KRAKÓW

[madohora]

KRAKÓW

[madohora]

KRAKÓW II

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

SZCZEGÓŁY ARCHITEKTONICZNE

[madohora]

ZASKAKUJĄCE ODKRYCIE NA WAWELU - Interia - 10.02.2020

[madohora]

Carrodunum – nazwa miasta wymieniana w Geografii Ptolemeusza (II,11,29) identyfikowana z dzisiejszym Krakowem. Pochodzenie nazwy jest celtyckie, na co wskazuje cząstka dunum wywodząca się z języków celtyckich i oznaczająca miasto.

[madohora]

1 n ^ką to dziesięciowiekową historyą ta stolica królów i świętych Polskich stoi po nad Wisłą w do linie otoczonej wieńcem wzgórków, na których wy sypane mogiły: Krakusa, Wandy i Kościuszki przy pominają, jak należy żyć, poświęcać się a nawet u- mierać dla dobra współobywateli. Przez wieki broniły Krakowa połowę fortyfjkacye okrążające przedmieścia, trzy baterye przedmurowe zwane Rondelle. Oblewała go Rudawa, otaczały wa ły, fosy, mury, ośm bram i 46 baszt. Z tego wszyst kiego zostało 4 baszty

[madohora]

RYNEK GŁÓWNY W KRAKOWIE TĘTNIĄCE SERCE MIASTA - Dzinnik Polski - Archium

[madohora]

KRAKÓW. ŚLADAMI KACPRA RYKSA - Gazeta Krakowska - 15.02.2020

[madohora]

EATR KRAKOWSKI wystawiony w r. 1799 przez zasłużonego scenie oj- czystój Jacka Kluszewskiego starostę brzegowskiego a w roku 1842 prawie drugi raz przez rząd ówczes ny na nowo wystawiony, ze szkodą wydanych nań pieniędzy, bo położenie, szczupłość miejsca i uchy bienia w budowie czynią go nieodpowiednim potrze bom sceny i wygodzie publiczności. Lecz faeyata te go Teatru będąca w stylu Czysto-florentyńskim, przed stawia się mile, a znajdująca się w nim sala jest naj piękniejszą i największą jaką Kraków posiada. Wdou pod L. 363 był szpital mieszczan krakowskich założony roku 1588 przez X. Hieronima Powodow- skiego a wcielony r. 1817 wraz z innemi szpitalami do Towarzystwa Dobroczynności. Nakoniec jest jeszcze w Krakowie następnych dwanaście pobocznych ulic i są tak zwane przeczni ce położone między ulicami, a ułatwiające przejście z jednój na drugą

[madohora]

MAM OCHOTĘ NA WYCIECZKĘ DO KRAKOWA

[madohora]

[madohora]

WSPOMNIENIE Z PODRÓŻY

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO DUCHA - kościół murowany. Istniał już na początku XIV wieku obok Kościoła Świętego Krzyża. Kościół był pod zarządem kanoników de Saxia. Po wygaśnięciu tego zakonu w 1788 roku przeznaczony na mieszkania. A w roku 1892 wyburzony by zrobić miejsce pod budynek teatru

[madohora]

KRAKOWSKIE SZOPKI

[madohora4]

Na początek krótkie wyjaśnienie. Wiem, że wszystko co związane jest z Bożym Narodzeniem powinno zakończyć się 2 lutego. Jednak z uwagi na duże zainteresowanie wystawę przedłużono do 26 lutego. Ja też mam w ostatnim czasie "pod górkę" więc zaliczyłam Kraków z pewnym opóźnieniem

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

Mnie się najbardziej ta podobała

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

SZOPKA, KTÓRA ZMIEŚCIŁA SIĘ W PUDEŁKU OD ZAPAŁEK

[madohora4]

SZOPKA POLITYCZNA

[madohora4]

[madohora4]

NOWATORSKA SZOPKA - NAPISY STANOWIĄ WZORY CHEMICZNE - WSZYSTKIE PIERWIASTKI I ZWIĄZKI JAKIE TWORZĄ SMOG NAD KRAKOWEM I TRUJĄ ŚRODOWISKO

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

MODEL SZOPKI WYKONANY Z MYŚLĄ O NIEWIDOMYCH

[madohora4]

W TYM ROKU W WIĘKSZOŚCI SZOPEK POJAWIAŁ SIĘ MOTYW LAJKONIKA

[madohora4]

ORAZ PANA TWARDOWSKIEGO

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

KOLEJNY PRZYKŁAD NA RECYKLING W SZOPCE WYKORZYSTANO BUTELKI PO SOKACH

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

TUTAJ WYKORZYSTANO PUSZKI PO COCA COLI (WIEŻYCZKI)

[madohora4]

[madohora4]

Choinka z makaronu (była taka krzywa) ale to robiły dzieci

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

TUTAJ WYKORZYSTANO OPAKOWANIA PO PERFUMACH

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

choinki z plastikowych wodelców

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

Plac św. Ducha w Krakowie – plac położony w północnej części Starego Miasta w Krakowie, wytyczony ok. 1890 roku między ulicą Szpitalną a ulicą św. Krzyża. Od średniowiecza teren był zabudowany gmachami klasztornymi, szpitalnymi i kościelnymi duchaków. Pierwszy szpital powstał tam w 1244 roku. Stał tam również kościół Ducha Świętego.

[madohora4]

Według opisu sporządzonego w 1739 roku, piętrowe budynki duchackie składały się z dwóch głównych skrzydeł. Jedno skrzydło (wschodnie) biegło od lewej strony kościoła św. Krzyża w stronę placu św. Ducha i łączyło się pod kątem rozwartym ze skrzydłem drugim, biegnącym ukośnie w stronę ul. Szpitalnej, tj. ku północnemu zachodowi. Łącznikiem obu tych skrzydeł był kościół św. Ducha. Do północnej ściany tego kościoła, w rejonie wschodniego skrzydła zabudowań duchackich, przylegał budynek biegnący ku północy i łączący się następnie pod kątem prostym z domem równoległym do skrzydła wschodniego. Budynek ten połączono w XIX w. za pomocą galerii ze skrzydłem wschodnim, tworząc zamknięty prostokątny dziedziniec. Wejście do szpitala św. Ducha znajdowało się od strony placu św. Ducha. Do roku 1788 przyjmowano tam wyłącznie chorych biednych i bezdomnych. Opuszczone przez oddziały położnic i podrzutków piętro w gmachu szpitalnym przeznaczono na fabrykę sukna, co doprowadziło do znacznej dewastacji budynku. Po zajęciu Krakowa przez Austrię w 1796 roku, były klasztor Duchaków zamieniono na c.k. urząd menniczy, a w szpitalu św. Ducha umieszczono w 1810 roku lazaret wojskowy. W roku 1821 Senat Rządzący Wolnego Miasta Krakowa przeniósł do dawnego gmachu duchackiego szpital dla chorych wenerycznie i umysłowo. Po przeprowadzeniu w 1879 tego szpitala do nowych budynków, zabudowania poduchackie zajęto na areszt oraz składy miejskie i składy prywatne.

[madohora4]

Z kompleksem zabudowań duchackich związana była szkoła św. Ducha. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z 1424 roku. Szkoła ta należała do szpitala i była utrzymywana przez duchaków. Uczęszczali tam chłopcy ze szpitala i uczniowie z parafii św. Ducha. Około 1739 budynek szkoły popadł w ruinę, ale został odbudowany w 1757. Piętrowy gmach szkoły znajdował się na końcu skrzydła północno-zachodniego zabudowań duchackich i wcinał się w ul. Szpitalną. Obiekt dotrwał do czasów Wolnego Miasta Krakowa, a następnie został zburzony w celu rozszerzenia ul. Szpitalnej

[madohora4]

W 1891 budynki zostały rozebrane by zrobić miejsce pod gmach Teatru Miejskiego. Ocalał jedynie wzniesiony w 1474 roku Dom pod Krzyżem w Krakowie – budynek szpitala scholarów (obecnie zajęty przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa), zabudowania klasztoru duchaczek oraz kościół Świętego Krzyża.

[madohora4]

W 1910 roku podczas obchodów 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, w specjalnie wzniesionym drewnianym pawilonie, wystawiono panoramę bitwy pod Grunwaldem namalowaną przez Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego.

[madohora4]

Od 1929 do roku 1952 (1956?) na Placu św. Ducha funkcjonował dworzec autobusowy

[madohora4]

Przed wejściem do teatru znajduje się pomnik Aleksandra Fredry autorstwa Cypriana Godebskiego (1900).

[madohora]

PSYCHOZA STRACHU CZYLI KRAKÓW I STARA WALIZKA

[madohora]

KRAKÓW. PADŁ WYCZERPANY DOROŻKARSKI KOŃ

[madohora]

DLACZEGO KRAKOWIANIE OMIJAJĄ ŚLĄSK?

[madohora]

PROMOCYJNE PRZEJAZDY DO KRAKOWA, KTÓRYCH NIE MA...

[madohora]

[madohora]

O przyszłość kościoła Mariackiego w Krakowie - Polonia Nr 50/1927

Jeden z najpiękniejszych zabytków Krakowa a najwspanialsza w całej Polsce świątynia Kościół Najświętszej Panny Marii (Kościół Mariacki) wymaga koniecznie odnowienia i gruntownego odrestaurowania. Tłumy wiernych zapełniających codziennie wnętrze świątyni, rzesze przyjezdnych podziwiających jej piękność, wreszcie ci którzy w całej Polsce znają ją tylko ze słyszenia, nie zdają sobie dotychczas sprawy z konieczności kosztownych robót dla zabezpieczenia kościoła Mariackiego, tak aby przez długie wieki był dotąd widzialnym symbolem czci, którą naród polski otacza Świętą swoją Królowę i Najpotężniejszą Orędowniczkę. A jednak o ile kościół nie ma doznać szkody, o ile jego nieocenione skarby sztuki mają w całości być przekazane przyszłym pokoleniom, należy prowadzić w dalszym ciągu roboty konserwacyjne rozpoczęte w 1926 roku. Trzeba więc przystąpić do pokrycia całego dachu, wyremontować hełm na niższej wieży, osuszyć i wzmocnić przyziemne mury i fundamenty. Poza tymi najpilniejszymi zadaniami należy koniecznie zająć się odnowieniem trzech krucht kościelnych, naprawą zniszczonych obramień okiennych oraz usunięciem starych, zwietrzałych cegieł w niektórych częściach murów. Żaden Polak nie może być obojętnym, gdy chodzi o przyszłość Mariackiego kościoła bo losy jego obchodzą nie tylko mieszczaństwo i lud krakowski, który od wieków zanosi modły do Swej Królowej przed wielkim ołtarzem Wita Stwosza. Kościół Panny Marii w Krakowie jest poniekąd własnością całej Polski. Należy on do wszystkich, którzy w nim doznali łaski religijnego skupienia, pociechy którą daje modlitwa, wzniosłego zachwytu, który wzbudza wielka średniowieczna architektura. Cała Polska z dumą spogląda na ten pomnik narodowej kultury świadczący o sile naszego średniowiecznego mieszczaństwa o naszej zachodniej cywilizacji i o wielkiej przeszłości, dającej rękojmię ponownego rozkwitania we wskrzeszonym i odrodzonym Państwie. Kiedy więc dziś odrestaurowanie Mariackiego Kościoła przechodzi możność samej tylko ludności Krakowa podpisany Komitet zwraca się do wszystkich ludzi dobrej woli i gorącego serca ażeby mu chcieli przyjść z pomocą i według możności zasilali ofiarami to zbożne dzieło. (...) Chodzi tu o wspólne religijne i narodowe dzieło, które dzisiejsza generacja ma obowiązek przechować, zabezpieczyć i ochronić

Adam Stefan Sapieha książę Metropolita Krakowski Protektor
Dr Stanisław Tomkowicz - Prezes
Ks. Dr. Józef Kulinowski Archiprezbiter
Marian Bartynowski - Sekretarz

Kraków w lutym 1927

[madohora]

Jednym słowem już w okresie międzywojennym kościół Mariacki się sypał

[madohora]

Powiem trzy słowa
Mam ochotę na wycieczkę do Krakowa

Dawne (nie istniejące) baszty obronne Krakowa

[madohora]

Stare miasta zachodniej i środkowej Europy przeważnie pochodzą z czasów rzymskich. Rzymianie starożytni dla obrony granic państwa budowali nad Renem i Dunajem obozy
warowne, które z czasem zamieniały się w miasta. Nowsze miasta obronne powstają dopiero w X wieku pod wpływem niespokojnych czasów. Tu w razie niebezpieczeństwa ludność okoliczna gromadziła się, szukając schronienia w murach miejskich, tu kupiec mógł spokojnie wystawiać na targu swoje towary, a rzemieślnik swoje wyroby, bo pan grodu gwarantował
mu przez swoją straż wolność osobistą i całość mienia. W tych czasach prawie wszystkie miasta były otoczone wysokim murem, broniącym dostępu do wnętrza miasta, nie tylko wojskom nieprzyjacjelskim, ale także łotrzykom rozmaitego gatunku uprawiającym rozboje na drogach publicznych. W Polsce nie mówiąc o większych miastach jak Kraków, Lwów, Sandomierz Poznań, Warszawa, Lublin, nawet małe miasteczka były obwarowane t. j. otoczone murem grubym i wysokim n. p. Sławków obok Olkusza już w r. 1295 był obwarowany. Niektóre większe miasta dla pewniejszego bezpieczeństwa otaczano
podwójnym murem jak n. p, Kraków, Poznań i Lwów.

[madohora]

Do wzmocnienia obrony murów służyły wieże zbudowane na murach. Najsilniejsze wznosiły się nad bramami wjazdowemi, gdzie groziło największe niebezpieczeństwo w razie napadu. Wież takich każde miasto posiadało od kilku do kilkudziesięciu. Bram zazwyczaj było kilka.
Pod murem obronnym wykopywano głęboki nieraz na kilka metrów rów, który w razie potrzeby zalewano wodą. Bramę z wałem poprzez rów łączył most ruchomy, który spuszczano i podnoszono na łańcuchach. Kiedy most podniesiono, nikt nie mógł do miasta wejść, ani z miasta wyjść. Bramę zamykała potężna z dębowych belek, sporządzona żelazem okuta
zasuwa w kształcie kraty, podciąganą na linach do góry, kiedy brama była otwarta.
O ile groziło niebezpieczeństwo, kratę opuszczano. jeżeli jaki opryszek wszedł do miasta a został dostrzeżony, wówczas wydawano rozkaz opuszczania krat i ptaszka czyhającego na mienie ludzkie chwytano jakby w klatce.

[madohora]

W niektórych miastach, główniejszych bram broniła jeszcze druga brama czyli zewnętrzna. Nie miała ona połączenia z murami, lecz stała osobno jakby bastjon. Taka brame zwano barbakanem albo rondle. Barbakan, to wynalazek arabski. Takich barbakanów dochowało się do naszych czasów w całości. tylko trzy: w Krakowie, Zgorzelcu na Śląsku Opolskim i Carcasonne w południowej Francji. Kraków jako należący do najstarożytniej szych miast Polski, sięgający początkami swe mi r. 700 po narodz. Chrystusa był od naj dawniejszych czasów obwarowany, Pierwotnie był warownym tylko sam zamek wawelski. Miało to być ogrodzisko drewniane, otoczone wałem i ostrokołem. Kiedy miasto otrzymało warowne mu-
ry trudno określić, tembardziej że nowo powstające gminy podmiejskie niejednokrotnie otaczały się osobnym murem lub okopem jak n. p, Kleparz i Kazimierz (dzisiaj dzielnice Krakowa). Początkowo mury dostosowywano do planu miasta. Były to mury wysokie i szerokie, na których umieszczano machiny do rzucania pocisków, tu gromadzono kamienie, belki, któremi rażono oblegających. Pozostawało jeszcze wiele miejsca dla łuczników a nawet gapiów, których do końca świata nigdzie nie braknie.

[madohora]

KRAKÓW BARBAKAN - ZDJĘCIE Z 1926 ROKU

[madohora]

Gdy po wynalezieniu prochu strzelniczego zamienił się system wojny i obrony wówczas zaczęto z konieczności przerabiać I dobudowano pewną ilość baszt okragłych, wysuniętych przed mury. Taki stan dotrwał do XV w. W tym czasie Francuzi ulepszyli broń palną, skonstruowali lekkie armaty, czem zmusili miasto warowne do zmiany środków obronnych.
Kraków również musiał się do tego zastosować, zmieniając położenie murów i baszt. W tym czasie został zbudowany barbakan przed bramą Florjańską, zachowany w dobrym stanie do dnia dzisiejszego. Kraków posiadał około 30 baszt z których cztery zachowało się do
dnia dzisiejszego. jedną z nich przebudowano na szkołę.

