KRAKÓW

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na wystawie jest też osobna ekspozycja szopek zrobionych przez dzieci

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ZABAWNE IFORMACJE DLA DZIECI CO MAJĄ ZROBIĆ ABY WZIĄĆ UDZIAŁ W KONKURSIE

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ŚRODKOWA SZOPKA WYKONANA JEST PRAWIE W CAŁOŚCI Z MAKARONU
Główna konstrukcja - makaron rurki
Dwie wieże oraz ozdoby na choince - makaron kokardki
Żłobek - makaron cienkie nitki (spaghetti)
Choinka - pomalowane na zielono makaron świderki

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

,.

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

[madohora]

,

[madohora]

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

KRAKÓW JAK PODAJE ŹRÓDŁO ZDJĘCIE MOŻE POCHODZIĆ Z 1914 ROKU

[madohora]

Na Rynku Głównym i w jego sąsiedztwie znajdują się ważne zabytki – Kościół Mariacki, Sukiennice, Kościół św. Wojciecha czy wieża ratuszowa, pozostałość ratusza zburzonego w 1820 r.

[madohora]

Kamienne Sukiennice do poł. XIV w.
Pierwowzorem dzisiejszych Sukiennic były drewniane kramy sukienne otoczone dookoła budami, jatkami i straganami. W akcie lokacyjnym książę zobowiązał się do wystawienia sukiennic. Stanowiły one podwójny rząd kramów z uliczką pośrodku, która na noc była zamykana z obydwu stron. Około roku 1300 aleję z kramami zadaszono, co nadało im wygląd hali targowej. W takiej formie przetrwały do połowy XIV wieku

[madohora]

Współcześnie w Sukiennicach znajdują się dwa rzędy kramów, głównie z biżuterią, pamiątkami czy rękodziełami. Obecnie na piętrze Sukiennic (w dawnym szmatruzie) znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego. Na parterze Sukiennic znajduje się również słynna kawiarnia Noworolski. Pod zewnętrzną częścią sukiennic jako ciekawostkę obejrzeć można zachowane zabytkowe i sprawne oświetlenie gazowe.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

TA SZOPKA ZŁAPAŁA MNIE ZA SERCE. ZROBIONA PRZEZ DZIECI Z PLACÓWKI OŚWIATOWO - WYCHOWAWCZEJ W ŁONIOWIE.
W szopce siedzi smutny aniołek z piłką w ręku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wedle tradycji w tym miejscu miał głosić kazania św. Wojciech, a na pamiątkę tego wydarzenia miał powstać drewniany kościółek. Podczas badań archeologicznych odsłonięto pod obecną budowlą relikty wcześniejszej, murowanej, z przełomu X i XI wieku. Obecna romańska świątynia powstała w 2. połowie XI lub na początku XII wieku. W 1404 roku, dzięki bp. Piotrowi Wyszowi Radolińskiemu, kościół został prebendą uniwersytecką. W 1453 wygłaszał tu swoje kazania Jan Kapistran. Na początku XVII w. budowla uległa barokizacji: podwyższono ściany kościoła, całość budowli nakryto kopułą, wytynkowano romańskie mury oraz wybudowano od strony zachodniej nowe wejście. Przebudową kierowali prof. Walenty Fontana oraz ks. Sebastian Mirosz. W 1711 roku dobudowano zakrystię, w 1778 – kaplicę bł. Wincentego Kadłubka

[madohora]

Wieża ratuszowa – gotycka wieża z XIV wieku znajdująca się na Rynku Głównym w Krakowie, o wysokości 70 m. Ocalała ze zburzonego w 1820 roku ratusza – wówczas głównego gmachu administracyjnego Krakowa.

[madohora]

Podczas ostatniej renowacji wieży w latach 1961-1965 przeprowadzonej przez Wiktora Zina i Władysława Grabskiego, zrekonstruowano wykusze na wysokości pierwszego piętra i sklepienia pierwszego piętra, a także poddano konserwacji hełm i okładzinę. Umieszczono wtedy także przed schodami parę kamiennych lwów z pocz. XIX wieku, pochodzących z klasycystycznego pałacu Morstinów w Pławowicach.

[madohora]

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zwany także kościołem Mariackim – jeden z największych i najważniejszych, po archikatedrze wawelskiej, kościołów Krakowa, od 1962 roku posiadający tytuł bazyliki mniejszej. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski

[madohora]

Z kolei w latach 1392-1397 polecono mistrzowi Mikołajowi Wernerowi lepsze doświetlenie kościoła. Budowniczy obniżył mury naw bocznych, a w magistralnych wprowadził duże otwory okienne. W ten sposób halowy układ świątyni zmienił się na bazylikowy

[madohora]

Na początku XIX wieku, w ramach porządkowania miasta, zlikwidowano przykościelny cmentarz. W ten sposób powstał plac Mariacki

[madohora]

Wieża niższa, o wysokości 69 metrów, przeznaczona jest na dzwonnicę kościelną. Wzniesiona na planie kwadratu, posiada wyraźnie zaznaczony na całej wysokości gzymsami i oknami, podział kondygnacyjny. Na piętrze znajduje się renesansowa kaplica pod wezwaniem Nawrócenia św. Pawła (Kaufmanów). Na zewnątrz obok okna kaplicy, pod trójspadowym daszkiem jest zawieszony dzwonek "za konających", odlany przez Kacpra Koerbera z Wrocławia w 1736. Wieżę nakrywa późnorenesansowy hełm, wykonany w 1592, składający się z eliptycznej kopuły, osadzonej na ośmiobocznym bębnie i zwieńczoną ażurową latarnią. W narożnikach ustawione są cztery mniejsze kopułki na niskich, sześciobocznych podstawach. Zawieszony jest w nim dzwon zegarowy z 1530 (średnica 135 cm), obecnie nieużywany

[madohora]

Ołtarz główny dedykowany Marii zdobi wielkie późnogotyckie retabulum wykonane w latach 1477-89 przez Wita Stwosza, który jest chef d'oeuvre artysty Krakowa i Norymbergi. Liczący ok. 13 × 13 m poliptyk, składa się z głównego korpusu – szafy z pełnoplastycznymi rzeźbami tworzącymi dwie sceny – Zaśnięcie i Wniebowzięcie Panny Marii, dwóch par skrzydeł ruchomych i nieruchomych. Kontynuacją głównego wątku jest umieszczona na zwieńczeniu Koronacja NMP w asyście dwóch głównych patronów Polski – świętych Stanisława i Wojciecha. Na skrzydłach bocznych rozmieszczono płaskorzeźbione przedstawienia tworzące dwa cykle z życia Marii i Jezusa Chrystusa. Podstawę tworzy predella z wątkiem Drzewa Jessego

[madohora]

Pozostałe wyposażenie

Obok ołtarza znajduje się renesansowe cyborium, zaprojektowane w 1552 przez włoskiego rzeźbiarza i architekta Jana Marię Padovano, ufundowane przez krakowskich złotników Andrzeja Mastelli i Jerzego Pipana. Bogato rozbudowana architektonicznie, budowla wykonana jest z kamienia piaskowego z dodatkiem wielobarwnych marmurów. Od naw oddziela cyborium tralkowa balustrada i ażurowe bramki, odlane w brązie w 1595 przez Michała Otto, który ozdobił je herbami Polski i Litwy. Jest tu również chórek z zabytkowymi organami.

Naprzeciwko cyborium znajduje się nagrobek rodziny Montelupich (Wilczogórskich), którego pochodzenie należy wiązać z warsztatem postgucciowskim (1600-1603). W środkowej części nagrobka znajdują się rzeźbione w marmurze popiersia fundatorów: Sebastiana Montelupiego i jego żony Urszuli z Bazów oraz Walerego Montelupiego wraz z żoną Heleną z Moreckich. W zwieńczeniu umieszczono kartusze herbowe i alegoryczne postacie: Męstwa, Wstrzemięźliwości oraz Roztropności

[madohora]

Kaplica św. Michała Archanioła

Ulokowana jest na piętrze nad kruchtą. Powstała w 1443 staraniem Jana Baomgarta; opiekowali się nią kuśnierze. Ołtarz z wizerunkiem Matki Boskiej Różańcowej pochodzi z poł. XVII wieku. Na ścianach polichromia autorstwa Jana Bukowskiego z początku XX wieku

[madohora]

Kaplica Aniołów Stróżów (Pernusowska, Męki Pańskiej)

Ulokowana na piętrze nad kruchtą. Znajduje się w niej wykonany prawdopodobnie przez Stanisława Stwosza tryptyk z legendą św. Stanisława

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska (dawniej też platea Sancti Floriani, czyli ulica Świętego Floriana, także ulica Tworzyjańska) – ulica na Starym Mieście w Krakowie. Biegnie od północno-wschodniego narożnika Rynku Głównego do Bramy Floriańskiej i ma 335 m długości. Nazwa pochodzi od Bramy Floriańskiej, która zamyka od północy perspektywę ulicy i prowadzi w kierunku kościoła św. Floriana. Ulica ta wyznacza początek Drogi Królewskiej w Krakowie.

Ulica została wytyczona już na planie lokacyjnym w 1257 i jej nazwa nie zmieniła się przez ponad 700 lat, zmieniały się natomiast domy przy niej stojące. Początkowo były gotyckie, później przebudowano je w stylu innych epok: renesansu, baroku itd. Ponad 20 kamienic przy ul. Floriańskiej wyróżnia się bogactwem architektury i wystroju wnętrz. Podczas prac remontowych robotnicy budowlani, odnawiając wnętrza kamienic, natrafiają na zamurowane portale, polichromowane stropy, zasypane gruzem gotyckie piwnice. Zabiegi konserwatorskie przywracają dawny wygląd starym kamienicom.

W 1330 r. było już przy ul. Floriańskiej co najmniej 10 domów, zaś pod koniec XV w. większość jej zabudowy była już murowana. Początkowo zabudowa ulicy miała charakter w przeważającej części mieszkalny. Tutejsze domy należały zazwyczaj do zamożnych warstw mieszczaństwa, a także szlachty. Od końca XVIII wieku powstawały przy ul. Floriańskiej liczne domy zajezdne i hotele, restauracje i muzea, stopniowo wypierające tradycyjną funkcję mieszkalną. W 1882 r. uruchomiono na ul. Floriańskiej linię tramwaju konnego przekształconą następnie (w 1901 r.) w linię elektryczną (dziś już nieistniejącą).

Ulica Floriańska jest pierwszym elementem dawnego traktu na Warszawę i na północ. Jej historycznym przedłużeniem jest Ulica Warszawska.

[madohora]

Nr 6. Kamienica "Pod Okiem Opatrzności" – nazwa pochodzi od jej godła, została zbudowana w 1835 r. na miejscu zawalonej w XVIII w

[madohora]

Nr 12. Kamienica "Cyrusowska" – pochodzi z XVII wieku. W 2009 roku została odrestaurowana

[madohora]

Nr 18. Kamienica "Pod Koniem" – w XVI w. mieszkał w niej kowal Stanisław Gostkowicz i dlatego miała ona takie godło. W XIX w. znajdowała się w tej kamienicy redakcja i drukarnia "Gazety Krakowskiej". Obecnie mieści się tu galeria sztuki współczesnej (Galeria Pauza)

[madohora]

Nr 34. W tej kamienicy urodził się Wojciech Stattler – profesor Krakowskiej Szkoły Malarskiej, nauczyciel Jana Matejki, przyjaciel Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego. Znajduje się w niej Galeria Sztuki Współczesnej

[madohora]

.

[madohora]

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Brama Floriańska, o której źródła pisane wspominają od 1307 roku, była jedną z bram w murach obronnych. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; tutaj też zaczynała się Droga Królewska na Wawel.

Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. W latach 1565-1566 w pobliżu Bramy Floriańskiej zbudowany został Arsenał Miejski. W XVI w. mieściły się w Bramie stajnie miejskie. W 1694 r. przeprowadzony został jej gruntowny remont. Na początku XIX wieku planowano zburzyć mury. W ich obronie stanął prof. Feliks Radwański, który pisał: Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom[2]. 13 stycznia 1817 r. Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu dla potomnych fragmentów średniowiecznej fortyfikacji. Zachowano więc części murów, w tym Barbakan i Bramę Floriańską

[madohora]

[madohora]

TAK AUTOR RYCINY ZOBRAZOWAŁ 'DROGĘ POCIĄGIEM Z KRAKOWA DO ZAKOPANEGO'

[madohora]

[img][/img]*

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Tu do powiedzenia mam nie wiele
Szopka zrobiona z samych pudełek

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Zima. Śnieg wszędzie więc nowa bieda
Bo na ławeczce usiąść się nie da
A jak się nie da to słów powiem nie wiele
Trzeba dalej iść na spacerek

[madohora]

Barbakan w Krakowie (zwany też potocznie Rondlem) – barbakan, najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich w Krakowie.
Barbakan w Krakowie (zwany też potocznie Rondlem) – barbakan, najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich w Krakowie.

Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona. Mury szyi posiadały wewnątrz hurdycje spoczywające na arkadach oraz były zaopatrzone w otwory strzelnicze. Do Barbakanu prowadziło wejście od strony Kleparza. Było ono umieszczone prawie równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało załodze ostrzeliwanie ogniem flankowym napastników atakujących bramę. Do dwóch bram fortecy wiodły mosty zwodzone, przerzucone nad wyłożoną kamieniami fosą o 24-metrowej szerokości i 3,5-metrowej głębokości. Ponadto od strony Kleparza znajduje się znacznie wysunięta na zewnątrz przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda. Przybudówka ta związana była z funkcjonowaniem bram i mostów zwodzonych.

[madohora]

[madohora]

Został wzniesiony w latach 1498-1499 za panowania króla Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko-tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Według oceny specjalistów w okresie od XV do XVIII wieku był fortecą nie do zdobycia.

[madohora]

[madohora]

Na barbakanie znajduje się płyta poświęcona Marcinowi Oracewiczowi. Jak głosi legenda, podczas konfederacji barskiej, gdy zabrakło mu amunicji przy obronie Krakowa, nabił karabin guzikiem od czamary i zabił rosyjskiego dowódcę Panina.

Obecnie barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Wykorzystywany jest jako miejsce ekspozycji różnorodnych wystaw, jako arena walk sportowych np. mistrzostw Polski w szermierce bądź historyzowanych walk rycerskich i tańców dworskich.

Są także organizowane przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino – średniowieczne kino letnie w Barbakanie

[madohora]

W ubiegłym stuleciu wystawiono w barbakanie wóz Drzymały – symbol oporu wobec germanizacji.

WÓZ DRZYMAŁY" target="_blank" rel="nofollow">https://forum.gazeta.pl/forum/w,49353,129099221,143814444,Re_Kto_z_was_pamieta_woz_Drzymaly_.htmlWÓZ DRZYMAŁY

[madohora]

W ubiegłym stuleciu wystawiono w barbakanie wóz Drzymały – symbol oporu wobec germanizacji.
WÓZ DRZYMAŁY

[madohora]

W 1927 na noc przed pogrzebem złożono w barbakanie prochy Juliusza Słowackiego.

SPROWADZENIE SŁOWACKIEGO NA WAWEL

[madohora]

W 1816 senator Feliks Radwański w swoim „Votum oddzielnym” w obronie Barbakanu i Bramy Floriańskiej przed wyburzeniem użył m.in. argumentacji, iż do pozbawionego tych fortyfikacji centrum miasta wtargną silne wiatry północne i północno-zachodnie, narażając mieszkańców na częste fluksje, reumatyzmy, a może i paraliże. Tymczasem dekret cesarski wydany w Wiedniu jeszcze w roku 1806 zalecał zburzenie warowni właśnie ze względów sanitarnych i zdrowotnych. Ostatecznie zwyciężyły argumenty Radwańskiego

[madohora]

W roku 1910, w związku z obchodami 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem, powstał projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej, której autorami mieli być Jan Styka i Tadeusz Styka. Artyści przyjechali z Paryża do Krakowa specjalnie w tej sprawie jeszcze w 1909 roku, aby przedstawić szkice panoramy Komitetowi Grunwaldzkiemu. Wydali też broszurę pt. "Grunwald w Rondlu Bramy Floriańskiej". Pomysł wywołał ożywioną dyskusję, której echa znajdujemy m.in. w utworach Boya pisanych do Zielonego Balonika. Sprawę panoramy w Barbakanie ostatecznie rozstrzygnęła urzędująca w Wiedniu Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami, odmawiając zgody na to przedsięwzięcie. Negatywną decyzję motywowano obawą przed narażeniem historycznej budowli na uszkodzenie. Dodajmy, że tzw. Diorama Grunwaldzka, Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego, była eksponowana w specjalnie zbudowanym drewnianym budynku na placu św. Ducha

[madohora]

[madohora]

Niestety w tym roku nie dotarłam na Szopki do Krakowa:
po pierwsze tak mnie grypa ścięła z nóg, że dwa tygodnie przeleżałam w łóżku
a po drugie w tym roku Krzysztofory są w remoncie i wystawa została gdzieś przeniesiona - nie bardzo wiedziałam gdzie

[madohora]

Wierutna Bajka

Za siódmą górą - hen za siódmą rzeką
Za siódmym morzem daleko! daleko!
(Tak opowiada babka mojej babki)
Był kraj gdzie lud nosił baranie czapki
A pod czapkami głowy bystre, jasne
(Tak mówi bajka, to jej słowa własne)
Kraj ten był częścią rozległego państwa
Które się zwało "perłą chrześcijaństwa"
Wolność albowiem kwitła tam nie lada
Rząd robił co chciał (bajka tak powiada)
A zaś poddanym w "ustawy obrębie"
Wolno tam było trzymać język w gębie
Płacić podatki i dawać żołnierzy
(tak mówi bajka - kto chce niech nie wierzy)
Mimo to czynił w ustawy zakresie
Rząd swym poddanym także i koncesje
I tak: nie brano kalek na żołnierza
Nie płacił danin kto nie miał halerza
Ni też nieboszczyk żaden na ostatek
Nie wiedział co to rekrut co podatek?
(Tak baje bajka lecz wierzyć nie wypada
Bo bajka klnie się że prawdę powiada)
Jedne do rzeczy, drugie nie do rzeczy
Rzeczy ciekawe i bardzo bajeczne
W których nauki leżą pożyteczne
Bo w każdej bajce sens moralny leży
(Tak mówi bajka, więc kto chce niechaj wierzy)
Jednak tych rzeczy nie bardzo bezpiecznie
Powtarzać w krajach (brzmi to dość bajecznie)
Gdzie prasa wolna, ale "Press - nowela"
Gdy z góry kiwną, z kija nawet strzela
Więc chociaż do ust wciąż mi idzie ślinka
Nie wiedząc czy tam kto nie dostał winka
Milczę - wszak gorą na złodziejach czapki
(to sens moralny bajki mojej babki)

Autor - Wł, Zagórski z teki "Chochlika" Warszawa

[madohora]

Znasz li ten kraj, gdzie Prut płynie
W tym kraju konstytucja to rzecz niepotrzebna
Bo wolność jest szkodliwa, lojalność chwalebna
Opozycja aż dotąd wyraz niesłyszalny
I dlatego sejm tutaj to postulat znany:
Istne to Eldorado, ziemia obiecana

Gazeta "Diabeł" 1869 - autor nieznany

[madohora]

Liliput

Małe ludki - mały światek
Mały sprycik i celiki!
I masiopsi rozum stanu
I zakresik...polityki

Słóńcem jest ich "Gwiazda c.k"
Na odpornym stanowisku"
Ideałem koncesyjka
Haslem w zysku to co w pysku

Masiopeńki ich rozumek
O "Dziś" się wyłącznie troska
Bo te ludki zakreślają
Swój widnokrąg końcem noska

Próżno rzucać groch o ścianę
I jałowe karać skutki!
Małe cele - mały sprycik
Mały świadek - małe ludki!

Dajcie im loterii kilka:
Niechaj się ten ludek bawi!
Będą marzyć w zachwyceniu
Że im Polskę ..."ktoś" postawi.

A gdyby kapela c.k
Dąbrowskiego im ucięła
Ach to krzykną wniebowzięci
"- Nie zginęła! Nie zginęła!"

Autor: "Szczutek" 1880

[madohora]

Noszę czapkę co dzwoni

Noszę czapkę co dzwoni
"Przegląd Polski" mam w dłoni
Byłem wolną miał chwilę
Piszę brzydkie paszkwile
Pióro moje odzwania
Nieprzerwalność powstania
Świat tumami i mami
Klęsk okropnych zmorami
"Com zacz" gdy mnie kto spyta
"Stańczyk" mówię i kwita

"Dukat" - 1869

[madohora]

Chociaż nie ma nic w worku
Durzy się Magda we Florku
Wre cała
A i Florek niby to
Chce się żenić z kobietą
Bez mała
I kiej Magdzie li znak da
Pędzi zara doń Magda
Jak fryga
Florek ściska wnet ci ją
Między gębą a szyją
I dryga
Lecz chłop huncwot do dziewki
Smolił jeno cholewki
Przez chwilę
Potem całkiem się zmienił
Aż się z Kaśką ożenił
I tyle....
Magda w wielkim kłopocie
Siadła sobie na płocie
Nad rzeką
Jęła płakać se duchem
Łzy ocierać fartuchem
Co cieką
Płaksa, płaksa i jęczy
Aż nie wiele myślący
Buch w rzekę
Lecz dobyli ją chami
I sprawili cepami
Japtekę
Magda tedy już nie wie
Czy się wieszać na drzewie
Hań w lesie?
Bo ją znowu odkryją
I cepami obiją
Obwiesie!
Więc jej przyszła myśl taka
By dać zaraz drapaka
Do miasta
Nie myśląc więc długo
Była w mieście wnet sługą
I basta
Że nie była leniwa
Więc w trajtjerni pomywa
Patelnie
Gospodyni ją chwali
A panienki ze sali
Odzielnie
Ale Magda nieboże
Florka zabyć nie może
Ból czuje
Aż raz rzekła: Źle w świecie
Więc się tedy raz przecie
Otruję
W traktierni co rano
Świeży bigos dawano
Wprost z kotła
I stąd Magda w potrzebie
Raz garnuszek dla siebie
Wymiotła
Poszła na dwór i żre ci
Aż jej z gęby pot leci
Drżą usy
Aż we wnętrzu ją pali
I tam dalej i dalej
Na dusy
Je ci łyżkę za łyżką
I już była dna blisko
Gdy zbladła
Aż gar z ręki wypuści
I już po niej - a juźci
Upadła
Gdy się Florek dowiedział
Trzy dni w karczmie wciąż siedział
Z przyczyny
Że żal było jakości
Tej co zmarła z miłości
Dziewczyny

[madohora]

Służąca

Toczy wciąż walkę "ze swojom paniom"
Narzeka smutnie na ciężkie caszy
Kocha żołnierzy, uwielbia loczki
I u bucików duże "abcaszy"

Jest do wszystkiego - zwłaszcza w rodzinie
Gdzie pan jest młody a pani stara
Gdy się bufiasto ustroi w święta
Ma podobieństwo do dromadera

[madohora]

Amorku, duszo luba ty Wenery dziecię
Cóż to za straszną lufę dźwigasz na swym grzbiecie?
Mój ktosiu dzisiaj serca tak toną wśród waty
Że nie z łuku trza strzelać do nich lecz z armaty!

[madohora]

Kromołowski

Inną zgoła postacią niż spokojny Żywodon był niejaki Kromołowski, znany włóczęga i oryginał urodzony ok. 1785 roku. zwracający na siebie uwagę w początkach XIX wieku. Agresywny, zaczepiał przechodniów, wdzierał się do domów i żądał jałmużny. Mawiał przy tym "opieka to szelmowska doprowadziła mnie Mości Dzieju, do tego stanu, mój ojciec miał kamienicę, aptekarzem był Mości Dzieju a ja pan Kromołowski nie mam tylko na proces abym odebrał swój majątek"
Z dużą niechęcią pisał o nim K. Girtler, ten tak zwykle wszystkim życzliwy pamiętnikarz. "Gdy mu kto odmawiał a widział że może zuchwalstwem żądanie poprzeć, gotów był impertynencję powiedzieć, toteż bywał wypychany za drzwi, lokaje znali go i zaraz gdzie się wsunął zaraz drzwi mu pokazywali. Oberwał nieraz po uszach, siadywał w kozie, mimo to włóczył się. Według plotki miał Kromołowski istotnie odziedziczyć po ojcu kilka tysięcy, które szybko roztrwonił i wiódł od tego czasu życie powszechnie pogardzanego włóczęgi. O jego powierzchowności tak pisał S. Mieroszewski: "Malutki, średniego wzrostu człowieczek, snadź nie dbał o płaszcz albo go nie lubił, bo latem i zimą nosił frak czarny i kapelusz cylindrowy. Krój fraka i forma kapelusza były prawidłowe, tylko świeżość obojga pozostawały do życzenia. Nieco inaczej opisuje go K. Girtler w roku 1824. Ten około lat czterdziestu mieć mógł, wzrostem średni, czarny jak Cygan, w jasnozielonym fraku, z laseczką, gwizdający, muskający czarne wąsy, kapelusz miał okrągły, wodą uprany."
Kromołowski dostał się pewnego razu bez wątpienia za burdy urządzane w domach zacnych krakowskich obywateli do domu pracy przymusowej jaki zorganizowały władze Wolnego Miasta na Wawelu. Pracował tam jako pomocnik murarza. O jego pracy pisał obserwator następująco: "Pociesznym było przyglądać się nieborakowi jak cegły, jedną po drugiej nigdy jednak dwie naraz zanosił na górę zamkową i składał w miejscu wskazanym. A złożywszy je, fraczek swój każdy raz z prochu obcierał" Kromołowski dostarczał uciechy krakowianom, gdyż miał zwyczaj dość bezpośrednio wypowiadać się o dostojnikach, nie oszczędzając nawet prezesa Senatu Wolnego Miasta Krakowa. Mawiał o nich jak o swoich kolegach np. "Byłem wczoraj u Grodzickiego, powiedziałem mu, co on sobie myśli; Wodzicki mię prosił, żebym do niego na obiad przychodził; nauczę tego Nikorowicza, on mnie okradł"
Kromołowski dawał się wykorzystywać do mało wybrednych żartów, co podobno miał mu za złe Żywodon. Polegały one na tym, że bywał wysyłany z cukierni, gdzie chętnie jak Żywodon uczęszczał, na ulicę aby przechodzącej "imości z miny" (Tj. osobie grającej wielką panią) składał szyderczo życzenia imieninowe. Kromołowski odgrywał podobne sceny za drobne datki, oświadczając się przechodzącym kobietom, czym je wprawiał w zakłopotanie, dostarczając uciechy inicjatorom żartu. Postępowanie takie uważał Żywodon - chyba jak najsłuszniej - za spodlenie się, mawiał, że roli głupca grać nie zamierza. Nie pozostawał mu dłużny Kromołowski publicznie nazywając go głupcem i osłem. I tak latami trwał nienawiść pomiędzy dwoma krakowskimi oryginałami. Koniec Kromowskiego nie jest znany, jak tajemniczo pojawił się w mieście tak tajemniczo i bez śladu przepadł ów osobliwy człowiek, bywalec ulic i cukierni, postrach krakowskiej służby, awanturnik i niezbyt finezyjny kawalarz.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Brama Floriańska (Brama św. Floriana) w Krakowie – średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie u końca ulicy Floriańskiej, przy skrzyżowaniu z ulicą Pijarską. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok sławkowskiej, grodzkiej, wiślnej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), szewskiej, nowej i pobocznej.

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Brama Floriańska, o której źródła pisane wspominają od 1307 roku, była jedną z bram w murach obronnych. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; tutaj też zaczynała się Droga Królewska na Wawel

[madohora]

BRAMA FLORIAŃSKA OD STRONY BARBAKANU

[madohora]

Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. W latach 1565-1566 w pobliżu Bramy Floriańskiej zbudowany został Arsenał Miejski. W XVI w. mieściły się w Bramie stajnie miejskie. W 1694 r. przeprowadzony został jej gruntowny remont. Na początku XIX wieku planowano zburzyć mury. W ich obronie stanął prof. Feliks Radwański, który pisał: Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom. 13 stycznia 1817 r. Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu dla potomnych fragmentów średniowiecznej fortyfikacji. Zachowano więc części murów, w tym Barbakan i Bramę Floriańską. Ponownie rozebranie bramy planowano na początku XX wieku, gdy w mieście uruchamiano tramwaj elektryczny. Linia miała biec przez bramę, ale tramwaj nie mieścił się w niej. Ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd i bramę ocalono.

[madohora]

BRAMA FLORIAŃSKA OD STRONY ULICY FLORIAŃSKIEJ

[madohora]

Liczy 34,5 m wysokości (do gałki hełmu). Znajdującą się nad wejściem (od strony Plant) płaskorzeźbę z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki. Zastąpiła ona w 1820 roku wcześniejszego orła. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba z XVIII wieku wyobrażająca św. Floriana. Barokowe zwieńczenie Bramy Floriańskiej zostało wykonane w 1660 roku. Przy portalu bramnym do dziś zachowały się prowadnice na kratę. Wewnątrz bramy znajduje się klasycystyczny ołtarz z początku XIX w. z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej.

Obecnie brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.

[madohora]

[madohora]

Ulica Pijarska, Arsenał Miejski został zbudowany w 2 połowie XVI wieku z łamanego piaskowca. Rozciągał się wzdłuż murów obronnych miasta pomiędzy Bramą Floriańską a nieistniejącą już Bramą Sławkowską. Arsenał posiadał pierwotnie charakter fortyfikacyjny. Służył jako skład strzelb i dział. W podziemnym magazynie gromadzono zapasy prochu. Pod koniec XIX wieku budynek został przekazany przez władze gminy miasta Krakowa rodzinie Czartoryskich. W Arsenale oraz w Klasztorku, części klasztoru OO. Pijarów utworzono Bibliotekę Czartoryskich. Gmachy są połączone gankiem przerzuconym nad ulicą Pijarską z kamienicą, w której mieści się Muzeum. Po przeniesieniu zbiorów Biblioteki do nowej siedziby przy ul. św. Marka 17 w Arsenale zorganizowano ekspozycję części spośród zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich.

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 44, także jest częścią "Hotelu Polskiego". Na pierwszym piętrze w narożniku znajduje się figura Matki Boskiej z pierwszej połowy XX wieku.

[madohora]

[madohora]

Sukiennice w Krakowie – zabytkowy budynek sukiennic znajdujący się w centralnej części Rynku Głównego w Krakowie.

[madohora]

Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych sukiennic. Już w roku 1257 książę Bolesław Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów kamiennych, tworzących jakby uliczkę pośrodku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia

[madohora]

Pierwowzorem dzisiejszych Sukiennic były drewniane kramy sukienne otoczone dookoła budami, jatkami i straganami. W akcie lokacyjnym książę zobowiązał się do wystawienia sukiennic. Stanowiły one podwójny rząd kramów z uliczką pośrodku, która na noc była zamykana z obydwu stron. Około roku 1300 aleję z kramami zadaszono, co nadało im wygląd hali targowej. W takiej formie przetrwały do połowy XIV wieku.

[madohora]

Nowe, gotyckie sukiennice wystawił król Kazimierz III Wielki przed 1358. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady. Przypominały one już kształtem obecne sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła.

[madohora]

W latach 1556-1559 przystąpiono do odnowienia spalonych sukiennic. Pracami kierował mistrz Pankracy, który zasklepił kolebkowo wielką halę sukiennic. Wtedy budynek zwieńczono attyką o podziałach arkadowych i grzebieniu z maszkaronami projektu Santi Gucciego. Dobudowano także kolumnowe loggie, które zaprojektował Jan Maria Padovano. W roku 1601 przebito przejście w poprzek Sukiennic i ozdobiono je ryzalitami.

