Tarnowskie Góry

[madohora]

Tarnowskie Góry (śl.: Tarnowský Góry[1], niem.: Tarnowitz O.S.[2], czes.: Tarnovice, łac.: Montes Tarnovicenses) – gmina miejska na Górnym Śląsku, w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, siedziba powiatu tarnogórskiego, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) i zarazem największe polskie miasto stanowiące odrębną gminę, którym rządzi burmistrz, a nie prezydent miasta. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 60 857 mieszkańców. Jest jednym z kluczowych węzłów drogowych i węzłów kolejowych. Znajduje się tutaj jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która osiąga długość kilku kilometrów. W przeszłości ośrodek wydobycia węgla, ołowiu, cynku i srebra. Znajduje się tu m.in. Zamek, zabytkowa kopalnia, winiarnia Sedlaczka, Dzwonnica Gwarków, ratusz, kamienice podcieniowe, rezerwat Segiet i Sztolnia Czarnego Pstrąga. Tarnowskie Góry leżą na północ od Bytomia, na południe od Lublińca i na północny zachód od Piekar Śląskich. Przez miasto przepływa Stoła (Bobrowniki Śląskie, Strzybnica) i Drama (dzielnica Repty Śląskie). Miasto leży na skraju Niziny i Wyżyny Śląskiej. Tarnowskie Góry są głównym miastem Garbu Tarnogórskiego. Najwyższymi wzniesieniami są Sucha Góra (352 m n.p.m.) i Srebrna Góra (347 m n.p.m.), a najniżej położone są Dolina Stoły (254 m n.p.m.) i jej dopływ Graniczna Woda (255 m n.p.m.). Miasto od Bytomia dzieli 12 km, od Gliwic 22 km, od Katowic 25 km, a od Lublińca 26 km.

[madohora]

Nazwa miasta pochodzi od nazwy wsi Tarnowice (obecnie dzielnica – Stare Tarnowice) i słowa gory, co w po staropolsku oznaczało kopalnie.
Historia miasta jest bardzo związana z wydobyciem rud srebra, ołowiu i cynku. Według legendy, pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka około 1490. Od tego czasu na teren dzisiejszego miasta zaczęli przybywać osadnicy, powstawały pierwsze osady górnicze.
Ówczesny właściciel ziem, Jan II Dobry, książę opolsko-raciborski, oraz margrabia Jerzy von Ansbach w 1526 nadali powstającemu miastu przywilej wspierający górnictwo, tj. "akt wolności górniczej". W tym samym roku Tarnowskie Góry otrzymały prawa miejskie, a dwa lata później ogłoszony został tzw. Ordunek Gorny. Jest to okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz miasta, w którym równie intensywnie rozwija się handel i rzemiosło. Wybudowano wtedy wiele istniejących do dziś kamienic.
W połowie XVI wieku Tarnowskie Góry były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci Jana II Dobrego (1532), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 protestanci wybudowali pierwszy drewniany kościół, a dwa lata później na jego miejscu – murowany.
W 1531 utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII wieku był Daniel Franconius, wybitny ariański pedagog i poeta. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). W 1676 w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po "procesji błagalnej" do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj.
16 grudnia 1740 wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk rozpoczęły się wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 miasto przeszło spod panowania austriackiego pod pruskie. W latach 80. XVIII wieku powstała z inicjatywy Fryderyka Wilhelma von Redena rządowa kopalnia i huta "Fryderyk" – nazwana od królewskiego imienia, w której w 1788 uruchomiono pierwszą na kontynencie europejskim, sprowadzoną z Anglii, maszynę parową do odwadniania wyrobisk górniczych.
W 1803 otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię "Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano rynek i ulicę Krakowską i Lubliniecką, założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przypieczętowało powstanie w 1873 Starostwa Tarnogórskiego.
Podczas plebiscytu mieszkańcy miasta prawie w 85% opowiedzieli się za Niemcami[8][9], z kolei mieszkańcy powiatu Tarnowskie Góry opowiedzieli się za przynależnością do Polski – za Polską głosowało 62%, za przynależnością do Niemiec 38% (w tym prawie 10% tzw. emigrantów). W 1922 miasto włączono do Polski.
Na początku XX wieku wyczerpały się zasoby rud i zakończyło się wydobycie kruszcu.

[madohora]

[madohora]

NIE TYLKO TARNOWSKIE GÓRY. OLKUSZ MA PODOBNĄ HISTORIĘ - www.slazag.pl - 01.05.2023

[madohora]

[madohora]

Historia dzisiejszego kościoła sięga ubiegłego wieku.
W 1890 r. rozpoczęto w Tarnowskich Górach budowę nadleśnictwa. Po I wojnie światowej magistrat przeznaczył wybudowany dom na państwowy sierociniec. W 1923 r. dom wydzierzawił tarnogórski proboszcz, ks. Michał Lewek. W 1928 r. do zakupionej leśniczówki dobudowano kaplicę, którą 7 grudnia 1930 r. poświęcił bp Arkadiusz Lisiecki. W tym samym dniu poświęcono również pomieszczenia sypialne oraz refektarz dla uczniów uczęszczających do tarnogórskich szkół. W ten sposób powstał tzw. "Konwikt".
Po II wojnie światowej znajdowała się w nim filia Niższego Seminarium Duchownego im. Św. Jacka, a w latach 1955-62 - Kurs Wstępny śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. 5 października 1962 r. została przy kaplicy erygowana filia parafii Św. Apostołów Piotra i Pawła, a opieką duszpasterską nad wiernymi zlecono ówczesnemu księdzu rektorowi.
Samodzielną parafię Matki Bożej Królowej Pokoju erygowano 23 kwietnia 1978 r. W 1992 r. rozpoczęto budowę nowego kościoła parafialnego, który został konsekrowany 27 listopada 1999 r. przez biskupa gliwickiego Jana Wieczorka.

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

TARNOWSKIE GÓRY

Poranny spacer po Tarnowskich Górach

[madohora1]

.

NOWO OTWARTA RESTAURACJA STAJNIA

[madohora1]

.

[madohora1]

.

