OPOLE

[madohora]

Kościół pierwotnie wzniesiony jako gotycki, z późniejszymi przekształceniami architektonicznymi i częściowym zatarciem cech stylowych. Orientowany, z odchyleniem osi prezbiterium ku południu. W 1544 roku otrzymał wystrój wczesnorenesansowy nad południową ścianą prezbiterium, a w 1732 roku zmieniono obudowę przedsionka, okna i wyposażenie wnętrza na barokowe. Po przejęciu przez ewangelików usunięte zostały wszelkie elementy związane z kultem świętych.

[madohora]

Rynek w Nysie

[madohora]

Ulicą wewnętrzną Rynku jest ulica Sukiennicza.
Z Rynku wychodzą ulice: Bolesława Krzywoustego, Świętego Piotra, Bracka, Celna, Wrocławska, Wyzwolenia, Kupiecka, Henryka Siemiradzkiego.

[madohora]

[madohora]

Ratusz (niem. Rathaus, „dom rady”) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną

[madohora]

Jan Długosz wymieniał Byczynę w swej kronice jako miasto. Dokument biskupa Jana z Pomezanii, z 1433 potwierdza jego lokalizację. Kronikarze potwierdzają wiadomość, że przed 1054 miasto było przejściowo siedzibą biskupa wrocławskiego, gdyż za czasów Mieszka I sufragania biskupia miała znajdować się w Smogorzowie, skąd przeniesiona została do Byczyny, zaś dopiero później do Wrocławia.

[madohora]

Od 2004 roku w sierpniu odbywa się w Byczynie Konwent Miłośników Fantasy Jaskini Behemota, w ramach którego ma miejsce turniej Areny Heroes of Might and Magic III.

[madohora]

