do zapychania wody, gdy kurzaw ka ruszyła, zapłacono 12
flor. 29 gr., a za światło 102 flor. 29 gr. za narzędzia dla gwarków 5 flor.
20 gr. Dla gwarków miano specjalne przyrządy zjazdowe i kopalniane.
Zresztą szczególnie koszta drzewa dąbowego do odwadniarek były bardzo
wielkie. W jednym roku tylko, 1597, zapłacono za drzewo 396 flor. 13 gr.
4 hal., a przy zliczaniu zapasów z tego czasu znaleziono 2170 stempli dę­
bowych.
Zarobek za wybicie jednego łatra wynosił 4—5 flor. i 28 gr. Drzewo
do jednego łatra łącznie z innymi wydatkami kosztowało 36 flor. 29 gr.
9 hal. według obliczenia za 2 lata od 1582— 1584, w których ujechano 220
łatrów.
W ydatki te jednak przyniosły dużo korzyści, gdyż nietylko z niższe­
go poziomu aż do jego zastanowienia, uzyskano 48 centnarów kruszcu, ale
osuszono także sąsiednie kopalnie i były widoki przeprowadzenia sztolni
przez złoża kruszcowe. W edług spraw ozdania górm istrza M anna z r. 1573
wydobywano kruszce z poziomu sztolni; przesłał on m argrabiem u próby
kruszcu, który zawierał w centnarze 75 funtów ołowiu i jeden łót srebra.
Zaraz potem rozpoczęto ożywioną produkcję, której zupełnej wysokości nie
można podać spowodu niecałkowitych rachunków. Poniższe zestawienie
jest tylko częściowe.
W edług starego zapisu ze sztolni św. Jakóba, dokonanego przez gór­
m istrza Trappa, to od r. 1577— 1579 wydobyto ze sztolni samej 10205 nie­
cek, i korzec (niecka = 2 i ^ centn.) czyli 22 961 centnarów 107 funtów.
W innym rachunku podaje on, że w r. 1597 uzyskano 4380 niecek. W li­
czając w to 312 niecek, które sztolnia otrzym ała jako dziewiątą część, to
wynosiło to 4692 niecek czyli 10 557 centnarów. Dalej mówi Trapp
w sprawozdaniu z r. 1580, że ponieważ wartość, na własną rękę dobytego
i z dziewiątej części otrzym anego kruszcu wynosiła 13764 florenów w r.
1579, a tylko 7968 flor. 1 gr. 7 hal. figurowało w rachunkach, a wydano
7 976 flor. i gr. 4 hal., więc pozostała nadwyżka w ilości 5795 flor. 23 gr.
5 hal-
Daleko większą korzyść przyniosła sztolnia św. Jakóba całemu rewi­
rowi sowickiemu i Blaszynie osuszając większą część tych terenów.
Już wiadomość z r. 1570 podaje, że w przeciągu 2 lat uzyskano za
pomocą sztolni 222 roszty kruszcu czyli 11 988 centnar., a w r. 1571 stw ier­
dza górm istrz T rapp w pewnem sprawozdaniu, z którego jasno wynika, ż

[madohora]

Z T O L N IA „D A RU BOŻEG O“ PO D SO W IC A M I
W pewnej księdze hipotecznej zapisano: Aleksander Sturm eński,
lennik sztolni dziedzicznej za hutą pana H adriana H orniga, nazwanej „D ar
Boży“ zapisanej w księdze hipotecznej w środę po Gromnicach 1566 r.
W jakim celu tę sztolnię założono w pobliżu sztolni św. Jakóba i to w czasie,
■kiedy ta znajdowała się w bardzo ożywionym ruchu, nie można już obecnie
■dociec. W r. 1567 odpisywano jednak i dopisywano części, a po r. 1586 za­
chodzi nazwa: „mała sztolnia za hutą H orniga“ .
Jak daleko ją doprowadzono i co się z nią stało, o tern nie zachowały
się żadne wiadomości

[madohora]