[madohora]

W ramach porządkowania Rynku w latach 1875-1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Dobudowano ryzality na osi wschód-zachód oraz parterowe arkadowe podcienia. Na szczytach ryzalitów od strony wschodniej umieszczono maszkarony przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa (autor: Walery Gadomski wg rysunku Jana Matejki). Hala dolna została udekorowana w 1895 herbami miast polskich, godłami cechowymi i pieczęciami, sala górna została zaadaptowana na potrzeby muzeum.

[madohora]

Wizerunek Sukiennic w czasie okupacji niemieckiej został umieszczony na banknotach o nominale 50 złotych emitowanych przez Bank Emisyjny w Polsce.

Współcześnie w Sukiennicach znajdują się dwa rzędy kramów, głownie z biżuterią, pamiątkami, rękodziełami czy cepelią. Obecnie na piętrze Sukiennic (w dawnym szmatruzie) znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego. Na parterze Sukiennic znajduje się również słynna kawiarnia Noworolski. Pod zewnętrzną częścią sukiennic jako ciekawostkę obejrzeć można zachowane zabytkowe i sprawne oświetlenie gazowe.

W 2010 r. otwarto oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Podziemia Rynku Głównego, do którego wejście znajduje się w Sukiennicach. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi ponad dawnymi traktami, w tym brukami średniowiecznych Sukiennic.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pałac pod Krzysztofory, popularnie zwany Krzysztofory lub niepr. pod Krzysztoforami – zabytkowa kamienica w Krakowie przy ul. Szczepańskiej 2 na rogu Rynku Głównego 35. Siedziba Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

[madohora]

Nazwa pałacu pochodzi od figury św. Krzysztofa, która była umieszczona na fasadzie narożnej kamienicy, należącej w XVI w. do Morsztynów, włączonej później w bryłę rezydencji

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

Kościół św. Floriana ? parafialny kościół rzymskokatolicki, uniwersytecka kolegiata znajdująca się przy ul. Warszawskiej 1, na rogu placu Matejki w Krakowie. Jego lokalizację legenda łączy ze sprowadzeniem relikwii św. Floriana do Polski. Według tradycji w tym miejscu w 1184 roku stanęły woły wiozące szczątki świętego i nie ruszyły dopóty, dopóki nie zdecydowano się postawić tam świątyni dedykowanej temu męczennikowi. ierwotny kościół powstał pomiędzy rokiem 1185 a 1216. Kolegiatę konsekrował biskup krakowski i kronikarz, Wincenty Kadłubek. Kościół wielokrotnie był trawiony przez pożary: w XII, w XVI i w XVII wieku, kiedy to Stefan Czarniecki, w czasie oblężenia Krakowa przez Szwedów nakazał spalić przedmieścia Krakowa.

Obecna świątynia pochodzi z XVII wieku. Powstała po gruntownej przebudowie świątyni w stylu barokowym w latach 1657?84 dzięki wsparciu finansowemu biskupa krakowskiego Andrzeja IV Trzebickiego i Akademii Krakowskiej. Konsekracji świątyni dokonał w 1686 roku biskup krakowski Mikołaj Oborski. Po następnym pożarze i uszkodzeniach podczas walk konfederatów barskich, w latach 1755?79 prowadzono kolejne prace ? dobudowano nowe kaplice przy fasadzie zachodniej pw.: Krzyża Świętego i Matki Boskiej Bolesnej, ołtarze boczne oraz elementy wyposażenia wnętrza. Kościół konsekrowano w 1779 r. Na początku XX wieku w latach 1902?14 przeprowadzona została restauracja i modernizacja kościoła przez architektów: Józefa Kryłowskiego ? architektura i Franciszka Mączyńskiego ? wyposażenie wnętrza. Proboszczem przez pewien czas był Marcin Wadowita. Tu w 1667 roku przez pewien czas spoczywały szczątki królowej Ludwiki Marii Gonzagi, żony Jana Kazimierza. W roku 1818 złożono tu trumnę ze szczątkami Tadeusza Kościuszki. Tu wreszcie w 1901 roku Stanisław Wyspiański poślubił Teofilę Pytkównę. Od 17 sierpnia 1949 roku do końca sierpnia 1951 roku, w kościele tym pracował jako wikariusz ks. Karol Wojtyła ? późniejszy Jan Paweł II. Tenże papież w 1999 roku nadał kościołowi św. Floriana tytuł bazyliki mniejszej, a odwiedził to miejsce podczas pielgrzymki do Polski, 18 sierpnia 2002 roku. W dniu 4 maja 2011 roku ksiądz kardynał Stanisław Dziwisz powołał Kapitułę Kolegiacką przy kościele św. Floriana ? od tego czasu świątynia posiada tytuł bazyliki kolegiackiej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Budynek znajdował się tutaj prawdopodobnie już w 2. połowie XIII w. Dom należał z początku do zamożnych rodzin mieszczańskich. Na przełomie XVI i XVII w. funkcjonowała tutaj jedna z najstarszych krakowskich aptek.

W 1644 r. kamienicę i sąsiednie domy nabył marszałek nadworny koronny Władysława IV, Adam Kazanowski, który uczynił je rezydencją i planował przerobić na rezydencję królewską. Przebudowy dokonano według projektu Wawrzyńca Senesa, który wzniósł budynek pałacu na planie litery L i ozdobił go zachowanym do dnia dzisiejszego krużgankiem oraz galerią arkadową. Z tego okresu zachowały się również relikty dawnych gotyckich kamienic.

[madohora]

Podczas najazdu ("potopu") szwedzkiego pałac został poważnie zdewastowany. Po roku 1680 właścicielem rezydencji stał się Jan Wawrzyniec Wodzicki. Z jego polecenia w latach 1682-1684 przeprowadzono gruntowną jej przebudowę[1]. Pod koniec XVII w. przebudowy dokonał włoski architekt Jakub Sollari, a stiuki i wykończenia wykonał włoski rzeźbiarz Baltazar Fontana. Stiuki powstały wtedy m.in. w gabinecie o sklepieniu zwierciadlanym. W XVIII w. pomieszczenie to pełniło funkcję pałacowej kaplicy. Reprezentacyjny charakter budynku podkreślała wspaniała sień, kolumnada na dziedzińcu oraz duże sale na pierwszym piętrze (piano nobile). Po 1726 r. były prowadzone dalsze prace architektoniczne związane z przebudową obiektu. W ich efekcie fasada pałacu uzyskała cechy stylu barokowego. Została ona ponadto wyłożona okładziną kamienną, a bramę ozdobił barokowy portal. Przemianom uległy także wnętrza rezydencji, które upiększono dekoracją polichromowaną, zachowaną do naszych czasów w niektórych pomieszczeniach pierwszego i trzeciego piętra. Podziw współczesnych budziły także sprzęty zdobiące komnaty pałacu. To właśnie z Krzysztoforów wypożyczono na Wawel meble w związku z uroczystościami koronacyjnymi Augusta II.

[madohora]

Pałac dosyć często zmieniał swoich właścicieli i lokatorów. Obok już wymienionych byli nimi Radziejowscy; mieszkał tu po abdykacji Jan Kazimierz, a później Michał Korybut Wiśniowiecki. W latach 1775-1782 w pałacu rezydował po powrocie z Kaługi biskup Kajetan Sołtyk. Gdy w 1809 r. Kraków został wyzwolony przez wojska polskie pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego, budynek stał się kwaterą sztabu głównego. Szczególnie często właściciele pałacu zmieniali się w XIX w. W okresie tym na parterze mieściła się dość długo drukarnia "Czasu", a ponadto Antoni Hawełka prowadził tam sklep kolonialny i popularny w Krakowie "interes śniadaniowy".

[madohora]

W pewnym momencie nad budynkiem zawisło bardzo poważne niebezpieczeństwo. W 1912 r. pałac stał się własnością spółki budowlanej, która postanowiła stary dom rozebrać, aby na jego miejscu wznieść dochodową kamienicę czynszową. Przeciwko temu projektowi ostro zaprotestowała krakowska opinia publiczna z Towarzystwem Opieki nad Polskimi Zabytkami Sztuki i Kultury na czele. Protest okazał się skuteczny i do rozbiórki na szczęście nie doszło. W 1916 r. Krzysztofory zostały odrestaurowane według projektu Wacława Krzyżanowskiego. Po wybuchu I wojny światowej znajdowały się tu kwatery ochotniczych jednostek wojskowych – Legionów Polskich. W 1918 r. pałac przejął Skarb Państwa. Po odnowieniu mieściła się w nim Dyrekcja Robót Publicznych

[madohora]

Z Krzysztoforami związana jest również mieszcząca się w piwnicach Galeria Krzysztofory. Na początku lat 30. XX w. powstała tu Grupa Krakowska, stowarzyszenie artystów działające do 1937 r., reaktywowane w 1958 r. W 1961 Tadeusz Kantor przeniósł do piwnic pałacu swój teatr Cricot 2, założony w 1955 roku w Domu Plastyków, a w roku 1980 przeniósł go do siedziby przy ul Kanoniczej 5 w Krakowie.

Od połowy lat 60. XX w. w budynku znajduje się Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.

Corocznie w Krzysztoforach ma miejsce wystawa pokonkursowa szopek krakowskich.

[madohora]

[madohora]

Ratusz w Krakowie (istniejący w latach ok. 1300–1820) – budowla wzniesiona na przełomie XIII i XIV wieku, dziś nieistniejąca, jedna z najstarszych w Polsce siedzib władz miejskich w średniowieczu i czasach nowożytnych.

[madohora]

Budynek był położony w południowo-zachodniej części Rynku, prostopadle do Sukiennic, zburzony został w 1820 roku. Współczesna szczegółowa rekonstrukcja poza materiałem archeologicznym (wykopaliska prowadzone w latach 2005–2006), dokonana została w oparciu o plan miejski (nazywany "Planem Dominika Pucka") z 1787 roku, którego autorem był miejski geometra Dominik Pucek (1723–1789) oraz liczny materiał ikonograficzny (m.in. krakowski Rynek uwieczniony został na trzech obrazach Michała Stachowicza, z których dwa dotyczyły insurekcji kościuszkowskiej a trzeci pochodu na Rynku w dniu składania homagium ks. Karolowi Auerspergowi 17 sierpnia 1796 roku), jak też archiwalia miejskie (np. Schmaus von Livonegg, dyrektor ck dyrekcji budownictwa w Krakowie, wykonał w roku 1802 inwentaryzację rysunkową i projekty przebudowy ratusza; poza tym liczne akta ławnicze, wójtowskie, radcowskie, księgi rachunkowe, rejestry podatkowe, księgi wiertelnicze i akta cechowe).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Studzienka Badylaka – studzienka imienia Walentego Badylaka, znajdująca się na Rynku Głównym w Krakowie. Powstała jako upamiętnienie czynu Walentego Badylaka, który w proteście przeciwko przemilczeniu przez władzę zbrodni katyńskiej, przywiązał się łańcuchami do hydrantu przy zachodniej części krakowskiego Rynku Głównego i dokonał 21 marca 1980 roku aktu samospalenia. Jego czyn został upamiętniony w 1990 roku tablicą pamiątkową, którą odsłonił wnuk Walentego, ksiądz Wojciech Badylak. W 2004 roku hydrant został odrestaurowany. Tabliczka zawieszona na studzience głosi:Studzienka Imienia Walentego Badylaka
☩Walenty Badylak ur. 1904 zm. 1980☩
W tym miejscu w dniu 21 marca 1980 roku Walenty Badylak żołnierz Armii Krajowej dokonał dramatycznego aktu samospalenia w proteście przeciwko demoralizacji młodzieży zniszczeniu rzemiosła oraz przeciwko zmowie milczenia wokół zbrodni dokonanej na polskich oficerach w Katyniu przez komunistyczno-bolszewickich ludobójców
Nie mógł żyć w kłamstwie zginął za prawdę

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pałac Potockich powstał jak to często na krakowskim Rynku bywało, poprzez połączenie dwóch gotyckich kamienic, które zostały przebudowane w stylu renesansowym, a następnie barokowym. Z tego okresu pozostał tylko arkadowy dziedziniec i sień. W latach 1777-1783 na zamówienie rodziny Jabłonowskich, do których w owym czasie należała kamienica, powstała neoklasycystyczna fasada w stylu Ludwika XVI z alegorycznymi figurami. W tym czasie do pałacu została przyłączona kamienica od ulicy Brackiej. Wygląd kamienicy uformowany pod koniec XVIII stulecia pozostał w niezmienionym stanie do dnia dzisiejszego.

[madohora]

[madohora]

Kamienica Pod Obrazem – jedna z zabytkowych kamienic przy rynku w Krakowie. Nosi ona numer 19. Poprzednia jej nazwa to Kamienica Pod Modrym Lwem.

[madohora]

Na przełomie XVI i XVII wieku kamienica należała do mediolańskiego rodu Cellarich. Jej przebudowa miała miejsce w 1633 roku. Podczas pożaru Krakowa w 1850 roku kamienica nie ucierpiała i w XIX wieku została zakupiona przez Jana Wentzla, który otworzył w niej znaną restaurację. Po II wojnie światowej lokal został upaństwowiony i działał pod nazwą "Restauracja pod obrazem". Zamknięty w latach 70., obecnie wznowił działalność.

[madohora]

Nazwa Pod Obrazem została nadana od zdobiącego fasadę obrazu Matki Boskiej, który został namalowany podczas restauracji kamienicy w 1718 roku.

Dawne krakowskie powiedzenie:
...w mieście najlepiej trąbi się w dwóch miejscach, na Wieży Mariackiej nad obrazem i u Wentzla pod obrazem.

[madohora]

Pomysłodawcą budowy teatru był Walery Rzewuski, który stosowny wniosek przedstawił krakowskiej Radzie Miejskiej 5 września 1872 roku. Nowy wniosek w tej sprawie zgłosił 7 października 1877. Rada Miejska w dniu 17 czerwca 1886, przeprowadziła debatę na temat lokalizacji i budowy nowego teatru. 1 sierpnia 1888 roku rozpisano międzynarodowy konkurs na projekt architektoniczny gmachu teatru. W styczniu 1890 roku przyjęto do realizacji projekt 36-letniego architekta Krakowskiego Jana Zawiejskiego, z którym zawarto umowę dnia 18 marca 1891 roku. Kamień węgielny położono 2 czerwca 1891. Okolicznościowe dokumenty pod kamieniem złożyły Helena Modrzejewska i Antonina Hoffmann. Ogólny koszt budowy teatru wyniósł 767 tys. złotych reńskich. W kwietniu 1892, Rada Miejska postanowiła teatr wydzierżawić. 13 lipca 1893 roku ogłoszono konkurs na sześcioletnią dzierżawę teatru, a 27 lipca tegoż roku radni przyznali dzierżawę pierwszemu dyrektorowi tego Teatru Tadeuszowi Pawlikowskiemu. Pierwsza robocza próba w teatrze miała miejsce 11 września 1893 roku, a odbyła się ona we foyer, gdyż na scenie trwały jeszcze prace instalacyjne. Uroczystego otwarcia nowego teatru dokonano o godzinie 12:00 w południe 21 października. Podczas pierwszego spektaklu wystawiono fragmenty utworów Mickiewicza, Słowackiego i Fredry. Przez następnych pięć tygodni wystawiano wyłącznie polski repertua

[madohora]

Ponowne otwarcie Teatru nastąpiło 19 lutego 1945 roku. Pierwsze sezony były jeszcze bardzo „przedwojenne” – wrócił dyrektor Frycz i większa część zespołu, grano tradycyjny, głównie polski repertuar. Jednak zmiany wynikające z nowej sytuacji politycznej były nieuniknione. Frycza odwołano, zarzucając mu konserwatyzm. W 1946 roku Teatr im. J. Słowackiego został na kilka lat połączony ze Starym Teatrem, co miało ułatwić władzom nadzór nad obiema instytucjami. W 1947 roku kierownictwo objął Bronisław Dąbrowski. Był najdłużej urzędującym dyrektorem przy placu Św. Ducha – pozostał na stanowisku, wyjąwszy kilkuletnią przerwę, aż do 1972 roku. W latach czterdziestych Teatr dysponował jednym z najlepszych w Polsce zespołów aktorskich. U boku mistrzów – Zofii Jaroszewskiej, Jana Kurnakowicza, Jerzego Leszczyńskiego, Antoniego Fertnera, Eugeniusza Fuldego, Ludwika Solskiego – zaczynała karierę grupa wybitnych, młodych aktorów – m.in. Halina Gryglaszewska, Halina Mikołajska, Marta Stebnicka, Marian Cebulski, Adam Hanuszkiewicz, Gustaw Holoubek, Tadeusz Łomnicki. Ich pokoleniowy debiut to jeden z fenomenów w dziejach polskiego teatru. Pierwsza, trzyletnia dyrekcja Dąbrowskiego przyniosła Teatrowi zasłużony sukces. Publiczności podobały się zrealizowane z rozmachem przedstawienia w jego reżyserii – Wieczór Trzech Króli, Sen nocy letniej Szekspira, Owcze źródło L. de Vegi i inne. Nie brakowało spektakli kameralnych i nastrojowych – jak Trzy siostry Czechowa. Okres stalinowski Teatr przetrwał w niezłej kondycji artystycznej, prawie udało się uniknąć powszechnie obowiązującego w tych latach socrealizmu. Powstało kilka świetnych przedstawień. Dekoracje do paru inscenizacji zaprojektował Tadeusz Kantor. Po październiku 1956 zrealizowano tu pierwsze w powojennej Polsce Wyzwolenie Wyspiańskiego. W latach sześćdziesiątych, choć dynamika wydarzeń artystycznych nieco osłabła, wartościowych zjawisk było niemało. Oprócz Dąbrowskiego reżyserowali m.in. Władysław Krzemiński, Bohdan Korzeniewski, Wilam Horzyca, Kazimierz Dejmek, Jerzy Goliński. Na wyjątkowo wysokim poziomie stała scenografia – m.in. dzięki Tadeuszowi Brzozowskiemu, Wojciechowi Krakowskiemu, Lidii i Jerzemu Skarżyńskim czy jednemu z najwybitniejszych scenografów europejskich Andrzejowi Kreütz-Majewskiemu, który w Teatrze im. J. Słowackiego debiutował. Do dziś są pamiętane uhonorowane nagrodami spektakle: Las A. Ostrowskiego, Urząd T. Brezy, Namiestnik R. Hochhutha, śmiałe artystycznie inscenizacje klasyki polskiej – jak Dziady Mickiewicza, a także prapremiery dramatów Widok z mostu A. Millera i Powrót do domu H. Pintera. Wyrazistym zjawiskiem były świetne, drapieżne przedstawienia Lidii Zamkow – wśród nich Makbet Szekspira, Wizyta starszej pani F. Dürrenmatta, Edyp król Sofoklesa, Wesele Wyspiańskiego. W latach siedemdziesiątych Teatrem kierowała Krystyna Skuszanka. W 1976 roku otwarto w budynku dawnego „domu machin” małą scenę Miniatura, na której debiutowało wielu reżyserów, m.in. Krystian Lupa, Jacek Bunsch, Marcel Kochańczyk. Szerszym echem odbiły się spektakle o silnym podtekście publicystycznym – jak Sprawa Dantona i Dziewięćdziesiąty trzeci S. Przybyszewskiej w reż. Jerzego Krasowskiego, i o ambicjach reinterpretacji repertuaru narodowego – m.in. Lilla Weneda Słowackiego i Akropolis Wyspiańskiego w reż. Skuszanki. Do odważniejszych decyzji należało wystawienie Ślubu W. Gombrowicza. Już po wyborze polskiego Papieża odbyła się prapremiera dramatu Karola Wojtyły Brat naszego Boga – na przedstawienia przyjeżdżały pielgrzymki widzów.

[madohora]

[madohora]

SKWER ANDRZEJ WAJDY W KRAKOWIE - Gazeta Krakowska - 2018

[madohora]

[madohora]

Wspomniane wyżej dokumenty oraz wcześniejsza jeszcze tradycja pozwoliła na wykształcenie się specyficznych zwyczajów bractwa kurkowego, związanych zwłaszcza z inauguracją sezonu strzeleckiego i zmaganiami o tytuł króla kurkowego (zwanego także „ptasim władcą”), które trwały kilka dni i były znaczącą atrakcją (przyglądał się im m.in. król Stanisław August Poniatowski). Tytuł królewski otrzymywał ten spośród strzelców, który strącił ostatni fragment kura umieszczonego na drewnianej tarczy (pierwotnie – na szczycie masztu).

[madohora]

W 1837 z inicjatywy ówczesnego króla kurkowej, Józefa Louisa, Towarzystwo kupiło rozległy ogród na przedmieściu Wesoła zwany Ogrodem Steinkellerowskim, gdzie urządzono nową strzelnicę i wzniesiono siedzibę bractwa – nowy Celestat (zbudowany według projektu Tomasza Majewskiego oraz Franciszka Lanciego w stylu neogotyku angielskiego). Już wkrótce park (który bracia kurkowi otwarli dla ogółu Krakowian) zaczął być nazywany Ogrodem Strzeleckim. Wkrótce też zaczęto ozdabiać go portretami kolejnych królów kurkowych.

[madohora]

Po odejściu Austriaków w 1918 Celestat nie wrócił od razu w ręce Towarzystwa – przejęła go YMCA (odzyskano go dopiero w 1920). Już w 1919 wybrano jednak nowego króla kurkowego, wspierano też finansowo obrońców Lwowa. Także w 1919 uchwalono nowy statut Towarzystwa – tym razem jako podstawowy cel wprost wpisano „branie udziału w życiu społecznym i narodowym”. Działalność bractwa w tym duchu wypełniła cały okres dwudziestolecia międzywojennego. Gośćmi Towarzystwa w tym okresie byli m.in. Józef Piłsudski, Ferdynand Foch, prezydenci Stanisław Wojciechowski i Ignacy Mościcki.

[madohora]

Wielu krakowskich królów kurkowych pochodziło ze znakomitych rodzin krakowskich. Ich lista jest długa i z pewnością (w odniesieniu do czasów I Rzeczypospolitej) bardzo niekompletna. Pierwszym znanym nam z imienia królem kurkowym był pasamonik Tomasz, nieznanego nazwiska (1578). Wśród innych, szczególnie znanych, można wymienić m.in. burmistrzów Krakowa Jana Pawła Fryznekiera (1687, 1694, 1700 i 1724) i Michała Wohlmana (1772), ojca malarza Michała Stachowicza Stanisława (1748), przedsiębiorców Macieja Knotza (1834), Teodora Baranowskiego (1844), Ludwika Zieleniewskiego (1857), Adolfa Pollera (1869), Jana Götza (1880) i jego syna Jana Goetza-Okocimskiego (1904) czy Rudolfa Herliczkę (1894), prezydenta miasta Krakowa Karola Rollego (1928), rzeźbiarza Czesława Dźwigaja (2007), posła Jana Okońskiego (2009).

[madohora]

Franciszek Mączyński (ur. 21 września 1874 w Wadowicach, zm. 28 czerwca 1947 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków. Studia podjął w Wyższej Szkole Przemysłowej pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. W latach 1902–1904 kontynuował studia w krakowskiej ASP u Konstantego Laszczki, a następnie na dalszą naukę wyjechał do Wiednia i Paryża. Był członkiem towarzystw: Stowarzyszenia Architektów RP, Towarzystwa "Polska Sztuka Stosowana" (1902), Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa i Warsztatów Krakowskich (1919–1926). Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1929) i Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1936). Pochowany został na Cmentarzu Salwatorskim.

[madohora]

Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami – okrągłymi i sześciobocznymi ułożonymi naprzemiennie względem siebie. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona. Mury szyi posiadały wewnątrz hurdycje spoczywające na arkadach oraz były zaopatrzone w otwory strzelnicze. Do Barbakanu prowadziło wejście od strony Kleparza. Było ono umieszczone prawie równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało załodze ostrzeliwanie ogniem flankowym napastników atakujących bramę. Do dwóch bram fortecy wiodły mosty zwodzone, przerzucone nad wyłożoną kamieniami fosą o 24-metrowej szerokości i 3,5-metrowej głębokości. Ponadto od strony Kleparza znajduje się znacznie wysunięta na zewnątrz przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda. Przybudówka ta związana była z funkcjonowaniem bram i mostów zwodzonych

[madohora]

Urodził się w wielodzietnej, niezamożnej rodzinie szlacheckiej posługującej się herbem Prawdzic jako najmłodszy z trzynaściorga rodzeństwa. Uczył się u Bazylianów w Humaniu, gdzie poznał Seweryna Goszczyńskiego i Michała Grabowskiego. W 1820 r. wyjechał do Warszawy, tam zaangażował się w działalność różnych organizacji patriotycznych. Związany ze sprzysiężeniem Piotra Wysockiego. Pracował w tym czasie jako guwerner na prowincji. Podpisał 25 stycznia 1831 roku akt detronizacji Mikołaja I Romanowa. W powstaniu listopadowym walczył m.in. pod Sochaczewem i Grochowem, za co otrzymał Krzyż Virtuti Militari. Poseł z powiatu taraszczańskiego województwa kijowskiego na sejm powstańczy. Był sekretarzem prezydenta Warszawy. W tym czasie redagował pismo „Nowa Polska”. Po klęsce powstania, wraz z korpusem generała Ramorino, przedostał się do Prus i stamtąd udał się do Lwowa, a w końcu – do Paryża.

[madohora]

Twórczość Zaleskiego, oprócz charakterystycznych dla romantyzmu motywów „wieszcza”, profetyzmu oraz tematyki ludowej, wprowadziła oryginalny ton poezji parakletejskiej. W jego utworach można wyróżnić słowa-klucze, takie jak: „słowik”, „rusałka”, czy „step”.

[madohora]

Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca[a] 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 tamże) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof. Był autorem ponad trzystu obrazów olejnych oraz kilkuset rysunków i szkiców. Jeden z najwybitniejszych polskich malarzy w historii.

[madohora]

Pokłócony z Radą Miasta, która wbrew protestom artysty wyburzyła średniowieczny klasztor duchaków (by zrobić miejsce pod Teatr Miejski), nie zgodził się na pochowanie na Skałce. Miał wpływ na ratowanie zabytków Krakowa. Uczestniczył w pracach komisji konserwatorskich podczas odnawiania gotyckiego ołtarza Wita Stwosza w kościele Mariackim (1867–1869), restauracji gmachu Sukiennic (1875–1879), zamku na Wawelu (1886) oraz Kościoła Mariackiego (1889). Brał udział w pracach naukowo-badawczych oraz wykonywał rysunki inwentaryzacyjne podczas otwarcia w katedrze wawelskiej grobów: Kazimierza Wielkiego (1869), królowej Jadwigi (1887) i kardynała Oleśnickiego (1887). Uczestniczył w pracach komisji nad stworzeniem ustawy o konserwacji zabytków. Według projektu Matejki w latach 1889–1891 wykonana została polichromia wnętrz kościoła Mariackiego

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Obecna świątynia pochodzi z XVII wieku. Powstała po gruntownej przebudowie świątyni w stylu barokowym w latach 1657?84 dzięki wsparciu finansowemu biskupa krakowskiego Andrzeja IV Trzebickiego i Akademii Krakowskiej. Konsekracji świątyni dokonał w 1686 roku biskup krakowski Mikołaj Oborski. Po następnym pożarze i uszkodzeniach podczas walk konfederatów barskich, w latach 1755?79 prowadzono kolejne prace ? dobudowano nowe kaplice przy fasadzie zachodniej pw.: Krzyża Świętego i Matki Boskiej Bolesnej, ołtarze boczne oraz elementy wyposażenia wnętrza. Kościół konsekrowano w 1779 r. Na początku XX wieku w latach 1902?14 przeprowadzona została restauracja i modernizacja kościoła przez architektów: Józefa Kryłowskiego ? architektura i Franciszka Mączyńskiego ? wyposażenie wnętrza. Proboszczem przez pewien czas był Marcin Wadowita. Tu w 1667 roku przez pewien czas spoczywały szczątki królowej Ludwiki Marii Gonzagi, żony Jana Kazimierza. W roku 1818 złożono tu trumnę ze szczątkami Tadeusza Kościuszki. Tu wreszcie w 1901 roku Stanisław Wyspiański poślubił Teofilę Pytkównę. Od 17 sierpnia 1949 roku do końca sierpnia 1951 roku, w kościele tym pracował jako wikariusz ks. Karol Wojtyła ? późniejszy Jan Paweł II. Tenże papież w 1999 roku nadał kościołowi św. Floriana tytuł bazyliki mniejszej, a odwiedził to miejsce podczas pielgrzymki do Polski, 18 sierpnia 2002 roku. W dniu 4 maja 2011 roku ksiądz kardynał Stanisław Dziwisz powołał Kapitułę Kolegiacką przy kościele św. Floriana ? od tego czasu świątynia posiada tytuł bazyliki kolegiackiej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska (dawniej też platea Sancti Floriani, czyli ulica Świętego Floriana, także ulica Tworzyjańska) – ulica na Starym Mieście w Krakowie. Biegnie od północno-wschodniego narożnika Rynku Głównego do Bramy Floriańskiej i ma 335 m długości. Nazwa pochodzi od Bramy Floriańskiej, która zamyka od północy perspektywę ulicy i prowadzi w kierunku kościoła św. Floriana. Ulica ta stanowi część Drogi Królewskiej w Krakowie.

[madohora]

Nr 2. Kamienica Margrabska – jest to narożna kamienica.

[madohora]

Nr 8. Kamienica „Dawidowska” – w XVI w. jej właścicielem był kupiec Dawid Rottermell. Została zbudowana w XV w. później była wielokrotnie przebudowywana, a swój obecny wygląd uzyskała w 1908 roku

[madohora]

Nr 13. Kamienica „Amendzińska” – należała kiedyś do dzierżawcy olkuskich kopalń srebra – Amandiego. Kamienica ma attykę neoklasyczną, ale stropy wewnątrz są renesansowe. Wewnątrz również znajduje się kolumna renesansowa z roku 1508 oraz XVI-wieczny gotycko-renesansowy kominek.

[madohora]

Nr 22. Kamienica „Pod Barankiem” – zbudowana została dopiero w XVII w., swój obecny wygląd zawdzięcza przebudowie w 1880 roku.

[madohora]

Nr 37. W tej kamienicy Henryk Frist założył w 1895 r. Salon Sztuki. Sprzedawano tu obrazy, a także ich reprodukcje ścienne i na kartkach pocztowych. Salon później przejął i prowadził jego syn dr Józef Frist.

[madohora]

W kamienicy mieści się czterogwiazdkowy Hotel Wentzl, posiadający 18 pokoi o wysokim standardzie, z których rozpościera się widok na Rynek Główny. Hotel nazwę swą nosi od założyciela restauracji, Jana Wentzla.

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Wojciecha - ten niewielki kościółek wybudowany u wylotu ul. Grodzkiej na Rynku, należy niezaprzeczalnie do najstarszych w Krakowie. Pomimo niezbyt okazałego wyglądu zewnętrznego, można w tej świątyni łatwo wyodrębnić kilka kolejnych okresów architektonicznych: przedromańską, romańską, gotycką, renesansową i na końcu barokową. Pod murami romańskimi, datowanymi na wiek XII lub na schyłek XI, znajdują się ślady innej budowli murowanej o wcześniejszej przedromańskiej fakturze muru, pochodzące z drugiej połowy XI wieku. Zaś pod tymi murami odkryto szczątki dwu wcześniejszych budowli drewnianych. Były to również obiekty sakralne, ponieważ one również cechują się taką samą orientacją jak późniejsze kamienne kościoły.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Grodzka, dom nr 40, róg z ul. Poselską, kamienica "Pod Kozłem" powstała w drugiej połowie XVIII wieku dzięki połączeniu trzech budynków: narożnego domu od ulicy Grodzkiej "Pod Kozłem" oraz dwóch kamienic przy ul. Poselskiej – Michniewiczowskiej i "Pod Aniołem". Pod koniec XVIII wieku właściciel budynków winiarz Krause nakazał ich zburzenie i budowę nowego domu.