Obszerne‎ ‎zabudowanie‎ ‎drewniane‎ ‎ochrania‎ ‎koła‎ ‎wodne z‎ ‎ich‎ ‎pogródkami‎ ‎od‎ ‎zmjan‎ ‎powietrza. 10.‎ ‎Bieg‎ ‎każdego‎ ‎kola‎ ‎wodnego‎ ‎nie‎ ‎iest‎ ‎zawisły od‎ ‎dwóch‎ ‎drugich.‎ ‎Łopatki‎ ‎są‎ ‎proste‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎przedłu żeniu‎ ‎promieni‎ ‎koła‎ ‎na‎ ‎wieńcu‎ ‎osadzone‎ ‎za‎ ‎pomocą dwóch‎ ‎poprzecznych‎ ‎żelaznych‎ ‎sierdzeni.‎ ‎Średnica koła‎ ‎wynosi‎ ‎około‎ ‎20‎ ‎stóp;‎ ‎ale‎ ‎iuż‎ ‎trzy‎ ‎cole‎ ‎wody są‎ ‎dostateczne‎ ‎do‎ ‎obrócenia‎ ‎cal'e'y‎ ‎machiny.‎ ‎Do wiodło‎ ‎doświadczenie‎ ‎w‎ ‎Nissie,‎ ‎iż‎ ‎takowe‎ ‎koła,‎ ‎mię dzy‎ ‎podsiębiernemi,‎ ‎dawały‎ ‎nay‎ ‎większy‎ ‎(*)‎ ‎skutek mechaniczny;‎ ‎ale‎ ‎wymagaią‎ ‎większych‎ ‎’kosztów‎ ‎z‎ ‎po wodu‎ ‎dokładności‎ ‎nieodbicie‎ ‎w‎ ‎ich‎ ‎konstrukcyi‎ ‎po- trzebne'y‎ ‎i‎ ‎przybywaiące'y‎ ‎ilości‎ ‎żelastwa.‎ ‎W,‎ ‎podo- bne'm‎ ‎kole,‎ ‎żadnćy‎ ‎prawie‎ ‎cząstki‎ ‎wody‎ ‎w‎ ‎obrocie swoim‎ ‎z‎ ‎sobą‎ ‎nie‎ ‎unoszącćm,‎ ‎nie'ma‎ ‎prawie‎ ‎w‎ ‎pręd kości‎ ‎straty‎ ‎pochodzące'y‎ ‎z‎ ‎ciężaru‎ ‎wody‎ ‎dąxące'y spaść‎ ‎na‎ ‎dół‎ ‎i‎ ‎zwyciężyć‎ ‎siłę‎ ‎odśrodkową‎ ‎(**). 11.‎ ‎Wałkażdego‎ ‎koła‎ ‎spoczywa‎ ‎na‎ ‎żelaznych‎ ‎czo pach‎ ‎(***)‎ ‎i‎ ‎nosi‎ ‎na‎ ‎końcu‎ ‎swoim‎ ‎wystaiącym‎ ‎z‎ ‎bu dynku‎ ‎hydraulicznego‎ ‎żelazne‎ ‎koło‎ ‎'ostrokręgowe.‎ ‎To koło‎ ‎spotykaiąc‎ ‎pod‎ ‎kątem‎ ‎prostym‎ ‎drugie‎ ‎podobne osadzone‎ ‎na‎ ‎wale‎ ‎pionowym,‎ ‎udziela‎ ‎ruchu‎ ‎trzecie mu‎ ‎kołu‎ ‎poziomemu,‎ ‎znayduiąccmu‎ ‎się‎ ‎u‎ ‎góry‎ ‎tegoż
wału.‎ ‎A‎ ‎ruch‎ ‎obrotowy‎ ‎przechodzi‎ ‎do‎ ‎wału‎ ‎pozio mego‎ ‎za‎ ‎pomocą‎ ‎czwartego‎ ‎koła‎ ‎ostrokręgowego,‎ ‎od- powiadającego‎ ‎pod‎ ‎kątem‎ ‎prostym‎ ‎trzeciemu. 12.‎ ‎Wały‎ ‎poziome,‎ ‎w‎ ‎równey‎ ‎liczbie‎ ‎co‎ ‎koła wodne,‎ ‎przenoszą‎ ‎siłę‎ ‎wszędzie‎ ‎gdzie‎ ‎iest‎ ‎potrzebna. Każdy‎ ‎obraca‎ ‎trzy‎ ‎młyny‎ ‎prochowe‎ ‎i‎ ‎porusza‎ ‎oprócz tego‎ ‎kilka‎ ‎innych‎ ‎machin.‎ ‎Ponieważ‎ ‎tu‎ ‎szło‎ ‎tylko o‎ ‎zamianę‎ ‎iednego‎ ‎ruchu‎ ‎obrotowego‎ ‎na‎ ‎inne‎ ‎ruchy także‎ ‎obrotowe,-prostych‎ ‎wszędzie‎ ‎użyto‎ ‎kombinacyy w‎ ‎kołach‎ ‎zębatych.‎ ‎Ale‎ ‎aby‎ ‎poruszenia‎ ‎każdey‎ ‎ma chiny‎ ‎b)ły‎ ‎od‎ ‎innych‎ ‎niezawisłe,‎ ‎odpowiada‎ ‎zawsze koło‎ ‎ruchome‎ ‎na‎ ‎osi‎ ‎machiny,‎ ‎kołu‎ ‎stałemu‎ ‎na‎ ‎wa le‎ ‎;‎ ‎posuwaiąc‎ ‎więc‎ ‎podług‎ ‎potrzeby‎ ‎koło‎ ‎ruchome na‎ ‎swoie'y‎ ‎osi,‎ ‎można‎ ‎związek‎ ‎z‎ ‎watem‎ ‎utrzymać‎ ‎lub zerwać,‎ ‎a‎ ‎zate'm‎ ‎machinę‎ ‎w‎ ‎biegu‎ ‎zostawić‎ ‎lub‎ ‎za trzymać. 13.‎ ‎Owe‎ ‎trzy‎ ‎wały‎ ‎poruszaiące‎ ‎całą‎ ‎fabrykę‎ ‎maią grubości‎ ‎około‎ ‎14‎ ‎cali,‎ ‎a‎ ‎przeszło‎ ‎120‎ ‎stóp‎ ‎długości., Składaią‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎kilku’‎ ‎bali‎ ‎dębowych.‎ ‎W‎ ‎mieyscacli spoienia‎ ‎są‎ ‎kwadratowo‎ ‎obciusane‎ ‎i‎ ‎obięte‎ ‎żelaznym oblogiem‎ ‎(chassis),‎ ‎przez‎ ‎który‎ ‎śruby‎ ‎i‎ ‎sierdzenie żelazne‎ ‎przechodzą.‎ ‎Tym‎ ‎sposobem‎ ‎nigdy‎ ‎zmiany w‎ ‎położeniu‎ ‎względne'm‎ ‎różnych‎ ‎części‎ ‎wału‎ ‎obawiać się‎ ‎nie‎ ‎wypada. 14.‎ ‎Aby‎ ‎zaś‎ ‎osie‎ ‎tak‎ ‎długich‎ ‎sztuk‎ ‎drzewa‎ ‎w‎ ‎ści śle‎ ‎poziomym‎ ‎kierunku‎ ‎leżały,‎ ‎znayduią‎ ‎się‎ ‎co‎ ‎trzy dzieści‎ ‎stóp‎ ‎ipodpory.‎ ‎Są‎ ‎to‎ ‎drewniane‎ ‎słupy‎ ‎noszą ce‎ ‎n‎ ‎góry‎ ‎dwa‎ ‎małe‎ ‎spiżowe‎ ‎wałki,‎ ‎obok‎ ‎siebie‎ ‎o- sadzone3(i‎ ‎ruchome‎ ‎około‎ ‎swoich‎ ‎osi‎ ‎równoległych od‎ ‎osi‎ ‎wielkiego‎ ‎wału,‎ ‎który‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎nich‎ ‎opiera.‎ ‎O- hrót‎ ‎wielkiego‎ ‎wału,‎ ‎obraca‎ ‎małe;‎ ‎krawędzie‎ ‎więc styczne‎ ‎czyli‎ ‎linie‎ ‎oparcia,‎ ‎ciągle‎ ‎się‎ ‎mieniaiąc,‎ ‎nie