[madohora]

W czasach średniowiecznych w obwarowanym Krakowie nie chodziło o wygody mieszkańców ale o bezpieczeństwo. Dzień i noc w basztach szczególnie broniących bram czuwały warty. Na noc bramy zamykano. Nawet najwyższy dostojnik państwa nie mógł bez zezwolenia burmistrza i rajców wyjść poza mury ani też nikt wpuszczonym być nie mógł bez zezwolenia.
Były także wypadki, że nawet samemu królowi nieraz nie otwierano bramy wśród nocy i musiał z konieczności nocować poza murami miasta. Baszty krakowskie pochodzą z rozmaitych czasów. Budowano je w miarę rozrostu miasta, co szło dość powoli z tego
powodu, że usadowiło się na gruncie grząskim, bagnistym. Ulice były niebrukowane, tak że w czasie słot jesiennych i roztopów wiosennych trudno było przejść z jednej strony ulicy na drugą i trzeba było kłaść drewniane dyle aby umożliwić komunikację. Jeszcze w r. 1412 dzisiejsza ulica Grodzka prowadziła przez trzęsawisko, która w czasie deszczu zamieniała
się w potok. Nie lepiej przedstawiały się dzisiejsze ulice: Sławkowska i Florjańska.
Po ulicach dawnego Krakowa w porze deszczowej podróż wozem była niemożliwa. O chodnikach kamiennych, trotoarach w tym czasie nikt nie słyszał, bo były to czasy, gdy nierogacizna wygrzewała się na słonku leżąc w bajorkach ulicznych Krakowa, gdy bydełko uganiało sobie po kałużach ulic miasta w przechodzie na pastwisko. Dopiero pod koniec XV wieku spotykamy się z brukarzami na ulicach Krakowa i pojawiają się ogromne kupy potęż
nych głazów kamiennych, przeznaczonych na wybrukowanie ulic, rozumie się, że tylko główniejszych. Na początku XV wieku i rynek krakowski był terenem swawoli kaczek, gęsi
i innego drobiu, którego każdy mieszczanin hodował bez liku. Stan ten zaczął gwałtownie się zmieniać z chwilą przybycia do Krakowa t. z. "włoskich murarzy". Byli to bracia Gerga z Urbino (Włoch) i Bernard Morandi, który później budował i Zamość.

[madohora]

[madohora]

Najstarsze miasta obronne zabudowywały się bez planu. Nowsze miasta natomiast, zakładano już według pewnego wzoru.

[madohora]

[madohora]

Wyznaczano najpierw miejsce na rynek, stanowiący środek miasta. Od środka jego pod kątem prostym budowano cztery ulice, prowadzące w cztery strony świata. Ulice te tworzyły krzyż, przecinający ramionami swemi miasto na cztery części czyli kwartały. Kwartały zwano także
"firtelami" (z niemieckiego vierteil-viertel). Równolegle do ramion krzyża biegły inne ulice, przecinające się wzajemnie tak, że patrząc z góry miasto przedstawiało się jakby szachownica, w środku której znajdował się prostokątny lub kwadratowy rynek. Plan ten z czasem uległ zmianie. Zamiast ulic przechodzących przez środek rynku i tu się przecinających, budowano ulice wzdłuż boków rynku w cztery strony świata.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z bardzo starego przewodnika po Krakowie:

RYNEK - czworoboczny wielki plac o wymiarach 11 400 sążni kwadratowych, z którego wybiega 11 ulic na tzw. planty czyli Aleje Spacerowe okalające miasto i oddzielające je od przedmieść. Od strony ulicy Szewskiej jest pośród bruku kamień z datą 24 marca 1794 roku - na pamiątkę przysięgi Kościuszki, który jej w tym miejscu dokonał

[madohora]

Na początku XVI polscy rajcy zaczynają domagać się spolszczenia kościoła należącego do gminy niemieckiej. W opozycji stają niemieccy burmistrzowie miasta Cipsar, Morsztyn, Ajchler i Szyling, którzy będą bronić swego stanu posiadania. W spór wda się również sejm, który w 1537 i pod naciskiem szlachty uznał edyktem Zygmunta I, żeby poranne nabożeństwa niemieckie ograniczyć do poobiednich..

[madohora4]

Jego wiersze były pisane rzadko spotykanym w poezji polskiej tzw. sylabotonikiem melicznym, charakteryzującym się bardzo regularnym uporządkowaniem sylab akcentowanych i niezwykłą melodyką wiersza. Z tego powodu wiele jego utworów stało się bardzo popularnymi i uzyskało oprawę muzyczną, również ze strony wybitnych ówczesnych kompozytorów, m.in. Chopina.

[madohora]

Według tego ostatniego planu zbudowany jest Kraków, Lwów, Poznań, i inne. Taką szachownicę miejską otaczano murem obronnym, uzbrojonym w baszty czyli wieże. Poza obrębem murów powstawały gminy podmiejskie, które znów otaczały się murami.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pomnik został postawiony w 1910 r. dla upamiętnienia pięćsetnej rocznicy bitwy z zakonem krzyżackim. Ufundował go wybitny kompozytor i polityk Ignacy Jan Paderewski, który to dzieło ?Praojcom na chwałę ? braciom na otuchę?, jak można przeczytać na cokole monumentu. Powstaniu pomnika towarzyszył spór o miejsce jego lokalizacji. Proponowano Wawel, plac św. Ducha (zwolennikiem tej lokalizacji był Paderewski), plac przed kościołem Bernardynów i plac Matejki. Za tą ostatnią kandydaturą przemawiała bliskość murów obronnych, odpowiadających swoim charakterem stylowym epoce wczesnojagiellońskiej. Tam też pod koniec kwietnia 1910 roku położono kamień węgielny pod pomnik. Budowa monumentu odbywała się w warunkach konspiracji. Nawet Wiwulski wykonywał szczegółowe szkice detali pomnika, nie wiedząc o ich ostatecznym przeznaczeniu. Prawdę poznał na początku 1909 roku. Granit na cokół pochodził z kamieniołomów w Vanevick w Szwecji, które posiadała firma Le Granit z Abainville pod Gondrecourt we Francji. Granit ze Szwecji do Polski wieziono najpierw koleją, a następnie żaglowcem przez Bałtyk do Szczecina. Stamtąd wieziono go ponownie koleją do Krakowa. Prace nad konnym posągiem Jagiełły prowadził Wiwulski w Paryżu. Nagła choroba artysty spowodowała czasowe przerwanie tych prac. Ponieważ mijał już ostateczny termin oddania modeli gipsowych do odlania w brązie, postanowiono posłać do odlewni pozostałe figury pomnika, a posąg Jagiełły w odpowiednio spatynowanym na brąz i utwardzonym modelu gipsowym przekazać do Krakowa. Po spełnieniu roli zastępczej podczas odsłony, miał być on wymieniony na rzeźbę z brązu. Odlewy rzeźb zostały wykonane w starej i znanej francuskiej firmie Malleset. Nawet tam jeszcze ukrywano prawdziwe przeznaczenie pomnika, głosząc, że jest on przeznaczony dla jednego z miast szwajcarskich. Pod koniec czerwca 1910 roku brązowe elementy pomnika wysłano z Paryża przez Szwajcarię do Krakowa. Wieziono je w siedmiu specjalnie skonstruowanych wagonach o obniżonych dnach. Koszt całego monumentu wyniósł pół miliona koron. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano 15 lipca 1910 r. o godzinie 12 w południe. W uroczystości wzięło udział 150 tysięcy przyjezdnych gości i licznie zgromadzeni mieszkańcy Krakowa. Podczas odsłonięcia głos zabrali marszałek Sejmu Krajowego Stanisław Badeni, prezydent Krakowa Juliusz Leo i fundator pomnika Ignacy Jan Paderewski, który w swoim przemówieniu powiedział m.in.: Quote-alpha.png Dzieło, na które patrzymy, nie powstało z nienawiści. Zrodziła je miłość głęboka Ojczyzny, nie tylko w jej minionej wielkości i dzisiejszej niemocy, lecz i w jej jasnej, silnej przyszłości. Zrodziła je miłość i wdzięczność dla tych przodków naszych, co nie po łup, nie po zdobycz szli na pole walki, ale w obronie dobrej, słusznej sprawy zwycięskiego dobyli oręża [...] Pragniemy gorąco, by każdy Polak i Litwin każdy, z dawnych dzielnic Ojczyzny, czy zza Oceanu, spoglądali na ten pomnik jako na znak wspólnej przeszłości, świadectwo wspólnej chwały, zapowiedź lepszych czasów, jako na cząstkę własnej, wiarą silnej duszy [...] Prastarej, ukochanej stolicy naszej oddajemy to dzieło we władanie wieczyste. Podczas II wojny światowej pomnik był systematycznie burzony od listopada 1939 r. do kwietnia 1940 r. Cokół pomnika wysadzono dynamitem, zdemontowane, zniszczone figury wywieziono w głąb Niemiec. 28 stycznia 1945 r. podjęto spontaniczną uchwałę o odbudowie pomnika. W miejscu gdzie stał monument ustawiono bloki granitowe ocalałe z oryginalnego cokołu z płytą upamiętniającą istnienie pomnika. W 1972 r. powołano Komitet Odbudowy Pomnika Grunwaldzkiego. W oparciu o istniejący miniaturowy model pomnika przechowywany w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa oraz przedwojenne fotografie Marian Konieczny odtworzył pomnik. 16 października 1976 r. ponownie znalazł się on w swoim dawnym miejscu. Tym razem cokół pomnika wykonano z granitu sprowadzonego z okolic Szklarskiej Poręby. Odlewy figur wykonano w Gliwicach. 10 września 2010 r. ponowne odsłonięcie pomnika

[madohora]

Plac Jana Matejki ? plac w Krakowie usytuowany między ulicami Basztową i Warszawską na terenach Kleparza, na północ od Starego Miasta. Teren dzisiejszego placu Matejki stanowił w przeszłości wschodnią część rynku kleparskiego, powstałego zapewne w XIV w. Podział rynku nastąpił w XIX w. poprzez wzniesienie na dzisiejszej zachodniej pierzei placu budynku ASP oraz gmachu Dyrekcji Kolei (na miejscu kleparskiego ratusza). Cały teren służył także jako przedpole Barbakanu. Kleparz został przyłączony do Krakowa w 1791. Przy dzisiejszym placu Matejki powstały m.in. monumentalne budynki Dyrekcji Kolei, Banku Polskiego i Akademii Sztuk Pięknych. W 1910, w 500. rocznicę zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem wzniesiono pomnik Grunwaldzki, według projektu Antoniego Wiwulskiego. Powstanie pomnika finansował Ignacy Paderewski. Pomnik został zniszczony przez okupanta hitlerowskiego, w 1976 pomnik zrekonstruowano. Przed pomnikiem znajduje się marmurowa płyta Grobu Nieznanego Żołnierza. Przy zbiegu ulic: Warszawskiej, św. Filipa i Kurniki, w narożniku placu Matejki znajduje się kościół św. Floriana z XII w., wielokrotnie przebudowywany. W przeszłości od kościoła św. Floriana zaczynała się tzw. "Droga Królewska" biegnąca na Wawel

[madohora]

.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

.

[madohora]

,

[madohora]

W rynku znajdują się SUKIENNICE z czasów Kazimierza Wielkiego. W stylu ostrołukowym z attyką barocco. 360 stóp długa, a 34 stóp szeroka. Po pożarze w 1555 odrestaurowana. U środkowego wejścia wisi nóż o którym są podania

[madohora]

Kraków sukie.nnice

[madohora]

XIX-wieczna przebudowa

W ramach porządkowania Rynku w latach 1875-1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Dobudowano ryzality na osi wschód-zachód oraz parterowe arkadowe podcienia. Na szczytach ryzalitów od strony wschodniej umieszczono maszkarony przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa (autor: Walery Gadomski na podstawie rysunku Jana Matejki). Hala dolna została udekorowana w 1895 herbami miast polskich, godłami cechowymi i pieczęciami, sala górna została zaadaptowana na potrzeby muzeum

[madohora]

.

[madohora]

Wieża dawnego ratusza, zburzonego w roku 1820;

[madohora]

marca 1817 r. na posiedzeniu Zgromadzenia Reprezentantów Wolnego Miasta Krakowa podjęto decyzję o zburzeniu części gmachu ratusza, w której znajdował się spichlerz. W końcowej części uchwały czytamy: Wieża jednak ratuszowa, miejsce dla głównej warty, czyli hauptwach i korpus starego ratusza od strony wieży ma pozostać w całości. W roku 1820 przystąpiono do rozbiórki spichlerza, w wyniku której zarysowały się mury właściwego ratusza, co w konsekwencji doprowadziło do zburzenia całego gmachu. Pozostała tylko wieża. Wkrótce i nad nią zawisło poważne niebezpieczeństwo. W roku 1821 na łamach „Pszczółki Krakowskiej” ukazał się artykuł Soczyńskiego, senatora Wolnego Miasta Krakowa, pt. Myśl o upięknieniu Krakowa, w którym postulował on wyburzenie wieży. W artykule czytamy m.in.: ...ten gotyk zegarowy, któren sam przez się jako mało wart pozostać nie może, a chęć użycia go czy to końcem wzniesienia budowli nowej, czy też połączenia z Hallą nabawiłby i niezmiernych kosztów i nieprzyzwoitości, śmiesznością lub niesmakiem mniej wykraczających. Pomysłu tego nie zrealizowano, dzięki czemu wieża pozostała w dalszym ciągu jedyną pamiątką po dawnym ratuszu. Józef Muczkowski po latach napisał o niej następujące słowa: Wiek cały stała opuszczona, jak wieczny wyrzut dla wandalów, którzy ją tak haniebnie osierocili...

[madohora]

Cyborium z marmuru roboty Jana Marii Padovano. W prezbiterium szyby kolorowe z XIV wieku. Wieża 246 stóp wysoka, z której piękny widok na miasto i okolice. Po zezwolenie na wejście należy zgłosić się do Naczelnika Straży Ogniowej

[madohora]

W latach 1290-1300 wzniesiono, częściowo na poprzednich fundamentach, wczesnogotycki kościół halowy, który konsekrowano około roku 1320-1321. Prace jednak kontynuowane były jeszcze w trzeciej dekadzie czternastego stulecia

[madohora]

W końcu XV wieku świątynia Mariacka wzbogaciła się o arcydzieło rzeźbiarskie późnego gotyku – Ołtarz Wielki – dzieło Wita Stwosza

[madohora]

Obecny kształt nadała kościołowi przebudowa na układ bazylikowy, która miała miejsce w latach 1392-1397.
Wieże

Fasada świątyni ujęta jest w dwie wieże:

Wieża wyższa, zwana Hejnalicą, ma 82 metry wysokości. Zbudowana jest na planie kwadratu, gdzie na wysokości dziewiątej kondygnacji przechodzi w ośmiobok, przepruty ostrołukowymi wnękami, mieszczącymi dwie kondygnacje okien. Wieżę nakrywa gotycki hełm, będący dziełem mistrza Matiasa Heringkana z 1478. Hełm składa się z ośmiobocznej zaostrzonej iglicy, otoczonej wieńcem ośmiu niższych wieżyczek. Na iglicy umieszczona została w 1666 złocona korona o średnicy 2,4 m i wysokości 1,3 m. Z wieży, z wysokości 54 metrów, grany jest co godzinę Hejnał Mariacki. Jest on jednym z symboli Krakowa. U podnóża, od strony północnej, znajduje się prostokątna przybudówka, mieszcząca kamienne schody, prowadzące do wnętrza wieży. Jesienią 1912 roku przystąpiono do restauracji wieży. Roboty prowadził prof. Zubrzycki, a z ramienia magistratu nadzorował inż. Rzymkowski. Zdjęto wówczas górną część wieży: banie, chorągiew i złoconą koronę.Restauracją ich zajęła się krakowska firma H. Sztorca..

[madohora]

Kuna
Przy wejściu do bazyliki, od strony placu Mariackiego, zamontowana jest kuna (tzw. obręcz pokutników), którą zakładano dawniej na głowy szczególnych grzeszników. Obręcz pokutników była zamontowana na takiej wysokości, aby skazany na nią nie mógł ani wyprostować się, ani uklęknąć, co miało tym bardziej uprzykrzyć karę. Przez wieki poziom płyty placu podniósł się i obecnie obręcz znajduje się niewiele ponad ziemią

[madohora]

Po stronie północnej (lewej) znajduje się barokowy ołtarz pw. św. Stanisława (zamykający lewą nawę boczną) z drugiej połowy XVII wieku z rzeźbioną sceną Wskrzeszenia Piotrowina. Wmontowana jest tu gotycka mensa z ok. 1400 z płaskorzeźbną dekoracją.

Drugi barokowy ołtarz, wykonany został w 1725 przez architekta krakowskiego Kacpra Bażankę. W nim znajduje się obraz Zwiastowanie, namalowany w 1740 przez Giovanni Battistę Pittoniego. Na bramce balustrady widnieje dekoracyjny herb Polski.