SIEŃ

[madohora1]

CO KRYJE PODWÓRKO

[madohora1]

SKLEPIENIE - ZAWSZE MAM Z TYM PROBLEM

[madohora1]

[madohora1]

WINIARNIA U SEDLACZKA

[madohora1]

KOŚCIÓŁ EWANGELICKI W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora1]

DETALE ARCHITEKTONICZNE

[madohora1]

DETALE

[madohora1]

DETALE

[madohora]

A tutaj powiem jasno - moje ulubione miasto

[madohora]

Tarnowskie Góry są piękne

[madohora]

[madohora]

Piękne miasto

[madohora]

[madohora]

TARNOWSKIE GÓRY - FRAGMENT ULICY KRAKOWSKIEJ

[madohora]

[madohora]

WINIARNIA SEDLACZEK. TUTAJ PODOBNO POSILAŁ SIĘ SAM KRÓL JAN III SOBIESKI

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Do Tarnowskich Gór dojedziemy bezpośrednio z Katowic autobusem 820 z Piotra Skargi. Tarnowskie Góry możemy wykorzystać jako bazę wypadową do innych ciekawych miejscowości, takich jak Miasteczko Śląskie, Żyglin, Żygiinek, Brynek, Tworóg, Krupski Młyn, Rybna

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU MR 820

[madohora]

[madohora]

Parafia luterańska w Tarnowskich Górach sięga swymi korzeniami czasów Reformacji. Stanowi ona pozostałość po wielokulturowej przeszłości miasta. Obecnie funkcjonująca parafia w tym mieście jest najstarszą na Górnym Śląsku, gdyż powstała jako pierwsza z górnośląskich parafii luterańskich po roku 1742, gdy pruskim zarządzeniem królewskim zezwolono na ponowne zakładanie kościołów ewangelickich. W 1765 społeczności funkcjonujące przy domach modlitwy stały się pełnoprawnymi parafiami. Kościół Zbawiciela wybudowano w 1780 roku. W 1817 powstał Ewangelicki Kościół Unii Staropruskiej. W okresie międzywojennym parafia należała do Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku i była najstarszą obok parafii w Pszczynie. Po II wojnie światowej przy parafii pozostał tylko kościół i budynek przy ul. Stalmacha, oraz działka na nowy cmentarz. Pozostały majątek, w tym plebania znajdująca się przy rynku, zdewastowana i rozebrana w 1974 r., nigdy nie został zwrócony. Dzisiejsza społeczność ewangelicka w Tarnowskich Górach jest niewielka. Proboszczem parafii od kwietnia 2012 r. jest ks. Sebastian Mendrok.

[madohora]

RYNEK W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora]

Pierwotnie był siedzibą starostów ziemi bytomskiej. W 1805 roku został wykupiony przez czeskiego kupca Jana Sedlaczka, który wcześniej w 1786 urządził w nim, istniejącą do dziś, winiarnię (do 1922 była prowadzona przez potomków Sedlaczka). Jest to miejsce, gdzie zatrzymał się i biesiadował w 1683 król Jan III Sobieski podczas swojej wyprawy na Wiedeń. W winiarni byli także królowie Polski: August II Mocny (1697), August III Sas (1734), pisarze: niemiecki, Johann Wolfgang Goethe (1790) czy polski, Julian Ursyn Niemcewicz (1821). Po II wojnie światowej budynek był w opłakanym stanie i groziło mu wyburzenie. Jednakże w 1957 roku Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej podjęło się remontu. Podczas trwania prac renowacyjnych odkryto renesansowy strop z polichromią z I połowy XVII wieku.

[madohora]

Ja w Tarnowskich Górach byłam służbowo stąd tak mało zdjęć. Tylko rynek bo nie miałam czasu na latanie na Gorach _ jak mówi mój znajomy

[madohora]

W 1531 roku utworzono szkołę braci polskich, której rektorem na przełomie XVI i XVII w. był Daniel Franconius, wybitny pedagog i poeta braci polskich. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia (1618–1648). W 1676 roku w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po procesji błagalnej do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj.

[madohora]

Kościół Zbawiciela ewangelicki - Kościół ewangelicki Zbawiciela w Tarnowskich Górach – zabytkowy kościół parafialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Tarnowskich Górach. Budowla wznosi się przy tarnogórskim rynku. Kościół powstał w 1780 roku. Budowniczymi świątyni byli architekt Christoph Worbs ze Strzelec oraz cieśla Jan Karol Henning z Opola. W 1900 r. przebudowano go w stylu neoromańskim zgodnie z projektem Adolfa Seiffharta. Jednonawowe wnętrze otaczają empory - często spotykane w świątyniach ewangelickich. Centrum uwagi wiernych stanowi ołtarz i umieszczona nad nim kazalnica. Po lewej stronie znajduje się wolnostojąca chrzcielnica.

[madohora]

[madohora]

Dom Sedlaczka – pochodzący z XVI w. zabytkowy budynek znajdujący się przy Rynku w Tarnowskich Górach. Pierwotnie był siedzibą starostów ziemi bytomskiej. W 1805 roku został wykupiony przez czeskiego kupca Jana Sedlaczka, który wcześniej w 1786 urządził w nim, istniejącą do dziś, winiarnię (do 1922 była prowadzona przez potomków Sedlaczka). Jest to miejsce, gdzie zatrzymał się i biesiadował w 1683 król Jan III Sobieski podczas swojej wyprawy na Wiedeń. W winiarni byli także królowie Polski: August II Mocny (1697), August III Sas (1734), pisarze: niemiecki, Johann Wolfgang Goethe (1790) czy polski, Julian Ursyn Niemcewicz (1821). Po II wojnie światowej budynek był w opłakanym stanie i groziło mu wyburzenie. Jednakże w 1957 roku Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej podjęło się remontu. Podczas trwania prac renowacyjnych odkryto renesansowy strop z polichromią z I połowy XVII wieku. udynek jest piętrowy, na planie prostokąta. Posiada więźbę dachową pokrytą gontem. Na parterze zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami, a piwnice są nakryte kolebkowo z lunetami oraz żaglastymi sklepieniami. Pod dachem w narożu budynku można zaobserwować kamienną głowę z pióropuszem (prawdopodobnie z końca XVII wieku) przedstawiającą Augusta III.
Nad wejściem do budynku znajduje się, pochodząca z 1786 roku, ozdobna dekoracja z puttami, podtrzymującymi kotarę oraz pierwszy herb miasta, będący jednocześnie herbem górniczym. Na miejscu tego herbu, między XVIII a II połową XX wieku, znajdował się orzeł Królestwa Prus. Wnętrza parteru zdobiły pierwotnie dziewiętnastowieczne malowidła i płaskorzeźba z wizerunkiem króla Augusta II Mocnego, które nie zachowały się. Na pierwszym piętrze znajduje się założone w 1958 roku muzeum z ciekawymi zbiorami (głównie górniczymi) i wystawami z minionych epok. W jednej z tamtejszych sal, tzw. „Sali pod Renesansowym Stropem” organizowane są spotkania naukowo-kulturalne. Obecnie piętro jest własnością Urzędu Miasta Tarnowskie Góry, a piwnice i parter są własnością prywatną