[madohora]

dopuszczają‎ ‎małym‎ ‎wałkom‎ ‎uginać‎ ‎się‎ ‎pod‎ ‎ciężarem wielkiego,‎ ‎coby‎ ‎mogło‎ ‎przy‎ ‎stałych‎ ‎podporach‎ ‎nastą pić.‎ ‎Tarcie‎ ‎zaś‎ ‎iest‎ ‎zmnieyszone‎ ‎gdyż‎ ‎iest‎ ‎obrotowćm. Mały‎ ‎daszek‎ ‎przykrywa‎ ‎całe‎ ‎to‎ ‎urządzenie. 15.‎ ‎Wszystkie‎ ‎części‎ ‎machin‎ ‎z‎ ‎wielką‎ ‎staranno ścią‎ ‎są‎ ‎wykonane.‎ ‎Cztery‎ ‎koła‎ ‎ostrokręgowe,‎ ‎o‎ ‎których mówiliśmy‎ ‎wyżey,‎ ‎odlane‎ ‎zostały‎ ‎w‎ ‎iednym‎ ‎z‎ ‎wielkich pieców‎ ‎Szląskich‎ ‎przed‎ ‎laty‎ ‎15.‎ ‎Mimo‎ ‎tak‎ ‎długiego użycia‎ ‎są‎ ‎ieszcze‎ ‎w‎ ‎dobrym‎ ‎stanie‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎ruchu‎ ‎będąc mało‎ ‎łoskotu‎ ‎wydaią.‎ ‎Z‎ ‎rozmaitych‎ ‎prób‎ ‎robionych w‎ ‎celu‎ ‎przekonania‎ ‎się,‎ ‎laki‎ ‎rodzay‎ ‎zębowania‎ ‎nayła- godnieyszym‎ ‎sposobem‎ ‎ruch‎ ‎udziela,‎ ‎co‎ ‎ważnym‎ ‎iest przedmiotem‎ ‎dla‎ ‎fabryk‎ ‎prochu,‎ ‎pokazało‎ ‎się‎ ‎wNis- sie,‎ ‎iż‎ ‎pierwszeństwo‎ ‎należy‎ ‎się‎ ‎kołom‎ ‎ostrokręgowym. Zdaie‎ ‎się,‎ ‎iż‎ ‎zęby‎ ‎tych‎ ‎kół‎ ‎zwolna‎ ‎wciskaią‎ ‎się‎ ‎iedne w‎ ‎drugie,‎ ‎gdy‎ ‎inne‎ ‎koła‎ ‎szeregiem‎ ‎małych‎ ‎uderzeń, mnie'y‎ ‎lub‎ ‎więce'y‎ ‎gwałownych‎ ‎w‎ ‎miarę‎ ‎dokładności roboty,‎ ‎na‘siebie‎ ‎działaią. 16.‎ ‎W‎ ‎zębowaniach‎ ‎przenoszących‎ ‎ruch‎ ‎do‎ ‎machin, a‎ ‎dla‎ ‎bezpieczeństwa‎ ‎od‎ ‎ognia‎ ‎umieszczonych‎ ‎zewnątrz budynków,‎ ‎koło‎ ‎bliższe‎ ‎ściany‎ ‎iest‎ ‎spiżowe,‎ ‎a‎ ‎drugie‎ ‎że lazne.‎ ‎Główną‎ ‎przyczyną‎ ‎tego‎ ‎urządzenia‎ ‎była‎ ‎uwaga, iż‎ ‎[w‎ ‎przypadku‎ ‎złamania‎ ‎się‎ ‎iednego‎ ‎zęba,‎ ‎mnie'y‎ ‎nie- bezpiecznem‎ ‎iest‎ ‎uderzenie‎ ‎żelaza‎ ‎na‎ ‎śpiż,‎ ‎aniżeli‎ ‎żela za‎ ‎na‎ ‎żelazo.‎ ‎Przyte'm‎ ‎tarcie‎ ‎zostało‎ ‎zmnieyszone, wszakże]‎ ‎podług‎ ‎doświadczeń‎ ‎Coulomba‎ ‎spółczynnik tarcia‎ ‎między‎ ‎żelazem‎ ‎i‎ ‎żelazem‎ ‎iest‎ ‎wprzy- padku‎ ‎zaś‎ ‎spiżu‎ ‎z‎ ‎żelazem‎ ‎tylko Ciała‎ ‎uiyte‎ ‎do‎ ‎składu‎ ‎prochu. 17.‎ ‎Ciała‎ ‎składaiące‎ ‎proch‎ ‎są:‎ ‎saletra,‎ ‎siarka‎ ‎i‎ ‎wę giel.
18.‎ ‎Saletrę,‎ ‎przybywaiącą‎ ‎w‎ ‎naywiększćy‎ ‎części 7‎.‎ ‎Indyy,‎ ‎oddaie‎ ‎po‎ ‎oczyszczenia‎ ‎do‎ ‎fabryki‎ ‎prochu Administracya‎ ‎saletralni.‎ ‎Nissa‎ ‎ma‎ ‎ieden‎ ‎z‎ ‎tych‎ ‎za. kładów.‎ ‎Saletra‎ ‎przyymuie‎ ‎się‎ ‎tylko‎ ‎po‎ ‎ścisłych próbach‎ ‎robionych‎ ‎za‎ ‎pomocą‎ ‎saletranu‎ ‎srebra.‎ ‎Zda je‎ ‎się,‎ ‎iż‎ ‎rozdzielenie‎ ‎Administracyi‎ ‎Saletralni‎ ‎od‎ ‎fa bryki‎ ‎prochu,‎ ‎iest‎ ‎bardzo‎ ‎korzystne,‎ ‎gdyż‎ ‎Dyre- kcya‎ ‎prochów‎ ‎żadnego‎ ‎iuz‎ ‎nie‎ ‎ma‎ ‎powodu‎ ‎|do‎ ‎uży cia‎ ‎saletry‎ ‎źle‎ ‎czyszczoney. 19.‎ ‎Siarka‎ ‎sprowadza‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎Galicyi‎ ‎Austryackie'y; dobroć‎ ‎iey‎ ‎doświadcza‎ ‎się‎ ‎sublimacyą,‎ ‎wystawiaiąc odważoną‎ ‎ilość‎ ‎siarki‎ ‎w‎ ‎retorcie‎ ‎na‎ ‎działanie‎ ‎ciepła‎ ‎i‎ ‎po skonczone'y‎ ‎sublimacyi‎ ‎porównywaiąc‎ ‎z‎ ‎ową‎ ‎ilością wagę‎ ‎pozostałości. 20.‎ ‎Robienie‎ ‎węgli‎ ‎należy‎ ‎do‎ ‎Administracyi‎ ‎prochów. O‎ ‎węglu‎ ‎i‎ ‎węglami. 21.‎ ‎Wierzby‎ ‎sadzone‎ ‎w‎ ‎obrębie‎ ‎twierdzy,‎ ‎wzdłuż grobel‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎dóstarczaią‎ ‎drzewa‎ ‎potrzebnego‎ ‎do‎ ‎ro bienia‎ ‎węgli.‎ ‎Biorą‎ ‎się‎ ‎gałęzie‎ ‎grubości‎ ‎palca;‎ ‎obie- raią‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎kory‎ ‎i‎ ‎przecinaią‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎kawałki‎ ‎maiące 11‎—2‎ ‎stóp‎ ‎długości.‎ ‎Można‎ ‎i‎ ‎grubszych‎ ‎gałęzi‎ ‎byle zupełnie‎ ‎zdrowych‎ ‎użyć,‎ ‎rozłupawszy‎ ‎ie‎ ‎w‎ ‎kierunku długości.‎ ‎Rzadko‎ ‎iednak‎ ‎tego‎ ‎potrzeba,‎ ‎ponieważ latorośl‎ ‎wierzbowa‎ ‎prędko‎ ‎odrasta. 22.‎ ‎Obrane‎ ‎gałęzie‎ ‎przez‎ ‎trzy‎ ‎lata‎ ‎zostaiąwsu. chycli‎ ‎szopach;‎ ‎potem‎ ‎dopiero‎ ‎do‎ ‎węglami‎ ‎przecho- dzą. 23.‎ ‎Palenie‎ ‎węgli‎ ‎robi‎ ‎sic‎ ‎w‎ ‎zamkniętych‎ ‎na czyniach,‎ ‎należących‎ ‎do‎ ‎apparatu‎ ‎składaiącegosię‎ ‎zna- stępujących‎ ‎części:

[madohora]

tycznemi;‎ ‎służą‎ ‎one‎ ‎iako‎ ‎granice‎ ‎i‎ ‎skazówki‎ ‎w‎ ‎poró wnaniu‎ ‎wszelkich‎ ‎mieszanin‎ ‎używanych,‎ ‎czyli‎ ‎empi rycznych.‎ ‎W‎ ‎te'y‎ ‎myśli‎ ‎ułożona‎ ‎iest‎ ‎podana‎ ‎tu‎ ‎tabel- la.‎ ‎Rozbierzemy‎ ‎dale'y‎ ‎przypadek‎ ‎ściągaiący‎ ‎się‎ ‎do zadania,‎ ‎które‎ ‎nas‎ ‎zayniuie. Tahella‎ ‎mieszanin‎ ‎teoretycznych‎ ‎prochu.
32.‎ ‎Pokazuie‎ ‎się‎ ‎więc,‎ ‎iż‎ ‎procli‎ ‎Nisski‎ ‎odpo wiada‎ ‎zupełnie‎ ‎Nr‎ ‎3;‎ ‎wszakże‎ ‎różnice‎ ‎w‎ ‎dziesię tnych‎ ‎nic‎ ‎nie‎ ‎stanowią,‎ ‎gdzie‎ ‎ważenie‎ ‎bez‎ ‎matema tycznej‎ ‎ścisłości‎ ‎odbytem,‎ ‎a‎ ‎mieszanina‎ ‎drogą‎ ‎do świadczenia‎ ‎wynalezioną‎ ‎została.‎ ‎Proch‎ ‎Nisski‎ ‎zatem lepszy‎ ‎icst‎ ‎od‎ ‎wszystkich‎ ‎innych‎ ‎w‎ ‎tabelli‎ ‎umieszczo nych,‎ ‎gdyż‎ ‎po‎ ‎wybuchu‎ ‎daie‎ ‎naywięcey‎ ‎gazów‎ ‎60,56, a‎ ‎naymniey‎ ‎stałey‎ ‎pozostałości‎ ‎39,44.‎ ‎Wprawdzie Nr.‎ ‎5go‎ ‎ieszcze‎ ‎korzystnieysze‎ ‎są‎ ‎wypadki,‎ ‎ale
1‎ ‎-O 1 1‎ ‎s 1‎ ‎o Oi 25
Sktad‎ ‎atomisty- czay‎ ‎w‎ ‎liczbie‎ ‎a- tomów
Sktad‎ ‎w‎ ‎grammach na‎ ‎100
Wypadek‎ ‎spło nienia‎ ‎w‎ ‎gram- maeh
sale- tra
siar ka
giel
saletra
siarka
węgiel
części state
g™y
1
l
1
3
75,00
11‎,1(5
11,24
4,1.17
58,83
2
1
2
3
67,10
21,06
II,‎ ‎S4
47,34
52,06
3
1
1
4
71,S3
11,27
16,90
39,44
60,56
4
1
2
4
64,55
20,26
15,19
45,57
55,43
5
1
1
5
68,90
10,80
20,30
37,83
62,17
6
l
4
5
62,20
19,51
18,29
43,90
56,10
Proch‎ ‎Nisski
|‎ ‎71,79
|‎ ‎11.54-
|‎ ‎16,67‎ ‎|