Naprzeciwko ołtarza znajduje się nagrobek rodziny Celarich, wykonany w 1616 roku. We wnękach ustawiono popiersia fundatorów: Pawła Celariego i jego żony Małgorzaty z Chodorowskiej oraz Andrzeja Celariego z żoną Małgorzatą z Mączyńskich. Na szczycie rzeźby alegoryczne symbolizują Wiarę i Nadzieję

[madohora]

Kaplica św. Jana Chrzciciela

Wzniesiona została w 1446. Od XVI wieku pozostawała pod opieką możnego rodu Bonerów. Znajdują się tam płyty nagrobne Seweryna Bonera i jego żony Zofii z Betmanów wykonane w warsztacie Piotra Vischera (prawdopodobnie według projektu Stanisława Samostrzelnika i Piotra Flötnera). Reszta wyposażenia, m.in. nagrobek Krzysztofa Kochanowskiego - starosty małogoskiego, pochodzi z późnego baroku. Ściany zdobi polichromia pędzla Józefa Mehoffera z 1932

[madohora]

Kaplica św. Łazarza;

Wcześniej pod wezwaniem Matki Boskiej Śnieżnej. Ufundowana ok. 1435 przez Jadwigę z Kuńczów Sebastianową. Barokowy ołtarz z obrazem Wskrzeszenie Łazarza oraz krucyfiks z XVIII wieku

[madohora]

Skarbiec
Skarbiec kościelny, renesansowy, zbudowany w XVI wieku. Znajdują się tu szafy, komody i ołtarz z ostatniej ćwierci XVII wieku. W skarbcu przechowywane są bogato zdobione naczynia liturgiczne, monstrancje, relikwiarze, kielichy, pateny, puszki, stanowiące arcydzieła złotnictwa europejskiego od XIV do XVIII wieku. Z tego też okresu pochodzi zbiór krzyży ołtarzowych, lichtarzy, kandelabrów oraz innych precjozów kościelnych. Bezcenną wartość posiada kolekcja szat liturgicznych, które odznaczają się bogactwem zdobnictwa, techniką dekoracji, różnorodnością materiału oraz form. Prezentują one rozwój szat liturgicznych od gotyckich do klasycystycznych. Niektóre okazy ze skarbca można podziwiać w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie

[madohora]

[madohora]

Nr 3. Kamienica "Ciechanowska" – ma polichromie Michała Stachowicza z drugiej połowy XVIII w. Kamienica powstała już w XIV w. co potwierdzają badania archeologiczne. W 1544 r. jej właścicielem był Marcin Siennik, botanik, tłumacz, rajca i lekarz Zygmunta Augusta. W 1821 r. dom podwyższono o III piętro, a elewacji nadano kształt klasycystyczny. Manierystyczny portal przypisuje się Janowi Michałowiczowi z Urzędowa

[madohora]

Nr 10. Kamienica "Barszczowska" – swymi początkami sięga aż do XIV w. Od 1636 r. należała do Wawrzyńca Barszcza i stąd jej nazwa. Na wysokości I piętra elewacji znajduje się figurka św. Józefa

[madohora]

Nr 15. Kamienica "Pod Wiewiórką" – mieściła się tu drukarnia Piotrkowczyków, która rozpoczęła działalność w roku 1578 i przetrwała do 1674 r., kiedy została darowana Akademii Krakowskiej z przeznaczeniem na drukarnię akademicką. W kamienicy tej mieszkał również Rafał Józef Czerwiakowski – lekarz, profesor uniwersytetu. W 1989 r. na fasadzie budynku umieszczono tablicę z napisem: "Tu żył i zmarł Rafał Józef Czerwiakowski 1743–1816, ojciec chirurgii polskiej"

[madohora]

Nr 25. W kamienicy (odrestaurowanej w latach 1984 – 1989) znajduje się Muzeum Farmacji Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

[madohora]

Nr 42. Kamienica "Pod Białym Orłem" – obecnie mieści się tu "Hotel Polski". Kamienica ta należała na początku do Macieja Kossowicza, który wydzierżawił ją w 1825 r. Franciszkowi Staniszewskiemu z przeznaczeniem na oberżę. Staniszewski wkrótce kamienicę zakupił i urządził w niej wzorowy zajazd. W XIX w. zajazd został rozbudowany wzdłuż murów w stronę ulicy św. Jana i zmienił nazwę na "Hotel Polski". W kamienicy tej 5 lutego 1879 został aresztowany Ludwik Waryński, twórca pierwszej polskiej partii rewolucyjnej "Proletariat"

[madohora]

Brama Floriańska (Brama św. Floriana) – średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie u końca ulicy Floriańskiej, przy skrzyżowaniu z ulicą Pijarską. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok sławkowskiej, grodzkiej, wiślnej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), szewskiej, nowej i pobocznej

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Niby

Niby - jasno i słonecznie
Świeci błękit nam nad głową
Wokół płoną niby - Znicze
Drogę znaczyć nam dziejową
Mamy - niby - ideały
Którym niby - wieszcze pieją
I patrzymy w niby zorze
Z niby wiarą i nadzieją

Mamy niby wolność wszelką
Mamy prasę, co bez maski
Głosić może niby prawdy
Mamy rządu niby łaski
Brak nam niby - ptasząt mleka
Niby tylko - z okna szyby
Słowem strasznieśmy szczęśliwi
- Ale zawsze tylko na niby

Autor; "Szczutek" - 1881

[madohora]

Lojalność

Miałem sen ciężki, okropny
Zbrodniczo stanowy, fatalny
Śniłem że jestem Polakiem
Ja - Galileusz lojalny!

Jak mogłem śnić coś takiego
Ja - powiatowy marszałek!
Kiedym się zbudził za karę
Dałbym sobie sto pałek!

I dotąd gryzę się jeszcze
Darować nie mogąc sobie
Ach przebacz Wysoki Rządzie
Już nigdy tego nie zrobię!

Włodzimierz Zagórski - 1868

[madohora]

Miło to

Miło to było widzieć ojcu, matce
Syna w mundurze, w wysokiej krawatce
Nos w okularach na głowie łysina
Pióro za uchem i lojalna mina

Zaledwie trzecią skończył gramatykę
Młodzieniec zaraz do biura wstępował
Badał praktycznie państwa politykę
I ducha swego lojalizował

Państwo oparte na takich żywiołach
Było zasobne i wewnątrz spokojne
Młodzież po ciężkich biurowych mozołach
Wypoczywała złorzecząc na wojnę

Każdy się cieszył gdy miał chleb codzienny
Młodzian nie pragną niebieskich migdałów
Urząd miłując jak skarb drogocenny
Od patriotycznych wolen był zapałów

Nie ma już takiej młodzieży o Panie!
Nagle im w głowach się poprzewracało
Znikło już dawne prawa panowanie
Wszystko się strasznie skompromitowało.

"Chochlik" - 1867

[madohora]

Melancholik

W poniedziałek miał zawiłość
Z piękną panną
A we wtorek uczcił miłość
Łez fontanną...
W środę jęczał, że aż strach
Uh, i oh i ech i ach!
A we czwartek padł na łoże
Czarną zdradę bredząc sobie
W piątek w czarnym był kolorze
A w sobotę śnił o grobie
Ledwie, ledwie przyjaciele
Pocieszyli go w niedzielę

[madohora]

Szwaczka

Figlarność rozkosznej kotki
Wzrok jasny, wesoły, słodki
W perkal się stoi od święta
Kocha młodego studenta

W lat parę z skromnego kwiatka
Wyrośnie dama półświatka
Mieć będzie jedwab i złoto
A później...Ech! Mniejsza o to...

[madohora]

Drwiła raz dziura z kołka, że niepożyteczny
A przynajmniej nie wiele wart w danej potrzebie
Na to kołek - Kontentą bądź, że jestem grzeczny
Bo gdybym cię chciał zatkać - nie byłoby ciebie

D_ś

[madohora]

Boczkowski

Jakub Boczkowski ur. ok 1770 roku kolportował żurnale francuskiej mody. Pisał o nim Sobiesław Mieroszewski "Boczkowski nie będąc szlachcicem, obywatelem ani kupcem lub oficjalistą, starowina ten był sobie Boczkowskim i tylko jako taki był znany ogółowi. A jakżesz nie miał być znanym powszechnie, skoro nosił zimą i latem frak sieraczkowy, kamizelkę i spodenki z sukkna tegoż koloru. A nadto posiadał specjalność, której miał monopol i zawdzięczał wstęp do wszystkich salonów. Obnosił bowiem od domu do domu żurnale mód francuskich komentując je i objaśniając nasze panie z jakiej materii i przyborów składają się ubiory damskie, przedstawione w żurnalu. Oczywiście, że za tak cenne informacje wsunięto mu do kieszeni kilka złotych, czasem talarka. Ale t też Boczkowski znał się na rzeczy, obdarza bowiem dzieci pańskie regularnie figami, a raczej każdemu z dzieci dawał po fidze, którą wydobywał z kieszeni swego fraczka sieraczkowego. A były to pożal się Boże figi nawlekane na sznurek, suche i twarde jak skóra, którymi by dziś dzieci ekonomskie pogardziły. Ale myśmy się nimi delektowali i jak tylko Boczkowskiego zobaczyliśmy radośnieśmy go witali wykrzykując: "Mamo, mamo przyszedł Boczkowski, będzie figa"
Były to lata dwudzieste ubiegłego wieku (XIX) okres prosperity Rzeczypospolitej Krakowskiej. Kobiety ubierały się coraz strojniej, a Boczkowskiego i jego żurnali oczekiwano z wielkim zainteresowaniem. Kazimierz Girtler - w owymc zasie młodzian zaledwie pełnoletnni pisał - "Boczkowski miał lat z górą pięćdziesiąt, niski, szpakowaty, co tym lepiej odbijało że twarz miał rydzowatą, a nos perkaty, czerwony. Trzymał on żurnal mód paryskich z którym z miną zamyślonego obchodził cały Kraków, zwłaszcza gdzie wiedział gdzie są panienki. Tak on miał swe obchody wyszykowane, ze o godzinie jednej i tej samej, najniezwodniej w dniu pewnym przychodził. Wiem nawet, że tak na niego liczono, że już już stawiano kieliszek likieru i grzankę, a w parę minut zjawiał się Boczkosio, podawszy żurnal dał niejakie objaśnienie a sam sięgał prosto po likworek, wypiwszy siadał, nogę na nogę założywszy, często zadrzymywał się nie zaspał nigdy czasu odejścia, zbierał się i prosił o żurnal.Oj był to - jak się zdaje - niezły fachowiec. Wbrew jednak pozorom Boczkowski "po francusku nie umiał ani słowa, objaśienia ód ktoś mu tłumaczył, z czego suknia, kapelusz, przystrojenia utd. Tano ze stancyjki wyszedłszy , nie postał w niej aż w wieczór w łóżku, a nie biorąc od nikogo ani grosza kontentował się zbieranymi co godzina porcjami kawy, likieru, ciasta aż obiadkiem, aż do wieczora za każdym kursem czyś się posilając - i tak do daty odebrania jednego żurnalu aż do nowego obchodząc utrzymywał się z nieg" Boczkowski ceniony był tym bardziej, że nigdy nie mówił nikomu co gdzie widział lub słyszał. Kobiety nic z niego wydobyć nie mogły, on tylko sam żurnal nosił, a sakwy z plotkami nigdy nie miał. Zdrów był wiecznie, pomimo że cały dzień pożywał różne rzeczy, niezmiernie był umiarkowany w porcji, nigdy nie odmówił przyjęcia ale nigdy wiele nie zjadł ani wypił jeśli mu podano nadto, nad miarę jego to zostawił. Nie widziałem go też zimą o latem inaczej ubranego - wspomina dalej K. Girtler - jak we fraku, spodenki w buty, a na głowie okrągły kapelusz, wszystko na nim ubogie było, stare a czyste, schludne, roznosiciel żurnali mógł być dla wielu wzorem ochędóstwa"
Taki był Boczkowski, ciekawa figura z czasów gdy Kraków nie piął się jeszcze ku wyżynom światowej mody, czerpiąc z niej co najwyżej kropla po kropli, od takich jak on pośredników. Nie bez nostalgii wspominano potem te czasy i samego Boczkowskiego. Znał go cały Kraków, jako cichą, potulną, dobroduszną istotę, bo też to było wtedy kiedy miasto ciche, spokojne nie pięło się udawać wielkie stolice, a na zaspokojenie szeptów wiatrogłowej mody dość było raz w parę niedziel zobaczyć poczciwego Boczkowskiego z żurnalem"

[madohora]

Zubowski

Kasper Zubowski pojawił się w Krakowie mając lat 50. Był dość zamożny, kupił dom na Rynku zwany "Pod kanarkiem", który zachował do końca życia. Drugi należący do niego budynek Na Kleparzu został sprzedany gdy zabrakło pieniędzy na wyremontowanie pierwszego, ziszczonego w straszliwym pożarze w 1850 roku. Zubowski dał się poznać jako gorący wielbiciel teatru, przebywający chętnie w towarzystwie aktorów a zwłaszcza aktorek - dla których podobno nawet farbował włosy i wąsy. Od początku uważany był za dziwaka i skąpca. Sam Zubowski chlubił się publicznie zamiłowaniem do oszczędności, co miał za jedną z główniejszych cnót (A to ci Krakowiak!!! /dopisek mójsmile) Jak cnotę tę łączył z zamiłowaniem aktorkami pozostaje jego tajemnicą. Zapewne podzieliłby Zubowski los tylu innych dziwaków, popadając rychło po śmierci w zapomnienie, gdyby nie jego twórczość publicystyczna. A poglądy miał pan Kasper jak na okres reakcji porewolucyjnej, antydemokratycznej, zadziwiające. Był mianowicie szczerym liberałem typu zachodnio - europejskiego, z niejaką skłonnością do społecznego radykalizmu. Śmiało głosił zasady równości społecznej, konieczność likwidacji przywilejów stanowych, propagował oświatę dla ludu. Szczególną nienawiścią pałał do tych kręgów, które dzięki przywilejom utrzymywały społeczeństwo w zależności od siebie, arystokracji, wyższych sfer mieszczańskich. Zwał przedstawicieli tych klas "mandarynami" a nazwa ta - jakże dosadna i złośliwa - przyjęła się w Krakowie powszechnie, ba zrobiła karierę ogólnopolską. Zubowski poglądy swoje publikował w wydawanych własnym sumptem broszurkach w nakładzie 500 egzemplarzy. Ukazywały się one w Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, wywołując wściekłość atakowanych i zadowolenie demokratycznej opozycji. Trzeba przyznać, że autor miał wielką odwagę, podpisując swoje ataki pełnym nazwiskiem. Krakowski "Czas" było nie było "mandarynów" toczył przez kilkadziesiąt lat z Zubowskim istną wojnę, nie przebierając jak on w środkach. Na łamach tego dziennika nazywano Zubowskiego grafomanem, sknerą i dziwakiem. Miano mu za złe jego zainteresowania teatrem niemieckim działającym w Krakowie, który popierał jako bardziej od polskiego demokratyczny. Złośliwości wobec Zubowskiego mogą świadczyć iż nie był on lekceważonym przeciwnikiem, że poglądy jego i krytyki były celne i trafiały w nastroje społeczne. Zubowski starł się również propagować swoje radykalne poglądy poprzez teatr. Napisał szereg sztuk, które jednak nie tylko z powodu treści, ile raczej ze względu na słaby poziom nie ujrzały nigdy desek scenicznych. Jeszcze raz okazało się, że teatrowi nie służy nadto publicystyczny ton. Przez jednych Zubowski był lubiany, przez innych nienawidzony. Znali go w Krakowie wszyscy. Również fizjonomia jego nie należała do tuzinkowych. O tym jak wyglądał ów pogromca manadrynów świadczyć może owalny portret nagrobny tak przez J. Demela opisany:"Pociągła sucha koścista twarz starca, poorana zmarszczkami. Nos wydatny i haczykowaty. Przymrużone oczy spoglądają z wyrazem jakiejś ponurej, surowej zadumy. Ocienione wąsem usta zdają się kryć uśmiech ironii i goryczy. Na skroniach kosmyki siwiejących włosów, niesfornie nastroszone". Ten mizantrop, zgorzkniały starzec - umierając w roku 1873 miał 76 lat - uczynił zadziwiająco szlachetny gest. Dom swój i kapitały przeznaczył niemal w całości na stypendium dla uczniów "synów włościan powiatu krakowskiego i ubogich mieszkańców Krakowa". Majątek Zubowskiego jak się okazało był niemały 50 tys. reńskich, z czego odsetki starczały rocznie na kilka stypendiów. Nie byłby Zubowski sobą, gdyby nie zastrzegł że mają być one wypłacane studentom wszelkich specjalności z wyjątkiem prawników, których widać w szczególności nie znosił.
Kasper Zubowski człowiek ostry i bezkompromisowy, niesłusznie podejrzewany o skąpstwo, gromadzenie skarbów okazał się hojnym dobroczyńcą. Nie wszyscy o jego testamencie wiedzieli, choć drukował go "Czas" jakby po śmierci chcąc wynagrodzić Zubowskiemu wszystkie afronty. Pierwszej nocy po pogrzebie doszło do zdewastowania jego grobu. Czyżby szukano w nim legendarnych dukatów starego dziwaka? W Każdym razie rabusie zawiedli się srodze. "Skarb" Zubowskiego został ulokowany zupełnie gdzie indziej.

[madohora]

CRAKOVIA MARATON - www.bieganieuskrzydla.pl - 28.04.2019

[madohora]

IV. Piasek przedmieście od Zachodu

[madohora]

Ulic i placów Kraków posiada 165, sam bez Pogórza i podlegających mu gmin

[madohora]

Dzielnica IV Prądnik Biały

[madohora]

Dzielnica IX Łagiewniki-Borek Fałęcki

[madohora]

Dzielnica XIV Czyżyny

[madohora]

Krakowa nie omijały pożary. Pierwszy odnotowany pożar wybuchł w 1025 roku. Wówczas spaliła się też Katedra na Wawelu

[madohora]

W 1536 roku spłonął nowo wybudowany zamek na Wawelu

[madohora]

W 1702 roku spłonął zamek na Wawelu

[madohora]

Wanda leży w naszej ziemi
co nie chciała Niemca
wolała się pójść utopić
niż mieć cucoziemca

[madohora]

Kraków jest jednym z najstarszych miast Polski, z wieloma wartościowymi obiektami architektonicznymi. Działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych gromadzących bezcenne zabytki. W przeszłości miasto należało do Ligi Hanzeatyckiej zrzeszającej najważniejsze ośrodki handlowe w Europie.

[madohora]

Po unii polsko-litewskiej i powstaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów Kraków znalazł się na uboczu wielkiego państwa. Sejmy i elekcje nowych monarchów odbywały się pod Warszawą, położoną mniej więcej w połowie drogi między stolicami Korony i Litwy.