[madohora]

[iimg]https://fotoforum.gazeta.pl/photo/3/wd/qa/jcow/Uq7prnODga6B4K6GiB.jpg[/img]

SIEDZIBA MUZEUM

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Epitafium Magdaleny Janiczkówny

[madohora]

KOBIETY TARNOWSKICH GÓR

[madohora]

[madohora]

DZWONNICA GWARKÓW

[madohora]

WIEŻA CIŚNIEŃ W TARNOWSKICH GÓRACH

[madohora]

Repty Śląskie – dzielnica Tarnowskich Gór, utworzona w 1998 roku. Obejmuje obszar miejscowości Repty (niem. Repten), składającej się z miejscowości Stare Repty i Nowe Repty. W granicach miasta Tarnowskie Góry od 1973 roku.

[madohora]

NIE ISTNIEJĄCY PAŁAC W REPTACH

[madohora]

KUCHENNE ODKRYCIA W TARNOWSKICH GÓRACH - Wyborcza - 09.07.2022

[madohora]

W roku 1924 przetopiono ogółem 28.000 ton
rudy, z czego otrzymano 17.000 ton ołowiu i
17.200 kg. srebra.
Produkcja huty jest czysto eksportową po
za granicę państwa polskiego, a jedynie srebro
całkowicie zakupuje Skarb Polski. •
Huta eksportuje około 90% swej produkcji do
Niemiec, Czechosłowacji, Węgier, Anglji, Szwaj
carii, przeważnie jednakowoż do Niemiec.
Od chwili zajęcia Górnego Śląska przez w ła
dze polskie, huta była prowadzoną w administra
cji państwowej do dnia 16. marca 1923 r., a od
dnia 16. marca 1923 r. hutę objęła spółka dzier
żawna pod firmą „Polska Huta Skarbowa Ołowiu
i Srebra w Strzybnicy“ (Górny Śląsk), Spółka
dzierżawna, Tarnowskie Góry — Spółka Akcyj
na, „Fonderie Fiscale Polonaise de Strzybnica
( H - t e Silesie), Société Fermiere de Tarnowitz,
Société Anonyme“.
Kapitał składa się w połowie z kapitału rzą
dowego — w połowie z prywatnego kapitału
francuskiego. Rada Nadzorcza składa się z przed
stawicieli Rządu Polskiego i przedstawicieli ka
pitalistów francuskich.
Pierwszym prezesem Rady był inż. Józef
Kiedroń, późniejszy minister przemysłu i handlu,
a wiceprezesem przedstawiciel kapitalistów fran
cuskich, p. Robellaz, pełniący obecnie obowiązki
prezesa.
Członkowie komitetu w ykonaw czego Rady
Nadzorczej są: p. inżynier Rudowski, w y ższy u-
rzędnik ministerstwa i p. inż. Fischbacher.
Dyrekcja składa się z p. inż. Clemens Mulkay
(generalny dyrektor) i dyrektora inż. Antoniego
Kamieńskiego, byłego ministra

1926 rok

[madohora]