[madohora]

d)‎ ‎Stan‎ ‎roboty‎ ‎ciągle‎ ‎rooże‎ ‎bydź‎ ‎widziany‎ ‎bez zatrzymania‎ ‎młynu. 41.‎ ‎Porównywaiąc‎ ‎młyny‎ ‎angielskie‎ ‎Congreva z‎ ‎Nisskiemi,‎ ‎znayduiemy‎ ‎iż‎ ‎daleko‎ ‎prędze'y‎ ‎robią. Ale‎ ‎można‎ ‎im‎ ‎następuiące‎ ‎uczynić‎ ‎zarzuty,‎ ‎te'm‎ ‎wa- żnieysze,‎ ‎im‎ ‎proch‎ ‎w‎ ‎węgiel‎ ‎iest‎ ‎bogatszy.‎ ‎\ a‎)‎ ‎Saletra,‎ ‎siarka‎ ‎i‎ ‎węgiel‎ ‎wysypuiąc‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎koszów stożkowych‎ ‎na‎ ‎pas‎ ‎bez‎ ‎końca,‎ ‎pod‎ ‎niemi‎ ‎bieżący,‎ ‎two rzą‎ ‎na‎ ‎nim‎ ‎warstwy‎ ‎oddzielne,‎ ‎które‎ ‎nie‎ ‎dobrze‎ ‎mie- szaią‎ ‎się.‎ ‎A‎ ‎wielka‎ ‎część‎ ‎węgla‎ ‎dla‎ ‎lekkości‎ ‎swoie'y nie‎ ‎zostaie‎ ‎na‎ ‎pasie,‎ ‎ale‎ ‎po‎ ‎całey‎ ‎skrzyni‎ ‎lata‎ ‎i‎ ‎nay- mnieysze‎ ‎szpary‎ ‎i‎ ‎dziurki‎ ‎napełnia.‎ ‎Więc‎ ‎mieszani na‎ ‎nie‎ ‎może‎ ‎bydź‎ ‎dokładną. b)‎ ‎Inna‎ ‎ieszcze‎ ‎przyczyna‎ ‎niedokładności‎ ‎w‎ ‎mie szaniu,‎ ‎iest‎ ‎tarcie‎ ‎szczotek‎ ‎w‎ ‎koszach‎ ‎o‎ ‎druciane‎ ‎prze taki.‎ ‎Saletra‎ ‎bowiem‎ ‎i‎ ‎siarka‎ ‎w‎ ‎massę‎ ‎zbiiaią‎ ‎się‎ ‎i dziurki‎ ‎przetaków‎ ‎w‎ ‎nierównym‎ ‎stosun&u‎ ‎zmniey- szaią. c)‎ ‎Trudność‎ ‎urządzenia‎ ‎dokładnego‎ ‎prędkości w‎ ‎obrocie‎ ‎szczotek;‎ ‎komplikacya‎ ‎mechanizmu‎ ‎i‎ ‎nie. bezpieczeństwo‎ ‎mogące‎ ‎od‎ ‎tarcia‎ ‎powstać. 42.‎ ‎Młyny‎ ‎zaś‎ ‎beczkowe‎ ‎P.‎ ‎de‎ ‎Ciiampt‎ ‎lub‎ ‎PP. CnAPTALi‎ ‎Carnier,‎ ‎których‎ ‎metoda‎ ‎znaną‎ ‎iest‎ ‎pod‎ ‎nazwi skiem‎ ‎rewolucyyne'y,‎ ‎mogą‎ ‎dawać‎ ‎na‎ ‎ieden‎ ‎raz‎ ‎daleko więce'y‎ ‎mieszaniny,‎ ‎niż‎ ‎ieden‎ ‎młyn‎ ‎Ńisski;‎ ‎ale‎ ‎wy magają‎ ‎aby‎ ‎ciała‎ ‎składaiące‎ ‎proch‎ ‎iuż‎ ‎wprzódy‎ ‎ka żde‎ ‎z‎ ‎osobna‎ ‎były‎ ‎mielone‎ ‎i‎ ‎przesiewane.‎ ‎A‎ ‎ta‎ ‎oko liczność‎ ‎,‎ ‎przymuszając‎ ‎do‎ ‎•‎ ‎postawienia‎ ‎większe'y‎ ‎li czby‎ ‎machin,‎ ‎zmnieysza‎ ‎dogodność‎ ‎podobnego‎ ‎urzą dzenia.
O‎ ‎działaniach‎ ‎poprzcdzaiących‎ ‎ziarnowanie.