Fasada z neorokokową dekoracją oraz attyka, na której znajduje się płaskorzeźba św. Floriana, pochodzą z przebudowy domu w pierwszej połowie XIX wieku.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Grodzka, dom nr 39, róg z ul. Poselską. Został zbudowany w XV wieku. Jednym z jego pierwszych właścicieli był Wit Stwosz. Upamiętnia to tablica pochodząca z lat 80-tych XX wieku. Swój obecny wygląd budynek uzyskał pod koniec XIX wieku.

[madohora]

[madohora]

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – zabytkowy parafialny kościół rzymskokatolicki położony przy ulicy Grodzkiej 52a, w Krakowie. Znajduje się po wschodniej stronie placu św. Marii Magdaleny, obok kościoła św. Andrzeja. Od 1830 roku służy parafii Wszystkich Świętych.
Jest to pierwsza budowla architektury barokowej w Krakowie. Ufundowana została dla jezuitów przez króla Zygmunta III Wazę. Plan kościoła wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rossis, plan ten był realizowany od 1597 roku – najpierw przez Józefa Britiusa (Giuseppe Brizio), a następnie modyfikowany przez Giovanniego Marię Bernardoniego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1605-1619 Giovanni Trevano, będący autorem projektów fasady, kopuły i wystroju wnętrza. Uroczystej konsekracji kościoła dokonano 8 lipca 1635 roku. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku kościół i kolegium znalazł się w gestii Komisji Edukacji Narodowej, która przekazała te budowle uniwersytetowi krakowskiemu, a później, w roku 1786 oo. cystersom z Mogiły. W latach 1809-1815 świątynia funkcjonowała jako cerkiew prawosławna[3]. Od 1830 roku służy parafii Wszystkich Świętych[2]. Po restauracji kopuły w latach 1822-1825 prowadzonej z budżetu Wolnego Miasta Krakowa, przeniesiona została do kościoła parafia Wszystkich Świętych (uroczystość odbyła się 8 sierpnia 1830 r.)[4]. W roku 1899 rozpoczęta została kompleksowa konserwacja kościoła, którą prowadził architekt Zygmunt Hendel[5]. Objęto nią: kopułę z latarnią (1899-1901, 1906-1907), fasadę (1901-1907), dachy (1900, 1902-1908), wnętrze kościoła (1907-1916), schody przy ogrodzeniu. Około roku 1890 posługę wikarego sprawował w nim św. Józef Bilczewski

[madohora]

Kościół ma szeroki, jednonawowy korpus z nawami bocznymi o charakterze kaplic, transept z kopułą na skrzyżowaniu oraz prostokątne (krótkie) prezbiterium zamknięte półkolistą apsydą.

[madohora]

Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie.
W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św. Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław. Fasadę wieńczy herb fundatora, króla Zygmunta III (wizerunek Orła ze Snopem na piersi). Ogrodzenie placu z rzeźbami apostołów zostało zaprojektowane przez Kacpra Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez Dawida Heela z wapienia pińczowskiego. Dziś, na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo zniszczonych oryginałów, znajdują się ich współczesne kopie (także z wapienia pińczowskiego), wykonane przez Kazimierza Jęczmyka. Przyczyną tego stanu są kwaśne deszcze wymywające twarze rzeźb.

[madohora]

Stiukowa dekoracja,umieszczona głównie na sklepieniach, jest autorstwa Giovanniego Battisty Falconiego: w apsydzie prezbiterium są to sceny z życia św. Piotra i św. Pawła oraz posągi patronów Polski – św. Wojciecha i św. Stanisława. W nawach bocznych motywy zdobnicze stają się bardziej swobodne – pojawiają się tam postacie puttów wplecionych w ornamentalne kompozycje i plafony. Późnobarokowy ołtarz główny z roku 1735 z rzeźbami Antoniego Frączkiewicza zaprojektowany został prawdopodobnie przez Kacpra Bażankę. Obraz w ołtarzu – Wręczenie kluczy św. Piotrowi – namalował około 1820 roku Józef Brodowski (wzorując się na niezachowanym XVIII-wiecznym obrazie Szymona Czechowicza).

[madohora]

Przy północnej ścianie prezbiterium znajduje się Nagrobek biskupa Andrzeja Trzebickiego z końca XVII wieku, a przy południowej – obraz przedstawiający Wszystkich Świętych pędzla Szymona Czechowicza z 1763 roku przeniesiony z dawnego kościoła Wszystkich Świętych.

[madohora]

##wczesnobarokowa ambona
##pomnik Kajetana Florkiewicza (autor: Franciszek Wyspiański, 1877)
##posąg Piotra Skargi (autor: Oskar Sosnowski, 1869) – przeniesiony z katedry na Wawelu na początku XX wieku.
##pomnik papieża Piusa IX (autorzy: Walery Gadomski i Michał Korpal, po 1880)
##chrzcielnica (1528) – przeniesiona z dawnego kościoła pw. Wszystkich Świętych

[madohora]

Ramię północne:
##wczesnobarokowy ołtarz z obrazem przedstawiającym Matkę Boską i śś. Annę i Joachima;
##nagrobek Rohozińskich i Michałowskich z posągiem Ecce Homo (autor: Marceli Guyski);
Ramię południowe:
##ołtarz św Stanisława Kostki (z obrazem z I poł. XVII w. przedstawiającym świętego);
##pomnik rodziny Bartschów z 1827 roku;
##posąg Maurycego Poniatowskiego (autor: Wiktor Brodzki)
##statua Maurycego Drużbackiego (autor: Antoni Madeyski, 1912)
##epitafium rodziny Branickich (projektu Kacpra Bażanki, 1720-27)

[madohora]

Nawy boczna północna składa się z kaplic: Męki Pańskiej, Matki Boskiej Loretańskiej, św. Ignacego Loyoli. Nawa boczna południowa składa się z kaplic: Wieczerzy Pańskiej, Michała Archanioła, Trójcy Świętej. W kaplicy Wieczerzy Pańskiej znajduje się nagrobek Brzechffów (projekt: Kacper Bażanka, 1716). Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane teatralizacji sprawowania liturgii w baroku: światło miało skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a boczne filary wspierające kopułę miały stwarzać wrażenie kulis teatralnych.
W 1638 roku przy kościele Jezuici założyli największą w ówczesnej Polsce kapelę muzyczną. Śpiewało w niej od 80 do 100 osób.

[madohora]

W podziemiach kościoła pochowany jest ks. Piotr Skarga, biskup Andrzej Trzebicki oraz Witold Szeliga Bieliński. Od stycznia 2010 r. trwają prace nad utworzeniem w podziemiach Panteonu Narodowego.

[madohora]

W kościele jest zawieszone najdłuższe w Polsce wahadło Foucaulta (46,5 m). Co czwartek odbywają się demonstracje, pozwalające zaobserwować (pośrednio) ruch obrotowy Ziemi wokół własnej osi.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Sukiennice w Krakowie – zabytkowy budynek sukiennic znajdujący się w centralnej części Rynku Głównego w Krakowie.

[madohora]

W ramach porządkowania Rynku w latach 1875–1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Dobudowano ryzality na osi wschód-zachód oraz parterowe arkadowe podcienia. Na szczytach ryzalitów od strony wschodniej umieszczono maszkarony przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa (autor: Walery Gadomski na podstawie rysunku Jana Matejki). Hala dolna została udekorowana w 1895 herbami miast polskich, godłami cechowymi i pieczęciami, sala górna została zaadaptowana na potrzeby muzeum.

[madohora]

[madohora]

Jego badania naczyń limfatycznych cieszyły się uznaniem środowiska lekarskiego, a za preparaty anatomiczne otrzymał nagrody na wystawach powszechnych w Paryżu i Wiedniu.

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Projekt pomnika został przedstawiony przez Rygiera podczas konkursu na monument Wieszcza, zorganizowanego w Krakowie w latach 1880–1890. Swoje wizje pomnika zaprezentowali wówczas m.in. następujący artyści: Tomasz Dykas, Walery Gadomski, Antoni Kurzawa, Jan Matejko i Pius Weloński. Wybór do realizacji projektu Rygiera spotkał się z krytyką, czego wyrazem były liczne polemiki prasowe oraz osobne publikacje poświęcone temu zagadnieniu. Surowemu osądowi poddawano zwłaszcza wartość artystyczną dzieła. Koszt budowy monumentu wyniósł 164 tys. złr. Większość tej kwoty pochodziła ze składek publicznych. Pomnik został odlany w firmie „Nelli” w Rzymie

[madohora]

Najlepiej przedstawia się jeszcze postać Mickiewi cza z frontu, chociaż razi ciągle i zawsze ten nieskoń czonej długości i szerokości płaszcz, do przytrzymania którego wieszcz zapożyczyć sobie musiał rąk od które goś z pracowników w kuźni Wulkana. Już nietylko sam nieumiejętny układ, ale i technika, wykonanie draperyi, wrogo usposabiają widza. Cala wyciągnięta naprzód prawa noga figury, płaszczem udrapowana, z powodu nienależytego opracowania, jest bez wdzięku, a oko fałdu na łydce spoczywające, swoją niejasnością formy roz szerza jeszcze i tak wypchane, Bóg wie czem, przedudo w okolicy łydki na zewnątrz. Ale jeśli układ i wykona nie draperyi, ze stron dopiero co opisanych, ujemne na widzu robią wrażenie, to strona prawa figury (od widza) nie wytrzymuje krytyki nawet najmniej uprzedzonego. Nasamprzód trzy równoległe, z dążeniem pionowego kie runku spadające fałdy, a po małej przerwie zagłębienia znowu trzy dłuższe, olbrzymie i ciężkie fałdy, kończące się tym trenem, tak niefortunnie rozszerzającym spód figury. Pod względem zaś technicznego opracowanijest to surowe zaledwie nałożenie gliny, uzupełniające tylko z danej strony sylwetę figury, bez najmniejszej tendencyi opracowania rysunku i płaszczyzn, bez dąże nia do zestawienia półcieni i półświateł. To nie motyw pełen prostoty, ale pełen prostactwa. „ Wer den Dichter will verstehen, muss in Dichterś Lande gelien 11 . Z nonszalancyą magnata, który rzuca tłumom kość do ogryzienia, lekceważył sobie p. Rygier gatunek materyi, z jakiej wykroił ten płaszcz Mickie wiczowi; nie mamy do niego o to pretensyi. Stwo rzył nowy rodzaj materyi, ale by ten gatunek był po- kupnym, powinien był go przynajmniej formą podania zalecić. Z punktu tego, na jakim p. Rygier ostatnie swe słowo wypowiedział i podpisem zatwierdził, inni artyści, a biorę to słowo w znaczeniu najwyższem, nie zdawko- wem — zaczynają i doprowadzają wirtuozostwo techniki do bajecznej doskonałości. Dobiegamy nareszcie do tyłu figury. Na plecach, dzielnie wyrysowanych i skonstruowanych, z lewego ra mienia figury, spada płaszcz, którego długość, ciągnącą się aż po za plintę, możemy okiem w całej widzieć roz ciągłości. Płaszcz, ozdobiony peleryną, której zwoje szty wnie i nerwowo, niespokojnie się wichrzą, zawija się pod prawem ramieniem, które wraz z ręką, zwój papieru trzymającą, nienaturalnym, bo kurczowym, niespokojnym kabłąkiem zarysowuje się. To wszystko nieestetycznie rozszerza figurę, przez co ta staje się ciężką, w sylwecie niewyszukaną i przez co wydaje się, choć tak istotnie nie jest, krótką. Już poprzednio podniosłem dodatnie wrażenie, jakie odnosimy z widoku figury od strony frontowej.

[madohora]

Grupa „Poezyi“ — najpiękniejsza część pomnika, sentymentem, rozlanym w układzie całości, nader arty- stycznem ugrupowaniem, i malowniczością rozłożenia mas draperyi — które sylwetę urozmaicają i wzbogacają — należy do najszczęśliwszych z allegorycznych postaci, będących na stopniach pomnika. A chociaż całość tylko szkicowana, chociaż gatunek draperyi zagadkowy, a na wet prawa strona wraz z dziewczynką, u stóp „Poezyi“ siedzącą, nie dopisuje — suma przymiotów wystarcza na zadowolenie, jakie odnosimy z ogółu, tak dzielnie myśl wyrażającego. Nawet nerwowe, trochę kurczowe, złożenie się palców ręki, naprzód wyciągniętej, jest tam uspra- wiedliwionem. Dziwnie przeto wygląda przy tej lewej — dodatnio przedstawiającej się — stronie grupy, strona prawa, gdzie dziewczynka na wieniec wskazująca, w gór nej swej części przedstawia wszelkie braki należytej kon- strukcyi ciała. Trudność, w zbliżeniu się do pomnika z cyrklem w ręku, nie pozwala wykazać różnicy, jaka zachodzi między długością prawego barku a lewego; ale na oko łatwo dopatrzeć się, że oddalenie od dołka szyi do ramienia (od prawej) jest większe niż po stronie le wej (od widza), mimo nawet ruchu, w jakim się ta po stać znalazła. Jest jakaś przesada w charakterystyce ruchu, skutkiem której głowa dziecka (wcale sympatyi nie budząca), zdaje się być nie na środku. Lecz to „dzi wne “ cechuje najczęściej płody wielkich talentów; wszak i łapa orła, tak monstrualna, a rzucająca się w oczy każdemu przechodniowi, należy chyba do kaprysów i dzi wactw talentu!... A teraz z przykrością wypada mi zabrać się do grupy „Nauki u i figury „PatryotyzmuA Powiadam z „ przykrością “, albowiem uczuwam to, co każdy z nas czuje, gdy mówić wypada o przedmiocie niepięknym, a na wet nieładnym. Nie należę bynajmniej do krytyków z za wodu, a w szczególności do krytyków tego rodzaju, co mając biały papier pod ręką, uważają za święty swój obo wiązek odsądzenie od czci i wiary kolegi po dłucie, pędzlu lub piórze. Lecz jakżeż nie uledz pokusie, gdy przed oczy przesunie się nam grupa „Nauki“?! a w grupie tej skoncentrowały się wszelkie niedostatki techniki p. Ry- giera. Tak samo błędy rysunkowe, jak i modelowania — lekceważenie tormy w ogólnem znaczeniu jak i w szcze gółach, ręce tu sobie podały. Ten starzec, niby ślepy Homer, gestem prawego ramienia, źle ze stawem barko wym połączonego, odziany skórą, czy wojłokiem ja kimś — niesympatyczne i przykre robi wrażenie. Te same les toutes belles qualites widzimy i w figurze chłopca przy nim stojącego. Zgruba zaledwie to naszkicowana i su rowo przedstawiająca się figura, gdzie włosy — koszula — ubranie i buty jednym zamachem, pobieżnie dotknięte, uwalniają mnie od rozbioru krytycznego. Nie inną wcale od grupy poprzedniej jest figura „Patryotyzmu". Nie wiem, jak wypadnie sąd uczonych krytyków i estetyków o figurze tej, wiem jednak, coby powiedział profesor jakiejkolwiek akademii, gdyby uczeń tak lekceważąco figurę ludzką traktował. .. Lecz może i to przyjdzie położyć na karb kaprysu talentu p. Rygiera, w którego pracy oryginalne błędy tak często w oczy się rzucają. Obok bowiem przepięknej sylwety, jaką odznacza się figura „Patryotyzmu“, techni czna strona pozbawiona jest w zupełności należytego opracowania.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ratusz stanowiła kamienna, początkowo dwukondygnacyjna (później trzykondygnacyjna) budowla wzniesiona na planie prostokąta o wymiarach 30 na 10 metrów. Do budynku od południowego wschodu przylegała wieża ratuszowa, przestrzeń pomiędzy ratuszem a wieżą zajmował wewnętrzny dziedziniec, zamknięty z dwóch pozostałych stron przez mur z galerią dla straży i kabaty/kazamaty czyli więzienie. Do ratusza od strony północnej przylegał spichlerz, a od południowej – wieża ratuszowa. Główne wejście do ratusza znajdowało się od strony Sukiennic. Nad bramą wisiały trzy kamienne tarcze z herbami Rzeczypospolitej, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Krakowa. We wnętrzu ratusza na parterze znajdowała się obszerna sień z kominkiem, schodami i drzwiami do Izby Pańskie

[madohora]

Wyburzenie ratusza i odbudowa odwachu: XIX wiek

W dniu 1 marca 1817 roku na posiedzeniu Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa uchwalono m.in., co następuje: Ponieważ część gmachu starym Ratuszem zwanego od dawna na spichrze obrócona w stanie opustoszałym znajduje się; te więc spichrza mają być zburzonymi kosztem skarbu i materiał na fabrykę skarbową użyty. Gdy trzy lata później przystąpiono do realizacji tej uchwały, tj. do wyburzania spichlerza, mury właściwego ratusza zarysowały się na tyle poważnie, że musiano rozebrać i sam ratusz, zostawiając jedynie wieżę i obszerne piwnice[3]. W 1820 roku ratusz został zburzony mimo pierwotnych zamiarów wyburzenia jedynie spichlerza. Niektóre elementy zabytkowe zostały zdeponowane w innych krakowskich budynkach (np. portal i drzwi z Izby Pańskiej od 1856 roku w Collegium Maius, galeria portretów sztalugowych z Izby Ławniczej w Instytucie Technicznym, następnie w Szkole Sztuk Pięknych, od 1913 roku w Sali Portretowej magistratu przy placu Wszystkich Świętych). Myśl o odbudowie ratusza kilkakrotnie powracała w ostatnich dekadach XIX i na początku XX w. W roku 1829 nastąpiła zagospodarowanie przestrzeni po zburzonych kabatach, wtedy też rozbudowano odwach. W latach 1881–1882 wzniesiono nowy, neogotycki odwach

[madohora]

XIV - XIX wiek

Pierwsza wzmianka o wieży ratusza pochodzi z 1383. W 1434 prace przy wieży prowadził kamieniarz Jan z Torunia. Wieża był pokryta ołowianą blachą malowaną na zielony kolor.

W 1524 roku na wieży zamontowano sprowadzony z Norymbergi zegar[1]. W 1556 odnawiano hełm wieży po pożarze.

24 maja 1680, w wyniku uderzenia pioruna w wieży wybuchł kolejny pożar, w wyniku którego spłonął hełm wieży, zegar, dzwon stopił się, a sama wieża wypaliła się do połowy[2]. Po pożarze powołano komisję do oszacowania strat, której przewodniczył architekt i jezuita Stanisław Solski wtedy wybudowano zachowana do dziś szkarpę od strony zachodniej. Odbudowę wieży w latach 1683[3]-1686 prowadził królewski architekt Piotr Beber. Podwyższył on wieżę, zaprojektował nowy, imponujący hełm o charakterze barokowym[4], ale już bez zegara. Praca królewskiego architekta nie była chyba zbyt solidna skoro w 1702 odnotowano, że hełm wieży „był w ruinie”[5] Barokowe zwieńczenie wieży przetrwało jednak do 1783 roku. Wówczas rozebrano walący się, zrujnowany hełm i zastąpiono go, ufundowanym przez biskupa Kajetana Sołtyka i króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, skromniejszą wersją wcześniejszego hełmu. Powstał wtedy także wybudowany przy wieży odwach ratuszowy, który w różnych formach przetrwał do 1946 roku.

[madohora]

Wewnętrzne

Więzienie ratuszowe
Piwnica miejska
Kaplica ratuszowa
Arsenał Miejski w Ratuszu Krakowskim

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ GERTRUDY - założony w 1444 roku, za miastem na wałach Nowej Bramy. Stał przy wylocie ulicy Siennej ku Plantom. Na cmentarzu koło tego kościoła chowano ludzi ściętych za wyrokiem. Opustoszały, został zamknięty w 1810 roku a wyburzony w 1822

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO LEONARDA - położony był za murami Kazimierza, na stoku Krzemionek z prawego brzegu Wisły. Kościół został założony wraz ze szpitalem dla zarażonych. Wymurowany w 1448 roku prze mieszczan kazimierskich z namowy kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. Kościółek istniał do 1700 roku, kiedy to podczas powodzi pochłonęły go wody Wisły. Kościółek ten nie został nigdy odbudowany.

[madohora]

KOŚCIÓŁ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA NMP W ŻŁOBKU - zbudowany przez Kazimierza Lubomirskiego w 1650 roku przy ulicy Świętego Jana, w miejscu zburzonego zboru ewangelickiego dla Bernardynów. Opuszczony w 1788 przeszedł w ręce Bazylianów, którzy zostali przesiedleni do Krakowa z Warszawy. Gdy i ten zakon opuścił kościół został on sprzedany na licytacji, którą przeprowadzono w 1801 roku. Nabył go niejaki Knotz i przerobił na Dom Gościnny z salą balową. Obecnie mieści się tam Hotel Saski

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO SEBASTIANA - położony na wyspie między Rudawą a Starą Wisłą, nad stawem zwanym łąką św. Sebastiana. Kościół ten istniał w XVI wieku wraz ze szpitalem dla zarażonych chorobą weneryczną. Zburzony z początku XIX wieku.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO WALENTEGO - położony na Kleparzu. Założony w 1447 roku wraz ze szpitalem dla trędowatych obojga płci. W 1817 roku opustoszały kościół sprzedano

[madohora]

[madohora]

Okół − istniejąca w średniowieczu osada (przez pewien czas zapewne miasto) położona na terenie południowej części dzisiejszego Starego Miasta w Krakowie. Pierwotnie Okół stanowił podgrodzie u stóp grodu wawelskiego. Ukształtował się przy osi dzisiejszej ulicy Grodzkiej, a właściwie wokół placu targowego położonego u stóp kościoła św. Andrzeja. Granice osady pokrywały się mniej więcej z późniejszym przebiegiem murów obronnych Krakowa, a północna granica przebiegała w rejonie dzisiejszej ulicy Poselskiej. Po lokacji Krakowa w 1257 Okół stał się pomostem łączącym go z Wawelem. Wkrótce (około połowy XIV w.) został włączony bezpośrednio do Krakowa, jednak istnieją źródła świadczące o tym, iż w międzyczasie być może sam Okół uzyskał na pewien czas prawa miejskie (np. wzmianka z 1338 o Nova Civitas in Okol). Obecnie dawny Okół stanowi południową część Starego Miasta w Krakowie. Główną osią komunikacyjną jest ulica Grodzka, równolegle zaś do niej biegnie ulica Kanonicza. Znajduje się tu szereg zabytkowych budynków, w tym kościoły św. Andrzeja, św. Idziego i św. Piotra i Pawła, budynek Collegium Iuridicum UJ oraz liczne kamienice i pałace ul. Kanoniczej. Centralny punkt stanowi plac św. Marii Magdaleny, powstały na miejscu zburzonego kościoła o tym samym wezwaniu. Od wschodu i zachodu dzielnicę otaczają Planty.

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Andrzeja zbudowany został w latach 1079-1098 z fundacji Sieciecha, palatyna księcia Władysława Hermana. Prawo patronatu nad kościołem należało do benedyktyńskiego opactwa w Sieciechowie, co pozwala dopuszczać możliwość związku między nim, a budową świątyni. Zlokalizowany w osadzie Okół, stał przy biegnącym skośnie gościńcu na miejscu którego powstała później ulica Grodzka, a prowadzącym do przewozu na Wiśle.

[madohora]

Kościół św. Andrzeja jest wspaniale zachowaną budowlą w stylu romańskim, zbudowaną z kamienia, złożoną z krótkiego jednoprzęsłowego, trójnawowego korpusu, z transeptu i chóru, zamkniętego apsydą. Całość wieńczą dwie wieże. świątynia św. Andrzeja ma charakter obrony, o takim charakterze budowli świadczy grubość murów [1,6m] oraz brak dolnych okien. Zewnętrzne mury wykończone są drobną wapienną kostką, obok której występuje piaskowiec w szczegółach architektonicznych. Z zachodniej fasady kościoła wyrastają dwie smukłe wieże, przechodzące wyżej w ośmiobok, wypełniony na górze bliźniaczymi okienkami, które wraz z potrójnym oknem u szczytu fasady, kontrastują z ciężką masą jej dolnej części, poprzecinanej tylko w kilku miejscach wąskimi okienkami strzelniczymi.

[madohora]

[madohora]

Pierwszy kościół św. Marcina został wzniesiony na tym miejscu przed rokiem 1257, czyli przed lokowaniem miasta przez króla Bolesława Wsydliwego. Fundowały go zamożne rody rycerskie Gryfitów i Ostojów. Na początku XVII wieku zostało przekazany karmelitankom bosym, do których należał przez niespełna dwadzieścia lat, bowiem w 1637 roku rozpoczęła się budowa nowej świątyni w tym miejscu, która miała zastąpić rozebrany nieco wcześniej stary kościół.

[madohora]

Architektem obecnie istniejącej, skromnej, barokowej budowli, jest Giovanni Trevano, który projektując świątynię wzorował się na niedalekim kościele św. Piotra i św. Pawła. W roku 1787 karmelitanki opuściły zabudowania kościelne, a od roku 1816 świątynia należy do Gminy Ewangelicko-Augsburskiej.

[madohora]

Wnętrze jest niezwykle surowe, pozbawione ozdób. Dominującym kolorem jest czysta biel ścian i sklepienia. W XIX-wiecznym ołtarzu głównym znajduje się obraz Henryka Siemiradzkiego, przedstawiający Jezusa uciszającego burzę (1882r.). Powyżej ołtarza zawieszony jest gotycki krucyfiks, pochodzący z końca XIV wieku - prawdopodobnie najstarszy wizerunek ukrzyżowanego Chrystusa.

[madohora]

Skoro kościół jest kościołem ewangelickim to nie ma nic dziwnego w tym, że jest skromnie wyposażony. (m)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Idziego - jest romańską budowlą wzniesioną z fundacji Władysława Hermana i jego żony, w podzięce za urodzenie syna. Dzięki przekazowi Galla Anonima, wiemy że poprzez modły, i dary wysyłane do opactwa św. Idziego we Francji, para książęca wyprosiła urodzenie syna i stąd ten kościół. Z tej pierwotnej fundacji w romańskim stylu, nie zachowały się żadne pozostałości, a stojąca dziś świątynia, pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku, z okresu panowania Władysława Łokietka. Zakon dominikanów, który w 1595 roku, przejął opiekę nad kościółkiem, przy pomocy finansowej rodziny Tęczyńskich, dokonał odnowienia budowli. Wtedy gotyckie sklepienie zostało zastąpione beczkowym, dokonano także wielu innych przeróbek.

[madohora]

[madohora]

Może to zabrzmi śmiesznie, ale nie udało mi się wejść na Wawel (specjalnie mi nie zależało, moim celem był Kościół Mariacki ale o tym później oraz przede wszystkim krakowskie szopki) z bardzo prozaicznego powodu. Było tak ślisko a ja jeszcze miałam takie "miejskie" buty, że nie byłam w stanie wspiąć się pod górkę. Śliskie płyty chodnikowe pokryte marznącym śniegiem, może to ładnie wygląda ale nie nadaje się do chodzenia. Dotyczyło to również placu pod Sukiennicami i wyjścia ze Starego Miasta na dworzec. Stawało się na płycie i zaraz zjeżdżało w dół.

[madohora]

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; historyczna dzielnica Krakowa. Wawel ma charakter zrębu tektonicznego, który powstał w miocenie i zbudowany jest z liczących 161–155 mln lat górnojurajskich wapieni wieku oksfordzkiego. Wzgórze wznosi się na wysokość ok. 228 m.n.p.m. Na wzgórzu znajdują się dwa zabytkowe zespoły budowlane:
Zamek Królewski na Wawelu
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława

W 1978 Wawel wraz ze Starym Miastem, Kazimierzem i Stradomiem został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, w 1994 razem ze Starym Miastem, Stradomiem, Kazimierzem, Podgórzem, Nowym Światem i Piaskiem został uznany za pomnik historii.
Częścią tego kompleksu są także fortyfikacje Wawelu. Odnalezione zostały relikty innych budowli, pochodzących z różnych epok.

[madohora]

Wzgórze mogło pierwotnie nazywać się wądół, wąwał, wąwel ze względu na krasowy charakter wapieni, z których jest zbudowane, jak i na liczne jaskinie (np. Smocza Jama). Według pełnej fantastycznych etymologii Kroniki wielkopolskiej słowo Wawel miało pochodzić od Wøwel (pierwotnie Bøbel)[5][6] (stąd dzisiaj rekonstruuje się tę formę jako jako „wąwel” z nosowym o, czyli „ǫ” i zestawia z podobnie brzmiącymi wąwóz, wądół, u Brücknera od „wąwał”=wąwóz, słabość tej teorii tkwi w mało logicznym wywodzeniu nazwy wzgórza, a więc struktury geologicznej wypukłej od wgłębnej). Według tejże Kroniki wielkopolskiej nazwa Wawel mogła również oznaczać zgrubienie na szyi spowodowane niedoborem jodu w wodzie wywołujące powiększanie tarczycy

[madohora]

Inni uważają, że owo „wąwel” oznaczało „wyniosłość wśród mokradeł”, którymi otoczone było wzgórze, od „wą” (odpowiednik dzisiejszego „w” i „wel” (wilgoć, woda) co oznaczało miejsce położone „w wodzie, otoczone wodą”, według Stanisława Rosponda wąwel = grąd, tj. „miejsce wyniosłe i suche wśród łąk błotnistych, ostrów oblany wodą” od psł. *vъlь = stpl. wel, wla (stąd: Wleń). Zestawia się tutaj „Wąwel” z nazwami miejscowymi typu Wąwelnica, Wąwolnica, Wąwelno jednak nie tłumaczy procesu fonetycznego, który miałby doprowadzić do przejścia ą → a (Jan Długosz Wąwolnicę dwukrotnie podaje jako Wanwelnycza, wcześniej w 1325-1327 r. zapisano Wanvelnitia[12], w 1377 r. Wanwelnicza, jeszcze w 1531 r. Vanwelnicza, czyli z protezą samogłoski nosowej w postaci „an”, a brak takich zapisów w stosunku do Wawelu). Dawniej doszukiwano się też genezy nazwy w zgodnościach bałto-słowiańskich, litewskiemu rdzeniu au, av, va, avr, var, vavr, babr, miał odpowiadać ruski varъ, polski wał, stąd według Mikołaja Akielewicza nazwa wsi Wawr, Wawer → Wanwoł, Wąwel, Wawel, tj. miejsce obwarowane. Istnieje także teoria, jakoby nazwa Wawel pochodziła od nazwy Babel (s-c-s Вавилонъ, stąd również współczesne rosyjskie Вавилон, tr. Wawilon, czyli Babilon, częsta w średniowieczu oboczność w:b, m.in. grecka Beta (obecnie Wita), zobacz: Korbea, Kordoba

[madohora]

Według badań archeologicznych ślady pierwszego osadnictwa datuje się na środkowy paleolit, około 100 tys. lat p.n.e. Jako osada położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych szybko się rozwijał. Wawel był prawdopodobnie jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których organizacja państwowa powstała na przełomie VIII i IX wieku. O ich legendarnych władcach Kraku i Wandzie, mających żyć podobno w VII i VIII wieku, wspomniał XIII-wieczny kronikarz Wincenty Kadłubek. W X wieku ziemie Wiślan, i tym samym Kraków, weszły w skład powstającego państwa polskiego.