po zasiłki, a celem skuteczniejszego poparcia prośby udawano się do doktora
Jana Hillera, m argrabiówskiego radcy i lekarza przybocznego, w Onolzbachu.
Gwarectwo donosi jemu w r. 1593 ° wypadkach spowodu zawalenia się
sztolni i podnosi to, że książę zobowiązał się dawać rocznie 800 talarów, aby
wszystkie trudności były pokonane, należałob)7 teraz żywiej przystąpić do
dzieła. Także już ojciec księcia udzielił 1543 r. znacznej pomocy przez to,
że sprowadził 100 koni z F rankenji, dostarczył paszy i innych środków od
zarządów księstw opolskiego, raciborskiego i karniowskiego. Posłał także
zdolnego werkm istrza i własnemi końmi ściągał wody przez cały rok, i dla­
tego też dawali oni chętnie dziewiąte i dziesiąte.
W tym czasie wyeksploatowano tyle kruszców, że cena centnara kruszcu
nie wynosiła więcej niż 26 guldenów śląskich. Było 13 hut w ruchu, a jed­
nak niejeden gw arek nie m ógł przetopić swego kruszcu. Sprzedawali oni
tedy ołów z rosztów razem ze szmelcem.
Prosili oni, aby zanim doprowadzą dzieło do końca, mogli otrzymać
1000 talarów na 5 ósmych części gwareckich, będąc pewnymi, że prośba ich
będzie wysłuchana, gdyż koszta budowy sztolni wynosiły już 170000 flor.
W końcu prosili doktora o wstawiennictwo i chcieli, by się okazać
wdzięcznymi, aby ich mógł poznać jako dobroczynnych chrześcijan i przy­
jaciół.
W odpowiedzi na pisma H illera z Onolzbachu w r. 1593 posiało mu
gwarectwo 2 grzyw ny srebra.
Od tego czasu trafiają się bardzo skąpe wiadomości, zwłaszcza że ra ­
chunki sztolni, które się zachowały, sięgają tylko do r. 1602, tymczasem w r.
1602 nastąpiło uregulowanie gwarectwa, a w r. 1624 pomyślano o zapadnię­
ciach w sztolni. Jeszcze 22 października 1Ó02 wyszedł z K arm ow a rozkaz,
że każdy obywatel Tarnowskich Gór winien się wykazać, że rocznie wkłada
w górnictwo 50 guldenów, a także szlachta, która w Tarnowskich Górach
mieszkała, miała wspierać i rozwijać górnictwo, w przeciwnym razie miała
w przeciągu 6 tygodni opuścić miasto. Tó rozporządzenie odpowiadało zu­
pełnie ustrojow i m iasta górniczego, w którem tylko górnicy mieli prawo
z am ie s zki wan ia.
W krótce po objęciu bytomskiego państwa stanowego przez hrabiego
Henckla, zebrała się na żądanie jego Rada, złożona z górm istrza i przysięg­
łych, która się zastanawiała nad tern, czy polecałoby się, aby budowę sztolni
św. Jakóba prowadzono nadal, czy też pozwolono jej zniszczeć. Odpowiedź
wypadła negatywnie, gdyż wzięto pod uwagę i to, że gwarkowie bardzo
ucierpieli podczas wojny 30-letniej, szczególnie w r. 1621, a również okolica
sztolni została już bardzo wyczerpana z kruszców, które znajdują się poniżejpo zasiłki, a celem skuteczniejszego poparcia prośby udawano się do doktora
Jana Hillera, m argrabiówskiego radcy i lekarza przybocznego, w Onolzbachu.
Gwarectwo donosi jemu w r. 1593 ° wypadkach spowodu zawalenia się
sztolni i podnosi to, że książę zobowiązał się dawać rocznie 800 talarów, aby
wszystkie trudności były pokonane, należałob)7 teraz żywiej przystąpić do
dzieła. Także już ojciec księcia udzielił 1543 r. znacznej pomocy przez to,
że sprowadził 100 koni z F rankenji, dostarczył paszy i innych środków od
zarządów księstw opolskiego, raciborskiego i karniowskiego. Posłał także
zdolnego werkm istrza i własnemi końmi ściągał wody przez cały rok, i dla­
tego też dawali oni chętnie dziewiąte i dziesiąte.
W tym czasie wyeksploatowano tyle kruszców, że cena centnara kruszcu
nie wynosiła więcej niż 26 guldenów śląskich. Było 13 hut w ruchu, a jed­
nak niejeden gw arek nie m ógł przetopić swego kruszcu. Sprzedawali oni
tedy ołów z rosztów razem ze szmelcem.
Prosili oni, aby zanim doprowadzą dzieło do końca, mogli otrzymać
1000 talarów na 5 ósmych części gwareckich, będąc pewnymi, że prośba ich
będzie wysłuchana, gdyż koszta budowy sztolni wynosiły już 170000 flor.
W końcu prosili doktora o wstawiennictwo i chcieli, by się okazać
wdzięcznymi, aby ich mógł poznać jako dobroczynnych chrześcijan i przy­
jaciół.
W odpowiedzi na pisma H illera z Onolzbachu w r. 1593 posiało mu
gwarectwo 2 grzyw ny srebra.
Od tego czasu trafiają się bardzo skąpe wiadomości, zwłaszcza że ra ­
chunki sztolni, które się zachowały, sięgają tylko do r. 1602, tymczasem w r.
1602 nastąpiło uregulowanie gwarectwa, a w r. 1624 pomyślano o zapadnię­
ciach w sztolni. Jeszcze 22 października 1Ó02 wyszedł z K arm ow a rozkaz,
że każdy obywatel Tarnowskich Gór winien się wykazać, że rocznie wkłada
w górnictwo 50 guldenów, a także szlachta, która w Tarnowskich Górach
mieszkała, miała wspierać i rozwijać górnictwo, w przeciwnym razie miała
w przeciągu 6 tygodni opuścić miasto. Tó rozporządzenie odpowiadało zu­
pełnie ustrojow i m iasta górniczego, w którem tylko górnicy mieli prawo
z am ie s zki wan ia.
W krótce po objęciu bytomskiego państwa stanowego przez hrabiego
Henckla, zebrała się na żądanie jego Rada, złożona z górm istrza i przysięg­
łych, która się zastanawiała nad tern, czy polecałoby się, aby budowę sztolni
św. Jakóba prowadzono nadal, czy też pozwolono jej zniszczeć. Odpowiedź
wypadła negatywnie, gdyż wzięto pod uwagę i to, że gwarkowie bardzo
ucierpieli podczas wojny 30-letniej, szczególnie w r. 1621, a również okolica
sztolni została już bardzo wyczerpana z kruszców, które znajdują się poniżej

[madohora]

[madohora]

Pewna plotkarka z Tarnowskich Gór
Dziennie opowiadała stek bzdur
O tym co piszczy w trawie
Kto z kim bywa w barze
I że w mieście jest pełno dziur

[madohora]

przemysł maszyn. i metal., ponadto rozwinięty przemysł elektrotechniczny, materiałów budowlanych, odzieżowy i spoż.; ważny węzeł kol. (największa w Polsce stacja rozrządowa) i drogowy; Katedra i Klinika Psychiatrii Śląskiej Akad. Med.; w Reptach — Górnicze Centrum Rehabilitacji Leczn. i Zaw. oraz ośr. wypoczynku świątecznego; muzeum rud metali nieżel. (w kamienicy z XVI w., przebudowa XVIII w.), zabytkowa kopalnia, w podziemiach — rezerwat górniczy (XVII–XIX w.); wypełniona wodą Sztolnia Czarnego Pstrąga udostępniona do zwiedzania (przejazd łodzią); Skansen Maszyn Parowych, działa Stow. Miłośników Ziemi Tarnogórskiej i Inst. Tarnogórski.

[madohora]

W 1529 roku powstał w mieście Urząd Górniczy. Był to okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz miasta, w którym równie intensywnie rozwijały się handel i rzemiosło. Wtedy też wybudowano wiele do dziś istniejących kamienic. W połowie XVI w. Tarnowskie Góry były nie tylko największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku, ale także jednym z największych w Europie. Dnia 25 lipca 1562 r. Jerzy Fryderyk von Ansbach nadał Tarnowskim Górom herb oraz potwierdził wszystkie przywileje, które do tej pory zostały nadane miastu.

[madohora]

Z upływem lat wyczerpały się zasoby rud i na początku XX w. skończyło się wydobywanie kruszcu. W 1922 r. w wyniku Powstań Śląskich i Plebiscytu miasto zostało włączone do Polski. W nowej rzeczywistości Tarnowskie Góry nadal były siedzibą powiatu. Tę samą rolę miasto spełniało również po II wojnie światowej aż do 1975 r. Status powiatu Tarnowskie Góry odzyskały po reformie administracyjnej 1 stycznia 1999 r.

[madohora]

Piegłowski zmarł w 1773 r. Żonie zapisał jako wdowią oprawę 2000 złp. Nad osieroconymi dziećmi opiekę miał sprawować starosta siewierski Jan Zakrzewski. Nie był to najlepszy wybór. Zmieniony po kilku miesiącach nigdy nie rozliczył się z dzierżawy dóbr. Jego miejsce zajęli krewniacy żon Stefana: brat pierwszej i ojciec drugiej. Otrzymali oni na trzy lata dzierżawę dóbr Piegłowskich. Swoję pretensje wniosła wówczas Franciszka.