43.‎ ‎Mieszanina‎ ‎z‎ ‎młynów‎ ‎wychodząca‎ ‎iest‎ ‎mas- są‎ ‎wilgotną‎ ‎a‎ ‎przyte'm‎ ‎sypką,‎ ‎którey‎ ‎należy‎ ‎dodać‎ ‎gę stość‎ ‎potrzebną.‎ ‎Odnosi‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎otwartych‎ ‎u‎ ‎góry‎ ‎be czkach‎ ‎do‎ ‎budynku‎ ‎gdzie‎ ‎znayduią‎ ‎się‎ ‎prasy,‎ ‎i‎ ‎wsy- puie‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎wielkich‎ ‎skrzyń.‎ ‎Tam‎ ‎lekko‎ ‎pokrapia się‎ ‎wodą.‎ ‎Pote'm‎ ‎bierze‎ ‎rzemieślnik‎ ‎czworoboczną taflę‎ ‎ołowianą‎ ‎maiącą‎ ‎1‎ ‎stopę‎ ‎kwadr,‎ ‎powierzchni‎ ‎a 1|‎ ‎cala‎ ‎grubości,‎ ‎i‎ ‎rozciągana‎ ‎nie'y‎ ‎grubą‎ ‎i‎ ‎wilgotną skórę‎ ‎cielęcą.‎ ‎Na‎ ‎te'y‎ ‎skórze‎ ‎kładzie‎ ‎łopatką‎ ‎(spatu- le)‎ ‎warstwę‎ ‎massy‎ ‎prochowe'y‎ ‎grubości‎ ‎na‎ ‎cal;‎ ‎stara się‎ ‎równo‎ ‎rozłożyć,‎ ‎obwiia‎ ‎brzegami‎ ‎wspomnione'y skóry‎ ‎i‎ ‎drugą‎ ‎taflą‎ ‎ołowianą‎ ‎przykrywa.‎ ‎Na‎ ‎tę‎ ‎dru gą‎ ‎taflę‎ ‎przychodzi‎ ‎druga‎ ‎skóra‎ ‎i‎ ‎druga‎ ‎warstwa‎ ‎mie szaniny‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎Wszystkie‎ ‎tafle‎ ‎układa‎ ‎i‎ ‎ą‎ ‎się‎ ‎pod‎ ‎pra sę‎ ‎szrubową,‎ ‎którą‎ ‎pięciu‎ ‎ludzi‎ ‎za‎ ‎pomocą‎ ‎długich drągów‎ ‎ile‎ ‎tylko‎ ‎można‎ ‎przykręcaią.‎ ‎Pras‎ ‎takich iest‎ ‎4.‎ ‎Massa‎ ‎prochowa‎ ‎w‎ ‎nich‎ ‎naydłużey‎ ‎przez‎ ‎go dzinę‎ ‎zostawiona,‎ ‎wychodzi‎ ‎w‎ ‎kształcie‎ ‎placków‎ ‎4—6 liniy‎ ‎grubych‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎twardych‎ ‎źe‎ ‎ich‎ ‎paznogciem zaryć‎ ‎nie‎ ‎można.‎ ‎Jak‎ ‎łupek‎ ‎gliniany‎ ‎bez‎ ‎żadnego‎ ‎bla sku‎ ‎wygląda‎ ‎z‎ ‎powierzchnią‎ ‎przedstawiającą‎ ‎wytło czenia‎ ‎ze‎ ‎skór‎ ‎cielęcych. 44.‎ ‎Pokazuie‎ ‎się‎ ‎więc,‎ ‎iż‎ ‎fa‎ ‎część‎ ‎fabrykacyi wspólną‎ ‎iest‎ ‎metodzie‎ ‎Nisskićy,‎ ‎Kongrewskie'y‎ ‎i‎ ‎re- wolucyynćy.‎ ‎Ale‎ ‎prasy‎ ‎hidrauliczne‎ ‎korzystnie‎ ‎w‎ ‎An glii‎ ‎zastępuią‎ ‎prasy‎ ‎śrubowe‎ ‎(*).‎ ‎Ulepszeniem‎ ‎zaś
O‎ ‎Prasa‎ ‎hydrauliczna‎ ‎wielkości‎ ‎pofrzebney‎ ‎do‎ ‎roboty‎ ‎prochu kosatuie‎ ‎w‎ ‎fabrykach‎ ‎Szląskich‎ ‎około‎ ‎800‎ ‎talarów.