[madohora]

W 1000 roku zostało utworzone biskupstwo krakowskie, czego konsekwencją była budowa katedry – siedziby biskupa. Jednak ze względu na toczące się walki z cesarstwem, budowę prawdopodobnie rozpoczęto dopiero po zawarciu pokoju w Budziszynie, czyli około lat 20 XI wieku. Ze względu na bardzo nikłe pozostałości po pierwszej katedrze, nazywanej czasem „Chrobrowską” i pomimo trwających od dawna badań archeologicznych, nie udało się zrekonstruować jej wyglądu. Do lat 80 relikty kościoła św. Gereona utożsamiane były właśnie z pierwszą katedrą, ale teza ta, wysunięta przez Adolfa Szyszko-Bohusza, została odrzucona przez nowsze badania. Także co do momentu zniszczenia katedry nie ma zgodności – przypuszcza się, że mogło się to stać podczas najazdu księcia Brzetysława I w latach 40 XI wieku lub podczas pożaru w latach 80.

[madohora]

Oprócz katedry na wzgórzu istniały także inne zabudowania. Pierwsze odnalezione szczątki po budowlach drewnianych pochodzą z IX wieku, a kamienne – z przełomu X i XI wieku. Z tego okresu pochodzą pozostałości przedromańskich budowli murowanych, takich jak:
- Rotunda Najświętszej Marii Panny, prawdopodobnie z przełomu X i XI wieku
- Kościół św. Jerzego, przebudowywany w późniejszych okresach
- rotunda przy bastionie Władysława IV, być może baptysterium
- budowla „czworokątna z korytarzykiem” z przełomu X i XI wieku, o nieznanym przeznaczeniu, być może grobowiec
- Kościół B (rotunda z dwoma absydami)

[madohora]

Na przełomie 1038 i 1039 Kazimierz Odnowiciel powrócił do Polski i przyjmuje się, że tym samym Kraków został siedzibą władzy królewskiej i stolicą państwa. Budowę drugiej katedry, tzw. „Hermanowskiej” rozpoczęto pod koniec XI wieku, prawdopodobnie właśnie z fundacji Władysława Hermana. Jej konsekracja nastąpiła w 1142 roku. O budowli tej wiadomo zdecydowanie więcej, choćby ze względu na jej zachowany wizerunek na odcisku pieczęci kapituły krakowskiej z XIII wieku. Także pozostałości są zdecydowanie lepiej zachowane – dolna część Wieży Wikaryjskiej (Srebrnych Dzwonów) oraz w całości trójnawowa krypta św. Leonarda, wsparta na 8 kolumnach. W 1118 roku pochowano tam biskupa Maurusa, z którego grobu wyjęto m.in. patenę i kielich. Z tego okresu pochodzą także:
- Sala o 24 słupach, być może palatium książęce
- kościół przy Smoczej Jamie (interpretowany ostatnio jako romańska wieża)
- Kościół św. Gereona, prawdopodobnie kaplica pałacowa
- Kościół św. Michała (romański)
- rotunda z emporą przy baszcie Sandomierskiej, być może z 2 połowy XI wieku
- czworokątna wieża obronna przy „Kurzej Stopie”

[madohora]

W 1305 lub 1306 roku katedra spłonęła, ale nie w całości, w związku z czym w 1320 roku możliwa była koronacja Władysława Łokietka. W tym samym roku, z inicjatywy króla, rozpoczęto budowę nowej, trzeciej z kolei, która w swoim głównym zrębie istnieje do dziś. W 1364 została ona konsekrowana. Jest to budowla trzynawowa z transeptem i ambitem, do której od początku budowy i przez następne wieki dostawiano kaplice. Pierwsze powstawały przy prezbiterium – w 1322 została konsekrowana kaplica św. Małgorzaty, dziś pełniąca funkcję zakrystii, a kilka lat później wzniesiono kaplicę nazwaną później kaplicą Batorego.

[madohora]

Oprócz tego, królowa Zofia Holszańska (ostatnia żona Władysława Jagiełły) ufundowała kaplicę przy zachodnim wejściu, nazywaną później jej imieniem, a na polecenie Kazimierza Jagiellończyka wzniesiono kaplicę Świętokrzyską. Zostały także wybudowane inne kaplice (pod koniec XV wieku było ich w sumie 19), które w wiekach późniejszych zostały mocno przebudowane.

[madohora]

Władysław Łokietek jest też pierwszym królem, którego pochowano w wawelskiej katedrze. Jego sarkofag z piaskowca został ufundowany w połowie XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. Swój nagrobek posiada też właśnie Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło, ale do najcenniejszych należy bez wątpienia sarkofag Kazimierza Jagiellończyka, wykonany przez Wita Stwosza w 1492 roku. Na początku XVI wieku został wyrzeźbiony późnogotycki nagrobek Jana Olbrachta.

[madohora]

Na polecenie Kazimierza Wielkiego dokonano wielkiej przebudowy wcześniejszego wczesnogotyckiego zamku. Wzniesiono nowy kompleks składający się ze skrzydła południowo-wschodniego od rotundy św. Feliksa i Adaukta po narożnik północno-wschodni. Wzdłuż obwodu północnego rozbudowano dawne palatium i kościół św. Marii Egipcjanki, który mógł mieć charakter dworski. Na poziomie wyższych kondygnacji komunikację zapewniały krużganki na murowanych filarach. Z czasów Kazimierza Wielkiego zachowała się tylko Sala Kazimierzowska we wczesnogotyckiej tzw. Wieży Łokietkowej. Zamek został przebudowany pod koniec XIV wieku przez Władysława Jagiełłę i Jadwigę, za których rządów dobudowano tzw. Kurzą Stopkę i Wieżę Duńską. Z zamku tego zachowała się także tzw. sala Jadwigi i Jagiełły, w której eksponowany jest obecnie Szczerbiec.

[madohora]

TO JEST WŁAŚNIE KRAKÓW

[madohora]

Budowa trzeciego kościoła (1689 – 1703)
W roku wyburzenia kolegiaty położono kamień węgielny pod budowę nowej świątyni. Pierwotny projekt kościoła zaproponowany przez architekta Tylmana z Gameren nawiązywał do planu rzymskiego kościoła San Carlo ai Catinari, który był także inspiracją dla kościoła uniwersyteckiego paryskiej Sorbony. Profesorowie Akademii odrzucili projekt i zasugerowali Tylmanowi jako wzór plan kościoła San Andrea della Valle, który był pod opieką zakonu teatynów – konkurentów jezuitów, bowiem krakowscy uczeni chcieli budowlą kościoła akademickiego przyćmić krakowski kościół św. św. Piotra i Pawła zarządzany wtedy przez jezuitów. Tylman z Gameren zrobił nowy projekt, który został zaakceptowany i budowa ruszyła. Od 1692 roku prace budowlane nadzorował ks. Sebastian Piskorski – proboszcz parafii i zarazem profesor Akademii Krakowskiej. W 1695 kościół stał w stanie surowym i nie miał jeszcze kopuły.

[madohora]

Kościół ma szeroki, jednonawowy korpus z nawami bocznymi o charakterze kaplic, transept z kopułą na skrzyżowaniu oraz prostokątne (krótkie) prezbiterium zamknięte półkolistą apsydą.

[madohora]

Transept

Ramię północne:

wczesnobarokowy ołtarz z obrazem przedstawiającym Matkę Boską i śś. Annę i Joachima;
nagrobek Rohozińskich i Michałowskich z posągiem Ecce Homo (autor: Marceli Guyski);

Ramię południowe:

ołtarz św Stanisława Kostki (z obrazem z I poł. XVII w. przedstawiającym świętego);
pomnik rodziny Bartschów z 1827 roku;
posąg Maurycego Poniatowskiego (autor: Wiktor Brodzki)
statua Maurycego Drużbackiego (autor: Antoni Madeyski, 1912)
epitafium rodziny Branickich (projektu Kacpra Bażanki, 1720-27)

[madohora]

Do kościoła przylega klasztor wzniesiony na planie nieregularnego czworoboku, z wirydarzem pośrodku. Pod koniec XVI wieku i na przełomie XVI i XVII wieku klasztor był przebudowywany. W 1843 roku powstała neoromańska elewacja od ul. Grodzkiej[4]. W skarbcu klasztornym przechowywane są cenne zabytki, m.in. XIII wieczne relikwiarze, unikatowy, mozaikowy obraz Matki Bożej w stylu bizantyńskim z przełomu XII/XIII wieku oraz najstarsze figurki jasełkowe, pochodzące z początku XIV wieku, ofiarowane prawdopodobnie przez Elżbietę, siostrę króla Kazimierza Wielkiego. W klasztornej bibliotece znajdują się m.in. późnoromański graduał z XIII wieku i iluminowane, wczesnogotyckie księgi

[madohora]

Plac św. Marii Magdaleny w Krakowie – plac znajdujący się na Starym Mieście w Krakowie, usytuowany między ulicami Grodzką i Kanoniczą, w centrum dawnego Okołu. Ma 997 m² powierzchni. Od północy do placu przylega gmach Collegium Iuridicum (nr 1), mieszczący Instytut Historii Sztuki UJ, a od południa kamienica Malarnia (nr 2), zwana w przeszłości Zerwikaptur, w której znajduje się Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz Instytut Cervantesa. Od strony wschodniej, po drugiej stronie ulicy Grodzkiej, stoją dwa kościoły: św. Andrzeja i św. Piotra i Pawła, po stronie zachodniej znajduje się zabytkowa kamienica Kanonicza 9, w której ma siedzibę kilka instytutów Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Nazwa placu pochodzi od kościoła św. Marii Magdaleny, który niegdyś tu się znajdował. Do Collegium przylegała wówczas nieistniejąca dziś kamienica, a do niej kościół, powstały prawdopodobnie w XIII wieku; po pożarze w XV wieku został odbudowany. W XVII wieku został zbarokizowany, a ostatecznie zburzony w roku 1811. Obecnie na nawierzchni placu jest ukazany obrys kościoła.Pośrodku stoi pomnik Piotra Skargi dłuta Czesława Dźwigaja, odsłonięty w 2001 roku. Jego ustawienie stało się przedmiotem licznych kontrowersji i protestów. Oprócz pomnika, na placu znajduje się mała fontanna z kamienia, wykonana w 1996 według projektu Józefa Białasika i Michała Szymańskiego.

W lecie plac jest miejscem, po którym jeżdżą młodzi rolkarze i deskorolkarze.

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Idziego – zabytkowy kościół rzymskokatolicki dominikanów, znajdujący się przy ulicy Grodzkiej 67 w Krakowie obok Wawelu.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Romanizm (poł. XI w. – pocz. XII w.)

Na przełomie 1038 i 1039 Kazimierz Odnowiciel powrócił do Polski i przyjmuje się, że tym samym Kraków został siedzibą władzy królewskiej i stolicą państwa.

Budowę drugiej katedry, tzw. „Hermanowskiej” rozpoczęto pod koniec XI wieku, prawdopodobnie właśnie z fundacji Władysława Hermana. Jej konsekracja nastąpiła w 1142 roku. O budowli tej wiadomo zdecydowanie więcej, choćby ze względu na jej zachowany wizerunek na odcisku pieczęci kapituły krakowskiej z XIII wieku. Także pozostałości są zdecydowanie lepiej zachowane – dolna część Wieży Wikaryjskiej (Srebrnych Dzwonów) oraz w całości trójnawowa krypta św. Leonarda, wsparta na 8 kolumnach. W 1118 roku pochowano tam biskupa Maurusa, z którego grobu wyjęto m.in. patenę i kielich. Z tego okresu pochodzą także:

Sala o 24 słupach, być może palatium książęce
budynek przy Smoczej Jamie (interpretowany ostatnio jako romańska wieża)
Kościół św. Gereona, prawdopodobnie kaplica pałacowa
Kościół św. Michała (romański)
rotunda z emporą przy baszcie Sandomierskiej, być może z 2 połowy XI wieku
czworokątna wieża obronna przy „Kurzej Stopie”

[madohora]

Barok (XVII-XVIII wiek)

Po pożarze w 1595 roku, w którym spłonęła północno-wschodnia część zamku, król Zygmunt III Waza podjął decyzję o odbudowie, którą kierował architekt Jan Trevano. Z przebudowy tej zachowały się m.in. schody Senatorskie i kominek w sali Pod Ptakami.

Gdy w 1609 roku król Zygmunt III na stałe przeniósł się do Warszawy, dla Wawelu rozpoczął się trudny okres. Opiekę nad zabudowaniami pełnili wielkorządcy, jednak mimo to, zarówno zamek, jak i inne budynki, niszczały. Do ich złego stanu przyczynili się także Szwedzi, stacjonujący na Wawelu w latach 1655–1657 i 1702. W 1702 roku w czasie III wojny północnej, gdy na Wawelu stacjonowały wojska szwedzkie wybuchł pożar, który niemal w całości strawił zamek[15]. Wzgórze było okupowane także przez wojska pruskie w 1794 roku, kiedy to zostały zrabowane nigdy nieodzyskane (z wyjątkiem Szczerbca) insygnia koronne. Ze względu na toczące się w XVII wieku wojny, Wawel, jako ważny punkt obronny, wzbogacił się o unowocześnione mury obronne.

Przeniesienie siedziby króla do Warszawy nie zmieniło jednak roli i znaczenia katedry wawelskiej, która nadal była miejscem koronacji i królewskich pochówków. W tym czasie wprowadzono w katedrze wiele zmian – podwyższony został ambit, powstała istniejąca do dziś konfesja św. Stanisława (marmurowy ołtarz i srebrną trumnę) oraz ołtarz główny. Wznoszono także barokowe nagrobki (m.in. biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego oraz królów: Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego) i kaplice (m.in. kaplica Wazów).

[madohora]

[madohora]

Wawel dziś

Zwiedzającym udostępnione są:
na zamku:
reprezentacyjne komnaty królewskie – wystawa obejmuje znajdujące się na parterze pomieszczenia wielkorządcy zamku i komnaty na drugim piętrze, m.in. Salę Poselską, której strop ozdobiony jest rzeźbionymi głowami (tzw. głowami wawelskimi) i Salę Senatorską
prywatne apartamenty królewskie
skarbiec koronny, gdzie prezentowany jest m.in. miecz koronacyjny Szczerbiec
zbrojownię
wystawę Sztuka Wschodu
w katedrze:
groby królewskie
Krypta Wieszczów Narodowych
dzwon Zygmunt
Muzeum Katedralne
Wawel Zaginiony – rezerwat archeologiczny z częściowo zrekonstruowaną Rotundą Najświętszej Marii Panny
Smocza Jama
Trasa Ogrody Królewskie – zrekonstruowany, renesansowy ogród
Wawel znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Lublina i Sandomierza do Tyńca. Jest to także miejsce styku Via Regia. Ze Wzgórza Wawelskiego do litewskiego Wilna, przez białoruskie Grodno prowadzi Szlak Jagielloński.

[madohora]

KRAKÓW ulica Kanonicza lub Kanonna. Dawniej płynęła tutaj rzeka Rudawa ponad którą kanonicy krakowscy zaczęli w XV wieku kupować domy, wówczas jeszcze drewniane, wyburzać je i stawiać murowane kamienice. Na tej ulicy niemal każdy dom zamieszkiwał ktoś zasłużony dla kościoła, jedną z nich zamieszkiwał Św. Stanisław jeszcze jako kanonik a później biskup. Dzisiaj trudno wskazać, która to była kamienica. W pobliżu miejsca zamieszkania biskupa znajdowała się kapliczka, którą strawił pożar. W tym samym domu, w którym mieszkał Św. Stanisław później zamieszkał Zbigniew Oleśnicki. W domu narożnym zamieszkiwał Jan Długosz. W XV wieku na ulicy Kanonicznej znajdowały się łaźnie miejskie, młyny i ludwisarnia. A z boku znajdowała się brama poboczna zburzona w 1706 roku

Kraków Dawny i Dzisiejszy - wydanie z 1854 roku

[madohora]

Dom ten powstał jeszcze w 2 połowie XIV w., jego budowę zleciła Kapituła z przeznaczeniem dla młodzieży studiującej w pobliskim Collegium Iuridicum. Zdaniem Jana Długosza wybudował go kanonik Maciej. W połowie XV w. była tutaj Bursa Grochowa dla żaków studiujących prawo. Gruntowna przebudowa nastąpiła w latach trzydziestych XVI w. i z tego czasu pochodzi piękna kamieniarka okien na fasadzie. W wieku XVII dobudowano tylny trakt budynku, a już w połowie XVIII w. powstał bogaty barokowy portal. Obecnie dom jest własnością Kapituły Metropolitalnej na Wawelu. Na parterze swoje siedziby mają chóry katedralne oraz Polskie Towarzystwo Teologiczne i prowadzone przez nie Wydawnictwo UNUM.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W okresie tym powstały na wzgórzu także inne budowle, służące licznym księżom, urzędnikom królewskim i rzemieślnikom oraz mury obronne i baszty: Jordanka, Lubranka (później nazwana basztą Senatorską), Sandomierska, Tęczyńska, Szlachecka, Złodziejska i Panieńska.

[madohora]

W nawie znajduje się kontynuacja tego wątku w postaci 12 apostołów namalowanych w technice en grisaille i podpisanych nie swoimi imionami, lecz nazwami kamieni szlachetnych. Są to:

Św. Piotr – jaspis
Św. Paweł – szafir
Św. Jan – sardonyks
Św. Andrzej – chalcedon
Św. Jakub Starszy – szmaragd
Św. Jakub Młodszy – sardiusz (krwawnik)
Św. Mateusz – chryzopraz
Św. Tomasz – chryzolit
Św. Tadeusz – ametyst
Św. Filip – beryl
Św. Bartłomiej – topaz
Św. Szymon – hiacynt

W kościele św. Anny przypisano nazwy kamieni apostołom, nawiązując do 12 warstw Świętego Miasta ukazanego w Apokalipsie św. Jana. Apostołowie zostali umieszczeni na filarach żeby pokazać, że są filarami Kościoła.

Na ścianach nawy, nad arkanami prowadzącymi do kaplic namalowano Sybille jako pogańskie prorokinie, które zapowiedziały przyjście na świat Chrystusa. Nad Sybillami stiukowe putta trzymające zwoje z imionami osób z rodowodu Jezusa. Nad nimi pomalowane na złoto figury aniołów trzymają tarcze z atrybutami Marii.

Na sklepieniu widnieje Baranek Apokaliptyczny, 24 starców, serafiny oraz księga z siedmioma pieczęciami. Na chórze stoją okazałe organy o 26 głosach z I ćw. XVIII w. ufundowane przez księdza Grzegorza Ochabowicza, a nad chórem malowidło przedstawiające Objawienie św. Jana. Na pendentywach kopuły widnieją alegorie cnót kardynalnych, a samej kopule wyobrażenia Chwały Pańskiej oraz nazwy czterech pierwszych soborów powszechnych.

[madohora]

[madohora]

Powstanie klasztoru wiąże się z pobytem w Krakowie św. Jana Kapistrana, kaznodziei, który przybył w 1453 roku na zaproszenie króla Kazimierza Jagiellończyka i biskupa krakowskiego kardynała Zbigniewa Oleśnickiego. Jan Kapistran reprezentował zakon obserwantów reguły św. Franciszka z Asyżu. W Polsce zreformowaną gałąź zakonu braci mniejszych zwano bernardynami.

Kardynał Zbigniew Oleśnicki od swojego brata Jana wojewody sandomierskiego pozyskał posiadłość na Stradomiu i ofiarował zakonnikom. Po śmierci Oleśnickiego budową nowego kościoła kierował Jan Długosz, fundatorem zaś był Hińcza z Rogowa kasztelan sandomierski

[madohora]

W latach 1507-1536 gruntownie przebudowano siedzibę królewską, a mecenat nad tym ogromnym przedsięwzięciem sprawował sam Zygmunt Stary. Prace prowadzono pod kierunkiem dwóch Włochów: Franciszka z Florencji i Bartłomieja Berrecciego, a po ich śmierci Polaka – Benedykta z Sandomierza. Na szczególną uwagę zasługuje piękny dziedziniec pałacowy. Z lekkich, wspartych na smukłych kolumnach arkadowych krużganków wchodzi się do przestronnych i pełnych światła komnat. Wnętrza zamku, ze wspaniałą Salą Poselską i jej kasetonowym stropem, to świadectwo dużych umiejętności zarówno włoskich, jak i rodzimych rzemieślników różnych specjalności. Sale zamkowe zdobione były przez arrasy, których pokaźną kolekcję zgromadził Zygmunt August. W latach 1502-1505 nagrobek Jana Olbrachta został umieszczony w rzeźbionej niszy w formie łuku triumfalnego autorstwa Franciszka z Florencji. Jest to pierwsze w pełni renesansowe dzieło na ziemiach polskich. W 1517 r. rozpoczęto budowę ukończonej 16 lat później kaplicy Zygmuntowskiej, grobowca-mauzoleum ostatnich Jagiellonów. Z tego okresu zachowały się w katedrze także inne nagrobki – kardynała Fryderyka Jagiellończyka i biskupów: Piotra Gamrata, Piotra Tomickiego, Jana Konarskiego, Jana Chojeńskiego, Samuela Maciejowskiego. W 1520 roku odlano dzwon Zygmunta. W katedrze znajdują się także dzieła manierystyczne: nagrobek Stefana Batorego i biskupa Filipa Padniewskiego – oba autorstwa Santi Gucciego oraz nagrobek biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego dłuta Jana Michałowicza z Urzędowa.

[madohora]

Po pożarze w 1595 roku, w którym spłonęła północno-wschodnia część zamku, król Zygmunt III Waza podjął decyzję o odbudowie, którą kierował architekt Jan Trevano. Z przebudowy tej zachowały się m.in. schody Senatorskie i kominek w sali Pod Ptakami. Gdy w 1609 roku król Zygmunt III na stałe przeniósł się do Warszawy, dla Wawelu rozpoczął się trudny okres. Opiekę nad zabudowaniami pełnili wielkorządcy, jednak mimo to, zarówno zamek, jak i inne budynki, niszczały. Do ich złego stanu przyczynili się także Szwedzi, stacjonujący na Wawelu w latach 1655-1657 i 1702. W 1702 roku w czasie III wojny północnej, gdy na Wawelu stacjonowały wojska szwedzkie wybuchł pożar, który niemal w całości strawił zamek. Wzgórze było okupowane także przez wojska pruskie w 1794 roku, kiedy to zostały zrabowane nigdy nieodzyskane (z wyjątkiem Szczerbca) insygnia koronne. Ze względu na toczące się w XVII wieku wojny, Wawel, jako ważny punkt obronny, wzbogacił się o unowocześnione mury obronne. Przeniesienie siedziby króla do Warszawy nie zmieniło jednak roli i znaczenia katedry wawelskiej, która nadal była miejscem koronacji i królewskich pochówków. W tym czasie wprowadzono w katedrze wiele zmian – podwyższony został ambit, powstała istniejąca do dziś konfesja św. Stanisława (marmurowy ołtarz i srebrną trumnę) oraz ołtarz główny. Wznoszono także barokowe nagrobki (m.in. biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego oraz królów: Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego) i kaplice (m.in. kaplica Wazów).

[madohora]

Wraz z trzecim rozbiorem (1795) Wawel znalazł się pod zaborem austriackim. Wojsko austriackie przekształciło wzgórze na koszary, co pociągnęło za sobą liczne zniszczenia i przebudowy: obmurowano krużganki i zmieniono wnętrza zamku, rozebrano część budynków (m.in. kościoły św. Jerzego i św. Michała). Po upadku powstania krakowskiego i zlikwidowaniu Rzeczypospolitej Krakowskiej na Wawelu wzniesiono trzy ogromne gmachy szpitala wojskowego. W II połowie XIX wieku Austriacy przebudowali mury obronne w taki sposób, aby stały się częścią Twierdzy Kraków (powstały m.in. dwie kaponiery). Równocześnie trwały próby odzyskania wzgórza przez Polaków. Gdy pojawił się projekt, aby cały Wawel wraz z katedrą zamknąć dla ludności cywilnej, a kapitułę przenieść do kościoła Św. Piotra, prezydent miasta Mikołaj Zyblikiewicz zaproponował przekazanie wawelskiego zamku na rezydencję cesarską dla Franciszka Józefa I. Powoływano się przy tym na rodzinne związki Habsburgów z polskimi rodami monarszymi. 3 września 1880 r. deputacja obywateli Galicji pod przewodnictwem marszałka krajowego hr. Ludwika Wodzickiego złożyła w tej sprawie petycję na ręce cesarza, która została przyjęta pozytywnie. Wojskowe władze austriackie zażądały jednak za opuszczenie wawelskiego wzgórza rekompensaty w wysokości 750 000 guldenów na budowę nowego szpitala wojskowego oraz także 750 000 guldenów na budowę nowych koszar. Po sześciu latach rokowań ostatecznie ustalono, że społeczeństwo polskie ma zapłacić już w nowej walucie 2 714 606 koron i 89 halerzy. Rozpoczęła się akcja gromadzenia funduszy. Kasa Oszczędności Miasta Krakowa przekazała 800 000 koron, a Sejm Krajowy Galicji zadeklarował 100 000 koron rocznie na odbudowę Wawelu. Cesarz Franciszek Józef przeznaczył z prywatnej szkatuły także 100 000 koron rocznie na restaurację zabytków wawelskich. Aleksandra Ulanowska zorganizowała wielką kwestę publiczną. Dzięki tym działaniom i licznym datkom od osób prywatnych, instytucji oraz stowarzyszeń, udało się zgromadzić potrzebną kwotę. W katedrze w tym czasie odbyły się manifestacyjne pogrzeby Józefa Poniatowskiego i Tadeusza Kościuszki. Przebudowana w stylu klasycystycznym została kaplica Potockich, w której umieszczono pomnik Artura Potockiego autorstwa wybitnego rzeźbiarza Bertela Thorvaldsena. Druga rzeźba tego artysty została ustawiona w kaplicy królowej Zofii. W 1869 roku przypadkowo otwarto trumnę króla Kazimierza Wielkiego, co stało się pretekstem do urządzenia powtórnego pogrzebu. Równocześnie podjęto inicjatywę odnowy innych królewskich grobów – oczyszczono sarkofagi (ufundowane też nowe – m.in. cesarz Franciszek Józef ufundował sarkofag króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, który miał żonę Habsburżankę), a podziemnie krypty połączono korytarzami.

[madohora]

W 1905 cesarz Franciszek Józef I wyraził zgodę na opuszczenie przez wojska austriackie Wawelu. Rozpoczęto prace konserwatorskie, którymi kierował Zygmunt Hendel, a następnie Adolf Szyszko-Bohusz, który odnalazł rotundę Najświętszej Marii Panny i inne relikty wczesnych budowli. Renowacja wzgórza finansowana była m.in. ze składek społecznych. Ofiarodawców upamiętniano wmurowując cegiełki z ich nazwiskami w mur przy północnym wjeździe na zamek, przy którym wzniesiono także Bramę Herbową i ustawiono konny pomnik Tadeusza Kościuszki. W latach 1904-1907 Stanisław Wyspiański i Władysław Ekielski opracowali plan zabudowy wzgórza, noszący nazwę Akropolis. Ta nigdy niezrealizowana idea zakładała umieszczenie na Wawelu m.in. polskiego sejmu i senatu, Muzeum Narodowego, Akademii Umiejętności i Kurii Biskupiej. Całość miała wzorować się na starożytnej architekturze – autorzy założyli wybudowanie np. teatru greckiego czy posągu Nike.
W tym okresie katedra wzbogaciła się o dwa nowe nagrobki: królowej Jadwigi (z 1902 r.) i symboliczny Władysława Warneńczyka (z 1906 r.), oba autorstwa Antoniego Madeyskiego. Kaplica królowej Zofii została ozdobiona w latach 1902-1904 przez Włodzimierza Tetmajera dekoracją malarską, przedstawiającą polskich świętych i bohaterów narodowych. Natomiast w skarbcu katedralnym malowidła w latach 1900-1902 wykonał Józef Mehoffer. On też jest autorem witraży w oknach transeptu katedry (ukazują one Chrystusa Bolesnego, Maryję i geniusze cierpienia), malowideł i witrażu w kaplicy Szafrańców oraz witraży w kaplicy Świętokrzyskiej. Swoje projekty witraży do katedry, nigdy niezrealizowane, stworzył także Stanisław Wyspiański. W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne, uznały wawelski zamek, za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP. Uchwałą zaś Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 r., krakowski zespół urbanistyczny na Wawelu, stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski (do dzisiaj, zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego Mościckiego). Do dziś nie istnieje taki akt prawny, wydany przez władze niepodległej Rzeczypospolitej (nie licząc decyzji stalinowskiej KRN, ustanawiającej na Wawelu muzeum), który znosiłby ten zapis. W 1921 r. na bastionie króla Władysława IV Wazy stanął pomnik Tadeusza Kościuszki dłuta Leonarda Marconiego i Antoniego Popiela. W 1927 r. sprowadzono na Wawel prochy Juliusza Słowackiego i jego matki Salomei Becu; w 1935 r. pochowano tu też Józefa Piłsudskiego. W czasie II wojny światowej Wawel był siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka. Ukradziono wówczas wiele cennych zabytków, które do dziś nie wróciły do Polski. W 1978 r. Wawel wraz ze ścisłym Starym Miastem oraz zabytkami Kazimierza został zapisany na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W 1992 r. sprowadzono na Wawel urnę z ziemią z Monte Cassino. W 1993 r. sprowadzono na Wawel zwłoki gen. Władysława Sikorskiego. W 2001 r., na Wawelu znalazła się grudka ziemi z mogiły zbiorowej w której pochowany był Cyprian Kamil Norwid, znalazła miejsce w Krypcie Wieszczów Narodowych. W lutym 2010 roku w Krypcie Wieszczów Narodowych ustawiono tablicę ku pamięci Fryderyka Chopina, w kwietniu w przedsionku krypty pod Wieżą Srebrnych Dzwonów pochowano prezydenta Lecha Kaczyńskiego wraz z małżonką.

[madohora]

Zwiedzającym udostępnione są:
na zamku:
- reprezentacyjne komnaty królewskie – wystawa obejmuje znajdujące się na parterze - pomieszczenia wielkorządcy zamku i komnaty na drugim piętrze, m.in. Salę Poselską, której strop ozdobiony jest rzeźbionymi głowami (tzw. głowami wawelskimi) i Salę Senatorską
- prywatne apartamenty królewskie
- skarbiec koronny, gdzie prezentowany jest m.in. miecz koronacyjny Szczerbiec
- zbrojownię
- wystawę Sztuka Wschodu
w katedrze:
- groby królewskie
- Krypta Wieszczów Narodowych
- Dzwon Zygmunt

Muzeum Katedralne
- Wawel Zaginiony – rezerwat archeologiczny z częściowo zrekonstruowaną Rotundą Najświętszej Marii Panny
- Smocza Jama
- Trasa Ogrody Królewskie – zrekonstruowany, renesansowy ogród

Wawel znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Lublina i Sandomierza do Tyńca. Jest to także miejsce styku Via Regia. Ze Wzgórza Wawelskiego do litewskiego Wilna, przez białoruskie Grodno prowadzi Szlak Jagielloński.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Kanonicza należy do obrębu Starego Miasta. Posiada nieregularny przebieg. Położona jest pomiędzy ul. Senacką i ul. Podzamcze, po północnej stronie Wzgórza Wawelskiego.
Początkowo trakt ten był określany jako ulica Grodzka. Po raz pierwszy nazwa "ulica Kanonicza" - "canonicorum" została zapisana w aktach miejskich w 1401 roku. Wiązała się ona z tym, że w 2 połowie XIV wieku zaczęły powstawać tu dwory kanoników kapituły krakowskiej. Byli oni dożywotnimi właścicielami domów przyznawanych im przez kapitułę.
W średniowieczu ulica Kanonicza należała do Okołu - osady położonej pomiędzy lokacyjnym Krakowem a Wawelem. Prowadziła ona do głównego wejścia na Wzgórze Wawelskie. Południowy wylot ulicy otrzymał formę leja w celu dostosowania go do wjazdu na zamek. Pomiędzy wylotem ulicy a Wawelem płynęła rzeka Rudawa. Jej koryto biegło wzdłuż dzisiejszej ulicy Podzamcze. Na drugą stronę rzeki prowadził drewniany most. Środek pierzei wschodniej jest otwarty na Plac św. Marii Magdaleny. Na placu znajdował się nieistniejący już kościół św. Marii Magdaleny. Wzdłuż zachodniej pierzei ulicy ciągnął się średniowieczny mur obronny. Jego zarys stwierdzono w oficynach znajdujących się po tej stronie ulicy. Od strony południowej mur kończył się Furtą Poboczną, nazywaną od XVII wieku Porta Lateranea, czyli Bramą Poboczną. Pozwalała ona przedostać się poza mury, nad Wisłę. Brama mieściła się na terenie obecnej posesji przy ul. Kanoniczej nr 25. Mury były otoczone przez bagna i stawy, nazywane popularnie Żabikruk lub inaczej Żabiskrzek.