Z T O L N IA „PO M A G A BÓG“ PO D SO W IC A M I
W awrzyniec Gross, lennik sztolni „Pom aga Bóg“ w Sowicach, został
w r. 1568 do księgi hipotecznej wpisany, do której dopisywano i odpisywano
udziały tej sztolni do r. 1570. Ponieważ jednak po specjalnej umowie w wy­
żej wspomnianym roku gwarectwa sztolni św. Jakóba i Pom aga Bóg wspól­
nie dwie płóczki pod Sowicami zgłosiły, więc zapewnie połączyły się oba
gwarectwa, a sztolnia Pom aga Bóg pozostawała z pewnością w zastoju od
tego czasu, gdyż odtąd nie pojawia się żadna wzmianka o niej

[madohora]

Krótka wiadomość o gwarku tarnogórskim,
Jakóbie Rappie
Jakób Rapp urodził się w Gorlicach, na Śląsku, w księstwie oleśnic-
kiem. Był on znakomitym gwarkiem w tarnogórskiem górnictwie, rozpo­
czął bowiem budowę sztolni św. Jakóba, przedtem już poważne kunszty
wodne zbudowawszy. N aw et wtedy, kiedy ustawiono na poziomie sztolni-
odwadniarki, był jeszcze ich twórca, ale nie dożył wyników swoich usiłowań,,
gdyż um arł on już w r. 1567, pozostawiwszy po sobie wiele długów. W y­
nosiły one wiele tysięcy guldenów. Sam m argrabia miał do żądania loyęy
flor. 6 gr. W r. 1568 sprzedano sądownie jego dom, podwórze i ogród za
700 talarów , a hutę razem z w ęglarnią za 400 talarów. Pozostaw ił on
wiele drobnych dzieci po sobie, dlatego też w r. 1570 prosił rząd karniowski
m argrabiego o darowanie długu na rzecz dzieci. Osobnem pismem z dnia
13 października 1570 r., danem w Onolzbachu, odrzucono tę prośbę, wy­
dawszy rozkaz, że należy ubogim, nędznym i opuszczonym sierotom tym
razem z łaski wypłacić 50 talarów wsparcia.

[madohora]

je ujście już na terenie Śląska Opolskiego, tuż za granicą polsko-niemiecką.
W ody tej sztolni tworzą rzekę „D ram ę“ nad którą znajdują się liczne młyny..
Najniebezpieczniejszy jest jednak ganek Redena, po stronie zachodniej mia­
sta aż do góry Redena jest on przeprowadzony i kończy się w szybie Kohle­
ra, w którym pompy miejskich maszyn wyciągają wodę na powierzchnię,
a stąd ruram i do miasta. D rugi w róg, to główny ganek kończący się jakie
140 metrów przed szosą, prowadzącą z m iasta do Starych Tarnowie, i to
na południe od niej w kurzawce, nie należy go się jednak tak bardzo oba­
wiać, gdyż jego dalsze ówczesne prowadzenie pochłoniłoby było ogromne
koszta. Ganek ten, gdyby go przeprowadzono dalej w kierunku północnym,
zgotowałby miejskiemu wodociągowi na górze Redena koniec na zawsze,
ponieważ leży o 5 metrów niżej od ganku Redena.
Szczególne zasługi około rozbudowy miejskiego wodociągu, przez któ­
ry zaopatrzenie m iasta Tarnowskich Gór w wodę zostało zapewnione, poło­
żył mianowany w r. 1908 radnym miejskim, wolnego miasta Tarnowskich
Gór, inspektor górniczy i radca, Teodor Frank, który piastował urząd człon­
ka m agistratu i komisji wodociągowej przez lat 10. Czynność jego, którą
należy w pełni uznać, polegała głównie na tern, że zbadał i rozwiązał spra­
wę wodną wtedy, jak to wyżej wspomniano, kiedy pokazał się w r. 1893
spadek poziomu wody w szybie Kohlera. Jego dokładna znaiomość fachowa
i lokalne wiadomości o biegu poszczególnych sztolni kopalni Fryderyka
i znajomość położenia tak bardzo ważnych dla kwestji wodne] szybów, po­
zwoliły mu na wyjaśnienie i udzielenie rad ojcom m iasta i wywołanie uspo­
kojenia pomiędzy ludnością, podkreślił on zarazem i to szczególnie, że mia­
sto większą część swej wody otrzym uie z północy od strony Sowie, dlatego
także zupełny brak wody nie może nigdy nastanie. Dzidki iego staraniom
podczas klęski wodnej w r. 1893, okazała się także władza państwowa gór­
nicza bardzo przychylna, zastanowiwszy szlamowanie ganku Redena, rozpo­
częte w r. 1893 i oświadczyła, że tama, którą zbudowano, aby powstrzymać
wody w tym ganku, iuż dwa razy została przerwana, trzecia leszcze jednak
dotąd trzyma. Ażeby usunąć szlam nagrom adzony w szybie Kohlera, posta­
nowił m agistrat wvszlamowac szyb gruntow nie a rurę ssącą położyć niżej,
w przeciwnym razie, gdyby roboty te okazały sie daremne, miano żądać od
fiskusa, aby panek Redena przyprowadził do takiego stanu, iżby przezeń nie
mouła być woda żadnym sposobem odprowadzona. N a cele usunięcia braku
wody i ulepszenia wodociągu i rozszerzenia, sieci rur. wydano w tpdv 2aooo
marek. Przez to iedn^k wystarczyło wody dla podwóinej ilości ludzi i za­
bezpieczono się na cafe lata.
W r. 1903 musiano przebudować zupełnie urządzenie do wyciągania
przy wodociągu, ponieważ obie znajdujące się tamże maszyny, pompa Rittin-