Od 1596 r. rozpoczął się proces przenoszenia dworu królewskiego Zygmunta III Wazy z Krakowa do Warszawy, zakończony ok. 1611 r. Warszawa uzyskiwała tytuł miasta rezydencjalnego Jego Królewskiej Mości, jednak Kraków do ostatniego rozbioru Polski pozostawał formalną stolicą Rzeczypospolitej[57][58][59][50][51]. Katedra na Wawelu pozostała miejscem koronacji i pochówków królów Polski, zaś Kraków – stołecznym i królewskim miastem, w którym funkcjonowały pozostałe instytucje stołeczne takie jak np. skarbiec koronny. Nawet w czasach późniejszych wezyr turecki Kara Mustafa, pisał w korespondencji do związanego z Wilanowem Jana III Sobieskiego: „zniszczę Twój Kraków...”.

Wraz z upadkiem Rzeczypospolitej rozpoczął się upadek Krakowa. Zniszczenia wojenne mocno nadszarpnęły pozycję miasta i zahamowały jego rozwój. Po raz pierwszy Kraków został zniszczony przez obce wojska w 1655 r., podczas „potopu szwedzkiego” (przedmieścia ucierpiały jednak mocno już w 1587, podczas próby zdobycia miasta przez arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga). W latach 1656–1657 nastąpiło kolejne oblężenie miasta, tym razem bronionego przez Szwedów

[madohora]

W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne uznały wawelski zamek za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej, oddany do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP – uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 r., zespół urbanistyczny na Wawelu stał się jedną z oficjalnych Rezydencji Prezydenta Polski. Do dzisiaj zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego Mościckiego. Najstarsza część przedwojennego gmachu Biblioteki Jagiellońskiej (1931–39), utworzonej w 1364 r. Kopiec Piłsudskiego (1938 r.) – największy z pięciu istniejących do dziś krakowskich kopców, usypany w latach 1934–1937 Jesienią 1923 r., w wyniku pogarszającej się sytuacji ekonomicznej i konfliktów społecznych, doszło w Krakowie do krwawych starć ulicznych. 5 listopada proklamowano strajk generalny. 6 listopada pod budynkiem Kasy Chorych (Dom Robotniczy) przy ul. Dunajewskiego o godz. 9 doszło do pierwszych starć z policją (rannych zostało 20 policjantów). Później uzbrojony tłum zaatakował kordon policyjny i wojskowy, spychając funkcjonariuszy ku ul. Szewskiej. Doszło do otoczenia i rozbrojenia kompanii wojska. Uzbrojeni w zdobytą broń demonstranci i bojówkarze ruszyli ul. Szczepańską na Rynek i obsadzili Planty. W godzinach przedpołudniowych doszło już do regularnych walk z użyciem broni palnej. Ostrzelany został szwadron ułanów wysłany w rejon ul. Dunajewskiego. Z okien domów i zza filarów Sukiennic ostrzelano inny szwadron, stojący na Rynku obok Odwachu. Wojskowa komenda miasta wysłała do walki trzy samochody pancerne. Jeden z nich, pozbawiony wsparcia piechoty, został zdobyty przez demonstrantów. Koło południa strzały zaczęły cichnąć. Cała zachodnia część miasta znalazła się pod kontrolą strajkujących. W budynku Kasy Chorych przetrzymywano jako jeńców rozbrojonych i rannych żołnierzy. W warunkach chaosu i braku informacji władze poleciły wojsku i policji zaprzestania ognia i wycofania się z ulic. Przystąpiono do negocjacji. Strajkujący unieruchomili gazownię i elektrownię, w wyniku czego już o godz. 17 miasto zaczęło pogrążać się w zupełnych ciemnościach. Walki w Krakowie, zwane powstaniem krakowskim spowodowały śmierć 14 oficerów i żołnierzy; rannych zostało 101 wojskowych i 38 policjantów. Po stronie demonstrantów padło również 14 zabitych. Zginęły też 4 przypadkowe osoby cywilne, a kilkadziesiąt zostało rannych. Ponadto zabito 61 koni, a 70 raniono. W marcu 1936 r. podczas tłumienia strajku w Polskich Zakładach Gumowych „Semperit” i późniejszych demonstracji ulicznych zginęło 8 osób, a 46 osób, w tym 26 policjantów, zostało rannych.

[madohora]

Kraków miał się stać miastem niemieckim nie tylko z nazwy i składu narodowościowego ludności, ale także z wyglądu zewnętrznego. W tym celu okupant planował zniszczenie polskiego dorobku kulturowego i wyeksponowanie własnej tradycji historycznej. Urbanistyczne „porządkowanie” miasta Niemcy zaczęli od wyburzeń w rejonie Wawelu – ówczesnej siedziby gubernatora dr Hansa Franka. W latach 1940–1941 rozebrano np. kamienicę czynszową zw. „Dębno” u zbiegu ul. Grodzkiej i ul. Podzamcze. Na Kazimierzu zburzono też kilka kamienic, aby odsłonić widok na kościół Bożego Ciała. Pewne zmiany wprowadzono i na samym Wawelu (np. nowy wjazd i brama). Szczególnym zainteresowaniem niemieckich budowniczych cieszyła się jednak zachodnia dzielnica miasta. Spektakularnym osiągnięciem urbanistyki germańskiej miała być reprezentacyjna dzielnica rządowa (Regierungsviertel). Planowano mianowicie wzniesienie na Błoniach ogromnego, monumentalnego kompleksu gmachów rządowych, nad którym w dalszej perspektywie miały dominować pomniki chwały niemieckiego oręża. Już w 1941 r. Hans Frank polecił zrównać z poziomem terenu kopce Kościuszki i Piłsudskiego, aby na ich miejscu mogły stanąć owe monumenty, ale do realizacji tego planu nie doszło. Okupanci nie zdążyli również rozbudować ratusza, ani też przebudować Rynku Głównego w duchu germańskim. Pozostały tylko plany i szkice[79]. W mieście przeprowadzano akcje sabotażowe i likwidacyjne (np. zamach na wyższych oficerów SS Krügera i Koppego oraz nieudany zamach na Hansa Franka) i panowały nastroje powstańcze[82], a do powstania w Krakowie przygotowywało się polskie Podziemie[83]. Między innymi, polskie zgrupowania partyzanckie skoncentrowane wokół Krakowa. Dowództwo Armii Krajowej nie zdecydowało się jednak ostatecznie na ogłoszenie powstania w Krakowie zarówno z uwagi na niewielką liczbę uzbrojenia Polaków w samym mieście i niemożność znaczącego ich dozbrojenia przez tę część Krakowskiego Okręgu AK, który działał poza miastem[85], jak również w wyniku znacznego rozbicia struktur AK w Krakowie w czasie wielkiej łapanki (tzw. „czarna niedziela”) w obrębie której w ciągu jednego dnia aresztowano i wywieziono do obozu koncentracyjnego w Płaszowie 15 tys. krakowian

[madohora]

Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie – teatr w Krakowie, otwarty 21 października 1893 pod nazwą Teatr Miejski, od 16 października 1909 nosi imię Juliusza Słowackiego. Znajduje się na pl. Świętego Ducha 1, na Starym Mieście.

[madohora]

W dwudziestoleciu międzywojennym Teatr zdołał utrzymać ważne miejsce na teatralnej mapie niepodległej już Polski, choć nie było to łatwe wobec konkurencji znakomitych scen Warszawy, Lwowa czy Wilna. Szczególnie trudny był przełom lat dwudziestych i trzydziestych, gdy kryzys ekonomiczny dotknął również instytucje kultury. O ile przed pierwszą wojną dominowała estetyka modernizmu, teraz każdy z dyrektorów musiał szukać własnej koncepcji. Awangarda domagała się swoich praw. Znalezienie w gąszczu nowych kierunków i modnych eksperymentów bezpiecznej drogi dla sceny o wielkiej, narodowej tradycji było zadaniem karkołomnym. A jednak się to udało. Do historii, w pełni zasłużenie, przeszedł repertuar pierwszej powojennej dyrekcji Teofila Trzcińskiego – eklektyczny, lecz wyjątkowo śmiały. Odkrył dla polskich widzów takich autorów jak Jewreinow, Claudel, Kaiser, Pirandello. Sporej odwagi wymagał zwrot ku nowym kierunkom w sztuce. W 1921 roku Trzciński umożliwił debiut jednemu z największych polskich artystów XX wieku, Stanisławowi Ignacemu Witkiewiczowi – Witkacemu. Prapremiera jego groteskowego i pełnego absurdu Tumora Mózgowicza spowodowała, prócz nielicznych głosów uznania, falę ataków ze strony krytyki. Niezrażony tym Trzciński nadal poszukiwał nowości. Jako jedyny w Polsce konsekwentnie wystawiał ekspresjonistów i współpracował ze znakomitymi scenografami – kubistami, konstruktywistami, kolorystami. W nowoczesny sposób realizował klasykę – w 1923 roku po raz pierwszy w Krakowie wystawił plenerową, monumentalną inscenizację – Odprawę posłów greckich J. Kochanowskiego na dziedzińcu wawelskim. Jego następca, Zygmunt Nowakowski, zdecydował się na próbę zmiany programu artystycznego, stawiając na przedstawienia popularne, widowiskowe, zarazem stojące na najwyższym poziomie. Krakowiacy i górale W. Bogusławskiego, Turandot C. Gozziego czy Balladyna J. Słowackiego biły rekordy kasowe. Z kolei Juliusz Osterwa – artysta obdarzony niezwykłą charyzmą – w czasie trzyletniej dyrekcji postawił na ambitny repertuar, przyczynił się do udoskonalenia zespołu, a co najważniejsze – zaprezentował swoje największe kreacje aktorskie. Organizował regularne przedstawienia dla młodzieży, przyczyniając się do wychowania całego pokolenia krakowskich teatromanów.

[madohora]

Fasada ujęta w dwa ryzality zwieńczone alegorycznymi postaciami: z lewej Poezja, Dramat i Komedia (autor: Tadeusz Błotnicki), z prawej Muzyka, Opera i Operetka (autor: Alfred Daun). Poniżej gzymsu znajdują się alegoryczne popiersia Wesołości i Smutku (autor: Mieczysław Zawiejski). Na froncie fasady widnieje napis „Kraków narodowej sztuce”. Na szczycie znajdują się posągi młodzieńca w kontuszu (Tadeusz) i młodej kobiety w szlacheckim stroju (Zosia) autorstwa Michała Korpala.

[madohora]

Straszewski Florian (ur. 1766 w Koczmerowie, zm. 1847 w Krakowie) – obywatel ziemski, społecznik, współtwórca krakowskich Plant. Mieszkał w domu własnym przy ul. Brackiej 9, członek Senatu krakowskiego, Komitetu do spraw Upiększania Miasta, współinicjator usypania kopca Kościuszki, członek Komisji Włościańskiej, przez pewien czas dzierżawca krakowskiej loterii liczbowej. Od 1822 roku (roku rozpoczęcia robót przy zakładaniu Plant) członek Komitetu Ekonomicznego, zajmujący się stroną finansową budowy Plant, osobiście kierował robotami, zbierał fundusze, często wypłacał robotnikom z własnej kieszeni. Losowanie loterii przebiegało w sposób następujący: na fasadzie kamienicy Hetmańskiej przy Rynku Głównym, między 1 a 2 piętrem wisiał ogromny drewniany herb Krakowa. Tarcza herbowa u dołu miała 5 otworów. Co środę w południe, kamienicę oblegały tłumy wpatrzone w te otwory. Punktualnie o godz. 13 w dziurach tych umieszczano wyciągnięte z koła szczęścia wygrywające numery – pięć ze stu. Fortunę w ten sposób zdobytą przeznaczył Straszewski na cele społeczne. W 1838 Florian Straszewski dostał medal za ofiarę i trudy w upiększaniu miasta. Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 17

[madohora]

[madohora]

Miejscem ćwiczeń mieszczan krakowskich był tzw. Celestat – pierwotny istniał na wschodnich obrzeżach miasta (za Bramą Mikołajską), a w XVI w. przeniesiono go do międzymurza obok Bramy Mikołajskiej – tu mieścił się aż do pożaru w 1794. Już w XV w., jak wspomina Długosz, celem, do którego strzelano, był kur, co pozostało niezmienione aż po dzień dzisiejszy. Zmieniała się jedynie broń, jakiej do tego używano – pierwotnie zapewne były to łuki, potem kusze (miniaturę przedstawiającą takie strzelanie zawiera Kodeks Behema z 1505), dopiero od końca XVI w. broń palna.

[madohora]

Po III rozbiorze Polski i włączeniu Krakowa w granice państwa habsburskiego, Krakowskie Bractwo Kurkowe istniało już tylko formalnie przez kilka lat (ostatni wpis w księdze protokołów pochodzi z 1807). Jego działalność całkowicie zamarła, Wojciech Bartynowski (starszy Bractwa) wywiózł na Węgry najcenniejsze pamiątki Bractwa, w tym srebrnego kura. Pamiętano jednak o organizacji – dlatego, gdy powstała Rzeczpospolita Krakowska, z czasem udało się doprowadzić również do odnowienia bractwa kurkowego; początkowo jako charytatywnego Towarzystwa Amatorów Strzelnictwa (które miało pomóc w zwalczaniu skutków epidemii cholery). 19 lipca 1831 bractwo kurkowe zostało oficjalnie reaktywowane, a jego tymczasową siedzibą stał się dawny pałac królewski w podkrakowskim Łobzowie. W 1832 przygotowano projekt nowego statutu bractwa, który został zatwierdzony przez Senat – organizacja została zarejestrowana pod nazwą Towarzystwo Strzeleckie Krakowskie

[madohora]

W końcu XIX w. obszar Ogrodu Strzeleckiego uległ zmniejszeniu – bracia kurkowi myśleli o nabyciu nowego terenu poza miastem i w tym celu sprzedali część Ogrodu; plany zakupu nowej parceli nie zostały jednak zrealizowane. Po raz kolejny natomiast przebudowano zabudowania Celestatu, wznosząc strzelnicę zimową oraz kręgielnię (1911).

[madohora]

Odzyskanie Celestatu nastąpiło dopiero w 1991, przy czym po jego odrestaurowaniu został on przekazany przez Towarzystwo w formie dzierżawy Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa z przeznaczeniem na ekspozycję pamiątek bractwa kurkowego (uruchomiona została w 1997), zaś siedzibę Towarzystwa uruchomiono w odzyskanym także budynku przy ul. Topolowej 3. Park Strzelecki został udostępniony mieszkańcom miasta i wyremontowany z funduszy miejskich.

[madohora]

Dnia 19 XI 1969 kard. Karol Wojtyła poświęcił Kaplicę Akademicką, urządzoną w podziemiach bazyliki. W 1969 r. w przedsionku bazyliki umieszczono tablicę: „Jezuici polscy – ofiary terroru hitlerowskiego 1939–1945” z nazwiskami 74 jezuitów. Poświęcił ją generał jezuitów Ojciec Pedro Arrupe (26 V 1969). W latach 1978–1989 na miejsce witraży zniszczonych w czasie okupacji wstawiono nowe wg projektu Jerzego Skąpskiego. Przed bazyliką od strony zach. znajdują się 2 tablice: z okazji 25-lecia powstania Solidarności oraz „Pamięci ofiar stanu wojennego” (1981). W 1994 r. przy filarze z prawej strony umieszczono relikwie bł. Jana Beyzyma SJ (1850–1912), apostoła trędowatych na Madagaskarze, wyniesionego na ołtarze przez Jana Pawła II podczas Mszy św. na Krakowskich Błoniach 18 VIII 2002 r. Kompozycja rzeźbiarska wykonana w brązie jest dziełem Czesława Dźwigaja

[madohora]

Barbakan (zwany też Rondlem) – Barbakan, najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich Krakowa. Znajduje się na Plantach, przed Bramą Floriańską, po południowej stronie ul. Basztowej.

[madohora]

[madohora]

Zaleski był jednym z pierwszych polskich poetów romantycznych. Debiutował poematem Duma o Wacławie w 1819 r. Styl jego poezji Maurycy Mochnacki określał mianem „brylantowego”. W późniejszych lirykach prezentował się jako wcielenie ruskiego wieszcza Bojana, znanego ze staroruskiego poematu „Słowo o wyprawie Igora”. W ujęciu Zaleskiego „wieszczenie” polegało na proklamowaniu idei panslawizmu w oparciu o federacyjną strukturę I Rzeczypospolitej oraz Kościoła katolickiego.

[madohora]

Spomnienie

Na dolinie u jeziora,
Szumi gaik — kwitnie niwa,
Na modrzewiu słowik śpiéwa
Od wieczora do wieczora —

Tam upływał czas mój miły,
Tam na różach kiedym śniła,
Pieśń słowika mnie uspiła
I sny słodkie się roiły.

Rankiem biegłam, hoża, skora,
Czy mój słowik zawsze śpiéwa,
Czyli zawsze kwitnie niwa,
Na dolinie — u jeziora.

Gdzież dziś róże woniejące!
Ta ostatnia co została,
Woni zawsze choć zwiędniała
Jak na niwie, jak na łące.

Jako woni zwiędłéj róży,
Tak i szczęścia i rozkoszy,
Nic pamiątki nie rozprószy,
Aż do grobu wiernie służy.