[madohora]

Niedziela w dolomitach

Nieczynny kamieniołom na pograniczu Tarnowskich Gór i Bytomia stanie się w niedalekiej przyszłości miejscem wypoczynku dla mieszkańców obu miast. Potężna dziura w ziemi, ziejąca tuż przy międzywojewódzkiej drodze nr 43 z Poznania do Katowic, po zakończeniu rekultywacji, udostępniona zostanie dla rekreacji. Tymczasem odkąd zaprzestano w 1997 roku eksploatacji dolomitu, przyroda w błyskawicznym tempie opanowuje tereny opuszczone przez człowieka. Okazuje się, że wcale nie rzadki to przypadek, kiedy na po przemysłowym terenie samorzutnie powstaje atrakcyjna przyrodniczo enklawa. Wojewoda katowicki w 1995 roku na terenie wyrobiska dolomitowego ustanowił stanowisko dokumentacyjne przyrody.

[madohora]

Można uznać za pewne, iż patrycjat - bogatsza i ważniejsza część mieszkańców miasta był w większości niemieckojęzyczny. Wśród pozostałych mieszczan częściej posługiwano się językiem polskim.

[madohora]

W XVI wieku było w Tarnowskich Górach dwóch kaznodziejów protestanckich. Jeden mówiący po polsku i drugi po niemiecku.

[madohora]

Bardziej wybredni tarnogórzanie - i zasobniejsi w gotówkę - mogli się uraczyć winem sprowadzanym z Węgier, Moraw, czy Austrii. Czasami trafiały się wina francuskie, a nawet greckie.

[madohora]

W okolicy Tarnowitz jest wiele pieców żelaznych; rachują, że im zwyczajnie piec wysoki czyni trzy do czterech tysięcy talarów intraty, ale jest tyż wiele pieców i mniejszych, które u drugich rudę kupują. Używają dosyć powszechnie węgla kamiennego, któren zdaje się dosyć obfity. W tej okolicy najlepsza ruda i dosyć znaczne roboty są grafa Henkla, któren z nich ma mieć do 16 000 talarów intraty. Rudy błotnistej nie topią, wszystko ruda górna, jako próbki okazują.

[madohora]

Moje ulubione miasto

[madohora]

[madohora]

przychód 67 182 flor. 2 gr. 4 hal.
wydatki 57263 „ 12 „ 8 „
więc zysk 9918 flor. 23 gr. 8 hal.
Co dotyczy gwarków sztolni św. Jakóba, to trzeba dodać, że Jakób
Rapp był pierwszy, który zgłosił sztolnię, i że sztolnię wciągnięto w księgę
hipoteczną w 1564 r. Jemu samemu zapisano s/32 części, a inni gwarkowie
mieli od 1 do części. Należy wymienić nazwiska pierwszych przedsię­
biorców tej ważnej sztolni, które widnieją w księdze kontrolnej od r. 1562
do 1573 na stronie 46. Jakób Rapp, H adrian H ornig, starosta górniczy
(hetman górny) i właściciel Radzionkowa, P io tr H artw ig, W olf K raus
dziesiętnik, Grzegorz Rachnitt, pisarz, U lrych von Pogrell, późniejszy staro­
sta, Grzegorz Emich, pisarz hutniczy, Bartel W inkler, Alexander Stur-
meńsky, Stanisław W unsam i Jan Gutacker.
Przedsiębiorstw o to znalazło uznanie, zwłaszcza że pod poziomem
sztolni dobywano kruszce. W iele części sprzedano, dziedziczono, i następnie
odpisywano albo dopisywano. M argrabia Jerzy Fryderyk zebrał wnet
z różnych małych części 9/32 razem, a wielu ze szlachty mianowicie Joachim
von der Dhann, E rn st von Falkenhan, Zygm unt von Burghausen jak rów ­
nież pożarniejscowi jak Jan Engelhardt z W rocław ia, wzięło udział w budo­
wie sztolni.
Przez częste od i dopisywanie powstały pewne niedokładności, spo-
wodu czego w r. 1580 dla lepszego i prędszego uporządkowania uregulowa­
no zorganizowane gwarectwo na nowo. T eraz i następnie figurowali jako
gwarcy pomiędzy innymi m argrabia Jerzy Fryderyk z 21/2 ósmej albo z 40
kuksami, E rn st von Falkenhan, Zygm unt von Burghausen, F ryderyk von
N atzlar, K arol Bytowski z Bytkowa i W ilhelm von Oppersdorf.
Odbywały się częste reorganizacje gwarectw, które, nie wliczając
uprzednich, nastąpiły w latach 1594, 1603, 1603 i 1609. W ielu udziałowców
odstąpiło, jak książęta lignicki i brzeski, mieszkańcy Olkusza, W rocławia,
Nysy i Brzega, odpadli także Scharfenbergowie z Reichensteinu, zato jed­
nak prz};stąpiły liczne urzędy skarbowe. W edług ostatniego regulatyw u
z dnia 15 października 1605, miał m argrabia Jan Jerzy 40 kuksów, miasto
K arniów 12, m iasto Głupczyce 12, wolne miasto górnicze Tarnow skie Góry
6, a m iasto Bytom 2 kuksy. Dziewięciu obywateli m iasta Bytomia posia­
dało 10 kuksów, a oprócz dwu osób w Nysie i Opatowicach, mieli różni
obywatele Tarnowskich Gór resztę, 44 kuksy.
Od tego czasu wiadomości o sztolni są tak skąpe, że nie da się z hi-
storji sztolni tej nic godnego pamięci przytoczyć, jak tylko to, że gwarków
coraz więcej ubywało, i że do r. 1755 używano różnych środków przymusu