[madohora]

TRZY NOWE LINIE AUTOBUSOWE W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora]

Tarnowskie Góry, m. powiatowe w województwie śląskim, na Garbie Tarnogórskim, nad Stołą (lewy dopływ Małej Panwi), na północnym skraju GOP.

[madohora]

Tarnowskie Góry zawdzięczają swoje istnienie bogactwom ziemi: rudom ołowiu, srebra, cynku i żelaza. Legenda mówi, że pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka ok. 1490 r. Zaczęli przybywać osadnicy, powstały pierwsze osady górnicze. Na gruntach wsi Tarnowice powstają „gory” (po staropolsku) czyli kopalnie – stąd nazwa miasta Tarnowskie Góry.

[madohora]

Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 r. miasto przeszło spod panowania austriackiego w ręce pruskie. Sytuacji tej nie zmieniły dwie kolejne wojny. Rozpoczęte w drugiej połowie XVIII w. poszukiwania kruszców uwieńczone zostały powodzeniem, co zaowocowało ponownym rozwojem górnictwa. W latach 80-tych tego wieku powstaje rządowa kopalnia i huta „Fryderyk” – nazwana od królewskiego imienia. W kopalni w 1788 r. uruchomiona została jedna z pierwszych na kontynencie europejskim, sprowadzona z Anglii, maszyna parowa do odwadniania wyrobisk górniczych.

[madohora]

Lub pociągiem

KATOWICE - TARNOWSKIE GÓRY

[madohora]

Jako kasztelanowie zasiadali w drugim rzędzie w senacie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Była to jedna z najważniejszych instytucji politycznych i ustrojowych polsko-litewskiego państwa.

[madohora]

Przejęcie dóbr przez dzierżawcę okazało się niewykonalne. Gdy Badeni i de Straube pojawili się w Dobieszowicach zastali zbuntowanych chłopów. Podobno wcześniej podkomorzyna uraczyła ich wódką. Podobnie było w Tąpkowicach i Niezdarze. Franciszka oskarżyła Badeniego, iż "jest bez posesji i będzie okradał". Skarga wygnanych - Badeniego i de Straube - do kanclerza Goszyńskiego nie na wiele się zdała

[madohora]

Obecnie do GCR należy tylko środek parku, czyli zabudowania wraz z przyległym terenem. Od 1997 roku gospodarzem całej reszty parku jest gmina Tarnowskie Góry. Na niej więc spoczywa obowiązek dbania o ten teren. A jest o co dbać - reptowski park ma powierzchnię półtora kilometra kwadratowego. Mimo, że leży na obrzeżach miasta, stosunkowo łatwy jest tu dostęp. W samym sercu parku znajduje się pętla autobusowa, gdzie kończą bieg autobusy nr 135 z Bytomia, 780 z Piekar Śląskich i 1 z Osady Jana. Do żadnego innego parku w województwie śląskim nie da się wjechać autobusem. Ma to na celu ułatwić dojazd do GCR-u niepełnosprawnym.