Moja przeszłość jest to wczora;
Dotąd czuję, dotąd słyszę,
Śpiew słowika, gaju ciszę,
Na dolinie — u jeziora

[madohora]

Jan Matejko w młodości przeżył bombardowanie Krakowa przez Austriaków podczas Wiosny Ludów w kwietniu 1848, a później powstanie styczniowe. Pod wpływem narodowych klęsk postanowił porzucić malarstwo religijne, które uważał za swoje powołanie, i poświęcił się prawie wyłącznie malarstwu historycznemu. Sama historia była jego obsesją. Nie potrafił o niej pisać ani opowiadać, więc ją malował. Zarzucano mu swobodne podejście do historii. Sam Matejko traktował swoje obrazy jako głos w polemice dotyczącej przeszłości i przyszłości kraju, a nie wyraz ideologii. Drugą pasją Matejki był kraj. Był on zagorzałym patriotą. Dofinansowywał miasto, biednych i kulturę, pokazując swoje obrazy za darmo lub przekazując je państwu. Prace jego były od tej pory analizowane w ramach przekazu ideowego.

Matejko często umieszczał na swoich płótnach osoby, których w danym miejscu nie było (np. Kołłątaj i gen. Wodzicki na obrazie Bitwa pod Racławicami), bo nie chodziło mu o przedstawienie faktu, lecz danie syntezy historiozoficznej. Mimo krytyki historyków, wiele wydarzeń historycznych w publicznej świadomości funkcjonuje tak, jak przedstawił je na swych dziełach malarz.

[madohora]

POMNIK MATEJKI

[madohora]

Pomnik został postawiony w 1910 r. dla upamiętnienia pięćsetnej rocznicy bitwy z zakonem krzyżackim. Ufundował go wybitny kompozytor i polityk Ignacy Jan Paderewski, który to dzieło ?Praojcom na chwałę ? braciom na otuchę?, jak można przeczytać na cokole monumentu. Powstaniu pomnika towarzyszył spór o miejsce jego lokalizacji. Proponowano Wawel, plac św. Ducha (zwolennikiem tej lokalizacji był Paderewski), plac przed kościołem Bernardynów i plac Matejki. Za tą ostatnią kandydaturą przemawiała bliskość murów obronnych, odpowiadających swoim charakterem stylowym epoce wczesnojagiellońskiej. Tam też pod koniec kwietnia 1910 roku położono kamień węgielny pod pomnik. Budowa monumentu odbywała się w warunkach konspiracji. Nawet Wiwulski wykonywał szczegółowe szkice detali pomnika, nie wiedząc o ich ostatecznym przeznaczeniu. Prawdę poznał na początku 1909 roku. Granit na cokół pochodził z kamieniołomów w Vanevick w Szwecji, które posiadała firma Le Granit z Abainville pod Gondrecourt we Francji. Granit ze Szwecji do Polski wieziono najpierw koleją, a następnie żaglowcem przez Bałtyk do Szczecina. Stamtąd wieziono go ponownie koleją do Krakowa. Prace nad konnym posągiem Jagiełły prowadził Wiwulski w Paryżu. Nagła choroba artysty spowodowała czasowe przerwanie tych prac. Ponieważ mijał już ostateczny termin oddania modeli gipsowych do odlania w brązie, postanowiono posłać do odlewni pozostałe figury pomnika, a posąg Jagiełły w odpowiednio spatynowanym na brąz i utwardzonym modelu gipsowym przekazać do Krakowa. Po spełnieniu roli zastępczej podczas odsłony, miał być on wymieniony na rzeźbę z brązu. Odlewy rzeźb zostały wykonane w starej i znanej francuskiej firmie Malleset. Nawet tam jeszcze ukrywano prawdziwe przeznaczenie pomnika, głosząc, że jest on przeznaczony dla jednego z miast szwajcarskich. Pod koniec czerwca 1910 roku brązowe elementy pomnika wysłano z Paryża przez Szwajcarię do Krakowa. Wieziono je w siedmiu specjalnie skonstruowanych wagonach o obniżonych dnach. Koszt całego monumentu wyniósł pół miliona koron. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano 15 lipca 1910 r. o godzinie 12 w południe. W uroczystości wzięło udział 150 tysięcy przyjezdnych gości i licznie zgromadzeni mieszkańcy Krakowa. Podczas odsłonięcia głos zabrali marszałek Sejmu Krajowego Stanisław Badeni, prezydent Krakowa Juliusz Leo i fundator pomnika Ignacy Jan Paderewski, który w swoim przemówieniu powiedział m.in.: Quote-alpha.png Dzieło, na które patrzymy, nie powstało z nienawiści. Zrodziła je miłość głęboka Ojczyzny, nie tylko w jej minionej wielkości i dzisiejszej niemocy, lecz i w jej jasnej, silnej przyszłości. Zrodziła je miłość i wdzięczność dla tych przodków naszych, co nie po łup, nie po zdobycz szli na pole walki, ale w obronie dobrej, słusznej sprawy zwycięskiego dobyli oręża [...] Pragniemy gorąco, by każdy Polak i Litwin każdy, z dawnych dzielnic Ojczyzny, czy zza Oceanu, spoglądali na ten pomnik jako na znak wspólnej przeszłości, świadectwo wspólnej chwały, zapowiedź lepszych czasów, jako na cząstkę własnej, wiarą silnej duszy [...] Prastarej, ukochanej stolicy naszej oddajemy to dzieło we władanie wieczyste. Podczas II wojny światowej pomnik był systematycznie burzony od listopada 1939 r. do kwietnia 1940 r. Cokół pomnika wysadzono dynamitem, zdemontowane, zniszczone figury wywieziono w głąb Niemiec. 28 stycznia 1945 r. podjęto spontaniczną uchwałę o odbudowie pomnika. W miejscu gdzie stał monument ustawiono bloki granitowe ocalałe z oryginalnego cokołu z płytą upamiętniającą istnienie pomnika. W 1972 r. powołano Komitet Odbudowy Pomnika Grunwaldzkiego. W oparciu o istniejący miniaturowy model pomnika przechowywany w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa oraz przedwojenne fotografie Marian Konieczny odtworzył pomnik. 16 października 1976 r. ponownie znalazł się on w swoim dawnym miejscu. Tym razem cokół pomnika wykonano z granitu sprowadzonego z okolic Szklarskiej Poręby. Odlewy figur wykonano w Gliwicach. 10 września 2010 r. ponowne odsłonięcie pomnika

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. W latach 1565–1566 w pobliżu Bramy Floriańskiej zbudowany został Arsenał Miejski. W XVI w. mieściły się w Bramie stajnie miejskie. W 1694 r. przeprowadzony został jej gruntowny remont.
Pierwotny wygląd Bramy i jej barbakanu (1857)

Na początku XIX wieku planowano zburzyć mury. W ich obronie stanął prof. Feliks Radwański, który pisał: „Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom”[2]. 13 stycznia 1817 r. Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu dla potomnych fragmentów średniowiecznej fortyfikacji. Zachowano więc części murów, w tym Barbakan i Bramę Floriańską.

W roku 1882 ocalono Bramę przed wyburzeniem po raz drugi. Uczynił to książę Władysław Czartoryski. Postanowił utworzyć w baszcie nad bramą, rodową kaplicę Czartoryskich. Rada miasta wyraziła zgodę pod warunkiem, że brama i baszta będą miały wygląd taki jak w połowie XVIII wieku. W 1889 ukończono kaplicę i konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski.

Ponownie rozebranie bramy planowano na początku XX wieku, gdy w mieście uruchamiano tramwaj elektryczny. Linia miała biec przez bramę, ale tramwaj nie mieścił się w niej. Ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd i bramę ocalono.

[madohora]

[madohora]

Nr 6. Kamienica „Pod Okiem Opatrzności” – nazwa pochodzi od jej godła, została zbudowana w 1835 r. na miejscu zawalonej w XVIII w.

[madohora]

Nr 11. Kamienica „Pod Aniołkiem” – na jej fasadzie znajduje się płaskorzeźba anioła, zdobi ją też attyka. Wewnątrz znajdują się gotyckie i renesansowe kasetonowe stropy, portale, szafy w ścianach, polichromie i wielkie piwnice. W kamienicy tej w 1837 r. urodził się komediopisarz Michał Bałucki.

[madohora]

Nr 17. Kamienica „Molendowska” – pierwszym znanym z nazwiska właścicielem był Krzysztof Trecjusz, sekretarz królewski (na dworze Stefana Batorego) i przewodniczący gminy kalwińskiej. W XVI wieku pani Kotlicka prowadziła w pięknych gotyckich piwnicach znaną winiarnię (i pewno zajazd). Od połowy XVII w. przez sto lat kamienica należała do rodziny Molendów, pasamoników. Z końcem XIX wieku właścicielem stał się Anastazy Froncz, znany kupiec krakowski[1] i automobilista. Jemu kamienica zawdzięcza współczesny wygląd (elewacje i tympanon od Floriańskiej) oraz wiele istotnych zmian wewnątrz. Po jego śmierci w 1940 roku, kamienica przechodzi w ręce licznych spadkobierców i podupada. Od 1997 roku ponownie w rękach jednego właściciela, który prowadzi pensjonat TRECIUS.

[madohora]

Nr 26. Kamienica posiada (między dwiema potężnymi szkarpami) portal z unikatowym w Krakowie trójkątnym przyczółkiem w górnej części.

[madohora]

Nr 45. Kamienica Bełzowska, w której znajduje się cukiernia „Jama Michalika”. Założona przez lwowskiego cukiernika Jana Michalika, stała się w pierwszych latach XX w. siedzibą artystycznego kabaretu „Zielony Balonik”.

[madohora]

[madohora]

Nowe, gotyckie sukiennice wystawił król Kazimierz III Wielki przed 1358. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady. Przypominały one już kształtem obecne sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła.

[madohora]

Ludwik Karol Teichmann także: Teichmann-Stawiarski (ur. 6 września 1823 w Lublinie, zm. 24 listopada 1895 w Krakowie) – polski lekarz anatom, odkrywca nowej drogi badań w medycynie sądowej (kryształków heminy, zwanych kryształkami Teichmanna), kalwinista.

[madohora]

[madohora]

SUKIENNICE OBECNIE

[madohora]

Pomnik Adama Mickiewicza (przez krakowian zwany potocznie „Adasiem”) – pomnik znajdujący się w Krakowie po wschodniej stronie Rynku Głównego, pomiędzy Sukiennicami a wylotem ulicy Siennej.

[madohora]

Obecnie pomnik jest ulubionym miejscem spotkań krakowian i turystów. To najczęściej fotografowany i najbardziej rozpoznawany pomnik Krakowa. Podczas trwania Euro 2012, pomnik był przystrajany kotylionem w barwach narodowych Polski oraz Holandii, Anglii lub Włoch, w dniach kiedy grały one swoje mecze na mistrzostwach. Drużyny narodowe Holandii i Anglii miały bazy w Krakowie, drużyna Włoch w Wieliczce.

[madohora]

Niewiele słów pozostaje mi do powiedzenia na po równanie postaci, będącej w projekcie p. Rygiera, z figurą w pomniku. Figura, w projekcie naszkicowana*), jest przedewszystkiem wcale inną. Nasamprzód: stoi inaczej, bo na prawej nodze, a lewa jest wyciągnięta; płaszcz jest lżejszy, nie tak długi; sylweta wdzięczniejszą i z pe wną, że tak rzekę, finezyą wyszukana. Wieniec laurowy leży u stóp figury, to jest na swojem miejscu, gdzie zwykliśmy składać wieńce, kwiaty posągom lub osobom przez nas uwielbianym. Jak posągowa postać Mickiewi cza, tak i w projekcie naszkicowana nie olśniewa ani portretowem podobieństwem, ani nie imponuje skończeniem formy — kształtu. Jak jedna, tak i druga jest — szki cem. Tylko, że w posągu odnajdujemy szkic — szkic duży, ale nie wielki! Niedostateczny, nie wyczerpujący to, i może zbyt pobieżny przegląd figury, która z pewnością znajdzie ocenę gruntowniej sza, pióra zdolniejszego odemnie kry tyka. Przeciążyłbym i przeszedłbym z góry zakreślone granice niniejszego studyum, gdybym rozwodził się sze rzej lub szczegółowiej nad indywidualnością, odrębno ścią techniki, nad szerokim sposobem modelowania, co, wszystko razem, stanowi tylko dodatnią cechę artysty— stanowi oryginalność. Uważny czytelnik odnajdzie to między wierszami, a jeśli gdzie uniósł piszącego zapał krytyka, to tylko dowodem jest, jak trudno utrzymać się na stanowisku spokojnem

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Początki: XIV – XV wiek

Krakowski ratusz wzniesiony został na przełomie XIII i XIV wieku, najstarsza informacja źródłowa o ratuszu pochodzi z 1313 lub 1316 roku. W latach 1397–1399 wzniesiono Dom Notariusza. W drugiej połowie XIV wieku w wyniku przebudowy ratusz zyskał trzecią kondygnację, a także blendowane szczyty ze sterczynami, ośmioboczne wieżyczki na narożnikach, arkadowy ganek-loggia od wschodu, pełniący rolę trybuny

[madohora]

[madohora]

Obecnie wejścia do wieży strzeże para lwów, z pocz. XIX wieku, pochodzących z klasycystycznego pałacu Morstinów w Pławowicach. U wejścia zachował się gotycki portal z herbem Krakowa i godłem Polski.

Na parterze w sali która służyła niegdyś do przechowywania zasobnego skarbca i insygniów władzy rajców znajduje się zestaw 14 gmerków z 1444 roku, będący europejskim unikatem.

Do górnych pomieszczeń wieży prowadzi wąska i stroma klatka schodowa z 110 kamiennymi stopniami. Sala na 1 piętrze należy do najpiękniejszych wnętrz gotyckich Krakowa Ostatnia restauracja przywróciła jej krzyżowo-żebrowe sklepienie oraz odsłoniła resztki polichromii i złoceń. Można tutaj oglądać reprodukcje widoków dawnego krakowskiego ratusza.

Sala na 2 piętrze ma drewniane kasetonowe sklepienie oświetlona jest trzema ostrołukowymi oknami. W ściany o ceglanym wątku wmurowano kamienne elementy architektoniczne znalezione w trakcie remontu wieży. W sali prezentowane są rekonstrukcje średniowiecznych strojów mieszczańskich.

W pomieszczeniu na 3 piętrze znajdują się archiwalne fotografie autorstwa między innymi Ignacego Kriegera. Na ostatnim, 4 piętrze atrakcję stanowi stary mechanizm zegarowy ufundowany w 1967 przez Izbę Rzemieślniczą w Krakowie.

W piwnicach pierwotnie działała Piwnica Świdnicka oraz więzienie. Po odgruzowaniu i adaptacji w latach 60-tych XX wieku kawiarnia, w latach 1983–1995 Teatr Satyry „Maszkaron” tworząc tutaj swoją małą scenę o charakterze komediowo-kabaretowym. a po kolejnym remoncie przeprowadzonym w latach 1997-1998 pomieszczenia oddano „Scenie pod Ratuszem” krakowskiego Teatru Ludowego

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO JERZEGO - na Wawelu. Nie wiadomo kiedy został wybudowany, kościół został odbudowany przez Kazimierza Wielkiego. W 1347 roku został opuszczony. W 1858 roku wyburzony a teren przeznaczono pod Szpital Wojskowy.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA - po 1611 roku zbudowany dla Karmelitów Bosych. W 1797 roku zamieniony na kaplicę dla więźniów a potem na magazyn. W 1872 roku przerobiony na sąd karny przy ulicy Poselskiej.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO ROCHA - stał przy ulicy Szpitalnej, obok szpitala dla studentów, przerobionego dla szpitala dla dziadków i babek obsługujących Kościół Mariacki. Kościół został zburzony w XVIII wieku.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO TOMASZA - stał obok kościoła Świętej Trójcy. Obok kościoła położony był budynek szkoły parafialnej i dom wikariuszy. Kościół w 1567 roku był już tak zniszczony, że uzyskano zezwolenie na jego wyburzenie. W miejscu kościoła postawiono dwie kamienice.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ZOFII - w ogrodzie nad sadzawką Św. Stanisława przy Skałce gdie był cmentarz dla parafii Św. Michała w XIV wieku istniał kościółek Świętej Zofii. Został zburzony w końcu XVIII wieku.

[madohora]

Wedle tradycji w tym miejscu miał głosić kazania św. Wojciech, a na pamiątkę tego wydarzenia miał powstać drewniany kościółek. Podczas badań archeologicznych odsłonięto pod obecną budowlą relikty wcześniejszej, murowanej, z przełomu X i XI wieku. Obecna romańska świątynia powstała w 2. połowie XI lub na początku XII wieku. W 1404 roku, dzięki bp. Piotrowi Wyszowi Radolińskiemu, kościół został prebendą uniwersytecką. W 1453 wygłaszał tu swoje kazania Jan Kapistran. Na początku XVII w. budowla uległa barokizacji: podwyższono ściany kościoła, całość budowli nakryto kopułą, wytynkowano romańskie mury oraz wybudowano od strony zachodniej nowe wejście. Przebudową kierowali prof. Walenty Fontana oraz ks. Sebastian Mirosz. W 1711 roku dobudowano zakrystię, w 1778 – kaplicę bł. Wincentego Kadłubka.

[madohora]

[madohora]

Budowla jest jednonawowa z kaplicami bocznymi i transeptem i prosto zamkniętym prezbiterium. Nawa jest sklepiona kolebkowo z lunetami, a nad jej skrzyżowaniem z transeptem wznosi się ośmioboczna kopuła z tamburem. Kaplice połączone są ze sobą przejściami, dzięki czemu przypominają nawy boczne i dlatego ten kościół często mylony jest z trójnawowym. Kaplic jest 6, w tym 2 sklepione kopułami. Wezwania kaplic to:

Kaplica św. Piotra w Okowach
Kaplica św. Katarzyna Aleksandryjskiej (z kopułą)
Kaplica św. Sebastiana
Kaplica św. Jana Chrzciciela
Kaplica Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (z kopułą)
Kaplica św. Józefa

Dodatkowe kaplice są urządzone są w transepcie:

Kaplica Adoracji Chrystusa zdjętego z krzyża (w północno-zachodnim ramieniu transeptu)
Kaplica św. Jana Kantego (w południowo-wschodnim ramieniu transeptu).