[madohora]

owi Polski, to mieli płacić grzywnę. W spraw ie drzewa przywilej ten
powiada, że w państwie bytomskiem jest mało lasów, a potrzeba wymaga,
żeby je o ile możności oszczędzano i ochraniano. Pozwolono tedy na do­
starczenie drzewa z lasów kochłowickich, ale tylko do budowy sztolni, a po-
zatem do niczego. Nieckowe i daniny od srebra zostały darowane.
O dalszym postępie robót przy tej sztolni bardzo mało zachowało się
wiadomości, jednak z następującego ustępu sprawozdania, sporządzonego
przez górm istrza Jana Trappa w r. 1571, można niecoś wnioskować. Mówi
on: „że jakkolwiek sztolnia znajduje się w okazałej budowie, to jest jednak
wątpliwem, czy da jakie korzyści, tem bardziej że do Lyszcza brakuje je­
szcze 1700 łatrów, a nim się do pokładów kruszcowych dojdzie, jeszcze długo
może potrwać.
Jeżeliby więc długość sztolni miała wynosić, jak wyżej wspomniano,
2310 łatrów aż do Lyszcza, to ujechano dotąd 600 łatrów, jednak wliczono
do tego zapewnie otw artą roszę, która jeszcze do dziś dnia istnieje.
Nie należy o tem wcale wątpić, że sztolnię tę bardzo żywo prowadzo-
no, gdyż nietylko już w r. 1573 gwarectwo sztolni krakowskiej zgłosiło 36
szybów w jej okolicy, ale rozpoczęło już 1574 żądać dziewiątego sztolni od
sąsiednich kopalń repeckich i w Lyszczu. Jedni z nich starali się udowod-*
nić, że sztolnia krakowska im jeszcze żadnej pomocy nie daje, inni znowu
widocznie na te żądanie się zgadzali.
Postanow iono zrobić ugodę, którą zaw arto 14 września 1574 roku.
Dziewięć gwarectw oświadczyło gotowość oddawania dziewiątego celem
zachowania dobrej przyjaźni, aby panowie gwarkowie tem intensywniej m ogli
prowadzić odbudowę, aby tak całe górnictwo mogło za „sprawa Boga“ le­
piej się rozwijać. W r. 1575 sprzedał Jerzy Em ich Janowi Schreckingero-
wi, obywatelowi krakowskiemu 2 kuksy tej sztolni.
O dalszym postępie tej sztolni i jej zaletach znajduje się dobra wiado­
mość w sprawozdaniu górm istrza M anna z Goldwonachu z dn. 12 lipca
1577 do m argrabiego Jerzego Fryderyka. Książę ten wysłał go z F ra n -
konji na Górny Śląsk, aby zbadał tamtejsze jego kopalnie. Mówi on: „że
sztolni, którą ci z K rakow a prowadzą, nie potrzebuje się sztolnia św. Jakóba
w przeciągu 50 lat obawiać, oprócz tego będzie o półtrzecia łatra głębsza od
sztolni św. Jakóba nie może ona jej zrobić konkurencji, gdyż jak pisze, to
szto’nia św. Jakóba jest o 8 lat starsza od krakowskiej, ale wnet dojdzie się
nią do kruszców, osuszy się kopalnie i szyby, dlatego byłoby korzystnie dla
księcia, gdyby otworzył kopalnie, gdyż sztolnią św. Jakóba za ludzkiej pa­
mięci się tak daleko nie dojdzie“. Jak trafne było to przypuszczenie i ja

[madohora]

Niebezpieczna jest także próba wspinaczki po skalnej ścianie. W odróżnieniu od np. skałek jurajskich, dolomit absolutnie nie nadaje się do trenowania alpinizmu. Skała dolomitowa jest niezwykle krucha, łatwo poddaje się działaniu wody. Kiedy zimą woda wchodzi w szpary skalne zamarzając, w następstwie bloki skalne obrywają się i osuwają.

[madohora]

W 1998 i 1999 roku naukowcy z Głównego Instytutu Górnictwa w Katowicach przeprowadzili badania pustek pogórniczych m.in w dzielnicy Sowice i w parku w Reptach. Przydałyby się, aby takie badania objęły teren całego miasta. Byłyby one przydatne ze względu na ochronę zasobów wodonośnych i lokalizację budownictwa. Jednak byłoby to bardzo kosztowne i bez wsparcia ze strony np. zagranicznych funduszy nie ma co na to liczyć.

[madohora]

W tym roku chrześcijanie obchodzą Wielki Jubileusz 2000-lecia od narodzin Chrystusa. Zasadniczym celem tego Roku Jubileuszowego tak jak w Starym Testamencie ma być idea wzajemnego przebaczenia, darowania długów i otwierania się na drugiego człowieka - mówi ks. dziekan Zygmunt Trocha.

[madohora]

W tak lakoniczny sposób opisywała "Gazeta Górnośląska" z 22 listopada 1884 oddanie do użytku pierwszego na Górnym Śląsku regionalnego, międzygminnego wodociągu. Wodę tłoczono z wyrobisk kopalni rud srebrno-ołowiowych Fryderyk w Tarnowskich Górach przez ujęcie na szybie Adolfa (obecnie Staszica) do Królewskiej Huty.

[madohora]

Kończąc te rozważania myślę, że herb miejski z 1562 r. mógłby dobrze służyć nie tylko miastu, ale może nawet bardziej niedawno odtworzonemu powiatowi.

web.archive.org/web/20120303110113/http://www.montes.pl/Montes_1/montes_nr_01_06.htm

[madohora]

Choć wyrok nie jest znany, przestępstwo to z pewnością musiało zostać surowo osądzone. Dzisiaj - w bardziej humanitarnych czasach - za przestępstwo takie grozi od 5 do 25 lat pozbawienia wolności (art. 310 KK).

[madohora]

Sedlaczek i król

Najbardziej z winem w Tarnowskich Górach związane jest nazwisko Sedlaczka. Wedle legendy człowiek o tym nazwisku miał pojawić się w otoczeniu króla polskiego Augusta II Mocnego. Polski władca przejeżdżał przez miasto. Jego towarzyszką podróży była Aurora Königsmark, znana także jako hrabina Cosel. Wydarzenie to opisał w swym poemacie mistrz pocztowy Hildebrand, a przetłumaczył kronikarz Jan Nowa

[madohora]

Jan Sedlaczek - ten najbardziej znany - urodził się 24 maja 1756 r. Najprawdopodobniej we Wrocławiu. Od 1786 r. w budynku starostwa prowadził kram, wyszynk i winiarnię. Dnia 1 listopada 1805 r. nabył on od starosty bytomskiego, hrabiego Erdmana Gustawa Henckel von Donnersmarck budynek dawnego starostwa. Kosztowało go to 1800 talarów.