[madohora]

Mogłoby się wydawać, że zniszczenie tak rozległego terenu poprzez eksploatację górniczą spowoduje nieodwracalne przez dziesięciolecia straty. Przyroda jednak bardzo szybko zaczęła opanowywać tereny wyrobisk, jeszcze przed zakończeniem wydobycia dolomitu. Błyskawicznie na ścianach kamieniołomów zaczęły wyrastać samosiejki - brzoza brodawkowa, wierzba iwa czy dereń. Pojawił się nawet górski gatunek - dziewięćsił bezłodygowy. Na dnie wyrobiska rosną też poziomki. Zaciszny teren upodobały sobie zające, kuropatwy i dzikie kaczki. W oczkach wodnych na dnie pojawiły się nawet ryby. Pewnie ptaki na nogach przyniosły ikrę z innych zbiorników.

[madohora]

[madohora]

Obchodzony w tym roku w całym Kościele Wielki Jubileusz 2000 - lecia od narodzin Jezusa Chrystusa sięga swymi korzeniami Starego Testamentu. W Izraelu, co siódmy rok był rokiem jubileuszowym, a co 50 Wielkim Jubileuszem - rokiem, w którym m.in. darowano sobie długi, przebaczano winy i obdarowywano niewolników wolnością. W oparciu o tradycję lat jubileuszowych w Izraelu, w 1300 roku papież ogłosił w kościele katolickim pierwszy Wielki Jubileusz Zbawienia. Od tamtego czasu najpierw co 50, później co 25 lat ogłaszano kolejne jubileuszowe lata w Kościele

[madohora]

[madohora]

Projekt tarnogórskiego wodociągu wydawał się znakomity. Jednak miasto stale się rozrastało. Przybywało mieszkańców , z wodociągiem łączono nowe dzielnice. Natomiast ze wzgórza Redena odchodziła tylko jedna rura do której dołączano wszystkie kolejne odgałęzienia. Z tego też powodu spadało ciśnienie, co szczególnie dotkliwie odczuwali mieszkańcy wyższych pięter. Jednak prawdziwa katastrofa nastąpiła 22 marca 1893 r., kiedy przestał funkcjonować sam wodociąg. Co się okazało? Woda z szybu Koehlera uchodziła biegnącymi niżej sztolniami kopalnianymi. Problem był poważny. Czym prędzej odszlamowano cały szyb oraz wybudowano tamy, mające zatrzymywać wody. Następnie w miarę możliwości udoskonalano cały system , tak że w początkach naszego wieku dostarczał już ok. 45 litrów wody na dobę dla jednego mieszkańca. Ujęcie na wzgórzu Redena funkcjonuje do dziś i jest jednym z kilku ujęć Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Tarnowskich Górach.

[madohora]

W 1562 r. nastąpiło rzeczywiste rozdzielnie urzędów górniczego i miejskiego. Decyzje taką podjął władający ziemią bytomską po śmierci margrabiego Jerzego jego jedyny syn Jerzy Fryderyk. W wydanym wówczas przywileju można przeczytać: "...nadajemy naszemu miastu pół orła czarnego w srebrnym polu z dzióbem i szponami złotymi, a to w połowie tarczy po prawej stronie wzdłuż. Druga połowa tarczy po stronie lewej ma być podzielona na dwie części o barwach czarnej i srebrnej. W części górnej ma być złote skrzydło orle na czarnym polu, w dolnej zaś pod skrzydłem kilof i młot górniczy na srebrnym polu skrzyżowany na wzajem. Nad wymienioną tarczą hełm turniejowy z czarnymi i srebrnymi labrami, a na tym hełmie złote skrzydło orle, w środku którego kilof i młot górniczy...." (według M.Gumowskiego).

[madohora]

W czasach nam już współczesnych władze miasta zmieniły częściowo barwy herbu. Obecnie u dołu jest złote żelazko i pyrlik na czerwieni.