Bogaty wystrój wnętrza (w tym nastawy ołtarzowe) jest zaprojektowany i wykonany przez Baltazara Fontanę, obrazy malowali Karol Dankwart, oraz Karol i Innocenty Monti. Kościół uchodzi za jedną z najpiękniejszych budowli barokowych w Polsce.

[madohora]

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – zabytkowy parafialny kościół rzymskokatolicki położony przy ulicy Grodzkiej 52a, w Krakowie. Znajduje się po wschodniej stronie placu św. Marii Magdaleny, obok kościoła św. Andrzeja. Od 1830 roku służy parafii Wszystkich Świętych.

[madohora]

Prezbiterium
Przy północnej ścianie prezbiterium znajduje się nagrobek biskupa Andrzeja Trzebickiego z końca XVII wieku ufundowany wujowi przez dziekana krakowskiego Kaspra Cieńskiego[6], a przy południowej – obraz przedstawiający Wszystkich Świętych pędzla Szymona Czechowicza z 1763 roku przeniesiony z dawnego kościoła Wszystkich Świętych.

[madohora]

[madohora]

Kościół zbudowano w latach 1079–1098, z fundacji palatyna Sieciecha. Był główną świątynią osady Okół. Znajdował się początkowo pod patronatem benedyktynów z opactwa w Sieciechowie, a potem z Tyńca. Być może początkowo nosił wezwanie św. Idziego. Według Długosza broniła się tutaj ludność Okołu przed Mongołami w 1241. W 1243 Konrad Mazowiecki podczas walk o tron krakowski otoczył kościół fosą i wałem. Ponowny najazd tatarski z 1260 spowodował prawdopodobnie częściowe zniszczenie świątyni.

W 1320 kościół otrzymały klaryski, dotąd mające swoją siedzibę w Grodzisku pod Skałą. Wybudowano wówczas dla nowych lokatorek zabudowania klasztorne z fundacji króla Władysława Łokietka. Kościół kilkakrotnie padał ofiarą pożarów, nie spowodowało to jednak poważniejszych zmian w wyglądzie zewnętrznym (poza dodaniem barokowych hełmów wież i portalu od strony północnej), ale w XVIII w. dokonano gruntownej barokizacji wnętrza (prace prowadzić tu mieli Baltazar Fontana – dekoracja stiukowa i polichromia, oraz być może Franciszek Placidi – ołtarz).

[madohora]

Kościół Świętego Andrzeja istniał w tym miejscu już w XI wieku. W 1320 roku oddano ten kościół siostrom Klaryskom. Zarówno klasztor jak i kościół ulegały licznym przebudowom. Mimo licznym zmianom kościół zachował swój pierwotny wygląd. Zbudowany w stylu bizantyjskim. Kościół przez pewien czas służył także jako forteca. Podczas najazdu tatarskiego schroniły się w nim rodziny Krakowskie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kościół gotycki został zbudowany w pierwszej połowie XIV w. Początkowo znajdował się pod patronatem benedyktynów, potem dominikanów. Z czasem budowla obrosła szeregiem XVII- i XVIII-wiecznych przybudówek, z których dużą część rozebrano w XIX w. Około roku 1905 Rada Miejska Miasta Krakowa - w ramach architektonicznego porządkowania ulic miasta - podjęła decyzję o wyburzeniu znajdujących się w złym stanie zabytkowych obiektów przylegających do kościoła, co doprowadziło do głośnego sporu ze środowiskiem miłośników zabytków Krakowa. Sprzeciw zgłosili m.in.: Stanisław Wyspiański, Leon Wyczółkowski, Konstanty Laszczka, Stanisław Tomkiewicz, Jerzy Mycielski, Marian Sokołowski, Józef Muczkowski, Leonard Lepszy, Klemens Bąkowski i Stanisław Krzyżanowski. Zatarg został zażegnany, dzięki interwencji Helferta, prezydenta Najwyższej Komisji Centralnej w Wiedniu, który pismem z dn. 24 listopada 1905 r. wywarł nacisk na prezydenta Krakowa i spowodował w konsekwencji uchylenie uchwały Rady Miejskiej. Prawdopodobnie był to też efekt zakulisowych działań prof. hr. Mycielskiego, którego łączyła przyjaźń z następcą tronu arcyksięciem Franciszkiem Ferdynandem. Ostatecznie więc częściowo zburzono otaczające kościół rudery, pozostawiając jedynie XVIII-wieczny dom z dachem łamanym. Wtedy też powstały podcienia łączące ów dom z kościołem. Stojące w sąsiedztwie świątyni od strony ul. Grodzkiej dwie duże kamienice zostały zburzone z polecenia władz niemieckich podczas okupacji w ramach urbanistycznego "porządkowania" przez okupanta otoczenia Wawelu

[madohora]

[madohora]

puk...puk a urząd zamknięty

[madohora]

[madohora]

Wawel do połowy XI wieku

Według badań archeologicznych ślady pierwszego osadnictwa datuje się na środkowy paleolit, około 100 tys. lat p.n.e. Jako osada położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych szybko się rozwijał. Wawel był prawdopodobnie jednym z ośrodków władzy plemienia Wiślan, których organizacja państwowa powstała na przełomie VIII i IX wieku. O ich legendarnych władcach Kraku i Wandzie, mających żyć w VII i VIII wieku, wspomniał XIII-wieczny kronikarz Wincenty Kadłubek. W X wieku ziemie Wiślan, i tym samym Kraków, weszły w skład powstającego państwa polskiego.

W 1000 roku zostało utworzone biskupstwo krakowskie, czego konsekwencją była budowa katedry – siedziby biskupa. Jednak ze względu na toczące się walki z cesarstwem, budowę prawdopodobnie rozpoczęto dopiero po zawarciu pokoju w Budziszynie, czyli około lat 20 XI wieku. Ze względu na bardzo nikłe pozostałości po pierwszej katedrze, nazywanej czasem „Chrobrowską” i pomimo trwających od dawna badań archeologicznych, nie udało się zrekonstruować jej wyglądu. Do lat 80 relikty kościoła św. Gereona utożsamiane były właśnie z pierwszą katedrą, ale teza ta, wysunięta przez Adolfa Szyszko-Bohusza, została odrzucona przez nowsze badania. Także co do momentu zniszczenia katedry nie ma zgodności – przypuszcza się, że mogło się to stać podczas najazdu księcia Brzetysława I w latach 40 XI wieku lub podczas pożaru w latach 80.

Oprócz katedry na wzgórzu istniały także inne zabudowania. Pierwsze odnalezione szczątki po budowlach drewnianych pochodzą z IX wieku, a kamienne – z przełomu X i XI wieku. Z tego okresu pochodzą pozostałości przedromańskich budowli murowanych, takich jak:

Rotunda Najświętszej Marii Panny, prawdopodobnie z przełomu X i XI wieku
kościół św. Jerzego, przebudowywany w późniejszych okresach
rotunda przy bastionie Władysława IV, być może baptysterium
czworokątna budowla z korytarzykiem z przełomu X i XI wieku, o nieznanym przeznaczeniu, być może grobowiec
kościół B (rotunda z dwiema absydami)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W dwudziestoleciu międzywojennym, tuż po odzyskaniu niepodległości, polskie władze centralne uznały wawelski zamek za gmach reprezentacyjny Rzeczypospolitej do użytku Naczelnika Państwa, a następnie dla Prezydenta RP.

Uchwałą zaś Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 krakowski zespół urbanistyczny na Wawelu stał się jedną z oficjalnych rezydencji Prezydenta RP (do dzisiaj zachował się apartament Prezydenta RP Ignacego Mościckiego). Do dziś nie istnieje taki akt prawny, wydany przez władze niepodległej Rzeczypospolitej (nie licząc decyzji stalinowskiej KRN, ustanawiającej na Wawelu muzeum), który znosiłby ten zapis.

[madohora]

[madohora]

Kamienica nr 1 (Pałac Samuela Maciejowskiego)

Pałac ten został wzniesiony w latach 1531–1532 przez kanonika Samuela Maciejowskiego (późniejszego biskupa) na miejscu drewnianego domu, zwanego kaplicą św. Grzegorza i południowo-zachodniego odcinka pierwotnej ulicy Senackiej.
Zbudowany został na rzucie kwadratu ze strzelnicami w ścianach, jako budynek piętrowy dwutraktowy z sienią na osi i galerią arkadową od strony dziedzińca, gdzie odkryto arkadowy podcień – dzieło Bartłomieja Berrecciego lub jego szkoły. Pałac był odnawiany na przełomie XVII i XVIII w. oraz w końcu XVIII w. Do końca XVIII w. był rezydencją kanoniczą – są zachowane między innymi polichromie z XVIII w. i barokowy portal hermowy, który powtarza z pewnymi uproszczeniami formy portalu z ul. św. Jana 20. Posiada identyczny wykrój arkady o analogicznym profilu, ukośnie ustawione pilastry z hermami atlantowymi (męskie, brodate postaci w typie antycznym) podtrzymujące gzyms w formie nadwieszonego łuku „w ośli grzbiet” z uskokami. Na przełamanych częściach gzymsu ponad pilastrami ustawione są dekoracyjne wazony. Następnie budynek przy ul. Kanoniczej 1 został przejęty przez władze krakowskie na Inkwizytoriat (budynek główny) i więzienie (oficyna). W XVI w. od strony dziedzińca pałac posiadał renesansową, arkadową loggię. Przed 1854 architekt August Plasqude nadbudował drugie piętro i zaprojektował fasadę – nadało to budynkowi obecny wygląd. Obecnie w kamienicy przy ul. Kanoniczej 1 mieści się Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, Podyplomowe Studium Konserwacji Zabytków Architektury i Urbanistyki również Politechniki Krakowskiej, a także Kawiarnia „Inkwizytor”.

[madohora]

[madohora]

KRAKÓW KANONICZA 4

[madohora]

Kamienica nr 6 (Dom Rycerski)
Gotycki dom rycerski, powstał w XIV w. na dawnych kramach placu Okołu, jako jednotraktowy, dwuosiowy, piętrowy. Jego właścicielem był rycerz Hińcza z Rogowa, kasztelan sandomierski, który darował go w 1464 Kapitule Katedralnej. Został przekształcony w 2 połowie XV w. (zachowała się między innymi gotycka kamieniarka okienna). Był odnawiany bez rozbudowy w XVII w. (polichromowany strop belkowy z 1616), w XVIII w. (portal wejściowy, polichromie ścienne) oraz w XIX w. W latach 1977–1980 wykonano remont konserwatorski. Obecnie dom ten nadal jest własnością kościelną. Od 1980 mieściły się w nim archiwum i biblioteka Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, a w dniu dzisiejszym – zakłady naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego.

[madohora]

[madohora]

Kamienica nr 18 (Pałac biskupa Floriana z Mokrska)
Dawny pałac biskupa Floriana z Mokrska, powstały w XIV wieku. Gruntownie przebudowany w latach 1560-1563, prawdopodobnie przy udziale Jana Michałowicza z Urzędowa (jemu przypisuje się portal). Obecnie siedziba Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się”.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kult św. Józefa

Kult świętego Józefa w Krakowie sięga samych początków miasta. Najstarsza, znana księga liturgiczna, znajdująca się w katedrze wawelskiej – pergaminowy kodeks w końca XI wieku – zawiera modlitwę do świętego Józefa – Żywiciela Pana. Tak w Krakowie, jak i w całym kraju powszechnie czczono świętego Józefa jako Żywiciela Pana, nawet wtedy, gdy papież Pius V w roku 1570 wprowadził wezwanie „Sponsus Beatae Mariae Virginis” czyli „Oblubieniec Najświętszej Maryi Panny”. Fakt ten jest zrozumiały w kontekście naszych dziejów. Cały kraj, a szczególnie Kraków, przechodził wiele wojen. W związku z tym szerzyły się choroby i głód, które dziesiątkowały miasto. Bardzo tragiczna sytuacja zaistniała na przełomie XVII i XVIII wieku w związku z wojnami szwedzkimi. W tym właśnie czasie magistrat Krakowa skierował do Stolicy Apostolskiej prośbę o przyznanie miastu szczególnego patronatu świętego Józefa. Ojciec święty Klemens XI pozytywnie ustosunkował się do tej prośby i w dniu 23 marca 1715 roku przyznał miastu szczególny patronat świętego Patriarchy.

[madohora]

Matka Teresa, w swym opisie początków pisze do sióstr: „My tutaj na nowej fundacji nowego i ciężkiego ubóstwa z ubogim Panem naszym doznawamy, gdyż na pierwszą kolację biednego dla posilenia nie było za co kupić. Ale Opiekun, dobry Józef św., pod którego tytułem i opieką kościół i klasztor ten zostaje, wziąwszy nas w opiekę swoją, abyśmy zawsze w przyczynie Jego ufność wielką miały – wzbudził szlachciankę, zacną panią Elżbietę Kotkowską, która nas posiłkiem chleba i wina obdarzyła, abyśmy wedle potrzeby naszej, posilenie ubogie i skromne wziąwszy, milej i wdzięczniej Odpust nasz przyszły odprawiały”.

[madohora]

Patrząc dzisiaj na wyposażenie kościoła i klasztoru, na zwyczaje i ukierunkowanie życia wewnętrznego sióstr należy stwierdzić, że pozostał on wierny przekazom swej założycielki. Liczne obrazy świętego Józefa, znajdujące się na korytarzach klasztornych, zapisy odnoszące się do świętego Józefa, stanowią widoczny dowód tego kultu i wierności w jego utrzymaniu. Modlitwy do świętego Józefa, które siostry odmawiają wspólnie i prywatnie, pieśni do świętego Józefa, znane tylko w tym klasztorze, są wyrazem głębokiej i starej kultury i pobożności tego miejsca.

[madohora]

Dowodem żywego kultu świętego Józefa są liczne wota umieszczone wokół obrazu i znajdujące się w skarbcu kościelnym, które składają wierni. Pierwsza wzmianka o ich istnieniu pochodzi już z roku 1655, a więc z okresu istnienia pierwszego kościoła, i to niedługo po jego wybudowaniu. W kronice klasztornej zapisano, że w tym roku zachowane wota przeznaczono na zrobienie kielicha do Mszy świętej, gdyż Szwedzi, rabując kościół, zabrali wszystkie kielichy. Początkowo nie robiono spisu wotów. Wierni przychodzili, składali je jako podziękowanie za otrzymane łaski, nieraz nie podając nawet bliższych szczegółów.

[madohora]

Kult świętego Józefa w kościele sióstr bernardynek jest ciągle bardzo żywy, a kościół należy do najbardziej znanych i nawiedzanych w Krakowie. O każdej porze dnia można tu spotkać modlących się wiernych: młodzież, starszych, świeckich duchowieństwo, zakonnice. Przyjeżdżają tu również czciciele świętego Józefa z odległych nieraz zakątków Polski, a także z zagranicy.

[madohora]

Klasztor założyła Teresa Zadzikówna w 1646. Mieścił się on pierwotnie w dawnym dworze Lanckorońskich, zakupionym dla potrzeb konwentu za pośrednictwem Doroty Sułkowskiej, wojewodziny rawskiej. Za klauzurą we wschodniej części klasztoru do dziś zachował się renesansowy krużganek arkadowy dawnego dworu Lanckorońskich.
Klasztor zniszczony w czasie potopu szwedzkiego odbudowano i powiększono o kolejne zabudowania dworów Tarłów i Pieniążków. Zabudowania w jednolitą całość połączyli tworząc obecny klasztor Kacper Bażanka i Franciszek Placidi.

[madohora]

Kościół Świętej Trójcy – zabytkowy kościół położony na Starym Mieście w Krakowie, przy ul. Stolarskiej 12, połączony z konwentem dominikanów. Podwójne sanktuarium: Matki Bożej Różańcowej i Świętego Jacka Odrowąża.