[madohora]

[madohora]

Slotta i Modrzyński ze zdjęciami serwisu podróżowali po okolicy, próbując znaleźć pozostałości przedstawionych na obrazkach obiektów.
- Nie znaleźliśmy śladu tylko po fabryce cementu w Strzybnicy - wspomina Modrzyński.

[madohora]

W 1664 roku cesarz Leopold I Habsburg zatwierdzając dawne przywileje miasta. uczynił to z jednym wyjątkiem. Dla siebie zastrzegł tzw. Ius Patronatum, tj. prawo do opieki nad kościołem. Niekatolikom zakazano obejmowania jakichkolwiek urzędów i godności we władzach miasta. Nakazano im także cztery razy do roku chodzić na ofiarę do kościoła katolickiego.

[madohora]

Na utrzymanie kościoła wyznaczono w 1529 roku podatki od wydobywanego kruszcu. Ustalono, że na potrzeby duchownych będzie przeznaczony od każdej marki srebra jeden grosz. Na rzecz szkoły przeznaczono z rudy 1/96 urobku od każdej kopalni, a od każdej sztuki ołowiu wycinano tzw. "haki". W 1566 roku ustanowiono opłatę od każdej faski glejty po 6 halerzy. Można sądzić jednak, iż wobec kryzysu górnictwa w XVII i XVIII wieku przyznane sumy nie wpływały. Dodatkowo miasto od ok. 1690 r. trapił dosyć poważny kryzys gospodarczy. W 1701 r. miasto dotknęła poważna tragedia wielkiego pożaru. Zniszczenia odbudowywano przez kilka następnych lat. W 1713-1714 r. wielkie deszcze prawdopodobnie przyczyniły się do klęski zarazy w roku kolejnym, itd.

[madohora]

Parafia tarnogórska jak i cała ziemia bytomska i położona bardziej na południe ziemia pszczyńska należały do diecezji krakowskiej. Powodem tego było, iż w odległym średniowieczu obydwa te regiony należały do Małopolski. Dopiero w 1179 r. zostały przyłączone do Górnego Śląska (za czasów protoplasty tutejszej linii Piastów Mieszka I Plątonogiego). Zmiana nastąpiła dopiero po upadku państwa polskiego i jeszcze później po upadku Napoleona w 1821 r. kiedy to na podstawie bulli papieskiej całość ziem Śląska znalazła się w diecezji wrocławskiej

[madohora]

FRYDERYK SKOBEL-CHUDOBA (...) WSPOMNIENIE
Z PODRÓŻY ODBYTEJ DO ZDROJOWISK ŚLĄSKICH 1853

(...) Śląsk Górny, przypominający mi, na pierwszy rzut oka, swymi piaszczystymi równinami i borami pełnymi wszelkiej zwierzyny rodzinne Mazowsze, był z początku przez rząd pruski lekceważony, zapewne z przyczyny nieurodzajnej ziemi i ubóstwa ludności. Dziś on stanowi jedną z najpiękniejszych prowincyj korony pruskiej.

[madohora]

[madohora]

W czasie II wojny światowej niemiecka nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę na nową, całkowicie ahistoryczną - Waldborn.

[madohora]

Brusiek (niem. Bruschiek) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin.

[madohora]

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Brusiek”

[madohora]

Podziemia tarnogórskie i i
1563 prowadził sztolnię na własną rękę. W edług podania z r. 1567, wycią­
gały wody do sztolni trzy odwadniarki konne, musiano jednak niższe przodki
opuścić spowodu wielkich kosztów, jak to wynika ze spraw ozdania z r. 1584.
Już dawniej przypuszczano, jak to głosi karniowski rząd w r. 1571, że
chociaż gwarkowie ściągają wody z niższego poziomu dwu, trzystu czy także
czterystu końmi, i z tej przyczyny m ają wielkie ułatwienie, tak że wody te
tylko niecałe 2 łatry potrzebują wyciągać, a nie 12 aż na powierzchnię, to
jednak niższy poziom mógłby być zalany i dlatego należy bić wyższy ganek,
aż się natrafi na kruszec, którego się w ciągu roku spodziewano. Trw ało to
jednak 1 i 3A roku. Zauważono dalej, że niektórzy gwarkowie grali na
zwłokę przy oddawaniu swych części, a rząd sam już 21000 flor. przebudował
i dlatego nie mógł już żadnych udziałów brać więcej, chciano się jednak
zwrócić do margrabiego, aby udzielił obiecanego wsparcia. Dowodzono
wreszcie, że w razie upadku tarnogórskiego górnictw a powstanie nietylko
szkoda, jak to zwykle bywa, ale i pośmiewisko i -wstyd. Książęce rozstrzyg­
nięcie z r. 1571 opiewa, że książę żadnych udziałów w sztolni więcej nie
weźmie, ale udzieli na 4 lata zwolnienia od dziesięciny i zwolni dwa szyby
w sąsiedztwie od opłat.
Poprzednia wiadomość o kurzawce potwierdza się tem, że 17 czerwca
i 573, dzień przed odkryciem, zapadła się główna sztolnia i odwadniarka
razem z końmi i ludźmi. Sądzono, że wszystko stracone, ale po należytem
przygotowaniu wprowadzono znowu wszystko w ruch. I w następnym cza­
sie zdarzały się podobne wypadki, jak o tem świadczy podanie gwarków
sztolni z r. 1592, w którem się skarżą na wody i kurzawkę w sztolni i oko­
licznych rewirach. Już w r. 1591 nastąpiły różne zapadnięcia w kurzawce
i z tej przyczyny kruszconośne, szyby zostały zalane i zaszlamowane.
Od roku już starano się doprowadzić wszystko do porządku, co kosz­
towało 7000 florenów, ale sztolnia była jeszcze nadal zawalona. Gwarectwo
prosiło tedy o zapomogę w wysokości 5000 talarów i o tyle ileby zdołano
zebrać. W razie nieotrzymania pieniędzy, oświadczyło, że nie włoży ani fe-
nyga ani halerza w budowę sztolni i wogóle w górnictwo. Niewiadomo jak
sprawę załatwiono.
Dokonywanie zaś odkrywki w celu przeprowadzenia sztolni wśród
kurzawki, będzie się każdemu kto zna sztolnie tylko w układzie gankowym
i tw ardych złożach, wydawało bardzo dziwnem. W okolicy Tarnowskich
Gór zastosowano jednak ten kosztowny środek nietylko w r. 1594 przy sztolni
św. Jakóba, lecz także w nowszych czasach w r. 1789 przy sztolni „Bożej
Póm ocy“ .
Główny ganek sztolni św. Jakóba dochodzi już w r. 159Ó aż do m ia­
sta i pod nie. Ponieważ jednak chciano tą sztolnia otworzyć stare zato

[madohora]

N O W A S Z T O L N IA B Y TO M SK A
O tej sztolni nie można niczego podać, jak tylko to, że miasto Bytom
chciało w r. 1603 rozpocząć budowę sztolni.