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 23, tzw. Lisia Jama, został wzniesiony w pierwszej połowie XV wieku przez kasztelana krakowskiego Mikołaja z Michałowa. Następnie został zakupiony przez Jana Długosza i przeznaczony na archiwum konsystorskie. Obramienia okien piętra fasady pochodzą z przebudowy kamienicy w 2 połowie XVI wieku. Nad portalem wejściowym namalowany został portret św. Iwona Hélory, patrona prawników. Obecny wizerunek świętego to XX-wieczna kopia oryginału, pochodzącego z początku XIX wieku.

[madohora]

[madohora]

WIDOK NA ULICĘ KANONICZĄ - ZIMA LUTY 2015

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 19, Dom św. Stanisława, nazywany także Domem Kapitulnym. Nazwa wiąże się z legendą, według której w kamienicy tej mieszkał św. Stanisław. Budynek został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku, jednak został zniszczony w czasie wielkiego pożaru Krakowa w 1455 roku. W trakcie przebudowy domu w XVI wieku dziedziniec został ozdobiony przez dwa ryzality: jeden od strony południowej, drugi od strony północnej. Zostały one połączone arkadową loggią. Pod koniec XVI wieku zbudowano kaplicę św. Stanisława. Znajduje się ona obecnie na drugim piętrze w południowym ryzalicie, w attyce budynku.
Fasada kamienicy zawdzięcza swój obecny wygląd remontowi wykonanemu pod koniec XVIII wieku przez kanonika Jana Kantego Wodzickiego. Przebudowa została wykonana w stylu klasycystycznym. W latach 50-tych XX wieku w domu tym mieszkał ksiądz Karol Wojtyła. Obecnie mieści się tutaj Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły. W jego skład wchodzą dwa budynki: Dom św. Stanisława oraz Dom Dziekański, mieszczący się przy ul. Kanoniczej nr 21.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

WIDOK NA ULICĘ KANONICZNĄ

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 17, Pałac biskupa Erazma Ciołka. Był też nazywany Domem Zygmuntowskim. Budynek powstał poprzez połączenie dwóch kamienic na przełomie XV i XVI wieku. Przebudowę ufundował biskup płocki Erazm Ciołek. Na parterze fasady została wmurowana tablica fundacyjna. Umieszczono na niej herb Sulima, którym pieczętował się biskup Ciołek. Pałac zaczął być w tym czasie określany jako tzw. curia ampla, czyli wielki dwór. Renesansowa brama, która prowadzi do budynku, została przyozdobiona kartuszem, na którym znajduje się orzeł z przeplecioną literą S. Jest to symbol króla Zygmunta I Starego. Późnogotycka kolumnada dzieli sień na dwie nawy. Dodatkowo na parterze znajduje się późnogotycki portal pochodzący z przebudowy dworu przez biskupa Erazma Ciołka. Sień na pierwszym piętrze została ozdobiona wizerunkami biskupów. Tylna oficyna posiada mury trzymetrowej grubości. Pod koniec XV wieku pełniła ona funkcję baszty artyleryjskiej. W 2 połowie XVI wieku została zamieniona w budynek mieszkalny. Pod koniec XVI wieku dwór stał się własnością kardynała Jerzego Radziwiłła. Z jego inicjatywy na najwyższej kondygnacji oficyny zachodniej powstała loggia arkadowa. W 2 połowie XVII wieku w oficynie południowej dodano loggię kolumnową. W XIX wieku budynek został przekształcony przez Austriaków na cele więzienia miejskiego oraz komendy policji.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 18, Pałac Floriana z Mokrska powstał w 2 połowie XIV wieku jako siedziba biskupa Floriana z Mokrska. W 1 połowie XVI wieku w kamienicy mieszkał Włoch Jan Andrzej Valentino (de Valentiniso). Był on lekarzem nadwornym królowej Bony i króla Zygmunta I Starego, a także dyplomatą królewskim. Nadproże renesansowego portalu wejściowego pochodzi z przebudowy budynku w 2 połowie XVI wieku z inicjatywy kanonika Marcina Izdbieńskiego. Prawdopodobnie w tym czasie dodano na dziedzińcu arkadowe loggie.
Nad oknami znajdują sie napisy pochodzące z dzieł Owidiusza, Cicerona oraz Solona. Na dziedzińcu widoczna jest sgraffitowa dekoracja: scena ze św. Stanisławem i Piotrowinem oraz rekonstrukcja cyklu z trzema cnotami. W dobrym stanie zachowała się galeria portretów królewskich, zwłaszcza wizerunki Kazimierza Jagiellończyka, Jana Olbrachta i Stefana Batorego. W czasie drugiej wojny światowej w domu tym działał Polski Komitet Opiekuńczy Kraków – Miasto. Fakt ten upamiętnia tablica pamiątkowa ufundowana przez Bractwo Kurkowe w latach 80-tych XX wieku.

[madohora]

NAJBARDZIEJ ROMANTYCZNE MIASTA ŚRODKOWEJ EUROPY - Wyborcza - 28.02.2019

[madohora]

KRAKÓW, WYPADEK NA OBWODNICY - Nasze Miasto (Kraków) - 28.04.2019

Dzielnice Krakowa w 1902 roku

[madohora]

I.Śródmieście w obrębie plantacyi

[madohora]

VI. Wesoła przedmieście od wschodu

[madohora]

Dzielnica I Stare Miasto

[madohora]

Dzielnica VI Bronowice

[madohora]

Dzielnica XI Podgórze Duchackie

[madohora]

Dzielnica XVI Bieńczyce

[madohora]

Podobnie wydarzyło się przy drugim napadzie Tatarów w 1259 roku

[madohora]

W 1465 roku spłonął Stradom z kościołem i szpitalem Św. Jadwigi

[madohora]

W 1504 roku spłonął Kazimierz aż po bramę Wielicką

[madohora]

W 1556 spłonął Stradom oraz dzielnica Żydowska

[madohora]

W 1755 roku spłonął Kleparz, kościoły św. Franciszka, św. Krzyża, św. Filipa, św. Szymona i Judy oraz św. Floriana z probostwem

[madohora]

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau, jid. ‏קראָקע‎ Kroke) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce nad Wisłą, drugie co do liczby mieszkańców i powierzchni miasto kraju, stolica Polski do 1795 r. i miasto koronacyjne oraz nekropolia królów Polski, od 1000 r. nieprzerwanie stolica diecezji krakowskiej (jednej z pięciu w ówczesnej Polsce), a od 1925 archidiecezji i metropolii. Kraków uzyskał lokację miejską przed 1228 rokiem, ponowna lokacja Krakowa w 1257 r., od odzyskania niepodległości w 1918 r. miasto wojewódzkie (od 1998 r. siedziba władz województwa małopolskiego), jest także centralnym ośrodkiem metropolitalnym aglomeracji krakowskiej i Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego. W zapisach historycznych Kraków jest uznawany za główne miasto historycznej Małopolski. Leży na obszarze Bramy Krakowskiej, Niecki Nidziańskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego.

[madohora]

Najstarszy ośrodek osadniczy znajdował się m.in. na obronnym Wawelu i był jednym z grodów w plemiennym państwie Wiślan. Ziemie Wiślan mogły przez pewien czas, w ostatniej ćwierci IX w., znajdować się pod władaniem Państwa Wielkomorawskiego, nie ma jednak na to bezpośrednich dowodów. W X w. (najprawdopodobniej w latach ok. 960 – ok. 986) Kraków wszedł w zależność od Czech, rządzonych przez pierwszych władców z dynastii Przemyślidów. Była to zależność luźna, natury trybutarnej i nie pozostawiła wyraźniejszych śladów w tradycji historycznej, a niektórzy historycy kwestionują w ogóle panowanie czeskie nad Krakowem w tym okresie. Około 990 r.gród znalazł się w granicach państwa piastowskiego, stając się z czasem jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis)[54]; próby dokładnego ustalenia czasu wcielenia do państwa Piastów oscylują pomiędzy 987 a 989. Pierwsza wiarygodna pisemna wzmianka o Krakowie pochodzi z dokumentu Dagome iudex z ok. 992 r. Nad Wisłą obok Wawelu, niewielkim wzgórzu z jurajskiego wapienia, według legendy stała niegdyś świątynia pogańska, na miejscu której zbudowano następnie kościół romański pw. św. Michała Archanioła. Co najmniej od 1000 w Krakowie znajdowała się siedziba biskupstwa, a za panowania Kazimierza Odnowiciela Kraków stał się główną siedzibą książęcą.

[madohora]

W początku nowego stulecia zaszły w Krakowie poważne zmiany – również w infrastrukturze technicznej miasta. 14 lutego 1901 r. – za prezydentury Józefa Friedleina – otwarto miejskie wodociągi wówczas imienia Franciszka Józefa. Zbiornik na wodę zbudowano u podnóża kopca Kościuszki, 49 m nad poziomem Rynku. woda spływała do miasta rurą o średnicy 70 cm i wypełniała sieć wodociągową o długości 66 kilometrów. Początkowo, w liczącym 80 tys. mieszkańców Krakowie, przypadał statystycznie w ciągu doby jeden litr wody wodociągowej na osobę

[madohora]

W czasie okupacji hitlerowskiej (1939–1945) Kraków funkcjonował jako stolica Generalnego Gubernatorstwa. W marcu 1941 okupant niemiecki zamknął w getcie krakowskim około 60 tys. osób uznanych za Żydów według rasistowskich ustaw norymberskich (25% wszystkich mieszkańców Krakowa). Więźniowie getta zostali zamordowani w trakcie akcji likwidacyjnej (13 – 14 marca 1943) i w obozach koncentracyjnych w Płaszowie, Bełżcu i Auschwitz. W wyniku tej akcji eksterminacyjnej po II wojnie światowej ocalało około tysiąca krakowskich Żydów.

[madohora]

Kalendarium współczesnych wydarzeń (XX–XXI wiek)
Pierwszy szczyt Grupy Wyszehradzkiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej odbył się w 1991 r. w Krakowie, czyli tuż po jej powstaniu, a przyjęte wówczas podczas tego spotkania tezy, zapisano w postaci tzw. Deklaracji Krakowskiej. Następny szczyt Grupy Wyszehradzkiej w Polsce odbył się również w Krakowie w 1993 r.
W 2000 r. Kraków uzyskał tytuł Europejskiej Stolicy Kultury.
Wizyta Prezydenta USA George’a W. Busha w Polsce 30–31 maja 2003 r. Na Wawelu prezydent Bush przemawiał na temat inicjatywy przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia (PSI) oraz na temat rozszerzenia polskiego zaangażowania w Iraku.
Uchwałą z 3 sierpnia 2006 r. Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2007 Rokiem Miasta Krakowa.
11 maja 2007 r. rozpoczął się Prezydencki Szczyt Energetyczny z udziałem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego oraz Prezydentów państw Europy Środkowej i Wschodniej.
W czerwcu 2007 r. Kraków obchodził 750 rocznicę lokacji miasta.
W 2008 r. odbył się w Krakowie Światowy Kongres Górniczy
W 2009 r. odbył się w Krakowie szczyt Ministrów Obrony państw NATO, pierwsze tego rodzaju spotkanie na terenie Polski.
18 kwietnia 2010 r. w Kościele Mariackim odbyła się uroczystość pogrzebu zmarłego tragicznie prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego wraz z jego żoną Marią, których trumny następnie pochowano w jednej z krypt Katedry na Wawelu.
17 stycznia 2011 r. w Zamku Królewskim na Wawelu, Prezydent RP wręczył Ordery Orła Białego twórcom kultury w tym Noblistce Wisławie Szymborskiej.
2–4 października 2011 r. w Krakowie gościł europejski szczyt gospodarczy pn. Forum Rynku Wewnętrznego (Single Market Forum – SIMFO).
Podczas polskiej prezydencji w strukturach Unii Europejskiej, Kraków został wyznaczony jako[100] jedno z miast goszczących w tym czasie spotkania międzypaństwowe w ramach UE.
Od 7 grudnia 2011 r. obowiązuje uchwała Rady Miasta Krakowa[101] o utworzeniu Parku Kulturowego Stare Miasto[102], chroniąca Stare Miasto, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
7–9 października 2013 r. odbyło się w Krakowie spotkanie Prezydentów Polski, Ukrainy oraz prezydentów państw należących do grupy Arraiolos.
W lutym 2014 r. odbywał się w Krakowie Weimarski Szczyt Gospodarczy.
25 maja 2014 r. odbyło się w Krakowie referendum lokalne, w którym mieszkańcy odrzucili dużą większością głosów pomysł ubiegania się o organizację Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2022 r., opowiadając się jednocześnie za budową ścieżek rowerowych, metra oraz stworzeniem systemu monitoringu wizyjnego.
26–31 lipca 2016 r. odbyły się Światowe Dni Młodzieży.
W lipcu 2017 r. odbyła się w Krakowie 41. Sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO
W 2018 r. Kraków (wraz z Katowicami) pełnił funkcję gospodarza Kongresu Sieci Miast Kreatywnych UNESCO.
26–27 kwietnia 2018 r. odbył się w Krakowie IV Europejski Kongres Samorządów

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 11, został zbudowany w 1 połowie XV wieku dla kanonika Mikołaja Poraja. Portal wejściowy pochodzi z przebudowy budynku w 1 połowie XVI wieku. Fasada jest ozdobiona przez fryz z orłami napoleońskimi, datowany na 1 połowę XIX wieku.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 9. W 1 połowie XIV wieku powstały tutaj dwie kamienice. Należały one do dziekana Jana Suchywilka ze Strzelc i kanonika Jakuba Szyrzyka z Falkowa. Między budynkami znajdowała się niewielka uliczka prowadząca do murów miejskich. Po pożarze Krakowa w 1455 roku budynki zostały połączone w jeden duży dom. Na kluczu sklepienia sieni oraz w jednej z komór piwnicznych zachował sie herb Habdank, należący do biskupa Jana Konarskiego. Był on właścicielem domu w 1 połowie XVI wieku. W 2 połowie XVI wieku od strony dziedzińca zostały dodane arkadowe krużganki. W salonie na pierwszym piętrze zachowała się polichromia z przełomu XVIII i XIX wieku, która przedstawia unikatowy motyw pejzażu morskiego i nadmorskiego. Pod koniec XIX wieku w domu mieściła się drukarnia Władysława Ludwika Anczyca, a następnie Sąd Powiatowy. W latach 80-tych XX wieku budynek stał się siedzibą oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie – Muzeum Stanisława Wyspiańskiego. Obecnie Muzeum znajduje się na na ul. Szczepańskiej 11.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 3. W kronice Jana Długosza istnieje zapis informujący, że kamienica ta została zbudowana w 2 połowie XIV wieku dla kanonika Macieja. W XV wieku budynek ten stał się siedzibą Bursy Pauperum Canonistarum – bursy dla żaków studiujących prawo kanoniczne w Collegium Iuridicum. Dom zaczął być wtedy nazywany Bursą Grochową.
Kamieniarka okien na fasadzie została dodana w latach 30-tych XVI wieku. Pod koniec tego stulecia fasada została zwieńczona attyką oraz pokryta malowaną rustyką. Barokowy portal pochodzi z XVIII wieku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ul. Kanonicza, dom nr 2 (róg z ul. Senacką), kamienica "Pod Aniołkami" jest ozdobiona przez późnorenesansową attykę typu krenelażowego. Budynek powstał w 2 połowie XVI wieku dzięki połączeniu dwóch gotyckich kamieniczek.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ul. Kanonicza, dom nr 1, Pałac biskupa Samuela Maciejowskiego został zbudowany w XVI wieku dla kanonika Samuela Maciejowskiego, późniejszego biskupa. W czasie przebudowy budynku w XVIII wieku powstał późnobarokowy portal hermowy. W domu tym zachował się arkadowy podcień prawdopodobnie autorstwa Bartłomieja Berrecciego. W XIX wieku miał tu swoją siedzibę tzw. Inkwizytoriat, czyli sąd z więzieniem w oficynie. Obecnie mieści się tutaj Instytut Historii Architektury Polskiej Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej.

[madohora]

[madohora]

Ulica Senatorska w Krakowie

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W opisie pocztówki pochodzącej z 1903 roku znajdowało się takie zdanie "Kraków, restauracja warszawska z grotą i wodospadem, niestety nie udało mi się ustalić gdzie mieściła się ta restauracja

[madohora]

A może zamiast chodzić po mieście
Kawę sobie wypiję jeszcze
Któż mi zabroni w takiej atmosferze
Ja na statku. Nie wierzę?!

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na rejs statkiem się wybrałam
I z panami pogadałam

[madohora]

[madohora]

[madohora]

UNIWERSYTET zdjęcie z około 1926 roku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ULICA FLORIAŃSKA

[madohora]

RYNEK, SUKIENNICE

[madohora]

[madohora]

[madohora]

MIODOBRANIE I PARADA PSZCZÓŁ - Dziennik Polski - 10.09.2019

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół pod wezwaniem św. Trójcy, w postaci jaką znamy dziś, zaczął powstawać przed połową XIII w. Mianowicie po częściowym zniszczeniu romańskiego kościoła św. Tomasza, podczas najazdu Tatarów w 1241 roku, rozpoczęto budowę trzeciej, ceglanej świątyni. Była ona bez porównania obszerniejsza w stosunku do poprzednich, a jej wznoszenie zaczęto od budowy prezbiterium, łącząc je od północy z budynkiem klasztornym. Budowa korpusu świątyni, przypadła na drugą połowę XIII wieku. Kościół ten przetrwał do dzisiaj, ale jego wnętrze uległo zasadniczej przemianie. Pierwotnie wzniesiono go jako trójnawową halę (o nawach podobnej wysokości), ze sklepieniami na filarach. Pod koniec XIV w. lub na początku XV, dokonano przebudowy kościoła, zastępując halowy korpus świątyni, korpusem bazylikowym oraz podwyższając prezbiterium, którego pierwotną wysokość znaczy od zewnętrznej strony fryz arkadowy. Sterczynowy szczyt od zachodu powstał przed 1400 r. Po pożarze w 1462 roku odnowiono sklepienie w prezbiterium i domurowano schodkowy blendowany szczyt na jego krańcu. W XV stuleciu do naw bocznych dobudowano gotyckie kaplice, natomiast w pierwszej połowie XVII wieku powstały barokowe kaplice kopułowe, zmianie uległ także wygląd istniejącej już wtedy kaplicy św. Jacka. Pomiędzy XVII i XIX stuleciem przed fasadą kościoła stała wieża - dzwonnica, rozebrana po pożarze 1850 r.
W XVIII wieku przy filarach międzynawowych ufundowano późnobarokowe ołtarze, stały tam również wielkie figury biskupów. Zanim kościół doszczętnie spłonął, nad łukami arkad międzynawowych wisiały wielkich rozmiarów obrazy, w tęczy rozdzielającej prezbiterium od nawy głównej umieszczony był krucyfiks podobnie jak w innych gotyckich kościołach: Mariackim, Bożego Ciała i św. Katarzyny (choć sam krzyż z belką podtrzymującą był dziełem baroku). Zupełnie inny - barokowy - był także ołtarz główny. Kres istnienia tej świątyni przyniosło lato 1850 roku, ogromny pożar strawił dużą część ówczesnego Krakowa, niszcząc również kościół Dominikanów. Wypaliło się wtedy niemal doszczętnie całe wnętrze kościoła, runęło sklepienie w nawie głównej, ogień oszczędził tylko kilka kaplic przynawowych. Pomimo ogromnych zniszczeń dominikanie zdecydowali się na odbudowę kościoła, którą kierował architekt Teofil Żebrawski. Dzisiejsze filary, a także sklepienia korpusu, zrekonstruowane są niemal od nowa w latach 1850-1872. Kościół św. Trójcy jest ceglano-kamienną wysmukłą trójnawową gotycką bazyliką. Wzniesioną w charakterystycznym dla Krakowa systemie filarowo-skarpowym z wydłużonym prezbiterium zakończonym prostą ścianą.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pomnik Adama Mickiewicza (przez krakowian zwany potocznie "Adasiem") – pomnik znajdujący się w Krakowie po wschodniej stronie Rynku Głównego, pomiędzy Sukiennicami a wylotem ulicy Siennej.

[madohora]

Pomnik powstał według projektu Teodora Rygiera, uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 16 czerwca 1898 r, czyli w setnym roku urodzin Adama Mickiewicza. Projekt pomnika został przedstawiony przez Rygiera podczas konkursu na monument Wieszcza, zorganizowanego w Krakowie w latach 1880-1890. Swoje wizje pomnika zaprezentowali wówczas m.in. następujący artyści: Tomasz Dykas, Walery Gadomski, Antoni Kurzawa, Jan Matejko i Pius Weloński. Wybór do realizacji projektu Rygiera spotkał się z krytyką, czego wyrazem były liczne polemiki prasowe oraz osobne publikacje poświęcone temu zagadnieniu. Surowemu osądowi poddawano zwłaszcza wartość artystyczną dzieła. Koszt budowy monumentu wyniósł 164 tys. złr. Większość tej kwoty pochodziła ze składek publicznych. Pomnik został odlany w firmie "Nelli" w Rzymie. Pomnik, o wysokości 10 m, przedstawia poetę stojącego na postumencie u stóp którego, na wielostopniowym cokole znajdują się cztery alegorie: Ojczyzna, Męstwo, Nauka i Poezja. Na cokole umieszczona została dedykacja: "Adamowi Mickiewiczowi Naród". 17 sierpnia 1940 r. pomnik został zniszczony przez hitlerowców okupujących miasto. Po wojnie został zrekonstruowany z elementów odnalezionych w 1946 r. na złomowisku w Hamburgu. Elementy kamienne wykonano z Sjenitu Kośmin wydobywanego w Piławie Górnej na Dolnym Śląsku. Odsłonięcie zrekonstruowanego pomnika nastąpiło 26 listopada 1955, w 100 rocznicę śmierci wieszcza. Obecnie pomnik jest ulubionym miejscem spotkań krakowian i turystów. To najczęściej fotografowany i najbardziej rozpoznawany pomnik Krakowa. Podczas trwania Euro 2012, pomnik był przystrajany kotylionem w barwach narodowych Polski oraz Holandii, Anglii lub Włoch, w dniach kiedy grały one swoje mecze na mistrzostwach. Drużyny narodowe Holandii i Anglii miały bazy w Krakowie, drużyna Włoch w Wieliczce.

[madohora]

Pomnik Adama Mickiewicza stanowi centrum wielu uroczystości, manifestacji, happeningów.
- W dniu imienin wieszcza 24 grudnia krakowskie kwiaciarki składają kwiaty u stóp poety.
- Co roku pod pomnikiem rozpoczyna się konkurs szopki krakowskiej.
- Kibice krakowskich drużyn świętują sukcesy sportowe.
- Krakowscy maturzyści, w czasie studniówek, obskakują na jednej nodze postument, wierząc, że liczba okrążeń równa będzie ocenom z ich matury.
- Żołnierze przechodzący do rezerwy, spotykali się pod pomnikiem i robili pompki, głośno skandując przy tym nazwy miesięcy, które spędzili w wojsku.

[madohora]

[madohora]

Kamienica Bidermanowska (nr 5) - Kamienica w początkach XVII wieku należała do rajcy Jerzego Bidermana i stąd wywodzi się jej nazwa. Budynki nr 4 i 5 nazywane były również "Domami na Barszczowym" gdyż przez długi czas należały do kupca Macieja Bartscha. W początkowych latach XX wieku przebudował ją architekt Henryk Lamensdorf. Bardzo blisko tej kamienicy, naprzeciw wylotu obecnej ulicy Siennej na Rynku znajdowało się miejsce, gdzie ustawiano szafot. Ostatnia egzekucja miała miejsce w 1794 roku, kiedy to stracono ks. Michała Dziewońskiego, za dostarczenie Rosjanom planu obozu kościuszkowskiego pod Bosutowem.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół archiprezbiterialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zwany także kościołem Mariackim – jeden z największych i najważniejszych, po Katedrze Wawelskiej, kościołów Krakowa, od 1962 posiadający tytuł bazyliki mniejszej. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski. Jest kościołem gotyckim, budowanym w XIV i XV wieku. Położony jest przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na Placu Mariackim . Kościół znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca.
Długosza pierwszy murowany kościół w stylu romańskim został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu pierwotnej drewnianej świątyni. Wkrótce jednak budowlę zniszczono podczas najazdów tatarskich. W latach 1290-1300 wzniesiono, częściowo na poprzednich fundamentach, wczesnogotycki kościół halowy, który konsekrowano około roku 1320-1321. Prace jednak kontynuowane były jeszcze w trzeciej dekadzie czternastego stulecia. W latach 1355-1365, dzięki fundacji Mikołaja Wierzynka (mieszczanina krakowskiego i stolnika sandomierskiego), wzniesiono obecne prezbiterium.
Z kolei w latach 1392-1397 polecono mistrzowi Mikołajowi Wernerowi lepsze doświetlenie kościoła. Budowniczy obniżył mury naw bocznych, a w magistralnych wprowadził duże otwory okienne. W ten sposób halowy układ świątyni zmienił się na bazylikowy. W 1443 (lub 1442) roku miało miejsce silne trzęsienie ziemi, które spowodowało runięcie sklepienia świątyni
W pierwszej połowie XV wieku dobudowano kaplice boczne. Większość z nich była dziełem mistrza Franciszka Wiechonia z Kleparza. W tym też czasie podwyższona została wieża północna, przystosowana do pełnienia funkcji strażnicy miejskiej. W 1478 cieśla Matias Heringkan pokrył wieżę hełmem. Na nim, w 1666, umieszczono złoconą koronę. W końcu XV wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku – Ołtarz Wielki – dzieło Wita Stwosza. W XVIII wieku, na polecenie archiprezbitera Jacka Augusta Łopackiego, wnętrze gruntownie przerobiono w stylu późnego baroku. Autorem tych prac był Francesco Placidi. Wymieniono wtedy 26 ołtarzy, sprzęt, wyposażenie, ławy, obrazy, a ściany ozdobiono polichromią pędzla Andrzeja Radwańskiego. Z tego okresu pochodzi również późnobarokowa kruchta. Na początku XIX wieku, w ramach porządkowania miasta, zlikwidowano przykościelny cmentarz. W ten sposób powstał plac Mariacki. W latach 1887-1891, pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego, wprowadzono do wnętrza wystrój neogotycki. Świątynia zyskała nową polichromię projektu i pędzla Jana Matejki, z którym współpracowali: Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer – autorzy witraży w prezbiterium i nad organami głównymi. Od początku lat 90. XX wieku prowadzone były kompleksowe prace restauracyjne, w wyniku których pokryty brudami prawie całego XX stulecia kościół odzyskał swój wspaniały blask. Ostatnim akcentem remontowym była wymiana pokrycia dachu w 2003. 18 kwietnia 2010 roku w Kościele Mariackim odbyła się uroczystość pogrzebowa tragicznie zmarłych Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i jego żony Marii, których trumny następnie pochowano w jednej z krypt Katedry na Wawelu.

[madohora]

Obecny kształt nadała kościołowi przebudowa na układ bazylikowy, która miała miejsce w latach 1392-1397.

[madohora]

Fasada świątyni ujęta jest w dwie wieże:

Wieża wyższa, zwana Hejnalicą, ma 82 metry wysokości. Zbudowana jest na planie kwadratu, gdzie na wysokości dziewiątej kondygnacji przechodzi w ośmiobok, przepruty ostrołukowymi wnękami, mieszczącymi dwie kondygnacje okien. Wieże nakrywa gotycki hełm, będący dziełem mistrza Matiasa Heringkana z 1478. Hełm składa się z ośmiobocznej, zaostrzonej iglicy, otoczonej wieńcem ośmiu niższych wieżyczek. Na iglicy umieszczona została w 1666 złocona korona o średnicy 2,4 m. i wysokości 1,3 m. Z wieży, z wysokości 54 metrów, grany jest co godzinę Hejnał Mariacki. Jest on jednym z symboli Krakowa. U podnóża, od strony północnej, znajduje się prostokątna przybudówka, mieszcząca kamienne schody, prowadzące do wnętrza wieży. Za wejściem na wieżę zwraca uwagę duża, odlana w brązie tablica, przedstawiająca wjazd króla Jana III Sobieskiego. Została ona wykonana na podstawie projektu rzeźbiarza Piusa Welońskiego w 1883 dla uczczenia 200. rocznicy odsieczy wiedeńskiej. Na wieży znajduje się dzwon zegarowy z 1530 (ton uderzeniowy d', średnica 165 cm). W 2013r. ze względu na zły stan techniczny wieżę zamknięto dla zwiedzających. Ponowne jej udostępnienie przewidywane jest na kwiecień 2015, po zakończeniu prac związanych z montażem nowej instalacji elektrycznej, grzewczej oraz wodno-kanalizacyjnej oraz po zamontowaniu nowej - metalowej - klatki schodowej.
Wieża niższa, o wysokości 69 metrów, przeznaczona jest na dzwonnicę kościelną. Wzniesiona na planie kwadratu, posiada wyraźnie zaznaczony na całej wysokości gzymsami i oknami, podział kondygnacyjny. Na piętrze znajduje się renesansowa kaplica pod wezwaniem Nawrócenia św. Pawła (Kaufmanów). Na zewnątrz obok okna kaplicy, pod trójspadowym daszkiem jest zawieszony dzwonek "za konających", odlany przez Kacpra Koerbera z Wrocławia w 1736. Wieżę nakrywa późnorenesansowy hełm, wykonany w 1592, składający się z eliptycznej kopuły, osadzonej na ośmiobocznym bębnie i zwieńczoną ażurową latarnią. W narożnikach ustawione są cztery mniejsze kopułki na niskich, sześciobocznych podstawach. Zawieszony jest w nim dzwon zegarowy z 1530 (średnica 135 cm), obecnie nieużywany.

[madohora]

W wysmukłych murach prezbiterium znajdują się wydłużone, ostrołukowe okna, ozdobione są motywami roślinnymi, a klucze rzeźbami figuralnymi o tematyce symbolicznej. Równie bogatą dekorację rzeźbiarską prezentuje 21 figur, umieszczonych na konsolach, podtrzymujących gzyms wieńczący mury magistralne budowli. Na ścianie kaplicy pw. św. Jana Nepomucena znajduje się zegar słoneczny wykonany w technice sgraffitowej przez Tadeusza Przypkowskiego w 1954 roku.