[madohora]

Tarnogórzanie przybywali nie tylko z Niemiec, Czech czy Polski. Na przełomie XVII i XVIII w. jednym ze znakomitszych mieszczan był Bernard Bordolo. Miasto przeżywało poważny kryzys. W kasie miejskiej pojawił się spory deficyt. Kasjerem został wówczas Bernard Bordolo. Parę lat później wybrano go na burmistrza oraz budowniczego miejskiego. Jego rodzina pochodziła z Włoch.

[madohora]

O tym jak w Tarnowskich Górach pieniądze fałszowano

Bicie złej monety było dochodowym procederem.
Trudnili się tym książęta i królowie (np. król pruski zalewał Rzeczypospolitą Stanisława Augusta Poniatowskiego fałszywkami), czynili to także ich poddani.

[madohora]

Gorzałka

Była dla chętnych mocniejszych wrażeń. Pędzono ją w gorzelni, mieszczącej się tam gdzie browary. Uprawnieni mieszczanie mogli z przyznanego kontyngentu słodu produkować gorzałkę. Warzono ją w specjalnym "garncu", najczęściej miedzianym. Rada miejska posiadała monopol gorzałczany,
tj. prawo wyłącznego szynkowania wódki w mieście.
Od mieszczan, którym zezwalano na sprzedaż tego trunku pobierano stosowną opłatę - tzw. czynsz Św. Michała
(od dnia kiedy pobierano ten podatek).

[madohora]

Lecz król August rzekł wesoło:
"Tak Sedlaczku, rację masz
Za mem słowem dom ten spory
Dzisiaj twa własnością już
Lecz niech obraz mej Aurory
Też otrzyma miejsce tuż"
A do dziś dnia tam widnieje
Obraz jej - malarstwa cud;
Wraz z Augustem stare dzieje
Powstają z wieków grud
Dużo tam wesołych ludzi
Dziennie siedzi w późną noc.-
Nikt przy winie się nie nudzi
Bo H 9 ma swą moc
Często w chicej porze nocnej
Dźwięczy wiwa z domu bram
"Król niech żyje, August Mocny!" -
Choć już dawno umarł nam

[madohora]

W 1907 r. przedsiębiorstwo Sedlaczków zostało zamienione na spółkę z o.o. W 1922 r. jedynymi jej właścicielami zostali Karol Loeprecht i Paweł Lunów.

[madohora]

Kim był człowiek, któremu wręczono serwis?
Rudolf von Carnall urodził się w Kłodzku. Do Tarnowskich Gór przyjechał, by pracować w kopalni. Został nadsztygarem. Wprawdzie fachu górniczego uczono w mieście już od 1803 roku (przy kopalni rud Fryderyk), ale zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników było bardzo duże. Carnall założył więc w 1829 roku Szkołę Górniczą.

[madohora]

Pierwszy, jeszcze drewniany, kościół w Tarnowskich Górach został wybudowany przez protestantów. Stał on na miejscu obecnego kościoła Św. Św. Piotra i Pawła, przy ówczesnym rynku (zajmował on teren między ul. Gliwicką, Dolną, ks. M.Lewka i pl. Gwarków). Pomiędzy 1541 a 1547 r. przebudowano go na murowany. Kilkanaście lat później rozbudowano, pokryto blachą ołowianą i dodano wieżę. Z wieży hejnałem oznajmiano godziny. Wkrótce umieszczono tam zegar. W 1724 r. dodano obok dzwonu wybijającego godziny, drugi mniejszy dzwon oznajmiający kwadranse. Dla konserwacji i nakręcania zegara najczęściej zatrudniano ślusarza, który miał o niego dbać.

[madohora]

W Tarnowskich Górach od początku istnienia miasta kościoły, szkoła i szpital należały do protestantów. Pomimo to również przekazano je katolikom. W 1630 roku nastąpiło wprowadzenie katolickiego księdza do kościoła Św. Św. Piotra i Pawła. W następnym roku specjalna komisja cesarska, skasowała przywilej wolności protestantów z 1599 roku.