[madohora]

Użytek podziemnych wód i a rn o g ó rs k ic h
W yżyna tarnogórska, szczególnie najbliższa okolica m iasta nadzwy­
czaj uboga w wodę, okoliczność, której przyczyny należy szukać w charak­
terystycznej właściwości, w górnictwie. Dotyczy to jednak tylko wyższych
poziomów, zwłaszcza zwyczajne studnie nie wystarczają tutaj. Dopiero
w stosunkowo wielkiej głębokości znajdują się ogromne ilości wody, które
m ogą być użyte do zaopatrzenia centralnego całych okolic, a z którem i gó r­
nictwo kruszcowe miało przez wieki całe do walczenia. W ody te sposobem
naturalnym pochodzą z opadów atmosferycznych, które przefiltrowane gro­
madzą się w urobiskach, czeluściach dawnych kopalń tarnogórskich, które
już w średniowieczu wzięły swój początek, a następnie z przerwam i dotrwały
do wojny światowej. Liczne podziemne w dolomicie i wapieniu przepro­
wadzone sztolnie, ganki łączą się wzajemnie i prowadzą wystarczające masy
wód ku szybie Kohlera, ku wodociągowi miejskiemu.
Dopływ wody jest stały i wynosi według ogólnego oszacowania 3 me­
try kubiczne na minutę. N adm iar wody uchodzi do tzw. ganku Redena,
znajdującego się około jeden m etr niżej. Stąd płynie część wody ku za­
chodowi, do sztolni „Bożej Pom ocy“ podczas gdy reszta masy wodnej
w ganku Redena najpierw na wschód, a dalej na południe przez szyb Pauliny
do sztolni Fryderyka odchodzi, na której wschodnim wylocie znajduje się
-sławny fiskalny wodociąg, szyb Staszyca, dawniej Adolfschacht, który zaopa­
truje w wodę okręg królewsko — hucki. Tak więc przez całe stulecia z wy­
trw ałością prowadzona budowa wielkiego i rozgałęzionego systemu sztol­
niowego, stw orzyła wreszcie bazę nietylko do uregulowanego wydobywania
kruszców, leżących powyżej poziomu sztolni, ale zarazem przyczyniła się do
zaopatrzenia całych m iast i wiosek w dobrą wodę do picia.
Aż do r. 1835 był fiskus obowiązany do zaopatrzenia m iasta w wodę.
'Obowiązek ten spoczywał na fiskusie i opierano go na fakcie, że państwowa
kopalnia Fryderyka odebrała studniom miejskim wodę. Um ową z r. 1835 roz­
wiązało państwo sprawę w ten sposób, że zastanowiwszy ruch kopalniany
w zachodnio-północnej części obszarów miejskich, pod górą Redena, oddało
m iastu oprócz 8000 talarów odstępnego na własność 56 metrów głęboki szy

[madohora]

Wojna o majątek dobiegała końca. Ambitna podkomorzyna ostatecznie przegrała sprawę w sądzie. Aby zapewnić sobie jakąś egzystencję wyszła powtórnie za mąż za Michała Bontaniego. Ten ostatni był człowiekiem nowym w księstwie. Niewiele wcześniej został przez biskupa Sołtyka nobilitowany. Małżeństwo ze szlachcianką - choć nie bogatą - było dla niego dodatkowym atutem

[madohora]

Wśród tej gęstwiny naukowcy spostrzegli ślady bytowania wielu zwierząt, m.in. lisów czy saren. Kopce i nory świadczą o zamieszkiwaniu przez karczownika ziemnowodnego. Park stał się ostoją dla wielu gatunków ptaków, także takich, których nazwy niewiele mówią zwykłym ludziom, że tu wymienić choćby takie gatunki jak kwiczoł, siniak, potrzeszcz, czy dzwoniec.

[madohora]

"Z łaski Bożej, My Jan Xiąże Opolski w Śląsku, Xiążę Głogowski, Raciborski i Pan na Bytomiu, i My Jerzy, margrabia Brandenburski, w Śląsku i Prusiech, Pan Xięstwa Raciborskiego, Karniowskiego, Szczecińskiego, kaszubów na Pomorzu i Sorbów, Burgrabia w Nurmberku i Xiążę w Rudzie i Boguminie, wyznawamy i wiadomo czynimy tym listem przed wszystkimi, od nas, naszych potomków i Xięstwa, ze względu na ogólną korzyść dla naszych doradców, dla wspierania i rozwoju naszych kopalń wszędzie, mianowicie w Opolskiem, Głogowskiem, Raciborskiem i naszem państwie bytomskiem, oraz w Karniowskiem, Głubczyckiem i Bogumińskiem ustanowiliśmy i uchwaliliśmy niżej napisana swobodę..." Tak według kronikarza Jana Nowaka rozpoczynał się dokument, który można uznać za zaranie historii naszego miasta. Choć nie ma tu jeszcze mowy o samym grodzie gwarków jest już o górnictwie, a to właśnie ono stało się podstawą jego bogactwa i wielkości.

[madohora]

Wart podkreślenie jest także fakt posiadania przez ten herb klejnotu i labrów. rzecz niezmiernie rzadko spotykana i charakterystyczna bardziej dla heraldyki szlacheckiej. Można rzec, iż Tarnowskie Góry zostały tym samym w szczególny sposób wyróżnione.

[madohora]

Pan Bergmann, urodzony w Krakowie, biegły mineralogista, człowiek uczony i przyjemny, oprowadzał mię po wszystkich warsztatach.
Bogate są ołowiane rudy tutejsze, wydają bowiem 65 od sta, czystego atoli srebra l, najwięcej l i 1/2 łuta na cetnarze, a na rok 1300 grzywien, 10 000 cetnarów ołowiu i 4000 glejty

[madohora1]

[madohora1]

[madohora]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]