[madohora]

Do wnętrza świątyni, od strony frontowej, prowadzi barokowa kruchta. Powstała w latach 1750-1753, według projektu Franciszka Placidiego. Kształt jej jest wzorowany na formie architektonicznej Grobu Chrystusa. Drewniane drzwi ozdobione zostały rzeźbionymi głowami polskich świętych, proroków i apostołów. Wykonał je w 1929 Karol Hukan.
Ponad kruchtą znajduje się wielkie, ostrołukowe okno z witrażami, projektowanymi przez Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. Dekoracyjny podział okna wykonano w 1891, według koncepcji Jana Matejki.

[madohora]

Przy wejściu do bazyliki, od strony placu Mariackiego, zamontowana jest kuna (tzw. obręcz pokutników), którą zakładano dawniej na głowy szczególnych grzeszników. Obręcz pokutników była zamontowana na takiej wysokości, aby skazany na nią nie mógł ani wyprostować się, ani uklęknąć, co miało tym bardziej uprzykrzyć karę. Przez wieki poziom płyty placu podniósł się i obecnie obręcz znajduje się niewiele ponad ziemią.

[madohora]

Prezbiterium nakryte jest sklepieniem gwiaździstym, wykonanym przez majstra Czipsera w 1442. Na zwornikach żeber widnieją herby: Polski, Krakowa oraz biskupa Iwo Odrowąża – fundatora pierwszej świątyni Mariackiej. W przyściennych niszach ustawiono posągi proroków: Jeremiasza, Daniela, Dawida, Ezechiela, Jonasza i Izajasza. Wykonał je w 1891 krakowski rzeźbiarz Zygmunt Langman. Ściany zdobi polichromia wykonana w latach 1890-1892 przez Jana Matejkę. Przy jej realizacji współpracowało z mistrzem wielu jego uczniów, później znanych i wybitnych malarzy, m.in.: Antoni Gramatyka, Edward Lepszy, Stanisław Bańkiewicz, Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański. Rysunki techniczne wykonał Tomasz Lisiewicz, a roboty pozłotnicze są dziełem Michała Stojakowskiego. Witraże w tej części kościoła są autorstwa Józefa Mehoffera, Stanisława Wyspiańskiego i Tadeusza Dmochowskiego. Po obu stronach prezbiterium ustawiono nakryte baldachimami stalle. Wykonane zostały w 1586, a następnie w 1635 uzupełniono je zapleckami, które Fabian Möller ozdobił płaskorzeźbami ze scenami z życia Chrystusa i Marii. Na stallach prawych przedstawienia: Drzewa Jessego, Narodzin Marii, Ofiarowania Marii, Zaślubin ze św. Józefem, Zwiastowania, Nawiedzenia św. Elżbiety oraz Bożego Narodzenia. Na stallach północnych (lewych) znajdują się rzeźby: Obrzezanie, Hołd Trzech Króli, Ofiarowanie Jezusa w świątyni, Pożegnanie z Matką, Zmartwychwstały Chrystus ukazuje się Marii, Wniebowzięcie Matki Boskiej, Koronacja oraz Matka boska z dzieciątkiem w otoczeniu symboli z Litanii Loretańskiej. Na chórku organy 12-głosowe. Prezbiterium zakończone jest apsydą, którą oddziela od reszty kościoła, wykonana w brązie, balustrada z dwiema ażurowymi bramkami. Uchylne drzwiczki zdobią herby: Krakowa oraz archiprezbiterów kościoła – Klośnik i Prawdzic. Witraże w absydzie pochodzą z lat 1370-1400, a wykonał je mistrz Mikołaj, zwany vitreator de Cracowia. Obejmują one dwa cykle tematyczne: Księgę Genesis według Starego i Nowego Testamentu oraz sceny związane z życiem Jezusa i Marii.

[madohora]

Ołtarz główny dedykowany Marii zdobi wielkie późnogotyckie retabulum wykonane w latach 1477-89 przez Wita Stwosza, który jest chef d'oeuvre artysty Krakowa i Norymbergi. Liczący ok. 13 × 13 m. poliptyk, składa się z głównego korpusu-szafy z pełnoplastycznymi rzeźbami tworzącymi dwie sceny – Zaśnięcie i Wniebowzięcie Panny Marii, dwóch par skrzydeł ruchomych i nieruchomych. Kontynuacją głównego wątku jest umieszczona na zwieńczeniu Koronacja NMP w asyście dwóch głównych patronów Polski – świętych Stanisława i Wojciecha. Na skrzydłach bocznych rozmieszczono płaskorzeźbione przedstawienia tworzące dwa cykle z życia Marii i Jezusa Chrystusa. Podstawę tworzy predella z wątkiem Drzewa Jessego.

[madohora]

Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie – ołtarz Zaśnięcia NMP, właściwie retabulum ołtarza głównego Kościoła Mariackiego w Krakowie zwane również potocznie „Ołtarzem Mariackim w Krakowie”, „Krakowskim Ołtarzem Wita Stwosza” itp. to nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477–1489 przez przybyłego z Norymbergi rzeźbiarza Wita Stwosza (ok. 1448–1533) i jego krakowski warsztat.

[madohora]

Retabulum ma wymiary 11 × 13 m; wysokość największych figur wynosi ok. 2,7 m. Jest to największa w Europie gotycka nastawa ołtarzowa. Figury, których w ołtarzu jest ponad 200, wyrzeźbione są z litych kloców lipowych. Cała konstrukcja wykonana jest w drewnie dębowym, natomiast tło w modrzewiu. W predelli ukazane jest drzewo Jessego – genealogiczne drzewo Chrystusa i Marii Panny. Szafę nastawy zdobią cztery skrzydła, dwa ruchome oraz dwa nieruchome. Bryłę pentaptyku dopełnia zwieńczenie. Ołtarz Wita Stwosza, dzieło późnego średniowiecza, łączy w sobie elementy sacrum i profanum. Mistycyzm zmieszany jest z naturalistycznym realizmem. Złote szaty apostołów występują obok codziennych ubiorów noszonych w średniowiecznym Krakowie. Obok wzniosłych religijnych scen ukazane zostało życie w jego codzienności. Postać Madonny zachowuje ideał średniowiecznego piękna, ale apostołom Stwosz nadał rysy mieszczan krakowskich. W realistycznym podejściu do postaci posunął się tak daleko, że widać dokładnie ich różne ułomności: defekty wyglądu, zdeformowane dłonie, napęczniałe żyły na nogach, ślady chorób skórnych.

[madohora]

Główną sceną ołtarza, znajdującą się w środkowej szafie, jest Zaśnięcie Marii Panny. Śpiąca Maryja Panna, otoczona jest przez apostołów. Postać Matki Boskiej i podtrzymującego ją świętego Jakuba jest wycięta z jednego pnia drewna lipowego, podobnie jak postacie Chrystusa, jego matki i dwóch aniołów w scenie Wniebowzięcia. Ekspresja sceny jest wzmożona zagęszczeniem postaci; w rzeczywistości nigdy nie mogłyby one stać tak blisko siebie. Złocone szaty odbijają światło. Ustawienie postaci „pod wiatr” powoduje sfałdowanie szat.

[madohora]

Kościół św. Kazimierza Królewicza – zabytkowy kościół rzymskokatolicki wraz z klasztorem franciszkanów d. reformatów przy ul. Reformackiej 2–4, w północno-zachodniej części Starego Miasta Krakowa.

[madohora]

W podziemiach kościoła znajdują się krypty w których pochowani są zmarli od 1672 r. W kryptach pochowano tysiąc osób – zakonników oraz osoby świeckie. W podziemiach znajduje się około 60 trumien. Kilka trumien przykrytych jest szklanymi wiekami zamontowanymi w latach 70. XX wieku.
Krypty klasztorne udostępniane są w każdą niedzielę po mszy św. 2 i 3 listopada.

[madohora]

Parcela po przeciwnej stronie ulicy Reformackiej przekazana zakonowi w 1735 używana była jako cmentarz. Mur oddzielający ten teren od ulicy został wzniesiony w 1863. Dzisiaj pozostały tutaj stacje drogi krzyżowej w formie kapliczek z głębokimi wnękami na obrazy. Obrazy Męki Pańskiej malował Michał Stachowicz w latach 1814-1816. Między stacjami wmurowane są tablice epitafijne z czarnego marmuru. Wśród nich jest tablica Małgorzaty z Kobylickich Stachowiczowej (zm. 1822), żony wspomnianego malarza Michała Stachowicza.

[madohora]

Ciała zmarłych zachowane są w bardzo dobrym stanie bez mumifikacji, dzięki specyficznemu mikroklimatowi, który panuje w podziemiach kościoła.

[madohora]

Bolesław V Wstydliwy sprowadził, przed 1263 rokiem, z Pragi, zakonników reguły św. Augustyna. Od imienia patrona kościoła zakonników nazwano markami, a od kształtu noszonych przez nich kapeluszy — rogaczami. Pełna ich nazwa brzmi: Ordo Canonicorum Regularium Mendicantium S. Mariae de Metro de Poenitentia Sanctorum Martyrum. Jak podaje Jan Długosz, kościół rozpoczęto budować w 1263, a pierwsza wzmianka pisana dotycząca "klasztornego kościoła pw. św. Marka Ewangelisty, przynależącego do zakonu Augustianów tzw. Marków od pokuty i umartwienia", pochodzi z 1295. Przeżywał cztery wielkie pożary (w 1494, 1528, 1589, 1724) i po każdym wciąż odbudowywany, zmieniał nieco swój wygląd. Gdy w 1807 zakon został skasowany przez rząd austriacki — do klasztoru przeniesiono z kościoła św. Marcina dom księży emerytów. Do naszych czasów dotrwał jako gotycki z wczesnobarokowym wnętrzem. Badania prowadzone podczas ostatnich prac konserwatorskich potwierdziły dwa etapy budowy: prezbiterium jest najstarszą częścią kościoła, a korpus sklepiony beczkowo dobudowany pod koniec XV w. W latach 1936-1938 część klasztoru od strony ul. Sławkowskiej zburzono i przebudowano na sklepy. W 1972-1974 kościół poddano gruntownej restauracji.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

SZCZEGÓŁY ARCHITEKTONICZNE

[madohora]

[madohora]

Według tradycji kościół ten ufundował Piotr Włostowic w pierwszej połowie XII wieku. Kościół był wzmiankowany w księgach miejskich po raz pierwszy w 1308 roku początkowo jako filialny – należący do archiprezbiterów z kościoła Mariackiego. W 1325 roku został kościołem parafialnym. Został gruntownie przebudowany w połowie XVII wieku. Był ponownie konsekrowany w roku 1659.
W 1715 roku kościół został podarowany przez biskupa Kazimierza Łubieńskiego zgromadzeniu sióstr prezentek. Po przeprowadzce sióstr do kościoła w latach 1715-1723, architekt Kacper Bażanka dokonał jego kolejnej przebudowy.

[madohora]

SUKIENNICE

[madohora]

[madohora]

IGOR MITORAJ

[madohora]

Rezydencja powstała z połączenia i przebudowy dwóch kamienic, z których jedna była własnością Maciejowskich, a druga Schedlów – drukarzy krakowskich, a potem do Łodzińskich (do 1735 roku). Po 1735 roku, zawalona w 1726 roku kamienica Łodzińskich, została połączona z Pałacem Spiskim (po północnej stronie) przez wojewodę krakowskiego Teodora Konstantego Lubomirskiego, dziedzicznego starosty spiskiego, który nadał gmachowi jednolity, rezydencjonalny kształt w stylu barokowym. W związku z posiadanym przez Lubomirskich tytułem starostów spiskich, pozostający w rękach tej rodziny od XVII wieku budynek, był określany jako „Pałac Spiski”. To z jego okien w 1676 r. król Jan III Sobieski, po odebraniu hołdu od mieszczan krakowskich, przyglądał się pokazom ogni sztucznych.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pod koniec lat 60. XX w. z inicjatywy księdza Lachockiego oraz starosty cerkiewnego Michała Kubickiego przystąpiono do remontu oraz przebudowy cerkwi, którą zakończono w 1984. Wyremontowaną świątynię poświęcił metropolita Sawa. W latach 90. położono polichromię w cerkiewnym refektarzu. Pod koniec 2006 nad drzwiami cerkwi zamontowano kopułkę.

[madohora]

Wnętrze cerkwi ozdobione jest wieloma ikonami, zarówno zabytkowymi (m.in. XIX-wiecznymi, przedstawiającymi św. Mikołaja i św. Serafina z Sarowa), jak i współczesnymi, autorstwa Jerzego Nowosielskiego (przedstawiającymi Matkę Bożą, św. Jana Teologa, czy sceny z życia św. Mikołaja Cudotwórcy). Znajdująca się w cerkwi Golgota jest również dziełem Jerzego Nowosielskiego. Nad Golgotą znajdują się kopie ikon (wykonane przez Stefana Wiśniewskiego): Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” oraz Świętych Cyryla i Metodego.

[madohora]

Przy ulicy znajduje się skrzydło pałacu Biskupiego, gdzie mieści się m.in. redakcja „Tygodnika Powszechnego”. Pierwsze wzmianki o rezydencji w obecnym miejscu pochodzą z końca XIV wieku. W połowie XVII w. został gruntownie rozbudowany. Rozbudowę wiąże się z biskupem Piotrem Gembickim (lata rządów 1642-1657). Powstał wczesnobarokowy budynek na planie nieregularnego czworokąta skupiony wokół dziedzińca. Zachowano większość dawniejszych elementów architektonicznych. W wyniku tego powstał monumentalny budynek z szeroką fasadą południową flankowaną w narożach belwederami. Funkcję wejścia głównego pełnił portal wejścia od ul. Wiślnej. Z tego okresu pochodzi m.in. obecny portal wejścia od ul. Franciszkańskiej.

[madohora]

Odlew z brązu został wykonany w 1936 w warszawskim zakładzie Braci Łopieńskich. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło w 60. rocznicę śmierci Dietla – 8 października 1938. Cokół pomnika wykonany został z granitu wołyńskiego przez Xawerego Dunikowskiego

[madohora]

Otwarty ołtarz na ruchomych skrzydłach ilustruje sześć Radości Maryi: od Zwiastowania po Zesłanie Ducha Świętego. Kiedy szafa jest zamknięta, płaskorzeźby przedstawiają 12 scen z życia Marii i Jezusa. Postacie przedstawione są w strojach z epoki powstania dzieła (XV w.), będąc obecnie znakomitym studium kostiumologii. Sprzęty domowe, naczynia codziennego użytku również są wierną kopią pierwowzorów. Górna kwatera na prawym ruchomym skrzydle przedstawia ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa.

[madohora]

Początki historii powstania retabulum krakowskiego wiąże się z rokiem 1442, kiedy zawaliło się sklepienie prezbiterium Kościoła Mariackiego. Nie wiadomo, czy i jaka nastawa zdobiła ołtarz główny kościoła przed katastrofą, ani też czy przez 35 lat, zanim polecono Stwoszowi wykonanie obecnie istniejącej nastawy, ołtarz zdobiła jakaś dekoracja. W każdym razie o planach ufundowania po katastrofie nowej nastawy świadczą zapisy na ten cel w testamentach mieszczan krakowskich. Nie jest jasne, kto i dlaczego zdecydował o powierzeniu prac nad nową nastawą Witowi Stwoszowi. Nie są znane żadne wcześniejsze jego prace o bezsprzecznie poświadczonym autorstwie, a tych, które są mu z pewnym prawdopodobieństwem przypisywane na postawie analizy stylu jest niewiele i są to rzeczy stosunkowo drobne, w żaden sposób nie dorównujące rangą dziełu, które mu powierzono w Krakowie. Z drugiej strony, mający około trzydziestu lat Stwosz był, jak na ówczesne pojęcia, człowiekiem w wieku dojrzałym, który musiał mieć już odpowiednie wykształcenie i doświadczenie pozwalające na samodzielne prowadzenie poważnych prac, i znajdował się w przełomowym momencie, decydującym o dalszej karierze. Można przypuszczać, że trudno było przyciągnąć do Krakowa na wiele lat, jakich wymagało planowane dzieło, renomowanego mistrza, który prowadził już ustabilizowany warsztat w którymś ze znanych ówczesnych ośrodków artystycznych. Natomiast pochodzący ze Szwabii, a wykształcony w górnej Nadrenii Stwosz nie zdążył zapewne zagnieździć się na dobre i zrobić kariery w cechu w Norymberdze i nie mógł tam liczyć na równie poważne i odpowiadające jego ambicjom zlecenia.
Niewątpliwie ważny głos przy decyzji o zamówieniu nowego retabulum dla głównego ołtarza najważniejszego kościoła parafialnego miasta miała Rada Miejska. Wit Stwosz przybył do Krakowa w 1477. Przebywał tu dwadzieścia lat, w tym dwanaście pracował nad ołtarzem. Postęp prac musiał satysfakcjonować fundatorów, gdyż Rada Miejska w 1483 wyraziła zadowolenie z dokonań artysty i zwolniła go z płacenia podatków. Nastawa musiała znajdować się wówczas w zaawansowanym stanie, a wykonujący ją warsztat Stwosza pracować sprawnie, gdyż zaczął on wówczas podejmować się innych zadań dla miasta i dla innych zleceniodawców. W 1484 został też starszym cechu malarzy i rzeźbiarzy. Najpóźniej w 1485 przystąpiono przy rzeźbach do prac pozłotniczych, które należały do czynności wykończeniowych, poprzedzających położenie polichromii. Dzieło było gotowe na dzień Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (15 sierpnia) 1489, patronackie święto kościoła Mariackiego. Nie wiadomo, ile wynosił całkowity koszt ołtarza. Zachował się zapis o jednej wypłacie, opiewającej na kwotę 2808 florenów. Było to całkowite wynagrodzenie lub też jego ostatnia rata. Pieniądze pochodziły głównie z zapisów testamentowych i składek mieszczaństwa krakowskiego. Suma ta stanowiła równowartość rocznego budżetu miasta i odpowiadała wartości kilku kamienic. W 1824 Ambroży Grabowski w trakcie swoich badań ustalił imię autora ołtarza Mariackiego, które z wiekami zostało zapomniane. We wrześniu 1939 r. prof. Karol Estreicher chcąc uchronić ołtarz przed zniszczeniem, zdemontował figury i barkami spławił je Wisłą do Sandomierza. Przechowywano je w katedrze i seminarium duchownym. Dzięki donosowi informatora, Niemcy odnaleźli je i po rozpiłowaniu konstrukcji nośnej ołtarza (skrzyni i skrzydeł) wywieźli go do Berlina w październiku tego samego roku. Rzeźby zostały złożone w podziemiach zamku w Norymberdze, a konstrukcja nośna na zamku Wiesenthau. Przechowywany w wilgotnych piwnicach, został zaatakowany przez owady. Odnalazł go prof. Estreicher z pomocą Amerykanów, dzięki czemu ołtarz do Krakowa powrócił pociągiem w maju 1946. Konserwowany na Wawelu w latach 1946–1950, oddany do kościoła Mariackiego w 1957.

[madohora]

Historia powstania ołtarza jest kanwą powieści Antoniny Domańskiej Historia żółtej ciżemki. Na podstawie książki zrealizowano w 1961 film pod tym samym tytułem w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego, w którym zadebiutował 11-letni wówczas Marek Kondrat. Film ten został nagrodzony Srebrnym Medalem na Międzynarodowym Festiwalu Filmów dla Dzieci i Młodzieży w Wenecji w 1962.

[madohora]

Korpus nawowy tworzy nawa główna z parą naw bocznych do których przylegają kaplice. Korpus składa się z czterech przęseł, wewnątrz nakryty jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym z wyjątkiem wzniesionych później kaplic, których sklepienia mają zróżnicowany układ żeber.

[madohora]

Nawa główna o wysokości 28 metrów nakryta jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Polichromię wykonali w latach 1890-1892 Jan Matejko, Józef Mehoffer i Stanisław Wyspiański, który zaprojektował również witraże. Nad obiegającym nawę gzymsem umieszczone są drewniane posągi: św. Stefana, św. Kingi, św. Stanisława Kostki, św. Kazimierza, św. Jadwigi Andegaweńskiej, św. Urszuli, św. Jacka, św. Wojciecha, bł. Salomei i bł. Bronisławy. Rzeźby są dziełem Zygmunta Langmana z początku XX wieku. Przy filarach, dzielących nawę główną od bocznych, znajdują się XVIII-wieczne, późnobarokowe ołtarze. Umieszczono w nich obrazy: Giovanni Battisty Pittoniego, Jakuba Martensa, Hansa Suessa z Kulmbachu, Łukasza Orłowskiego i innych. Przy głównym wejściu oraz obok ołtarzy znajdują się nakryte baldachimami stalle radnych, ławników, syndyków i możnych rodów krakowskich z XVII wieku. Nawę główną i prezbiterium dzieli, umieszczony na tęczy (projektu Jana Matejki), krucyfiks – dzieło uczniów Wita Stwosza. Część wschodnia korpusu nawowego mieści kilka dzieł sztuki, m.in. cyborium Jana Marii Padovano oraz kilka ołtarzy. Nad wejściem chór z organami 56-głosowymi opatrzonymi w ozdobną obudowę.

[madohora]

Po stronie północnej (lewej) znajduje się barokowy ołtarz pw. św. Stanisława (zamykający lewą nawę boczną) z drugiej połowy XVII wieku z rzeźbioną sceną Wskrzeszenia Piotrowina. Wmontowana jest tu gotycka mensa z ok. 1400 z płaskorzeźbną dekoracją. Drugi barokowy ołtarz, wykonany został w 1725 przez architekta krakowskiego Kacpra Bażankę. W nim znajduje się obraz Zwiastowanie, namalowany w 1740 przez Giovanni Battistę Pittoniego. Na bramce balustrady widnieje dekoracyjny herb Polski. Naprzeciwko ołtarza znajduje się nagrobek rodziny Celarich, wykonany w 1616 roku. We wnękach ustawiono popiersia fundatorów: Pawła Celariego i jego żony Małgorzaty z Chodorowskiej oraz Andrzeja Celariego z żoną Małgorzatą z Mączyńskich. Na szczycie rzeźby alegoryczne symbolizują Wiarę i Nadzieję

[madohora]

Po południowej (prawej) stronie znajduje się późnobarokowy ołtarz (zamykający prawą nawę boczną) z 1735, w którym jest kamienny krucyfiks, będący dziełem Wita Stwosza. Sam krucyfiks powstał na przełomie lat 80. i 90. XV wieku na zlecenie królewskiego mincerza Jana Olbrachta – Henryka Slackera. Wizerunek Chrystusa charakteryzuje się naturalizmem i doloryzmem. Artysta silnie podkreślił cierpienie męczeńskiej śmierci, lecz także jej zbawczy, triumfalny aspekt. Jezus ma otwarte oczy skierowane ku osobie modlącej się co może poświadczać dewocyjny charakter tego dzieła. Tło krzyża stanowi srebrna blacha z widokiem Jerozolimy, wykonana w 1723 przez Józefa Ceyplera

[madohora]

Krucyfiks Wita Stwosza, zw. Slackerowskim – znajduje się w barokowym ołtarzu w nawie południowej Kościoła Mariackiego w Krakowie. Krucyfiks najprawdopodobniej powstał przed 1496 r., przynależy do tzw. okresu krakowskiego Wita Stwosza, kiedy tworzył i działał w Krakowie.

[madohora]

Jest to dzieło późnogotyckie. Postać Chrystusa została wykonana z wapienia pińczowskiego. Chrystus jest prawie symetryczny w stosunku do krzyża, co ciekawe jest maksymalnie napięty, wyprężony. Ten krucyfiks jest inny pod względem formalno-artystycznym niż np. późniejsze krucyfiksy, które Stwosz wyrzeźbił po powrocie do Norymbergi (np. krucyfiks Wickla dla norymberskiego kościoła NMP). Dzieła Stwosza wykazują silny wpływ jego mistrza Mikołaja Gerhaerta z Lejdy, którego Stwosz poznał już w młodości podczas pobytu w Strasburgu. Za dzieło mogące mieć największy wpływ na kształt krakowskiej rzeźby uważa się krucyfiks w Baden-Baden z 1467 r. To co wyróżnia stwoszowski krucyfiks, to naturalizm, charakterystyczne dla rzeźby niderlandzkiej XV w. Chrystus ma ramiona ułożone bardzo horyzontalnie, silnie opadającą głowę, silnie wyłamujące się stawy barkowe, kurczące się palce dłoni. Tym samym Stwosz chciał ukazać moment agonii Chrystusa. Taki motyw znany był w XV-wiecznych krucyfiksach na terenie Brabancji. Wyprężenie Chrystusa można połączyć z motywem harfy Dawida, istnieje rycina, gdzie zostało ukazane naciąganie ciała Chrystusa za pomocą sznura, a obok postać św. Dawida z harfą. Ostra wyrazistość anatomii świadczy o kontynuacji kierunku, który wytyczył Wit Stwosz tworząc Ołtarz Mariacki. Realizm ten pogłębia ukazanie silnego wiatru, co widać w rozwichrzonym perizonium. Cechuje go plastyczność i ruch, to nadaje pewną dynamiczność całej kompozycji. Na twarzy widać ogromny ból, zmęczenie, ale mimo tego Chrystus próbuje ten ból przezwyciężyć - oczy ma otwarte – jeszcze nie umarł. Patrzy się głęboko w stronę modlącego, tym samym artysta pragnął ukazać moment zbawienia i zwycięstwa nad złem. Zwraca uwagę także ścisłe podporządkowanie układu rąk do ramion krzyża, co jest cechą krucyfiksów triumfalnych znanych głównie w dobie romanizmu. Jednakże ta myśl została wyraźnie zdystansowana przez ukazanie cierpienia i śmierci jako zjawisko fizjonomicznego. Istnieje więc tutaj silna dychotomia – Chrystus triumfuje, ale jednocześnie cierpi (wychudzenie ciała, wystające żebra). Równoczesne ukazanie agonii i silnej relacji z modlącym podkreślają zbawczy wymiar śmierci Chrystusa

[madohora]

Wielu historyków sztuki zastanawiało się, gdzie pierwotnie mógł znajdować się ów krucyfiks, gdyż jego obecne miejsce w ołtarzu raczej jest wtórne, aczkolwiek, z testamentu Henryka Slackera z roku 1504 wynika, iż krucyfiks miał być umieszczony w ołtarzu Św. Krzyża w kościele Mariackim. Uważa sie, że krucyfiks mógł znajdować się na zewnątrz kościoła (podobnie jak krucyfiks w Baden-Baden Mikołaja z Lejdy, użycie wapienia a nie drewna może również mieć związki z umieszczeniem rzeźby na zewnątrz). Istnieje również inna opinia, iż znajdował się prawie w tym samym miejscu, tyle ze na tle okna pod określonym kątem – Chrystus nachylał się w stronę modlących. Od strony zewnętrznej widać ślady pierwotnego okna. Mówi się także o figurach Marii i św. Jana, które z naszym krucyfiksem mogły tworzyć całość kompozycji, zaś późniejsza panorama Jerozolimy, która jest tłem dla rzeźby, może sugerować istnienie podobnej kompozycji, w malarstwie niderlandzkim i dolnoreńskim XV i XVI wieku motyw ten był powszechnie znany. Występująca często w literaturze nazwa Krucyfiks Slackerowski wywodzi się od mincerza królewskiego Henryka Slackera, który był fundatorem dzieła.

[madohora]

Jak zostało wspomniane rok 1496 stanowi terminus ante quem, kiedy to Stwosz przeniósł się do Norymbergi. Można przyjąć czas powstania dzieła na przełom lat 80. i 90. XV w. W literaturze występuje również data 1491 r.

[madohora]

Obok ołtarza znajduje się renesansowe cyborium, zaprojektowane w 1552 przez włoskiego rzeźbiarza i architekta Jana Marię Padovano, ufundowane przez krakowskich złotników Andrzeja Mastelli i Jerzego Pipana. Bogato rozbudowana architektonicznie, budowla wykonana jest z kamienia piaskowego z dodatkiem wielobarwnych marmurów. Od naw oddziela cyborium tralkowa balustrada i ażurowe bramki, odlane w brązie w 1595 przez Michała Otto, który ozdobił je herbami Polski i Litwy. Jest tu również chórek z zabytkowymi organami.
Naprzeciwko cyborium znajduje się nagrobek rodziny Montelupich (Wilczogórskich), którego pochodzenie należy wiązać z warsztatem postgucciowskim (1600-1603). W środkowej części nagrobka znajdują się rzeźbione w marmurze popiersia fundatorów: Sebastiana Montelupiego i jego żony Urszuli z Bazów oraz Walerego Montelupiego wraz z żoną Heleną z Moreckich. W zwieńczeniu umieszczono kartusze herbowe i alegoryczne postacie: Męstwa, Wstrzemięźliwości oraz Roztropności.

[madohora]

Kaplica św. Antoniego
Dawniej pod wezwaniem św. Stanisława i Sądu Bożego, zwana także Kaplicą Złoczyńców. Tutaj przygotowywano całą noc przestępców skazanych na śmierć, których rankiem wyprowadzano w asyście duchownych na miejsce kaźni. Barokowy ołtarz pochodzi z lat 1741-42; w kaplicy pochowano ks. Szymona Białogórskiego.

[madohora]

Kaplica Loretańska
Wzniesiona pod koniec XVI wieku z fundacji ks. Pawła z Zatora. Mieści się w niej ołtarz z 2 poł. XVIII wieku wykonany według projektu Franciszka Placidiego z XVI-wiecznym obrazem Madonny z Dzieciątkiem; obraz ubrany jest w srebrną sukienkę z 4 ćwierci XVII wieku. Na ścianach znajdują się epitafia osób z rodu Szembeków.

[madohora]

Kaplica św. Jana Chrzciciela
Wzniesiona została w 1446. Od XVI wieku pozostawała pod opieką możnego rodu Bonerów. Znajdują się tam płyty nagrobne Seweryna Bonera i jego żony Zofii z Betmanów wykonane w warsztacie Piotra Vischera (prawdopodobnie według projektu Stanisława Samostrzelnika i Piotra Flötnera). Reszta wyposażenia, m.in. nagrobek Krzysztofa Kochanowskiego - starosty małogoskiego, pochodzi z późnego baroku. Ściany zdobi polichromia pędzla Józefa Mehoffera z 1932.

[madohora]

Kaplica św. Wawrzyńca
Zbudowana w latach 1423-41, ufundowana przez Marka Noldenfessera (rajcy krakowskiego). Wyposażenie barokowe z XVIII wieku. Polichromię ścian wykonał Jan Bukowski.

[madohora]

Kaplica św. Michała Archanioła
Ulokowana jest na piętrze nad kruchtą. Powstała w 1443 staraniem Jana Baomgarta; opiekowali się nią kuśnierze. Ołtarz z wizerunkiem Matki Boskiej Różańcowej pochodzi z poł. XVII wieku. Na ścianach polichromia autorstwa Jana Bukowskiego z początku XX wieku.

[madohora]

Kaplica Przemienienia Pańskiego
Ufundowana w 1439 roku przez mieszczanina Jerzego Szwarcza. W kaplicy uwagę zwraca barokowy ołtarz z roku 1747, projektu Franciszka Placidiego. W nim została zastosowana złudzeniowa perspektywa panoramicznie wykonanych skał, do których prowadzą schodki po obu stronach ołtarza. Po prawej stronie epitafium gen. Henryka Ignacego Kamieńskiego poległego w bitwie pod Ostrołęką. Polichromia jest dziełem Jana Bukowskiego. W kaplicy ma miejsce stała adoracja Najświętszego Sakramentu.