[madohora]

Od 1957 roku kościół posiada godność bazyliki mniejszej.
19 października 2016 roku w bazylice odbyły się msza żałobna i pożegnanie z reżyserem filmowym Andrzejem Wajdą
W styczniu 2018 roku rozpoczęła się kompleksowa renowacja wnętrza świątyni

[madohora]

Nawa północna (lewa)

Kaplica Zbaraskich – wzniesiona w miejscu kaplicy św. Katarzyny Sieneńskiej z fundacji kasztelana krakowskiego Jerzego Zbaraskiego w latach 1628-33 jako mauzoleum rodowe. Budowniczymi byli przypuszczalnie bracia Andrea i Antonio Castello, a projektantem przypuszczalnie Constante Tencalla[6]. Kaplica wznosi się na planie prostokąta i nakryta jest kopułą o rzucie eliptycznym. Wnętrze wykonano z czarnego marmuru. Naprzeciw wejścia znajduje się ołtarz z obrazem Teodora Baltazara Stachowicza ukazującym wizję św. Katarzyny Sieneńskiej. Po obu stronach obrazu stoją posągi św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Katarzyny Sieneńskiej. Po prawej stronie ołtarza – nagrobek Jerzego Zbaraskiego, a po lewej – Krzysztofa Zbaraskiego. Sztukaterie wykonano około 1632 roku. Kaplicę zamyka krata z 1881 roku osadzona na marmurowej balustradzie. Kaplica jest dziełem w pełni samodzielnym i oryginalnym, które właściwie nie ma bezpośredniego pierwowzoru w Italii[6].
Kaplica św. Marii Magdaleny (Małachowskich) – wzniesiona w XV wieku; w XVI wieku nosiła wezwanie św. Jana Chrzciciela i była własnością rodziny Tęczyńskich. Od 1884 należy do rodziny Małachowskich. Znajduje się w niej neogotycki ołtarz projektu Mariana Pavoniego z obrazem św. Marii Magdaleny pędzla Władysława Bąkowskiego, obraz Uczta u Szymona Tomasza Dolabelli oraz pomnik nagrobny Małachowskich z 1884 roku.
Kaplica Jezusa Ukrzyżowanego – wzniesiona pod koniec XIV wieku z fundacji kasztelana łęczyckiego Jana Ligęzy. Nosiła niegdyś wezwanie św. Stanisława. W XVII opiekował się nią cech murarzy. Na arkadzie znajdują się fragmenty malowideł gotyckich z końca XIV wieku przedstawiające św. Katarzynę Aleksandryjską i dwóch proroków. Do wyposażenia należy neogotycki ołtarz według projektu Mariana Pavoniego z obrazem ukrzyżowanego Chrystusa pędzla Józefa Simmlera. Obok ołtarza znajduje się neogotycki relikwiarz ze szczątkami bł. Wita – XIII-wiecznego apostoła Litwy. Naprzeciw ołtarza stoi marmurowy pomnik nagrobny generała Jana Skrzyneckiego. W kaplicy odprawiane są msze w rocznicę bitwy o Olszynkę Grochowską.
Kaplica Św. Jacka – w niej, w późnobarokowym grobie umieszczonym na ołtarzu, znajdują się szczątki świętego. Ołtarz wykonał w latach 1695-1703 Baltazar Fontana. Ten sam artysta około 1700 roku ozdobił kaplicę stiukami. Wtedy też ściany pokrył polichromią Karol Dankwart. W kaplicy znajdują się też sceny z życia św. Jacka namalowane przez Tomasza Dolabella. Kaplica zamknięta jest kratą z połowy XVIII wieku.

[madohora]

Pomnik Józefa Dietla – pomnik autorstwa Xawerego Dunikowskiego znajdujący się na placu Wszystkich Świętych, przed budynkiem magistratu w Krakowie.

[madohora]

[madohora]

Mały Rynek jest dziś prostokątnym placem, od południa ogranicza go ulica Sienna, od północy - Mikołajska. Zachodnią pierzeję tworzą trzy budowle: klasztor Jezuitów, absyda kościoła św. Barbary i wikarówka kościoła Mariackiego. Przeciwna strona zajęta jest przez rząd ośmiu kamienic, z charakterystycznym tarasem ciągnącym się wzdłuż całej pierzei - kiedyś w tym miejscu znajdowały się przedproża. Plac ten jest miejscem do przyjrzenia się XVII- i XVIII-wiecznym szkarpom, którymi w tamtym okresie wzmacniano coraz bardziej podupadające kamienice.

[madohora]

• Mikołajska, dom nr 4 - Kamienica Śliwińskich choć położona administracyjnie przy ulicy Mikołajskiej, to jednak bezpośrednio jest związana z Małym Rynkiem. Wybudowano ją pod koniec XVI wieku, łącząc dwie XIV-wieczne, gotyckie kamienice.
Pod koniec XVIII wieku nadbudowano ją o drugie piętro, jednocześnie wzmacniając szkarpami, z tego czasu zachowały się późnobarokowe polichromie o roślinnych motywach. Do rodziny Śliwińskich, od których pochodzi jej obecna nazwa, należała od połowy XIX wieku. U schyłku tegoż stulecia dobudowano kolejne, trzecie piętro, oraz stworzono obecną, eklektyczną fasadę. Gruntownej restauracji dokonano w latach 1973-1987, w czasie tych prac wyburzone zostały oficyny.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ BARBARY - Jest niewielką, gotycką ceglaną świątynią, położoną przy Placu Mariackim, w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła Mariackiego. Pokrywa go dwuspadowy dach z tarasem niewidocznym całkowicie z placu, umiejscowionym od strony południowej. Obok wejścia do kościoła znajduje się ażurowy gotycki Ogrójec, powstały u schyłku XV wieku. Wnętrze kościoła jest barokowe, powstało w wyniku remontu z lat 1688-1692, natomiast samo urządzenie świątyni pochodzi z lat 1700-1767. Wewnątrz ołtarza widoczny jest XV-wieczny krucyfiks, który do 1583 roku stał na cokole na środku kościoła. Powstanie kościoła św. Barbary wiąże się z osobą Mikołaja Wierzynka, który w 1338 roku ufundował w tym miejscu kaplicę. Prawdopodobnie była to kaplica cmentarna, jako że teren obecnego placu Mariackiego do końca XVIII w. zajęty był przez cmentarz. Budowlę powiększono pod koniec XIV w., a w roku 1687 kościół został przebudowany przez jezuickiego architekta Stanisława Solskiego, który dodał od wschodniej strony absydę, podwyższył wnętrze i wykonał nowe, kolebkowe sklepienie. Od roku 1583 do czasu kasaty zakonu w 1777, kościół należał do jezuitów, potem przejęła do Kongregacja Kupiecka, a wreszcie zakon bożogrobców. Po śmierci ostatniego zakonnika z tej reguły, kościół św. Barbary z powrotem przejęli jezuici.

[madohora]

Kościół św. Barbary (niem. St. Barbara Kirche) – gotycki kościół rzymskokatolicki między Placem Mariackim a Małym Rynkiem na Starym Mieście w Krakowie. Położony obok kościoła Mariackiego. Do kościoła od strony południowej przylega dominujący na Małym Rynku budynek kurii prowincjalnej Prowincji Polski Południowej Jezuitów.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na fasadzie kościoła widnieje obraz Matki Boskiej Łaskawej pochodzący z XIX wieku.

W 2015 roku, podczas przeprowadzanych prac konserwatorskich fasady, dokonano jej przemalowania. Nastąpiła wówczas zmiana kolorystyki fasady z białej na intensywnie różową. Zmiana ta nawiązuje do barokowej kolorystyki fasady.

[madohora]

Świątynię w 1263 roku ufundował książę Bolesław Wstydliwy. Pod koniec trzynastego stulecia wzniesiono ceglane prezbiterium, zakończone prostą ścianą. W ciągu XV wieku wybudowano trzynawowy halowy korpus. Wygląd kościoła ulegał zmianom, które byłby wynikiem restauracji budowli po kolejnych pożarach (1494, 1528, 1589, 1724). W drugiej dekadzie XVII wieku wybudowano przy kościele wieżę i przylegającą do niej kruchtę, a do połowy tegoż stulecia dokonano barokizacji wnętrza. W zasadzie od czasu modernizacji prezbiterium, wykonanej w 1647 r., wygląd kościoła nie ulegał większym zmianom, przeprowadzane były jedynie prace konserwatorskie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ MARIACKI ZDJĘCIE Z 1903 ROKU

[madohora]

[madohora]

JAK KRAKÓW TO I OBWARZANKI

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BRAMA FLORIAŃSKA

[madohora]

ROWEROWA MASA KLIMATYCZNA PRZEJECHAŁA PRZEZ KRAKÓW - Wyborcza - 10.09.2019

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

WIEŻA RATUSZA

[madohora]

POMNIK ADAMA MICKIEWICZA

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ BARBARY

[madohora]

[madohora]

W szczycie fasady trzy płytkie półkoliście zamknięte wnęki z barokowymi płaskorzeźbami świętych: Kazimierza królewicza, Antoniego i Piotra Alkantary. We wnętrzu kościoła późnobarokowe ołtarze pochodzące z lat 1745-48. W ołtarzu głównym zgodnie z regułą zakonu reformatów umieszczany jest zawsze krucyfiks. Patron kościoła św. Kazimierz ma swój wizerunek w bocznym ołtarzu (pierwszym po lewej stronie) obraz ten powstał najprawdopodobniej w latach 1660-1670 i uważany jest za dzieło gdańskiego malarza Daniela Schultza. W latach późniejszych nad obrazami do ołtarzy bocznych pracowali: Michał Stachowicz malując wizerunek św. Katarzyny Aleksandryjskiej w 1800 oraz Wojciech Eljasz-Radzikowski w 1842 malując "Wizję św.Antoniego" oraz wizerunek św. Piotra z Alkantary. Malowidła na sklepieniu kościoła pochodzą z 1904 i są dziełem Aleksandra Mroczkowskiego.
W 1901 roku po prawej stronie nawy dobudowano kaplicę. W ołtarzu umieszczono najstarszy, zachowany jeszcze z pierwszego kościoła, obraz Pana Jezusa Miłosiernego.

[madohora]

[madohora]

Krypty pod kościołem św. Kazimierza Królewicza – krypty znajdujące się pod kościołem św. Kazimierza Królewicza w Krakowie, przy ul. Reformackiej 4.

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MARKA

[madohora]

Figura Anioła między prezbiterium a nawą główną jest dziełem Baltazara Fontany lub artysty z kręgów oddziaływania Fontany. W kościele znajduje się również ambona w kształcie serca z krzyżem. Emblemat taki był symbolem zakonu marków, którzy nosili go na habicie.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wzniesiony został w latach 1904-1906 według projektu Franciszka Mączyńskiego i Tadeusza Stryjeńskiego jako siedziba Izby Handlowo-Przemysłowej. Jest on jednym z ciekawszych przykładów architektury wczesnego modernizmu, dwupiętrowy, ceglany, z narożną wieżą zegarową (z podświetlanym zegarem), którą nakrywa ostrosłupowy hełm zwieńczony ażurowym, metalowym globusem (w czasie ostatniej konserwacji nowy globus ufundowało Wydawnictwo Literackie i taki też jest obecnie napis na obręczy globusa).

[madohora]

Sala Mehofferowska

Znajduje się na piętrze budynku, jest nakryta żelbetonowym stropem (jednym z pierwszych w Krakowie). Projekt jej wyposażenia pierwotnie powierzono Stanisławowi Wyspiańskiemu i choć jego koncepcja zyskała pozytywną ocenę, artysta zrezygnował. Stało się tak tyleż ze względów ideowo-artystycznych (artysta nie godził się na dopisanie do spójnej i zamkniętej koncepcji wystroju wizerunku cesarza Franciszka Józefa), ile z powodu pogarszającego się gwałtownie stanu jego zdrowia.

Dekorację sali wykonał Józef Mehoffer, dzieląc ściany sali na trzy sfery. Dolna została pokryta jasną boazerią dekorowaną w płycinach wachlarzykowatymi wzorami i opatrzona mosiężnymi ozdobami o reminiscencjach ludowych. Sferę środkową i górną rozdzieloną jednobarwnym pasem, wypełniają motywy geometryczne i kwiatowe. Kolorystycznie dekoracja zdominowana jest przez bladą zieleń z akcentami żółcieni i czerwienią kwiatów. Plafon ozdobiony jest malowidłem ośmiu węży wijących się wśród pawich piór. Na ścianie prezydialnej znajduje się płótno zatytułowane "Poskromienie żywiołów" - ludzki geniusz w postaci nagiego młodzieńca ujarzmia żywioły (kobiece personifikacje Ziemi, Ognia, Wody i Powietrza). Nawiązanie do idei postępu i rozwoju w tym obrazie było zgodne z sugestiami zleceniodawców i bardzo czytelne. Kinkiety, zespół mebli tak prezydialnych jak i foteli audytorium jest również dziełem Mehoffera. W 1918 w miejscu zdjętego popiersia cesarza Franciszka Józefa I umieszczono płaskorzeźbę Orła Polskiego.

Niedostępna zazwyczaj dla publiczności sala była udostępniona dla zwiedzających w ramach V Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego w 2003.

[madohora]

Kościół Przemienienia Pańskiego – rzymskokatolicki, zabytkowy kompleks sakralny, wraz z przylegającym do niego klasztorem pijarów, przy ulicy Pijarskiej 2 w Krakowie. Kościół rektoralny.

Pijarzy przybyli do Polski z Moraw w 1642 roku, część z nich otrzymała fundację wojewody krakowskiego Stanisława Lubomirskiego. Późnobarokowy (właściwie rokokowy) kościół Przemienienia Pańskiego został zaprojektowany przez znanego architekta Kacpra Bażankę i wzniesiony w latach 1718-1728, a fasada zaprojektowana przez Franciszka Placidiego powstała w latach 1759-1761. Wybudowany na planie prostokąta, posiada jedną nawę i – otwarte ku niej – kaplice boczne. Wyraźne są nawiązania do kościoła w typie Il Gesù. Efekt integracji nawy głównej z prezbiterium osiągnięty został poprzez zastosowanie wydatnego gzymsu przebiegającego wokół osi kościoła.

Iluzjonistyczne polichromie we wnętrzu, nawiązujące do rzymskiej tradycji Andrea del Pozzo, są dziełem dwóch artystów przybyłych z Moraw – Franciszka Ecksteina i Józefa Piltza i, podobnie jak jednolite wyposażenie wnętrza, wykonane pod kierunkiem Ecksteina, powstały w roku 1733. Dziełem Ecksteina jest także iluzjonistyczny ołtarz główny oraz freski na sklepieniu nawy głównej. Freski na sklepieniu – przedstawiające apoteozę kluczy św. Piotra – wykonane zostały zgodnie z założeniami "kwadratury".

Po prawej stronie ołtarza wmurowane jest serce ks. Stanisława Konarskiego, a przed wejściem do kościoła znajduje się jego popiersie

[madohora]

PAŁAC WODZICKICH

[madohora]

W świetle danych archiwalnych instrument zbudowany został pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku. W 1715 roku, jak podaje księga inwentarzowa, na chórze drewnianym znajdował się pozytyw. Z tego okresu zachowała się zapewne szafa organowa, natomiast analiza piszczałek dowodzi znacznych różnic w czasie ich powstania.

[madohora]

[madohora]

RZEŹBA GŁOWY POZOSTANIE NA RYNKU W KRAKOWIE - Wyborcza - Archiwum

[madohora]

PAŁAC SPISKI

[madohora]

[madohora]

KAMIENICA POD BARANKIEM PRZY ULICY SZEWSKIEJ

[madohora]

[madohora]

Po wybuchu II wojny światowej hitlerowcy eksmitowali parafię z koszar. Natychmiast przystąpiono do szukania nowego lokum. Zainteresowano się zdewastowaną synagogą Ahawat Raim przy ulicy Szpitalnej, która wykorzystywana była jako stolarnia. W 1940, po negocjacjach z nowym właścicielem, budynek otrzymała parafia prawosławna, która po przeróbkach urządziła we wnętrzach synagogi cerkiew.

[madohora]

Krakowska świątynia prawosławna nie przypomina z zewnątrz tradycyjnej cerkwi (zlokalizowana jest w kamienicy). Przy adaptacji zadbano jednak o to, aby spełniała wymogi przepisów i zwyczajów cerkiewnych.

[madohora]

[madohora]

Pomnik Józefa Dietla – pomnik autorstwa Xawerego Dunikowskiego znajdujący się na placu Wszystkich Świętych, przed budynkiem magistratu w Krakowie.

[madohora4]

Kościół św. Franciszka z Asyżu i przylegający do niego klasztor franciszkanów – kompleks sakralny znajdujący się w Krakowie na rogu placu Wszystkich Świętych i ulicy Franciszkańskiej. Kościół, jako jeden z pierwszych w Krakowie, został wyróżniony 23 lutego 1920 roku tytułem bazyliki mniejszej. Potrójne sanktuarium: Matki Bożej Bolesnej, bł. Salomei Piastówny i bł. Anieli Salawy.

[madohora4]

Pierwotny kościół najprawdopodobniej był zbudowany na planie krzyża greckiego (równoramiennego) z wieżą na przecięciu naw. Budulcem była cegła (z dodatkiem kamiennych detali). Ok. 1260-1270 dobudowano do niego zakrystię. W 1269 roku kościół konsekrowano pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu. W 1. połowie XV wieku kościół znacznie rozbudowano: przedłużono prezbiterium (1401) o dwa przęsła i zamknięto je trójboczną apsydą, następnie przebudowano korpus kościoła (1420-36), stawiając dwunawową, asymetryczną halę. Nawy zostały połączone arkadami. Węższą, północną nawę nazwano kaplicą Bożego Ciała (obecnie jest to Kaplica Męki Pańskiej). Przy północnej ścianie przedłużonego prezbiterium wzniesiono kaplicę cechu cieśli i murarzy (od 1673 roku pod wezwaniem bł. Salomei). Tak rozbudowaną świątynię ponownie konsekrował w 1436 kardynał Zbigniew Oleśnicki. W 1462 roku świątynię strawił pożar, w 1465 zawaliła się wieża, a w 1476 miał miejsce kolejny pożar. W 1563 r. przed wejściem do kościoła od strony wylotu ul. Brackiej wzniesiono wieżę-dzwonnicę. Była to budowla obszerna, dosyć wysoka, murowana z kamienia i cegły. Ustawiona na rzucie kwadratu dzwonnica w dolnej części miała cztery bramy, z których północna wychodziła na ul. Bracką, południowa wiodła do kościoła, a wschodnia i zachodnia prowadziły na przykościelny cmentarz. Nad sklepionymi przejściami, na drugiej kondygnacji wieży, umieszczono cztery duże okna (po jednym w każdej z czterech ścian). W jednym z okien zawieszono niewielki dzwonek „za konających”. Trzecia kondygnacja także posiadała cztery okna, a ponadto znajdował się tam – od strony ul. Brackiej – żelazny ganek (malowany i złocony), przeznaczony dla orkiestry grającej podczas rozmaitych uroczystości. Na tym poziomie dzwonnicy umieszczony był również wielki dzwon kościelny, do którego rozkołysania potrzebnych było aż czterech ludzi. Szczyt wieży ozdobiony był kopulastym hełmem obitym miedzianą blachą. Został on wykonany staraniem o. M. Modesta Wybranowskiego, gwardiana konwentu, w 1645 r. (Dzwonnica została zburzona w 1816). W 1655 r. kościół spłonął po raz kolejny. Odbudowano go dzieląc wnętrze na nawę główną i kaplicę (obecnie Męki Pańskiej). Wnętrza odtworzono w stylu barokowym. W 1816 r. zburzono mur otaczający dawny przykościelny cmentarz[2]. Największe nieszczęście dla kościoła stanowił pożar w 1850 roku. Spłonęła wtedy znaczna część świątyni. Zaraz po pożarze przystąpiono do restauracji kościoła. Pracami tymi zajmowali się Teofil Żebrawski i Antoni Stacherski pod kierunkiem Karola Kremera. Pod koniec XIX wieku prace restauracyjne prowadzili Władysław Ekielski (w prezbiterium) i Karol Knaus (w nawie głównej).