[madohora]

Powyższy opis pochodzi z 1829 roku

[madohora]

Już przed 1259 rokiem w obrębie najstarszych fortyfikacji miejskich znajdował się dwór biskupi, oddzielony od miasta odnogą rzeki Białej Głuchołaskiej, spełniającą rolę fosy, wspólnej dla miasta i rezydencji biskupiej. W bliżej nieokreślonym czasie dworowi temu nadano charakter obronny, poprzez otoczenie go umocnieniami sprzężonymi z fortyfikacjami miejskimi. Od 1282 roku miejscowa siedziba władz biskupich była już określana jako zamek.

[madohora]

W XVI wieku, w związku z zagrożeniem tureckim, przeprowadzono modernizację murów miejskich, budując dodatkowe basteje w przedmurzu. Wieża Bramy Wrocławskiej otrzymała wówczas nadbudowę ze strzelnicami artyleryjskimi. W 1596 r. lub nieco wcześniej wzniesiono bramę św. Jakuba na Przedmieściu Wrocławskim, zwaną później Bramą Krowią.

[madohora]

Pierwsze fortyfikacje w okresie nowożytnym powstały pod koniec XVI wieku – w 1594, kiedy miasto znajdowało się w granicach Królestwa Czech (będącego w rękach Habsburgów). Zaprojektował je Johanes Schneider z Lindau (Bodensee) na prośbę ówczesnego biskupa wrocławskiego, Andreasa von Jerin. W 1643 umocnienia te zaczęto przebudowywać według szkoły staroholenderskiej – kładziono nacisk na system obrony skrzydłowej. Dobudowano nowe obiekty, zwiększono ilość bastionów (do 10), a całe miasto otoczono wałem i fosą wodną. Po obwałowaniu nad przeciwskarpą biegła ukryta droga wewnętrzna. Prace modernizacyjne trwały do początku XVIII wieku.
Z tego okresu zachował się do dzisiaj bastion św. Jadwigi (Bastei der Hl.Hedwig) przy ulicy Piastowskiej, wielokrotnie przebudowywany i modernizowany w późniejszych okresach.

[madohora]

W latach 1767–1791 zbudowano Obwałowania Jerozolimskie zewnętrzne według projektu architektów Lefevre’a i von Castillona. Zmodernizowano też Fort Prusy – rozbudowano m.in. chodniki przeciwminowe i wzniesiono trzy flesze. Ostatnim etapem była budowa tzw. Obwałowań Wysokich.

[madohora]

Po wojnach napoleońskich, w latach 1809–1812 wykonano naprawę uszkodzeń w budowlach ziemnych i murowanych, w latach 1839–1849 wykonano drobne przebudowy.

[madohora]

[madohora]

Podczas II wojny światowej w Nysie umieszczono filię obozu Gross-Rosen. Miasto pod koniec wojny ponownie stało się twierdzą (Stadt und Festung Neisse), ale nie zapobiegło to zdobyciu jej przez Armię Czerwoną w 1945. W tym momencie historia Nysy jako pruskiej i niemieckiej twierdzy dobiegła końca.

[madohora]

Gmina Nysa podjęła się rewitalizacji wybranych obiektów fortecznych. Wykonano odbudowę i renowację Fortu Wodnego i jego uzbrojenie w niezbędną infrastrukturę medialną. Fort jest atrakcją turystyczną i zapleczem Parku Miejskiego. Z kolei w Bastionie św. Jadwigi urządzono centrum kulturowo-usługowo-handlowe. Ponadto w bastionie został utworzony punkt informacji turystycznej o Nysie i Twierdzy Nysa oraz trasa wystawowa. 28.07.2021r. Uruchomiony został przez miasto Wirtualny Spacer przedstawiający szlak forteczny, który przedstawia w panoramach wszystkie obiekty forteczne na tym szlaku, można w nim łatwo znaleźć interesujące obiekty, obejrzeć je z ziemi i z lotu ptaka.

[madohora]

Z istniejącego w latach 1260–1842 silnie ufortyfikowanego dworu biskupiego zachowała się do obecnych czasów wieża mieszkalna, gotycka baszta i fragment murów obronnych.

[madohora]

Fort Preußen wzniesiono na wzgórzach, na północnym brzegu Nysy Kłodzkiej. Zabezpieczał tereny, z których można było prowadzić ostrzał miasta.
Budowę rozpoczęto w latach 1743–1745. Dwadzieścia lat później rozbudowano system chodników przeciwminowych i wzniesiono 3 flesze (Le Grand, Lefevre, Diericke). W II połowie XIX wieku prowadzono pracę przy obwałowaniach, przebudowano też stoki bojowe. Od 1859 służył jako koszary, później więzienie, a od 1914 jako magazyn sprzętu wojskowego. W czasie I wojny światowej przed bramą wzniesiono monumentalną wieżę wodną, niszcząc przyległe nasypy ziemne. W okresie międzywojennym w dolnej części budowli znajdowała się hala pamięci ku czci mieszkańców Nysy poległych w czasie I wojny światowej. Udostępniono także taras widokowy.
Główny zarys obwałowań to pięcioramienna gwiazda, wewnątrz której wznosi się pięciobok dwukondygnacyjnych kazamatów, osłoniętych od góry i od zewnątrz nasypem ziemnym. Kleszcze fortu otoczone były suchą fosą osłaniało 5 rawelinów: trzy o narysie bastionowym: Pommern, Halberstadt i Mark, i dwa o narysie kleszczowym: Magdeburg i Westfalen. Razem z 5. przeciwstrażami tworzyły ciągłe pasmo obwałowań zewnętrznych z przerwą przy bramie wjazdowej.
Cztery boki zabezpieczono systemem chodników przeciwminowych (z wyjątkiem boku osłoniętego obwałowaniami Friedrichstadt). W forcie znajdowały się trzy studnie: główna na dziedzińca (głęboka na 25-32 metry), za szyją rawelinu Pommern i przed prawym licem Ostra I.
W XXI wieku fort został częściowo wyremontowany, usunięto także sporo rosnących w nim drzew. Wykonano też roboty budowlane zabezpieczające fortyfikację. W suchej fosie okalającej fort, zbudowano utwardzoną ścieżkę pieszo–rowerową[8]. Dojazd jest możliwy od ulicy Obrońców Tobruku, wejście od wieży ciśnień.