[madohora]

Nawa południowa (prawa)
Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej
Wcześniej pod wezwaniem św. Aleksego. Zbudowana została w XV wieku i z tego też czasu pochodzi rzeźba Chrystusa, umieszczona w ołtarzu bocznym. W ołtarzu głównym znajduje się kopia obrazu jasnogórskiego z 1638 roku, jednak według tradycji została ona namalowana na podstawie oryginału, którzy przewożono przez Kraków w okresie potopu szwedzkiego. Obraz ten został ukoronowany papieskimi koronami 15 grudnia 1968 roku przez kard. Stefana Wyszyńskiego. Z prawej strony znajduje się spiżowa płyta Erazma Danigiela.

[madohora]

Kaplica św. Łazarza;
Wcześniej pod wezwaniem Matki Boskiej Śnieżnej. Ufundowana ok. 1435 przez Jadwigę z Kuńczów Sebastianową. Barokowy ołtarz z obrazem Wskrzeszenie Łazarza oraz krucyfiks z XVIII wieku.

[madohora]

Kaplica św. Walentego
Zwana także Matki Boskiej Ostrobramskiej. Wzniesiona w 1443 z fundacji Jana Dolnicza. Z tego też roku pochodzi epitafium nagrobne Jana Sebenwirta, najstarsza ze znajdujących się tego typu płyt w kościele Mariackim. W późnobarokowym, murowanym ołtarzu, kopia obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej pędzla Rafała Hadziewicza (pierwsza połowa XIX wieku). Obok okazały pomnik nagrobny Marcina Leśnowolskiego. Polichromię według projektu Stanisława Wyspiańskiego wykonał w 1898 Antoni Tuch.

[madohora]

Kaplica Aniołów Stróżów (Pernusowska, Męki Pańskiej)
Ulokowana na piętrze nad kruchtą. Znajduje się w niej wykonany prawdopodobnie przez Stanisława Stwosza tryptyk z legendą św. Stanisława.

[madohora]

Kaplica św. Jana Nepomucena
Została wzniesiona w 1435 przez Franciszka Wiechonia z Kleparza. W podziemiach znajdują się groby donatorów kościoła książąt: oświęcimskich, raciborskich, zatorskich oraz Piastów śląskich. Naprzeciw wejścia znajduje się klasycystyczny nagrobek Piotra Dunina - starosty zatorskiego, zmarłego w roku 1788 i jego żony Zofii z Małachowskich. Polichromia ścian jest dziełem Jana Bukowskiego i Włodzimierza Tetmajera i przedstawia historię chrześcijaństwa na ziemiach Słowian.

[madohora]

Zakrystia, wzniesiona w XV wieku, nakrywa sklepienie kolebkowe z lunetami, ozdobione XVIII-wieczną polichromią barokową, pędzla Piotra Franciszka Molitora. Przedstawia ona zwycięstwo wiary chrześcijańskiej. Dekoracja malarska ścian pochodzi z XIX wieku. Wypełniają ją symbole siedmiu sakramentów oraz postacie ojców kościoła, świętych i błogosławionych. Portal barokowy pochodzi z XVII wieku. Wyposażenie głównie barokowe.

[madohora]

W latach 1926-1928 dokonano restauracji elewacji i wnętrz pod nadzorem Józefa Mehoffera. Po II wojnie światowej mieścił się w domu sklep papierniczy, a po likwidacji w 1950 Izby Handlowo-Przemysłowej budynek zajmował komitet powiatowy PZPR oraz hurtownia Centrali Spożywców, które to instytucje doprowadziły do dewastacji budynku i jego wystroju. W 1953 przebito podcienia dla ruchu pieszego w narożu ulic w trakcie mającej miejsce przebudowy linii tramwajowej.

[madohora]

Skarbiec kościelny, renesansowy, zbudowany w XVI wieku. Znajdują się tu szafy, komody i ołtarz z ostatniej ćwierci XVII wieku. W skarbcu przechowywane są bogato zdobione naczynia liturgiczne, monstrancje, relikwiarze, kielichy, pateny, puszki, stanowiące arcydzieła złotnictwa europejskiego od XIV do XVIII wieku. Z tego też okresu pochodzi zbiór krzyży ołtarzowych, lichtarzy, kandelabrów oraz innych precjozów kościelnych. Bezcenną wartość posiada kolekcja szat liturgicznych, które odznaczają się bogactwem zdobnictwa, techniką dekoracji, różnorodnością materiału oraz form. Prezentują one rozwój szat liturgicznych od gotyckich do klasycystycznych. Niektóre okazy ze skarbca można podziwiać w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na kilka wieków przed Narodzeniem Chrystusa już Kraków miał być miastem i zwać się Carrhodunum, i Iezec w dzielnicy Słowian osiadłych po obu stro nach Tatrów, a która potem w piątem stóieciu przy brała nazwę Chrobacyi. W tćj, około roku 633 miał się zjawić możny i mądry Krakus, panujący wprzód w Karyntyi, i zostać Królem i miał rozkazać synom, zgładzić smoka przechowującego się w skale Wawel skiej, który zjadał ludzi. Co gdy wykonali, podług je nych na pamiątkę Krakusa, podług drugich od krakania kruków, szarpiących ścierwo smocze, Kra- o\v otrzymał swą nazwę.

[madohora]

[madohora]

Szereg tych rozpoczął się w bezkrólewiu po Ste - fanie Batorym. Wtedy to w walce o tron Zygmun ta 111 z arcyksięciem Maksymilianem, spalono prawie zupełnie przedmieścia, dalej dla ciężkich prześlado wań różnowierców, wyniosła się ich znaczna część, a między nimi wielu zamożnych kupców. W tych kłótniach religijnych zaczęły upadać nauki, bo ćwi czono się jedynie w potrzebnych do nawracania róż nowierców. Niedość na tern, jeszcze ów Zygmunt, któremu drogę do tronu oświecały palące śię domy Krakowian; zadaje świetności i pomyślności jego ranę śmiertelną przeniesieniem stolicy Polskiej do War szawy, wskazując Kraków, na utratę wszystkich ko rzyści stołecznego miasta. Późniój, bo w roku 1651, i Bogu podobało się zesłać klęskę na Kraków. Pa nowało w niem powietrze, w czasie którego blisko 50,000 mieszkańców wymarło. W trzy lata po tem powietrzu nastąpiła wojna Szwedzka. Czarniecki dla obrony miasta pali znowu przedmieścia, lecz Szwe dzi przez Żydów wpuszczeni w Kazimierz, zajęli Stra-dom wd, 27 Września 1655 r. i od tego dnia aż do zawartej kapitulacyi w dniu 17 października wśród codziennych szturmów, nieustannie miasto ulegało no wym zniszczeniom. Lecz tych był dopióro początek, bo Szwedzi zająwszy Krakow, złupili jego zamożne kościoły, zniszczyli kontrybucyamijego mieszkańców, gdyż do dwóch milionów ówczesnych złotych polskich od „ich wymogli. Wreszcie gdy cudowna obrona Częstochowy ożywiła wiarę, a moc wiary wskrzesiła męztwo i serca Polaków zgodą zjednoczyła, i ci w rozpoczętym boju dla oswobodzenia ojczyzny, poku- sdi się o zdobycie Krakowa; wtedy Szwedzi dla ubez pieczenia się powalili i popalili kościoły po jego przed mieściach, Księży i Akademików z miasta wygnali, a mieszkańcy wytrzymali z nimi prawie ciągłe oblę żenie półtora roku., w któróm pozbawieni wszelkiego zarobku, opłacać jeszcze im się musieli, i cierpieć głód doprowadzający ich aż do żywienia się psami, i kotami. Dopiero w skutku zawartej kapitulacyi opu ściły wojska Szwedzkie Kraków w dniu 30 Sierpnia *657 roku, zostawiwszy go napełniony zaspami gru zów, a jego mieszkańców w nędzy. Zabliźnić się odebranym ranom nie dozwoliły dal sze nieszczęścia Polski. Wskazanie Aryanów na ustą pienie z Polski w r. 1658 było dla nich zasłużoną karą za przychylność jaką różnowiercy okazali Szwedom: ale niewinnie ukarany z nimi został Kraków, tak przez ubytek handlujących i kapitałów, jak że znalazłszy przy tułek w Szląsku, odwrócili od Krakowa wiele ko rzystnych przedmiotów handlu. Ucierpiał też Kraków przez nieszczęśliwą obieralność Królów i swawolę Szlachty, bo bezkrólewia i konfederacye, to był stan wojny zabijający handel i przemysł. I Bóg sam zmniej szył ludność Krakowa o 21,572 osób, zmarłych w po wietrzu morowóm, w roku 1677. W tych opłakanych czasach, jak drapieżne ptastwo zlatuje się do tru pów na pobojowiska, tak Żydzi zlatywali się do Kra kowa; a odebrawszy zubożałym kupcom cały handel stali się srogą plagą, dotąd ciągle niszczącą to miasto. W wojnie Augusta II ze Szwedami, znowu w d. 10 Sierpnia 1702 roku ich król Karol XII opano wał Kraków. Srożyła się ta wojna przez lat ośm? a Kraków ciągle nawiedzali Szwedzi, Sasi, Rosyanie i Polacy: jedni będąc stronnikami Augusta II, drudzy Stanisława Leszczyńskiego, i wszyscy go niszczyli, to ciągłemi kontrybucyami, które obliczone wyniosły kilka milionów, to zmuszaniem do żywienia wojsk, ztąd drogość, zdrogości głód, z głodu powietrze przez lata 1707 i 1708. W tych okropnych czasach ludność do trzeeićj części zmniejszyła się, bo jedni wymarli, drudzy opuścili miasto, aby ocalić życie i reszty nie- wydartego jeszcze dobytku. W opuszczonych od wła* ścicieli domach, wojsko na opał rozbierając dachy* wyrębując belki, w ruiny wszystkie zamieniły.

[madohora]

BRAMA FLORIAŃSKA

[madohora]

W środku Rynku stoją założone przez Bo lesława Wstydliwego roku 1257 SUKIENNICE a odmurowane r. 1358 przez Kazimierza W. stoją jakby pomnik wzniesiony na pamiątkę pomyślności Krakowa, pod rządami tego Króla. Sukiennice te są wystawione w stylu Wschodnio-bizantyńskim, a skła dają się z korytarza dolnego sklepionego, długiego 180 łokci? a szerokości 18, w bokach są wnijścia do 36 sklepów: jestto najobszerniejsza w Krakowie bu dowla, mogąca pomieścić do 5000 ludzi, ztąd tćż kil ka razy w czasie uroczystych obchodów dawane były w nićj bale.

[madohora]

MUZEUM PRZYRODNICZE PAN W KRAKOWIE

[madohora]

Ulica Floryańska zwana od kościoła Sgo Floryana stojącego na Kle pami, a w XVI wieku zwana także tworzyjańską.— Do pięknych widoków należy widok, jaki ta ulica przedstawia, gdy się patrzy w nią przez ostrołuką bramę, głównćj baszty floryańskiej. W tej ulicy w domu pod L. 550 jest powstały w r. 1852 staraniem Jadwigi z Hr. Zamojskich księżnój Sapieżyny Zakład szwaczek dorosłych, w którym nie mogące wynaleść służby lub pracy, dziówczęta szy ciem lub haftowaniem nie tylko zarabiają na utrzvmanie, ale wkorzeniane w ich serca zasad}' religii,, strzegą je od zboczeń w dalszem życiu; blisko do 100 ubogich dziewcząt do tego zakładu Uczęszcza, A na pochwałę którego to jeszcze dodać musimy, iż uskuteczniane w nim hafty są tej piękności, że na nie zamówienia przychodzą aż z Anglii.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BIBLIOTEKA

[madohora]

Dom pod L. 316 w roku 1625 był mieszkaniem Franciszka Cezarego drukarza, który wwtłoczonemi tutaj dziełami tyle zasłużył się literaturze naszej. Za kościołem świętój Anny stała starożytna szkoła pa rafialna, odnowiona w roku 1511 przez naszego kronikarza Miechowitę, a zburzona roku 1823. Do roku 1611 zakończała tę ulicę baszta z przejś ciem, dla pieszych zwana furtką św. Anny. Przej ście to w powyższym roku zamurowano. Furtkę tę pierwej zwano bramą Żydowską, od Żydów którzy w tój ulicy w XV wieku jeszcze mieszkali. Obok furtki św. Anny stała łaźnia żydowska podarowana miastu przez Kazimierza W. Wspomnieć tu także należy, że w tej ulicy w domu pod L. 305 utrzymywany jest Sklep ubogich, w którym nabywają i wyprzedają i małą korzyścią przedmioty rozmaite wyrabiane przez biednych

[madohora]

Kościół Mariacki posiadał organy już pod koniec XIV wieku. Pierwsza wzmianka na temat organów pochodzi z 1399 roku. Obecne organy główne są efektem licznych przebudów instrumentu wykonanego w 1800 przez krakowskiego organmistrza Ignacego Ziernickiego.
W 1908 gruntownej przebudowy instrumentu w duchu romantycznym dokonała firma Aleksandra Żebrowskiego, działająca najpierw we Lwowie, a później również w Krakowie. Nowy instrument, liczący 46 głosów rozdysponowanych pomiędzy 3 manuały i pedał, był z pewnością największym i najnowocześniejszym instrumentem nie tylko w Krakowie, ale w całej ówczesnej Galicji. W latach 1952-1973 organy główne stopniowo rozbudowywano, modyfikując przy tym trakturę i łącząc je z organami w prezbiterium i nawie południowej (ostatecznie główny kontuar posiadał 4 manuały i 92 głosy, wliczając w to organy w prezbiterium i nawie południowej). W latach 1987-1989 usunięto większą część organów Żebrowskiego i wybudowano częściowo nowy instrument, przywracając pierwotnie mechaniczną trakturę gry. Pracami kierował prof. Jan Jargoń, a wykonała je firma organmistrzowska Włodzimierza Truszczyńskiego z Warszawy. Od tego momentu instrument posiada 56 głosów, 3 manuały i pedał oraz połączenie z organami w prezbiterium.
Obecne organy główne niewiele przejęły z romantycznego brzmienia, a wykonywanie na nich muzyki barokowej i współczesnej jest dość problematyczne. Dobudowano także nowy pozytyw balustradowy, łamiąc przy tym stylistyczną jedność zachodniego chóru muzycznego. To efekty ostatniej, w dużej mierze nieudanej przebudowy, która do dziś wywołuje liczne kontrowersje. Oprócz organów głównych w bazylice znajdują się jeszcze dwa interesujące instrumenty o typowo romantycznej stylistyce brzmieniowej:
- organy Kazimierza Żebrowskiego w prezbiterium (12 głosów, z 1912),
- organy Tomasza Falla w nawie południowej (7 głosów, z 1898).

[madohora]

Na kondygnacjach niższej wieży znajdują się cztery dzwony liturgiczne, które stanowią jeden z największych i najstarszych zespołów dzwonów średniowiecznych w Polsce:
Misjonał
Tenebrat
Półzygmunt

[madohora]

To co mnie po raz kolejny zaciągnęło do Kościoła Mariackiego to było epitafium ks. Antoniego Mieroszewskiego związanego z parafią w Mysłowicach, który ostatnie lata swego życia spędził w Krakowie. Niestety z uwagi na to że w kościele Mariackim nie można robić zdjęć tak więc zdjęcia epitafium nie będzie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Plac Mariacki – plac w Krakowie na Starym Mieście sąsiadujący z Rynkiem Głównym. Powstał po roku 1802 po likwidacji cmentarza parafialnego wokół Kościoła Mariackiego.

[madohora]

Dziś plac zdobi "studzienka gołębi" z figurą z brązu. Studzienka zaprojektowana została przez Jana Budziłłę, a figurę (powiększoną replikę jednej z rzeźb proroków z obramienia szafy środkowej ołtarza Wita Stwosza) wykonał Franciszek Kalfas. Jest to dar rzemieślników krakowskich dla miasta wykonany w 1958 roku.

[madohora]

Przy placu Mariackim stoi kilka kamienic:
nr 2 - kamienica księży penitencjarzy mariackich, został wybudowany w końcu XIV wieku. W 1637 r. penitencjarze nabyli tę kamienicę od Ryniewiczów. Ostateczny wygląd budowli nadano w 2 połowie XIX wieku.

[madohora]

nr 3 - dom Hipolitów - kamieniczka mieszczańska. Zachowało się w niej wiele starych detali architektonicznych: kamienne portale gotyckie, renesansowe i barokowe, stropy belkowe, bogate stiuki Baltazara Fontany, malowidła z XVIII wieku. Kiedyś fasada zdobiona była dekoracją sgraffitową. Nazwa domu pochodzi od jego dawnych właścicieli - włoskiej rodziny kupieckiej.

[madohora]

nr 4 (w narożu ulicy Szpitalnej) - Prałatówka ozdobiona sgraffitem wzniesiona została w miejscu dwóch starszych domów w latach 1618-1619 przez Macieja Litwinkowicza. Wieńczącą budynek attykę, uważaną za przykład typowej krakowskiej attyki, zbudował architekt Jan Zatorczyk w roku 1625. Na budynku widnieje łacińska sentencja Pateat amicis et miseris (Niech będzie otwarty dla przyjaciół i biednych), a nad bramą herb Sulima archiprezbitera Krzysztofa Trzcińskiego. Wewnątrz domu znajdują się komnaty, drewniane stropy, w sieni zaś zabytkowe stiuki.

[madohora]

nr 5 - Wikarówka. Dawna, stara, stojąca w tym miejscu Wikarówka została zburzona w roku 1931. Obecną, według projektu Franciszka Mączyńskiego, zbudowano w roku 1932

[madohora]

nr 7 został wybudowany w 1912 na podstawie projektu Adolfa Szyszko-Bohusza.

[madohora]

nr 8 została gruntownie przebudowana. Dawniej zdobiła ją rzeźba Wita Stwosza "Chrystus w Ogrojcu". Przed I wojną światową właściciel domu, znany krakowski kupiec i społecznik Ludwig Halski, ofiarował ją Muzeum Narodowemu, a na jej miejsce osadził kopię, która stoi tu do dziś.

[madohora]

nr 9, na rogu placu Mariackiego i Rynku Głównego stoi dom Czynciela, w którym przed przebudową mieszkał i pisał (Warszawianka, Legion, Klątwa, Wesele) Stanisław Wyspiański. Fakt ten upamiętnia tablica, wykonana według projektu Karola Hukana. Dom stojący tu obecnie traktowany jest jako przykład architektury secesyjnej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Barbary – gotycki kościół rzymskokatolicki między Placem Mariackim a Małym Rynkiem na Starym Mieście w Krakowie. Położony obok kościoła Mariackiego. Do kościoła od strony południowej przylega dominujący na Małym Rynku budynek kurii prowincjalnej Prowincji Polski Południowej Jezuitów.

[madohora]

Wzniesiony w latach 1338-1402. Prawdopodobnie pierwotnie pełnił funkcję kościoła cmentarnego (plac Mariacki przed kościołem był przez wiele wieków cmentarzem parafialnym). W 1583 roku kościół został przekazany jezuitom. W tym czasie swoje kazania wygłaszał tutaj o. Piotr Skarga. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku, kościół przejęła Krakowska Kongregacja Kupiecka, a w roku 1796 przejęli go bożogrobcy. Od 1874 roku ponownie kościół jest w posiadaniu jezuitów. Budynek klasztoru jezuitów wzniesiony został w XVI i XVII wieku i, oprócz klasztornych, pełnił także inne funkcje (pod nieobecność jezuitów były tu m.in. szpital, liceum i bursa); przebudowany został w latach 1908-1909 przez Józefa Pokutyńskiego. Pod kościołem spoczywa o. Jakub Wujek, pierwszy tłumacz Biblii na język polski.

[madohora]

Jest to gotycka budowla ceglana, jednonawowa z apsydą od strony wschodniej (od Małego Rynku). Nakryta jest dwuspadowym dachem z barokową wieżyczką na sygnaturkę, przypisywaną Franciszkowi Placidi (1763). Fasada kościoła znajduje się od strony pl. Mariackiego; jest bezwieżowa, ze szkarpą na osi, zamknięta trójkątnym szczytem. Poprzedza ją tzw. Ogrojec – kaplica cmentarna połączona z kruchtą, z zewnątrz dekorowana rzeźbiarsko, wewnątrz z mieści ołtarz z rzeźbionym przedstawieniem Modlitwy w Ogrojcu wykonanym najprawdopodobniej przez Wita Stwosza lub jego warsztat, kompozycję uzupełnia polichromia pędzla nieznanego mistrza. W zewnętrzne ściany kościoła wmurowane są epitafia, m.in. renesansowe Anny i Jerzego Pipanów (z ok. połowy XVI wieku). Wnętrze kościoła uległo barokizacji (1688-1692); wyposażenie wykonano w latach 1700-1767. Ołtarz główny, z lat 1760-1764, zawiera gotycki krucyfiks z ok. 1420 roku. Wewnątrz, na tle późnogotyckich malowideł, stoi pełnoplastyczna grupa rzeźbiarska przedstawiająca Modlitwę w Ogrójcu, przypisywana kręgowi Wita Stwosza (XV wiek). Po lewej stronie w kaplicy-wnęce znajduje się wykonana w ostatniej dekadzie XIV wieku gotycka, kamienna rzeźba Piety, prawdopodobnie dzieło z kręgu Mistrza Pięknej Madonny Toruńskiej. W kaplicy Matki Boskiej Bolesnej wisi obraz Matki Boskiej Jurowickiej, uważany przez wyznawców za cudowny, czczony w Jurowicach na Polesiu, a w 1886 roku ofiarowany krakowskim jezuitom. Organy 16-głosowe.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kamienica nr 24 (Pałac Górków, „Dom Pod Telegrafem”)
Budynek powstał w 2 poł. XVI wieku poprzez połączenie dwóch XV-wiecznych kamienic. Na przełomie XV i XVI wieku dom należał do prymasa Andrzeja Krzyckiego. Po jego śmierci został sprzedany Andrzejowi Górce. Rodzina Górków przebudowała budynek w stylu manierystycznym. Portal wejściowy pochodzi z XVIII wieku; mieści się na nim herb kapituły oraz herb Abdank. Pod koniec XVIII wieku dom mieścił koszary austriackiej policji, a w okresie Księstwa Warszawskiego zaadaptowano go na koszary artylerii. W czasach Rzeczypospolitej Krakowskiej miała tu swoją siedzibę dyrekcja policji. W 2. połowie XIX wieku mieściło się tu biuro telegraficzne, które dało początek nazwie kamienicy. W 1907 roku nadbudowano trzecie piętro. Na elewacji pałacu od strony ul. Podzamcze znajduje się tablica upamiętniająca pobyt Jarosława Haszka w areszcie miejskim „Pod Telegrafem” w 1903 roku. W kamienicy ma siedzibę małopolski Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków.

[madohora]

[madohora]

W ołtarzu głównym kościoła znajduje się łaskami słynący obraz świętego Józefa. Obraz ten – według tradycji przekazanej przez kronikę klasztoru – otrzymał w 1627 roku od papieża Urbana VIII biskup Jakub Zadzik. Papież ten, przekazując biskupowi obraz, miał go zobowiązać do wybudowania w Krakowie kościoła pod wezwaniem świętego Józefa. Biskup podarował obraz swej siostrze zamierzającej założyć w Krakowie nowy klasztor. Został on umieszczony w pierwszym drewnianym kościółku, a następnie przeniesiony do nowego murowanego. Ołtarz główny, w którym znajduje się obraz świętego Józefa, ufundował ksiądz Franciszek Leśniowicz, oficjał pilecki, jako wotum dziękczynne za przywrócenie wzroku dzięki świętemu Józefowi, czczonemu w tym miejscu.

[madohora]

W 1725 roku miało miejsce zdarzenie spisane w kronikach klasztornych, które może być przykładem ufnej i wytrwałej modlitwy. We wsi Muszyna pewna niewiasta czując się niezadowoloną i nieszczęśliwą z powodu, że będąc zbyt młodo wydaną, nie mogła podołać obowiązkom gospodyni. Miała stąd wiele do znoszenia od swego męża i od jego krewnych. Chcąc tego uniknąć, uciekła z domu do Krakowa. Zgłosiła się na służbę do klasztoru sióstr bernardynek za przełożeństwa M. Anny Koniecpolskiej, przedstawiając się jako panna wolnego stanu. A że była pracowita, skromna i pobożna, zdobyła sobie serca zakonnic. Tymczasem jej mąż, którą bardzo ją kochał, zrozumiał swoją winę, opłakiwał ją i przyrzekał poprawę. Zamawiał Msze św., aby Pan Bóg mu ją przywrócił. Prosił nawet księży, aby z ambon ogłaszali, niczego nie szczędził, byle tylko ją odnaleźć. Chodził na przeróżne odpusty, mając nadzieję, że ją spotka. Przeżył kilka lat w takim zmartwieniu. Wreszcie ulitował się nad nim św. Józef. Przedstawił się jemu trzy razy we śnie w wizerunku naszego obrazu i powiedział do niego: „U św. Józefa szukaj jej!” Biedny mąż nie wiedział, w jakiej miejscowości jest taki św. Józef. Udał się więc z sąsiadami na Kalwarię, sądząc, że tam coś się dowie. Przybywszy stamtąd do Krakowa, obchodził kościoły szukając w nich obrazu św. Józefa, jaki przedstawił mu się we śnie. Przyszedł wreszcie do naszego kościoła i nie mogąc się dostać, bo był zamknięty, ukląkł w kruchcie. Po modlitwie wstał i o cudo! Z furty klasztornej wychodzi jego żona, którą właśnie wysłano do złotnika. Spostrzegłszy ją ów mąż, w uniesieniu radości wykrzyknął: „Moja Anusia, moja żona!” Małżonka chciała uciec do klasztoru, lecz przełożona wybadawszy całą sprawę, nie przyjęła jej. Tak więc św. Józef przywrócił umiłowaną swemu czcicielowi, który opłakiwał swoją winę i poprawił się.

[madohora]

Od samego początku swego istnienia kościół i klasztor były miejscem szczególnego kultu świętego Józefa. Kult ten był zawsze żywy i bardzo popularny wśród wiernych nie tylko w Krakowie, ale w całym kraju, a nawet poza jego granicami (Czechy, Niemcy, USA, Kanada). W ciągu wieków były różne formy kultu, zgodnie z duchem czasu i religijnymi zwyczajami. Zawsze jednak kult ten rozwijał się za wiedzą i aprobatą miejscowej władzy kościelnej i Stolicy Apostolskiej.

[madohora]

Zawsze w tych uroczystościach brał udział miejscowy ordynariusz, chyba że przebywał poza Krakowem. Kazania w samą uroczystość odpustową i w czasie nabożeństw w marcu głosili wybitni kaznodzieje diecezjalni i zakonni. Przez wiele lat kazania w czasie nowenny przed uroczystością odpustową głosił ksiądz infułat Van Roy, prepozyt kolegiaty świętej Anny w Krakowie, a wśród kaznodziejów byli: ksiądz Bandurski, późniejszy biskup lwowski, ksiądz Krupiński, ksiądz Korzonkiewicz, rektor Seminarium Duchownego w Krakowie i inni.

[madohora]

Kościół św. Józefa – rzymskokatolicki, zabytkowy kościół bernardynek znajdujący się na krakowskim Starym Mieście przy ul. Poselskiej 21. Obecna świątynia pochodzi z lat 1694-1703. Została ona zbudowana przy pomocy finansowej Michała Warszyckiego, wojewody sandomierskiego, w miejscu zburzonego pałacu Tęczyńskich, darowanego zgromadzeniu zakonnemu przez Stanisława z Bnina Opalińskiego. Kościół konsekrował biskup krakowski Kazimierz Łubieński. W 1850 podczas pożaru miasta został on częściowo spalony, wnętrze jednak szczęśliwie ocalało. W 2006 rozpoczęto kompleksowy remont konserwatorski kościoła, finansowany między innymi przez Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa.

[madohora]

[madohora]

Dominikanie, ze św. Jackiem na czele, przybyli do Krakowa z Bolonii w 1222 roku. Sprowadził ich krakowski biskup Iwo Odrowąż, który oddał dominikanom częściowo drewniany, częściowo murowany kościół parafialny Św. Trójcy, przenosząc parafię do nowego kościoła Mariackiego. 12 marca 1223 roku kościół został konsekrowany.

[madohora]

Dziś kościół św. Trójcy jest trójnawową gotycką świątynią ceglano-kamienną, wzniesioną w charakterystycznym dla Krakowa systemie filarowo-skarpowym, z wydłużonym prezbiterium zakończonym prostą ścianą. W kościele, obok ołtarza głównego, pochowany jest książę Leszek Czarny, zmarły w roku 1288. W prezbiterium kościoła znajduje się też brązowa płyta wybitnego humanisty Filipa Kallimacha, zmarłego w 1496 roku, a wykonana według projektu Wita Stwosza. Organy wybudowała w 1890 roku firma Braci Rieger z Jägerndorfu jako opus 756. Instrument posiada 30 głosów, mechaniczną trakturę gry i pneumatyczną trakturę rejestrów. Jest cennym i interesującym przykładem romantycznego budownictwa organowego, zachowując przy tym do dziś swoją pierwotną koncepcję brzmieniową.

[madohora]

Zabudowania klasztorne przylegają do kościoła od strony północnej i skupione są wokół trzech wirydarzy. Krużganki wokół pierwszego z nich zwane są krakowskim campo santo z uwagi na liczne pomniki, nagrobki i tablice epitafijne wmurowane w ściany. Krzyżowo-żebrowe sklepienie krużganków pochodzi z XIV wieku, a nagrobki i tablice epitafijne w większości z XVI i XVII wieku. Najstarszym fragmentem zabudowań jest romański refektarz z dzikiego kamienia i z portalem ozdobionym plecionką. Identyfikowany jest z pierwotnym kościołem św. Trójcy oddanym dominikanom w 1222 przez Iwo Odrowąża[7], lub z oratorium wzniesionym po pożarze z 1225 roku[8]. Wewnątrz znajdują się malowidła z XV i XVI wieku. Po lewej od tych romańskich reliktów znajdują się wczesnogotyckie okienka, przez niektórych badaczy identyfikowane z dawnym kościołem pw. św. Tomasza. W skład zabudowań wchodzą ponadto:

kapitularz wznoszony od XIII do pocz. XVI wieku. Prowadzi do niego gotycki portal.
sień gotycka nakryta krzyżowo-żebrowym sklepieniem wspartym na trzech filarach
dawna biblioteka, wzniesiona w XIII, a przebudowana w XVII wieku.

Tomasz Dolabella, Św. Rajmund z Penyafort, 1627

Zbiory klasztoru obejmują m.in. portrety biskupów z zakonu dominikanów, obrazy Tomasza Dolabelli z lat 1614-20, kwatery tzw. poliptyku dominikańskiego autorstwa Mistrza Pasji Dominikańskiej, obraz św. Juda Tadeusz Łukasza Orłowskiego, Wizja św. Zofii Michała Stachowicza, alabastrową gotycką rzeźbę Matka Boska z Dzieciątkiem (tzw. Jackowa), relikwiarz na głowę św. Jacka, barokowe paramenty liturgiczne, liczne inkunabuły, starodruki a nawet rękopisy z XIII wieku. Rzeźba Matki Boskiej Jackowej z XIII w. przed II wojną światową znajdowała się w kaplicy Potockich w kościele Bożego Ciała we Lwowie.

[madohora]

[madohora]

Mały Rynek, obecnie jeden z placów Starego Miasta posiada bogate tradycje handlowe sięgające średniowiecza. W czasie Wielkiej Lokacji Krakowa zaplanowano go jako pomocnicze targowisko Rynku Głównego - handlowano tutaj mięsem. Obecna nazwa placu - Mały Rynek, przyjęła się w pierwszej części XIX wieku. Wcześniej miejsce to zwano Wendetą, Tandetą, a także rynkiem lub ulicą Rzeźniczą.