Tytuł bazyliki został nadany dzięki staraniom o. Mariana Sobolewskiego.

Kościół znajduje się na trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca.

[madohora4]

W obecnym kształcie kościół franciszkanów jest budowlą ceglaną orientowaną. Składa się z prezbiterium, transeptu i nawy oraz 3 kaplic.

[madohora4]

Główny ołtarz wykonali Edward i Zygmunt Stehlikowie w 1861 r. (fundacja Zofii Potockiej). W ołtarzu znajduje się obraz Gerharda Flatza z trzeciej ćwierci XIX wieku Gloria św. Franciszka. Między stallami a balustradą ołtarzową umieszczona jest płyta wykonana w 1871 roku według projektu Jana Matejki ukazująca sylwetkę księcia Bolesława Wstydliwego. W oknach 5 witraży wykonanych według projektu Stanisława Wyspiańskiego ukazujących żywioły oraz postaci św. Franciszka i bł. Salomei. Na ścianach polichromie autorstwa Wyspiańskiego (w tym 4 figuralne: z prawej Matka Boża z Dzieciątkiem, oraz Caritas, z lewej Św. Michał Archanioł i Strącenie zbuntowanych aniołów) oraz obrazy Władysława Rossowskiego ukazujące epizody z dziejów franciszkanów. Przy ścianach neogotyckie stalle, a na posadzce mosiężna płyta nad kryptą, w której w latach 1269-1630 spoczywała trumna z ciałem bł. Salomei.

[madohora4]

Nawa główna
Na ścianach nawy głównej znajdują się polichromie wykonane przez Tadeusza Popiela (w tym cztery figuralne na ścianie północnej obrazujące sceny z życia św. Franciszka: Modlitwa u stóp krzyża, Stygmatyzacja, Śmierć św. Franciszka i Niebieska chwała św. Franciszka), oraz obrazy Władysława Rossowskiego ukazujące śluby zakonne Kingi i Jolanty oraz Chrzest Litwy. Między pilastrami, na konsolach posągi św. Bazylego, św. Augustyna, św. Benedykta, św. Dominika i św. Franciszka wyrzeźbione przez Stanisława Wójcika. Znajdują się tam również późnobarokowe ołtarze przeniesione ze zburzonego kościoła św. Michała (dwa z nich zaprojektowane najprawdopodobniej przez Franciszka Placidiego. W zachodnim oknie, nad chórem znajduje się witraż Wyspiańskiego Bóg Ojciec – Stań się (umieszczony w 1904).

[madohora4]

Transept
Sklepienie żebrowo-krzyżowe zrekonstruowane po pożarze w 1850 roku. Polichromie autorstwa S. Wyspiańskiego. W ramieniu północnym transeptu epitafium Piotra Kochanowskiego (autorstwa Oskara Sosnowskiego), w ramieniu południowym epitafium Wincentego Pola, popiersie Jana Kochanowskiego oraz barokowy krucyfiks z XVII wieku.

[madohora4]

W kościele poprzez epitafia zostali upamiętnieni także franciszkanie: o. Samuel Rajss, o. Marian Sobolewski

[madohora4]

Katakumby
W czerwcu 2015 roku grupa eksploratorów ze Stowarzyszenia Na Rzecz Ratowania Zabytków „SAKWA” wraz z archeologami odkryła nieznane dotąd krypty pod Kaplicą Męki Pańskiej. Pomiary georadarem wykazały istnienie pustych przestrzeni pod posadzką, co potwierdziły dobrej jakości nagrania wykonane kamerą endoskopową wprowadzoną przez odwierty w posadzce. Badacze doliczyli się około dwudziestu trumien metalowych oraz drewnianych z ćwiekami w bardzo dobrym stanie. Skany georadarowe sugerują, że pod kryptami może znajdować się drugi, jeszcze niższy poziom

[madohora4]

Błogosławionej Salomei
W kaplicy Błogosławionej Salomei (zwanej do 1673 kaplicą Ciesielską) znajdują się szczątki błogosławionej. W 2 poł. XVII wieku postawiono tam nowy ołtarz z marmuru i alabastru z posągami m.in. księcia Bolesława Wstydliwego i jego matki księżnej Grzymisławy oraz z obrazem wyobrażającym wizję bł. Salomei. W niszy obok ołtarza umieszczona jest trumienka zawierająca kości księcia Bolesława Wstydliwego. Na ścianach polichromia wykonana przez Józefa Mikulskiego i Franciszka Górskiego pod koniec XIX wieku.

[madohora4]

Męki Pańskiej
W barokowym ołtarzu z 2 poł. XVII w. znajduje się figura Chrystusa Bolesnego. Na ścianach wisi 14 obrazów ukazujących stacje Męki Pańskiej – dzieło Józefa Mehoffera wykonane w latach 1933-1946. Po lewej stronie pomnik (relikwiarz) bł. Anieli Salawy autorstwa Czesława Dźwigaja oraz duża barokowa rzeźba ukazująca Chrystusa upadającego pod krzyżem. Po prawej stronie we wnęce figurka Chrystusa Frasobliwego z pocz. XVI wieku. W kaplicy wystawiono naturalnej wielkości replikę Całunu Turyńskiego poświęconą przez Jana Pawła II. Nad chórem współczesny witraż autorstwa Łukasza Karwowskiego, a pod chórem witraże Teresy Stankiewicz. Na parapecie chóru znajduje się rzeźba głowy biskupa Marcina Szyszkowskiego.

[madohora4]

Matki Boskiej Bolesnej
Kaplica została wyodrębniona w 1879 roku z północnego ramienia klasztornych krużganków. Autorami polichromii na jej ścianach (koniec XIX wieku) są Piotr Niziński i Stefan Matejko, którzy pracowali pod kierunkiem Władysława Łuszczkiewicza. W barokowym ołtarzu z 2 poł XVII wieku znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Bolesnej. Wizerunek Matki Bożej Bolesnej zwanej też Smętną Dobrodziejką, jest od wieków czczony przez lud Krakowa, a kościół jest jej sanktuarium. Obraz został koronowany przez kardynała Jana Puzynę w roku 1908. W XV wieku na jego miejscu znajdował się inny obraz, również słynący cudami. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się mały obraz Veraicon z XVII wieku ukazujący chustę św. Weroniki z odbitą twarzą Chrystusa cierpiącego w koronie cierniowej. W kaplicy znajdują się również dwa manierystyczne nagrobki lekarzy Jana Chrzciciela Gemmy i Jana Roszkowicza.

[madohora4]

Klasztor
Do bazyliki franciszkanów przylega klasztor; w jego krużgankach mieści się galeria portretów biskupów krakowskich. Przed kościołem znajduje się pomnik kardynała Adama Stefana Sapiehy (dłuta Augusta Zamoyskiego, ustawiony w 1976). Od 1595 roku przy klasztorze działa Arcybractwo Męki Pańskiej, a nieopodal znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne Franciszkanów (OFMConv).

[madohora4]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

WZÓR SZOPKI

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora4]

[madohora]

Od tego czasu Kraków stał się nieoddzielnym towa rzyszem losów Polski, i doznał z nią razem, wspól nych nieszczęść, pod panowaniem gnuśnego Mieczy sława i znienawidzonej Ryksy , w bezkrólewiu, po nieszczęśliwym Bolesławie Śmiałym, pod panowaniem niedołężnego Hermana, i w dwóch wiekowych klęs kach po podziale kraju między synów Bolesława Krzywoustego, kończących się pod panowaniem Ło kietka , który w jedno królestwo złączył rozdzielo nych Polaków ; na głowę swoję włożył koronę Bo lesławów i tytuł księcia Krakowskiego zamienił na tytuł króla Polskiego. Pod jego mądremi rządami, Kraków pierwszym stał się miastem na Polskiój ziemi. On ubezpieczył go murami, opasał wodą, z rzeki Ru dawy, zniszczył w' niem osadników obcych przewa gę, którzy po nadaniu w roku 1257 przez Bolesła wa Wstydliwego Krakowowi prawa Magdeburskiego prawie go niemieckióm miastem uczynili, swobodami wzniósł handel tak, że Kraków stał się składem to warów dla całój prawie północy. Słowem, Łokietek wrócił Kraków Polsce, a Krakowowi zjednał przy szłą świetność.

[madohora]

KRAKÓW TAK WYGLĄDAŁ RATUSZ W KRAKOWIE

[madohora]

Domy formujące boki czyli połacie Rynku, utra ciły dawną cechę swej starożytności, ale jeszcze w dol nych piętrach zoczyć można, bogato i delikatnie wy robione z kamienia odrzwia i oprawy okienne. Więk sza część tych domów, chlubne ma wspomnienia, bo były mieszkaniem zasłużonych w Polsce rodzin, i tak: Dom przechodni pod liczbą 23, i 24., w którym Raj ca Krakowski Wierzynek uraczył i 10000 tysiącami dukatów obdarował Królów i książąt przybyłych na wesele córki Kazimierza Wielkiego. Dom pod L- 17 niegdyś Montelupich, w którym odbył się ślub Ma ryi z Carem Dymitrem. Kamienica pod L. 16 na ro gu ulicy Siennej, niegdyś Zebrzydowskich miała być przez Kazimierza Wielkiego wystawioną dla jego fa woryty Żydówki Sary, i ztąd Sarą zwaną. W pa miętnym napadzie Studentów' na Żydów w r. 1682 tu się oni zamknąwszy, bronili i dwóch studentów zabili. Dom narożny w ulicy Floryańskiej, w XV wie ku Salomonów znakomitych mieszczan, później mar grabiów Myszkowskich. Narożny po prawej stronie wchodząc w ulicę świętego Jana własność Bonarów, gdzie jeszcze w sieni widzisz wmurowane popiersia kamienne Zygmunta I. Tak zwane Krzysztofory, wła~ sność w wieku XVI Krzysztofa Tarnowskiego póź niej Kazanowskich, Lubomirskich, męczennika Soł- tyka Biskupa, a wreszcie Jacka Kluszewskiiego, w których i Jan Kazimierz po złożeniu korony nie jaki czas przemieszkiwał. Dom ten upoetyzowały podania o zaklętych skarbach w jego ogromnych piwnicach, o duchu, którego kto tylko zobaczy, umióra. Pałac Spiski własność w wieku 16stym Maciejowskich, a w 17ym Lubomirskiego Starosty Spiskiego, zkąd mu została ta nazwa. I ten dom zwany pod Baranami na rogu ulicy świętej Anny, który do wspomnień, iż był w wie ku lfitym Karniowskich i znakomitego Ludwika De- ciusza, Króla Batorego, i walecznego Bekesza. W wie ku 17tym Janusza księcia Ostrogskiego, w wieku 18 Badziwiłów, dołączy i to wspomnienie że w wieku 19tym zamieszkiwała go matka nieszczęśliwych Zo- fija z Hr. Branickich hrabina Arturowa Potocka.— Dom narożny przy ulicy Brackiej, oznaczony Nrem 250 książąt Wiśniowieckich, późnićj Lanckoroń- skich. Nakoniec kamienica pod L, 237 była także wła snością wspomnionego Wierzynka. Piękne ma dwa sklepienia wysadzone herbami, uważane za pozostałe po nim. Później była Branickich, a zwano ją Myńcą, od mennicy, która w niej była.

[madohora]

Ulica Św. Anny. Przy ulicy tej wznoszą się gmachy Akademii Kra- kowskićj, tej starożytnej świątyni oświaty narodu Pols kiego i całej północnćj Europy, tego najpiękniejsze go pomnika, jaki sobie wystawił Kazimierz Wielki, zakładając ją w dzisiejszym Kazimierzu w roku 1364. W sześć lat umarł Kazimierz , a z nim i Akademia i dopiero wnuczka jego Jadwiga wskrzesić ją posta nowiła. I znowu śmierć zawczesna, nie dozwoliła jej tego, lecz ostatnią wolą odkażała jój wskrzeszenie męowi Jagielle, który tóż z chwalą dla siebie a z ko rzyścią dła Polski, nowe życie dał Akademii w ro ku 1400. W tym to roku za klejnoty na ten cel przez Ja dwigę zostawione, zakupił tu kamienicę od miesz czanina Akersdorfa, takową przebudował i do nićj przeprowadził Akademią, Ta kamienica powiększona późniój zakupionemi, jest gmachem narożnym na tój ulicy zwanym dziś KOLEGIUM JAGIELOŃSKIM

[madohora]

ŚWIĘTEJ ANNY dawniejszy, nie wiadomo kiedy i przez kogo był za łożony— teraźniejszy po czternastu latach fabryki stanął w r. 1703 z funduszów i składek akademic kich, Kościół ten możnaby policzyć do piękniejszych dzieł budownictwa, gdyby stawiając go w czasach ze psutego gustu, nie przesycono ozdobami, tą nieza wodną cechą podobnych epok, nie zeszpecono wy— skakującemi i łamanemi gzymsami. Jego wielka ko puła uważana jest przez znawców za wzorowe dzie ło. W ołtarzu wielkim jest obraz śvv. Anny pędzla Eleutera Jerzego używającego przydomku Semigi- nowski malarza Jana III , który w tym obrazie okazał wiele wykształcenia i smaku, w stalach z:aś umieszczone są piękne obrazy Szymona Czecho wicza krakowianina. Obrazy w bocznych ołtarzach św. Józefa i Piotra są pędzla Innocentego Monti Bo- lończyka, Sgo Jana Chrzciciela, Karola Tanquarta i św. Sebastyana przez Don Pagani malarza króla hisz pańskiego Najokazalszym tu jest ołtarz, a raczćj grobowiec Sgo Jana Kantego akademika Krakowskiego. Otacza jące ten grób cztery kolumny, nie tylko stanowią wspa niałą ozdobę, ale należą do tych osobliwości, jakie rzadko gdzie widzieć można, bo są z jednćj sztuki marmuru, choć po czternaście łokci wysokie. Są zaś roboty Jana Liskowicza. W przebudowaniu tego kościoła znikły dawnych akademików nagrobki, a z wieku XV1I1 tylko takowe mają: Andrzej Krupecki, Jan Rygalski, Sebastyan Pi skorski i Antoni Zołędziowski, z których trzej pier wsi starania i kosztów nie szczędzili na budowę te go kościoła. W naszym dopiero wieku liczniejszemi nagrobkami professorów Akademii pokrywać się za częły jego ściany i uczczono niemi pamięć pracowi tego i naukowego życia Wincentego Szastr f 1816. Ks, Dominika Markiewicza f 1819. Rafała Czerwia- kowskiego f 1816. Jacka Przybylskiego f 1819 Jó zefa Markowskiego f l 829 - Ignacego Woźniakow skiego f 1831 Franciszka Słonińskiego f 1847. Oprócz powyższych jest tu w roku 1823 przez Ks. Sebastyana Sierakowskiego, byłego rektora Aka demii, wystawiony nagrobek naszego Mikołaja Ko pernika, któren był jak to powtarza będący na nim napis: Ojczyzny, miasta, Akademiii, ozdoba, zaszczyt i chwała.— I mają tu jeszcze nagrobki: Józef Czech f 1810 i Juliusz Słowacki f 1849 z pięknym popiersiami siem medalionu wem, roboty Władysława Oleszczyń- skiego, z których pierwszy umarł a drugi się urodził w Krzemieńcu, pierwszy matematyk, drugi poeta, a obydwaj pismami swemi zasłużeni krajowi. W zakrystyi jest oprawa głowy świętego Jana Kantego bardzo pięknej roboty, złotnika krakow skiego Jana Ceypler z roku 1695 szczególniej też obrazy wykowane na srebrze. Są także w tój za krystyi , pięknej roboty złotniczej krakowskiej: Puszka na Najświęt. Sakrament z r. 1624 i kielich mszalny z r. 1718.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Plac Szczepański albo plac Gwardyi Narodowej. Pierwsza nazwa zo stała mu nadana po stojącym na nim a zburzonym w r. 1801 kościele parafialnym św. Szczepana, drugą zaś otrzymał w dniu 3 sierpnia 1811 roku, na pamiątkę uorganizowanej tejże Gwardyi w Kra kowie. Oprócz wspomnionego kościoła zburzono tak że wtedy stojący tu kościół św. Macieja z Kole gium Jezuickióm i szkołę parafialną założoną przez naszego kronikarza Macieja z Miechowa około r. 1500. W narożniku tego i przecznicy zwanej Teatralną stoi dziś