[madohora]

Fort III

Podobnie jak Forty I i II, zbudowany w latach 60. XIX wieku w celu osłony linii kolejowej. W latach 1875–1878 przebudowano go na fort stały, a kolejna rozbudowa miała miejsce w latach 1881–1883. Zbudowany jest na narysie lunety czworobocznej, zamkniętej od tyłu niskim załamanym kleszczowo wałem szyjowym, flankującym bramę wjazdową. Otoczony jest fosą (wypełnioną wodą). W przeszłości nad fosą znajdował się most, łączący fort z ukrytą drogą, znajdującą się nad przeciwskarpą. Obecnie jest tam grobla. Droga prowadzi do bramy w formie przecięcia wału szyjowego, osłoniętej blokhauzem wartowniczym.
Podobnie jak Forty I i II jest to fort jednowałowy dla piechoty i artylerii. W przeszłości znajdowało się w nim około 35 dział. Na dziedzińcu znajduje się budynek, przekryty nasypem ziemnym, który pełnił funkcje koszarowe i magazynowe. Od 1934 fort służył jako magazyn amunicji i broni.
Położony jest na ulicy Nowowiejskiej i użytkowany jako magazyn. Istniały plany zabudowy fortu.

[madohora]

Obwałowania kolejowe

Położone są od ulicy Mazowieckiej do Jagiellońskiej, między ulicą Bolesława Śmiałego i Jagiełły.
Powstały w 1875, kiedy w związku z przeniesieniem dworca kolejowego na prawy brzeg rzeki wyburzono stare obwarowania zewnętrzne od strony wschodniej. Ich początkiem był wał przeciwstraży nadbrzeżnych, wzmocniony „Baterią Szyjową”. Następnie wał przecinały tory kolejowe i śluza, która doprowadzała wodę do fosy, a za nią znajdowały się wschodnie bastiony VIII, IX, X i XI z trzema kurtynami oraz bastiony południowe VII i VIII, których kurtyna była przecięta linią kolejową. Front bastionowy, wzmocniony wałami dla artylerii i piechoty, posiadał wiele schronów i trawersy na tych wałach, a pod nimi kazamaty. Całość była osłaniana od zewnątrz fosą z ukrytą drogą i placami broni.
W latach 1910–1921 zburzono obwałowania nadrzeczne, a główna linia bastionów z fosą i przeciwstokiem zachowała się jedynie jako fragment zieleni parkowej, z upływem czasu coraz bardziej dewastowanej i zabudowywanej (m.in. garażami, ogródkami działkowymi). Dzisiejsza ulica Bolesława Śmiałego to dawna droga forteczna, za którą zachował się magazyn amunicji, przekryty nasypem ziemnym. Kazamaty koszarowe po I wojnie światowej służyły jako magazyny i zaplecze gospodarcze

[madohora]

[madohora]

W XIX wieku zaczęto budować nowe aleje, przy których sadzono topole, klony, lipy i jesiony. Głównym wejściem do parku stał się początek drogi nad kanałem, przechodzącej przez teren dawnych fortyfikacji. Zmian tych dokonano na pewno przed rokiem 1887, gdyż wówczas wydany został dokładny plan Nysy i przewodnik po mieście. Na kilka lat przed tą datą przeprowadzono także rozbiórkę istniejących tu dawnych fortyfikacji bastionowych. Do dziś zachowały się pozostałości po nich w postaci wałów ziemnych i fosy, którą następnie częściowo przekształcono w Staw Młyna Prochowego, obecnie nazywany Stawem Łabędzim.

[madohora]

Kanał Młynówka, będący zachodnią granicą parku, nie jest powiązany z układem innych kanałów parkowych. Opływa on Fort Wodny, tworząc tuż przed nim rozlewisko, na środku którego znajduje się mała wyspa.

[madohora]

W tej części parku zachował się budynek kasyna oficerskiego (obecnie przeznaczony na cele mieszkalne) oraz dawne koszary. Z wielu elementów małej architektury ogrodowej pozostał jedynie postument rzeźby parkowej oraz kamienny portal na nasypie w części wejściowej do parku.