[madohora]

• Mały Rynek, dom nr 6 - kamienica Szoberowska, która dziś słynie z faktu, że to właśnie w tym miejscu Jan Aleksander Gorczyn drukował w 1661 roku "Merkuriusza Polskiego", pierwszą stałą gazetę na ziemiach Rzeczypospolitej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jest to gotycka budowla ceglana, jednonawowa z apsydą od strony wschodniej (od Małego Rynku). Nakryta jest dwuspadowym dachem z barokową wieżyczką na sygnaturkę, przypisywaną Franciszkowi Placidi (1763). Fasada kościoła znajduje się od strony pl. Mariackiego; jest bezwieżowa, ze szkarpą na osi, zamknięta trójkątnym szczytem. Poprzedza ją tzw. Ogrojec – kaplica cmentarna połączona z kruchtą, z zewnątrz dekorowana rzeźbiarsko, wewnątrz z mieści ołtarz z rzeźbionym przedstawieniem Modlitwy w Ogrojcu wykonanym najprawdopodobniej przez Wita Stwosza lub jego warsztat, kompozycję uzupełnia polichromia pędzla nieznanego mistrza. W zewnętrzne ściany kościoła wmurowane są epitafia, m.in. renesansowe Anny i Jerzego Pipanów (z ok. połowy XVI wieku). Wnętrze kościoła uległo barokizacji (1688-1692); wyposażenie wykonano w latach 1700-1767. Ołtarz główny, z lat 1760-1764, zawiera gotycki krucyfiks z ok. 1420 roku. Wewnątrz, na tle późnogotyckich malowideł, stoi pełnoplastyczna grupa rzeźbiarska przedstawiająca Modlitwę w Ogrójcu, przypisywana kręgowi Wita Stwosza (XV wiek). Po lewej stronie w kaplicy-wnęce znajduje się wykonana w ostatniej dekadzie XIV wieku gotycka, kamienna rzeźba Piety, prawdopodobnie dzieło z kręgu Mistrza Pięknej Madonny Toruńskiej. W kaplicy Matki Boskiej Bolesnej wisi obraz Matki Boskiej Jurowickiej, uważany przez wyznawców za cudowny, czczony w Jurowicach na Polesiu, a w 1886 roku ofiarowany krakowskim jezuitom. Organy 16-głosowe

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jest to jeden z najstarszych kościołów Krakowa. W wyniku przeprowadzonych badań, odkryto kształt pierwotnej romańskiej budowli, która była fundowana w pierwszej połowie XII wieku. Od tego czasu, świątynia była wielokrotnie przebudowywana, m.in. w XVII wieku przedłużono ją o jedno przęsło i wzmocniono szkarpami. W roku 1726 zakon sióstr prezentek wszedł w posiadanie tegoż kościoła, leżącego u zbiegu ulic św. Jana i św. Tomasza, wtedy również wzniesiony został klasztor, który powstał w wyniku przebudowy czterech sąsiadujących z kościołem kamienic.

[madohora]

[madohora]

Bolesław V Wstydliwy sprowadził, przed 1263 rokiem, z Pragi, zakonników reguły św. Augustyna. Od imienia patrona kościoła zakonników nazwano markami, a od kształtu noszonych przez nich kapeluszy — rogaczami. Pełna ich nazwa brzmi: Ordo Canonicorum Regularium Mendicantium S. Mariae de Metro de Poenitentia Sanctorum Martyrum. Jak podaje Jan Długosz, kościół rozpoczęto budować w 1263, a pierwsza wzmianka pisana dotycząca "klasztornego kościoła pw. św. Marka Ewangelisty, przynależącego do zakonu Augustianów tzw. Marków od pokuty i umartwienia", pochodzi z 1295. Przeżywał cztery wielkie pożary (w 1494, 1528, 1589, 1724) i po każdym wciąż odbudowywany, zmieniał nieco swój wygląd. Gdy w 1807 zakon został skasowany przez rząd austriacki — do klasztoru przeniesiono z kościoła św. Marcina dom księży emerytów. Do naszych czasów dotrwał jako gotycki z wczesnobarokowym wnętrzem. Badania prowadzone podczas ostatnich prac konserwatorskich potwierdziły dwa etapy budowy: prezbiterium jest najstarszą częścią kościoła, a korpus sklepiony beczkowo dobudowany pod koniec XV w. W latach 1936-1938 część klasztoru od strony ul. Sławkowskiej zburzono i przebudowano na sklepy. W 1972-1974 kościół poddano gruntownej restauracji.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Mały Rynek – rynek pomocniczy Starego Miasta w Krakowie, regularny, prostokątny, wytyczony w wyniku lokacji Krakowa na wschód od Rynku Głównego, na tyłach kościoła Mariackiego, między ulicą Mikołajską i ulicą Sienną.

[madohora]

Nazywany niegdyś Forum antiquum (Starym Rynkiem), Wandetą, Tandetą, a w drugiej połowie XVIII w. Rynkiem Rzeźniczym. Na Małym Rynku handlowano mięsem, później także starzyzną (od XVI w.); znajdowały się na nim jatki rzeźnicze, a także kuchnia dla ubogich. Według informacji z roku 1626 jedna z jatek rzeźniczych znajdowała się w południowo-zachodniej części Małego Rynku, a druga – według notatki z 1646 – usytuowana była prawdopodobnie w pobliżu cmentarza kościoła Mariackiego. Ta druga jatka dotrwała do końca XVII w., kiedy to rozebrano ją, aby wznieść na jej miejscu Wikarówkę kościoła Mariackiego (została zburzona w 1931, a w 1932 wzniesiono tam nową wikarówkę). W roku 1785 jatki rzeźnicze zajmowały środek Małego Rynku, tworząc wydłużony prostokąt, którego dłuższy bok biegł ukośnie ku północnemu zachodowi, zbliżając się swoim narożnikiem do starej wikarówki. W roku 1797 zajmowały one już tylko teren w rejonie kościoła św. Barbary. Na przełomie XVIII i XIX w. drewniane jatki rzeźnicze były częściowo zbutwiałe i znajdowały się w ruinie. W takim stanie dotrwały do roku 1820, kiedy to zostały całkowicie rozebrane

[madohora]

W południowej części Małego Rynku, u zbiegu ulic Stolarskiej i Siennej, znajdowała się niegdyś szkoła Panny Marii (Szkoła Archiprezbiterialna N.P. Marii). Budowla ta istniała już w XIII w., a jej fundatorem był prawdopodobnie Iwo Odrowąż. Szkoła Panny Marii wzniesiona została w stylu gotyckim. Był to budynek obszerny i okazały, o dwóch piętrach. Wchodziło się do niego od strony ul. Siennej. Po pewnym czasie zabudowania szkolne obwiedziono murem. Gmach szkoły Panny Marii w znacznym stopniu ograniczał teren i tworzył nieregularności przestrzenne w południowo-zachodniej części rynku, zwężając jednocześnie prześwit ul. Siennej. Stało się to przyczyną późniejszej jego zagłady. Już w ramach porządkowania układu komunikacyjnego Krakowa, na przełomie XVIII i XIX w. postanowiono umożliwić wozom konnym przejazd ul. Sienną w kierunku wschodnim, poprzez Mały Rynek, aż ku Nowej Bramie. Na przeszkodzie temu zamierzeniu stała szkoła Panny Marii. Władze austriackie wciągnęły ją zatem na listę obiektów przeznaczonych do wyburzenia. Ostateczną decyzję w tej kwestii podjął rząd Wolnego Miasta, nakazując ok. roku 1812 przystąpienie do prac wyburzeniowych. Do ok. 1812 roku rynek zamykał budynek szkoły mariackiej, po jego zburzeniu i zlikwidowaniu jatek, plac uporządkowano tworząc targ owocowo-warzywny.

[madohora]

Na rynku znajdują się m.in.:
kościół św. Barbary
XIV-wieczna kamienica (nr 7) zamieszkiwana kiedyś przez altarystów, potem penitencjarzymariackich. Kamienica posiada dziedziniec z drewnianymi krużgankami z XVII wieku i późnobarokową fasadę z XVIII wieku.
kamienica Szoberowska (nr 6) - miejsce w którym w 1661 wydrukowano pierwszą w Polsce gazetę "Merkuriusz Polski"; w domu tym mieszkał w dzieciństwie Bronisław Malinowski.
kamienica Lamellich
gotycka kamienica Fritscha (nr 1, przebudowana w stylu barokowym).

[madohora]

Do 2007 płyta Małego Rynku służyła przede wszystkim jako parking samochodowy oraz postój taxi, jednak z okazji 750-lecia lokacji Miasta Krakowa postanowiono go całkowicie zmodernizować, nadając mu dzisiejszy charakter – przywrócono zabytkowy bruk, latarnie, ławki, wybudowano iluminowaną fontannę i ograniczono ruch samochodowy do minimum. Mały Rynek stał się miejscem wspomagającym Rynek Główny w organizacji występów artystycznych, ekspozycji i obchodów różnych wydarzeń. Mały Rynek znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca.

[madohora]

Mały Rynek, obecnie jeden z placów Starego Miasta posiada bogate tradycje handlowe sięgające średniowiecza. W czasie Wielkiej Lokacji Krakowa zaplanowano go jako pomocnicze targowisko Rynku Głównego - handlowano tutaj mięsem. Obecna nazwa placu - Mały Rynek, przyjęła się w pierwszej części XIX wieku. Wcześniej miejsce to zwano Wendetą, Tandetą, a także rynkiem lub ulicą Rzeźniczą.

[madohora]

Jego dzisiejsza postać w niczym nie przypomina placu sprzed kilkuset lat. Początkowo nie był tak bardzo odseparowany od Rynku Głównego, bowiem pomiędzy kościołem Mariackim, a Małym Rynkiem nie istniała Wikarówka (wzniesiono ją dopiero w XVIII wieku) - trzeba również wziąć pod uwagę, że do okresu rozbiorów kościół Mariacki otoczony był cmentarzem...

[madohora]

[madohora]

Pierwotnie jatki rzeźnicze ulokowane były właśnie na miejscu Wikarówki, dopiero po jej wybudowaniu przeniesiono je na środek placu targowego. Wyglądu zbliżonego do dzisiejszego Mały Rynek nabrał po zburzeniu jatek rzeźniczych i rozebraniu gmachu szkoły mariackiej, która zamykała plac od strony południowej. Po zmianach architektonicznych, inne było również przeznaczenie placu, bowiem ulokowano na nim targ owocowo-warzywny, który funkcjonował przez cały XIX wiek, do czasu budowy linii tramwajowej w 1902 roku. Natomiast od połowy dwudziestego wieku, po likwidacji torów, większą część placu zajmował parking. Dopiero renowacja przeprowadzona w 2007 roku zmieniła charakter Małego Rynku z funkcjonalnego na reprezentacyjny.

[madohora]

Mały Rynek jest dziś prostokątnym placem, od południa ogranicza go ulica Sienna, od północy - Mikołajska. Zachodnią pierzeję tworzą trzy budowle: klasztor Jezuitów, absyda kościoła św. Barbary i wikarówka kościoła Mariackiego. Przeciwna strona zajęta jest przez rząd ośmiu kamienic, z charakterystycznym tarasem ciągnącym się wzdłuż całej pierzei - kiedyś w tym miejscu znajdowały się przedproża. Plac ten jest miejscem do przyjrzenia się XVII- i XVIII-wiecznym szkarpom, którymi w tamtym okresie wzmacniano coraz bardziej podupadające kamienice.

[madohora]

róg Siennej 7 i Stolarskiej 2 - kamienica Gutkowskiego wzniesiona w latach 1851-1861 dla restauratora A. Gutkowskiego. Przy jej budowie wykorzystano zachowane mury stojącego tu wcześniej domu, który spalił się w wielkim pożarze Krakowa 1850 roku. Obecna fasada posiada cechy klasycystyczne. Zachodnia część kamienicy zachowała w sobie pozostałości szkoły psałterzystów kościoła Mariackiego - tzw. Psałterii. Do północnego boku Psałterii przylegał rozebrany w XIX wieku budynek szkoły Mariackiej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Mały Rynek, dom nr 1 - nazywany kamienicą Strzemboszowską lub Fritscha, obecny wygląd zawdzięcza całkowitej przebudowie w stylu barokowym, choć jej najstarsze części są gotyckie. W trakcie prac ujednolicone zostały fasady tworzących ją wcześniejszych kamienic, narożnik ozdobiono figurą rycerza w stroju rzymskim, równocześnie przebudowano wnętrza - do naszych czasów zachowały się XVIII-wieczne malowidła ścienne. Efektem tego remontu było powstanie typowej kamienicy czynszowej. Jedna ze stojących tu wcześniej gotyckich kamienic, tzw. Langowska, pod koniec XIV wieku była własnością Mikołaja Wernera - głównego budowniczego korpusu kościoła Mariackiego.

[madohora]

Mały Rynek, dom nr 6 - kamienica Szoberowska, która dziś słynie z faktu, że to właśnie w tym miejscu Jan Aleksander Gorczyn drukował w 1661 roku "Merkuriusza Polskiego", pierwszą stałą gazetę na ziemiach Rzeczypospolitej.

[madohora]

Mały Rynek, dom nr 7 - kamienica Penitencjarzy, a także Wikariuszy i Altarystów kościoła Mariackiego, wyróżniająca się późnobarokową (XVIIIw.) fasadą i drewnianymi krużgankami (XVIIw.) na dziedzińcu. Kamienicę wzniesiono w XIV wieku, wiele razy przebudowywano, ostatnich poważnych zmian dokonano w latach 60-tych XX wieku, wtedy to m.in. usunięto nadbudowane w XIX wieku trzecie piętro - tak więc obecny, wyróżniający się, łamany dach jest konstrukcją sprzed niecałych 40-tu lat.

[madohora]

róg Szpitalnej i Mikołajskiej, dom nr 2 - Obecna fasada kamienicy Lamellich o charakterze klasycystycznego pałacu, powstała w wyniku przebudowy prowadzonej pod kierownictwem Karola Kriszkiera w końcu osiemnastego stulecia. Dom łączy w sobie trzy gotyckie kamienice z XIV wieku. Wewnątrz znajduje się unikalna polichromia o tematyce sakralnej z pierwszej ćwierci XV wieku. W czasie ostatniego poważnego remontu w latach 1976-1979 zlikwidowane zostały mieszkania, obecnie kamienica jest siedzibą Śródmiejskiego Ośrodka Kultury.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Mikołajska, dom nr 4 - Kamienica Śliwińskich choć położona administracyjnie przy ulicy Mikołajskiej, to jednak bezpośrednio jest związana z Małym Rynkiem. Wybudowano ją pod koniec XVI wieku, łącząc dwie XIV-wieczne, gotyckie kamienice. Pod koniec XVIII wieku nadbudowano ją o drugie piętro, jednocześnie wzmacniając szkarpami, z tego czasu zachowały się późnobarokowe polichromie o roślinnych motywach. Do rodziny Śliwińskich, od których pochodzi jej obecna nazwa, należała od połowy XIX wieku. U schyłku tegoż stulecia dobudowano kolejne, trzecie piętro, oraz stworzono obecną, eklektyczną fasadę. Gruntownej restauracji dokonano w latach 1973-1987, w czasie tych prac wyburzone zostały oficyny.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ BARBARY WIDOK OD STRONY MAŁEGO RYNKU

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ MARIACKI

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska jest jedną z przecznic Rynku Głównego od strony północnej. Ma 335 metrów długości i 12 metrów szerokości. Od południa ulica wychodzi na Wieżę Hejnałową Kościoła Mariackiego, usytuowaną na Placu Mariackim. Od północy zamyka ją Brama Floriańska. To od niej pochodzi nazwa ulicy: "platea S. Horiani". Floriańska stanowi część Drogi Królewskiej, trasy, która prowadziła do Zamku Królewskiego na Wawelu. Rozpoczynała się ona przy Bramie Floriańskiej, głównej bramie wjazdowej do miasta. Ulicą tą w 1881 roku wyruszył pierwszy tramwaj konny, łączący dworzec kolejowy z nieistniejącym już Mostem Podgórskim. Także tą ulicą przebiegała pierwsza trasa tramwaju elektrycznego.

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 1, kamienica "Pod Murzynami", jest to narożna kamienica z Placem Mariackim. Nosi ona nazwę "Pod Murzynami". Wcześniej nazywano ją "Pod Etiopami" - "Sub Aethiopibus". Nazwa pochodzi od XVI-wiecznego godła wyobrażającego dwóch Murzynów. W okresie tym w kamienicy powstała apteka o nazwie "Ad Aethiopes", która słynęła z dobrych win. W XVII wieku w budynku istniała drukarnia Ignacego Antoniego Hebanowskiego. Pod koniec XVI wieku powstał zwyczaj stawiania przy tej kamienicy, u wylotu Floriańskiej na Rynek Główny, łuku triumfalnego z okazji wjazdów koronacyjnych. Pierwszy raz łuk został wzniesiony w roku 1574 z okazji koronacji Henryka Walezego w katedrze wawelskiej. Tradycja ta przetrwała do roku 1734, kiedy odbyła się koronacja Stanisława Augusta Poniatowskiego.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 7, kamienica "Pod Matką Boską". Jej nazwa jest związana z renesansową figurą Madonny z Dzieciątkiem, która znajduje się na fasadzie zdobionej dodatkowo przez zrekonstruowane wczesnorenesansowe okna.

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 9, kamienica Nagatowska

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 8, kamienica Dawidowska - jej obecna fasada pochodzi z początku XX wieku

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 12, kamienica Cyrusowska, na wysokości drugiego piętra znajduje się attyka frontowa oraz symbol Opatrzności Bożej, które zostały dodane w czasie restauracji budynku w drugiej połowie XVII wieku.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 17, Kamienica Moledzińska, znajduje się na rogu z ulicą św. Tomasza. Na froncie fasady umieszczone są inicjały AF, odnoszące się do jednego z właścicieli domu Anastazego Frencza. W skarpie zachowane są resztki wtopionych żelaznych łańcuchów. Służyły one do zamykania ulic na wypadek przybycia wroga. Były one rozpinane w poprzek ulic odchodzących od Rynku Głównego.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ulica Floriańska, dom nr 41, Kamienica "Dom Matejki". W kamienicy tej w XIX wieku mieszkał Jan Matejko, który urodził się tutaj w 1838 roku. W 1880 roku gościł w domu tym u Matejki cesarz Franciszek Józef. Z polecenia Matejki fasada budynku została ozdobiona emblematami malarskimi oraz "trzema pyskami". W 1901 roku powstał tutaj oddział Muzeum Narodowego, który istnieje do dziś.

[madohora]

[madohora]

Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie – teatr w Krakowie, otwarty 21 października 1893.
Budynek teatru wzniesiono w latach 1891-1893 na miejscu wyburzonego w 1892 kościoła Ducha Świętego. Budynek jest utrzymany w stylu eklektycznym z przewagą neobaroku (częstym w tym okresie w państwie habsburskim). Tę nową scenę narodową w Krakowie dla zespołu występującego przy ul. Jagiellońskiej zaprojektował Jan Zawiejski. Był to pierwszy budynek w Krakowie, który posiadał oświetlenie elektryczne. Początkowo nosił nazwę "Teatr Miejski", dopiero w 1909 otrzymał imię Juliusza Słowackiego. Pomysłodawcą budowy teatru był Walery Rzewuski, który stosowny wniosek przedstawił krakowskiej Radzie Miejskiej 5 września 1872 r. Nowy wniosek w tej sprawie zgłosił 7 października 1877 r. Rada Miejska w 17 czerwca 1886 r. przeprowadziła debatę na temat lokalizacji i budowy nowego teatru. 1 sierpnia 1888 r. rozpisano międzynarodowy konkurs na projekt architektoniczny gmachu teatru. W styczniu 1890 r. przyjęto do realizacji projekt 36-letniego Jana Zawiejskiego, z którym zawarto umowę 18 marca 1891 r. Kamień węgielny położono 2 czerwca 1891 r. Okolicznościowe dokumenty pod kamieniem złożyły Helena Modrzejewska i Antonina Hoffmann. Ogólny koszt budowy teatru wyniósł 767 tys. zł reńskich. W kwietniu 1892 r. Rada Miejska postanowiła teatr wydzierżawić (w styczniu 1893 r. adwokat Faustyn Jakubowski sporządził projekt umowy o dzierżawę). 13 lipca 1893 r. ogłoszono konkurs na sześcioletnią dzierżawę teatru, a 27 lipca tegoż roku radni przyznali dzierżawę Tadeuszowi Pawlikowskiemu. Pierwsza robocza próba w teatrze miała miejsce 11 września 1893 r. Odbyła się ona we foyer, gdyż na scenie trwały jeszcze prace instalacyjne. Próba generalna miała miejsce 20 października. Uroczystego otwarcia nowego teatru dokonano o godz. 12:00 w południe 21 października. Podczas pierwszego spektaklu wystawiono fragmenty utworów Mickiewicza, Słowackiego i Fredry. Przez następnych pięć tygodni wystawiano wyłącznie polski repertuar. Teatr miał na koncie prapremiery dramatów romantycznych, modernistycznych i z okresu 20-lecia międzywojennego. W czasie II wojny światowej w gmachu Teatru Słowackiego działał teatr niemiecki. Ostatnie przedwojenne przedstawienie polski zespół dał jesienią 1939, a ponowną pracę rozpoczął 19 lutego 1945. Od 27 marca 1976 obok głównej sceny istnieje Scena Miniatura, tzw. mała scena przy placu św. Ducha 2, która stanęła w budynku dawnej elektrowni. W ramach teatru od 2000 działa też Scena Przy Pompie (letnia scena ogródkowa), a 7 listopada 2003 rozpoczęła działalność Scena W Bramie, zaadaptowana z dawnego magazynu dekoracji (scena eksperymentalna) – obie przy placu św. Ducha 4. Od 2002 w teatrze odbywają się spotkania Krakowskiego Salonu Poezji.

[madohora]

Fasada ujęta w dwa ryzality zwieńczone alegorycznymi postaciami: z lewej Poezja, Dramat i Komedia (autor: Tadeusz Błotnicki), z prawej Muzyka, Opera i Operetka (autor: Alfred Daun). Poniżej gzymsu znajdują się alegoryczne popiersia Wesołości i Smutku (autor: Mieczysław Zawiejski). Na froncie fasady widnieje napis "Kraków narodowej sztuce". Na szczycie znajdują się posągi młodzieńca w kontuszu (Tadeusz) i młodej kobiety w szlacheckim stroju (Zosia) autorstwa Michała Korpala.

[madohora]

Do foyer na pierwszym piętrze prowadzi eklektyczna klatka schodowa. Dekorację stiukową wykonał Alfred Putz. W westybulu znajduje się popiersie i projekt pomnika Stanisława Wyspiańskiego autorstwa Bronisława Chromego, popiersie Karola Kruzera, oraz tablica upamiętniająca Jana Zawiejskiego. Są tu również popiersia twórców polskiego teatru: Aleksandra Fredry, Jana Nepomucena Kamińskiego i Wojciecha Bogusławskiego. Pierwotnie teatr miał 922 miejsca[3]. Po przebudowie liczba miejsc uległa znacznemu zmniejszeniu (powiększono odstępy między rzędzami, co spowodowało likwidację kilku rzędów na parterze oraz zlikwidowano tzw. straponteny.

[madohora]

W 1900 roku przed głównym wejściem do gmachu teatru ustawiono pomnik hr. Aleksandra Fredry autorstwa Cypriana Godebskiego. Nie był to przypadek, gdyż to właśnie Fredro przez pierwsze lata "patronował" tej krakowskiej scenie. W roku 1909 autor "Zemsty" musiał oddać patronat Juliuszowi Słowackiemu, ale jego pomnik pozostał na miejscu.
Od 27 marca 2009 Teatr im. J. Słowackiego, jako pierwszy w Polsce, oferuje możliwość zakupu biletu na spektakl przy pomocy telefonu komórkowego. Widz ma możliwość obejrzenia na stronie internetowej rozmieszczenia wolnych miejsc na widowni. Opłata za bilet wniesiona przy użyciu telefonu komórkowego jest wliczana w rachunek telefoniczny.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Obeszłam Kraków, obeszłam błonie
Nic się nie stało. Zmarzły mi dłonie.

[madohora]

Ulica Bracka nazwana od zakonu Braci św. Franciszka do których kościoła prowadzi. W ogniu 1850 roku cała spalona W tej ulicy w domu pod L. 258 zwanym dawniej Mielstyńskim, Akademia w roku 1464 otworzyła Ko legium, które w roku 1476 zamieniono na bursę dla młodzieży Węgierskiej. W ulicy tej w domu pod L. 252; w mieszkaniu Pana Jana Mieroszewskiego Szambelana Dworu Rossyjskiego, znajdują się jego staraniem zebrane pięk ne a rzadkie utwory sztuki jako to: znaczna kolek- cya Kameow, Gemmów Egipskich Greckich i Rzym skich, starożytne przytym mozajki rzeźby, z których odznacza się płaskorzeźba na buszpanie z monografem Diirera i rokiem 1508— Z bliżej zaś nas obchodzą - cych odznaczają się: Krzyż złoty najmistórniejszej złotniczej roboty z pogonią— orłem Jagielońskim i napisem. Johan. Ep. Crac. obtulit. Elisabethae 1448. Balsamka złoła z orłem białym i Jilijami francuzkiemi i napisem: Marie tu fais 1’honneur a la France. Dar matki Ludwika XV zrobiony Maryi Leszczyń skiej. Prześliczna płaskorzeźba na kości słoniowój, mająca i wyobrażać naszego Kadłubka— i Kamea (agatonyx) z wizerunkiom Sobieskiego — i popier sia Stanisława Leszczyńskiego i Katarzyny Opaliń skiej, rzeźbione z bukszpanu— i szachy Augusta II lane ze śrebra, wyobrażające stroje ówczesnego woj ska naszego, cudzoziemskiego autoramentu. Nie wyliczając pięknych obrazów Staro-Włoskich i nmieckich tu znajdujących się, wspomniemy tylko, że z polskich malarzy jest tu głośnój Europejskiej sławy Orłowskiego Alexandra Ułan z pułku Jabłonowskiego

[madohora]

Stronę tę ulicy Grodzkiej zakończa tak zwana Zbrojownia Królewska przez Władysława IV podług planu Pawła Grodzickiego jenerała artyleryi postawiona w roku 1643, w miejsce szpitala dla ubogich żołnierzy fundowanego przez króla Batore go, a postawiona w stylu włoskim, poważnym* cechu jącym zbrojownie. Z niój to w r. 1702 Szwedzi 45 dział spiżowych zabrali. Z drugićj strony tój ulicy a naprzeciw kościoła św. Piotra jest gmach Akademicki nabyty w ro ku 1403 od Sędziwoja Szubina starosty krakowskie go, zwany

[madohora]

Wskazać jeszcze w tej ulicy należy trzy domy to jest pod L. 180 gdzie w sklepach dolnych jest Biblioteka hr. Józefa Szembeka zebrana starannem znaw’stwem przez naszego uczonego bibliografa Pro- fessora Uniwersytetu Jagielońskiego Józefa Muczkow- skiego, składąjąca się z przeszło 10,000 książek a pra wie wszystkich odnoszących się do dziejów i litera tury polskiej i z wielu ważnych podobnej treści rę- kopismów; skąd ją uważać można za prawdziwie pols ką bibliotekę. W domu pod L. 101 własności W. Mar cina Strzelbickiego Dr. Praw C. K. Notaryusza Wiel kiego KsięstwaKrakowskiego, jest tego uczonego miło śnika rzeczy krajowych, zbiór monet starych Pols kich i medalów, oraz księgozbiór. — W pierwszym składającym się do ośmiu tysięcy sztuk znajduje się znaczna ilość monet Piastowskich, między któremi półgroszki i denary Kazimierza Wielkiego, najpięk niej zachowane,— Z monet familii Jagielońskiej pół groszki i denary Władysława Jagieły, Kazimierza Ja- gielończyka, srebrne i miedziane grosze, trojaki, sześ- eiogroszówki Zygmunta I i Augusta— dukat Wła dysława III odmienny od opisanego przez Bantkiego bo po bokach osoby stojącćj są litery N. S. Z cza- — 49 — sów Elekcyjnych Królów masz najrzadsze i szczegól ne exemplarze rozmaitćj drobnój monety, talarów, półdukatów, dukatów, portugałów, medali. To ogólne wspomnienie zakończamy sądem znawców, że zbiór ten należy do piękniejszych jakie posiadamy w Kraju. Biblioteka zaś składa się z 6000 ksiąg doborowych kompletnych odnoszących się do historyi i prawa Polskiego i ze znaeznój ilości broszur nader rzadkich. W domu zas pod Ł. 24 i25 jest Zbiór Geologiczny W. L. Zeisuera / składającysię ze skał i skamieniałości Polskich i Węgierskich, z okolicy od Krakowa południowój. Można z niego powziąść wyobrażenie o budowie skalnój kraju pomiędzy źródłami Wisły a Sanu, pomiędzy Krakowem, a wielką równiną Węgierską. Zbiór skamieniałości wydobytych w tych okolicach jest jedynym w swoim rodzaju; głównie zaś w nim na uwagę zasługują reszty jestestw świata pierwotnego pochodzące z czerwo nego wapienia ciągnącego się pasem na północnój pochyłości Tatrów od Czarnego Dunajca do Czor sztyna i Pałoczy. Wspomnieć mi tu należy, że na ten czerwony wapień nieraz natrafimy w dalszćm zwie dzaniu Krakowa, bo jest tym marmurem, z którego w kościołach mamy grobowe pomniki a szczególniej królów naszych. Również w tym zbiorze ważnemi są skamieniałości z Inwałdu przy Wadowicach jako i z wapienia lijasowego w Tatrach, juraoswego z Balina przyChrzanowie i trzeciorzędowe z Korytnicy

[madohora]

Ulica Mikołajska ztąd tak nazwana, że prowadzi do kościoła św. Mi kołaja na Wesołej. W tej ulicy stoi kościół MATKI BOSKIŹJ ŚNIEŻNEJ Panien » o m' i n i fc » n e fc* W miejscu tern przed pięciu wiekami był Gród mieszkanie wójtów Krakowskich, od którego ten kośoiół zowie się na Gródku.—- Gród ten po rok 1310 za zdradzieckie wpuszczenie do miasta Bolesława X. Opolskiego przez mieszczan po większój części w ten czas osadników niemieckich, kokietek zabrał go Al bertowi wójtowi, a za pieniądze ukaranych innych mieszczan, przy nim wystawił Bramę i basztę. W XV wieku był to pałac rodziny Tarnowskich, nakoniec nabyty przez Annę z Branickich Lubomierską prze robiony został na kościół i klasztor w r. 1621, W kościele obrazy: Najświętszej Panny i św. Ka tarzyny są pędzla Stachowicza. W klasztorze jest portret założycielki. O obrazie Matki Boskiej w wiel kim ołtarzu i o ukrzyżowanym Chrystusie w bocznym, są podania; że pierwszy widziano pod czas ognia w r. 1628 unoszący się po nad tym kościołem, a drugi że miał przemówić do zakonnicy i odtąd ma otwarte usta. Wystawiona przez Łokietka zamyka jąca tę ulicę brama, była wysoka wieża nieprzejez dna, tylko z furtką dla pieszych i ztąd zwana także furtką Mikołajską. I tu podobnie jak przed bramą Sławkowską wznosiła się batery

[madohora]

TEATR STARY W KRAKOWIE OBECNIE