[madohora]

Pod względem organizacyjnym kościoła katolickiego miasto tworzyło od czasów wojny trzydziestoletniej osobną parafię z własnym plebanem i szkołą parafialną.
Pierwszą szkołę parafialną wybudowano w tym samym czasie co murowany kościół. W 1629 r. podobnie jak kościoły została przekazana katolikom. W 1664 r. cesarz Leopold I zakazał uczyć dzieci w szkołach protestanckich. Urzędujący od 1671 r. proboszcz Franciszek Klaybor, sprowadził jezuitów. W 1713 r. w mieście otworzyli drugą szkołę. Na swe misyjne cele otrzymali budynek przy ul. Zamkowej 7. W klasach niższych uczył kantor. W wyższych rektor

[madohora]

Władze cesarskie starały się chronić swych kupców w rokowaniach z krajami sąsiednimi. Na przełomie XVII i XVIII w. uzyskano od Saksonii obniżenie ceł dla kupców śląskich na granicy z Łużycami. W 1677 r. w traktacie z Rzeczypospolitą znalazł się przepis o swobodnym i wolnym handlu między Śląskiem i Rzeczypospolitą. W 1727 r. w układzie Przebendowskiego uzyskano gwarancję swobodnego tranzytu towarów z Ukrainy i odwrotnie.
Pomimo granic tych na mapach i tych wytyczanych w dyplomatycznych traktatach handel zawsze się rozwijał, z większym lub mniejszym zyskiem.

web.archive.org/web/20120303112513/http://www.montes.pl/Montes_1/montes_nr_01_08.htm

[madohora]

[madohora]

Jeszcze w roku 1570 kopano tu rudę, lecz gdy ją wody zalały, wyprowadzenie jej końmi tyle kosztowało, że rząd zarzucić to musiał. Za wynalezieniem dopiero machin parowych rząd w r. 1784 kopalnie tu nanowo rozpoczął.

[madohora]

Pytałem, czyli gmach ten nie był kiedyś siedliskiem Tarnowskich? Odpowiedziano mi, iż zamek ten założonym był przez Jerzego, margrabiego brandenburskiego, że hrabia Henkel był dziś właścicielem miejsca tego,że się jednak znajduje na Śląsku szlachta imię Tarnowskich nosząca.

[madohora1]

[madohora]

Plan urządzenia reptowskiego parku, jaki obowiązuje od początku tego roku, wytycza cały szereg zadań. Postuluje się np. systematyczne koszenie łąk na prawym brzegu Dramy, bo jeżeli się nie będzie tego robić, całkowicie zarosną. Martwe drzewa mają być pozostawiane na miejscu, jedynie ze względów estetycznych mogą być usuwane z miejsc służących głównie odpoczynkowi i rekreacji. Być może trzeba będzie się zastanowić nad powstrzymaniem ekspansji czeremchy amerykańskiej. Drzewo to, traktowane w naszych lasach niemalże jak chwast, zostało zauważone w parku w dwóch miejscach. Czeremcha amerykańska bardzo szybko opanowuje rozległe obszary, wypierając rosnące na nich wcześniej gatunki. Pewnych inwestycji będzie wymagać także teren wokół Szybu Sylwester i Szybu Ewa. Turyści, którzy oczekują tam na zejście do sztolni, często śmiecą i nieraz załatwiają w lesie potrzeby fizjologiczne. Trzeba by więc wybudować kabiny sanitarne, plac przed obu szybami wybrukować i odgrodzić od reszty parku drewnianymi barierkami. Przydałyby się tam też drewniane ławki.

www.montes.pl/Montes_1/montes_nr_01_21.htm

[madohora]

Solone śledzie przywożono najczęściej z Gdańska, poprzez Bydgoszcz i Toruń, lub ze Szczecina i Frankfurtu poprzez Odrę. Z Krakowa przywożono m.in. muchajer. Pochodził prawdopodobnie ze wschodu i uzyskiwano go za pośrednictwem kupców lwowskich i krakowskich. Podobną drogą dostarczano pieprz i korzenie, uzyskiwane także poprzez port w Gdańsku. Sól sprowadzano na Śląsk głównie z Małopolski. Czasami jednak z Halle, a nawet z Francji i Hiszpanii (poprzez porty w Szczecinie i Hamburgu). Można jednak przyjąć za pewne, iż Tarnowskie Góry ze względu na swe położenie były zaopatrywane przede wszystkim (jeśli nie wyłącznie) z żup w Rzeczypospolitej.

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]