OPOLE

[madohora]

Opole i (niem. Oppeln, dś. Uppeln, cz. Opolí, śl. Uopole, łac. Oppelia, Oppolia, Opulia) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa opolskiego i powiatu opolskiego. Położone w Europie Środkowej, na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej, nad rzeką Odrą. Jedna z historycznych stolic Górnego Śląska i jedno z najstarszych miast w Polsce.

[madohora]

Miasto było stolicą księstwa opolsko-raciborskiego, siedzibą władz pruskiej prowincji Górny Śląsk i rejencji opolskiej. Od 28 czerwca 1950 jest stolicą województwa opolskiego[5] i jego głównym ośrodkiem gospodarczym, naukowym, kulturalnym i administracyjnym. Od 1999 siedziba władz ziemskiego powiatu opolskiego. Główne miasto aglomeracji opolskiej

[madohora]

Opole jest położone w południowo-zachodniej Polsce, na obszarze Niziny Śląskiej, w mezoregionie Pradolina Wrocławska oraz (wschodnia część miasta) Równina Opolska. Pod względem administracyjnym, Opole jest stolicą województwa opolskiego oraz miastem na prawach powiatu. Do roku 1945 znajdowało się w obrębie niemieckiej III Rzeszy, a do 1950 na terenie województwa śląskiego.

[madohora]

ok. 950–980 – powstanie Opola
990 – Śląsk, wraz z Opolem, zostaje przyłączony do Polski przez Mieszka I.
1039 – najazd księcia czeskiego Brzetysława I na Śląsk – Opole na 11 lat pod panowaniem czeskim.
1050 – Kazimierz I Odnowiciel odzyskuje Śląsk z Opolem.
1138 – na mocy testamentu Bolesława III Krzywoustego Śląsk zostaje przyznany jako dziedziczna dzielnica najstarszemu synowi księcia, Władysławowi II Wygnańcowi, który dał początek linii Piastów śląskich.
1179 – Śląsk podzielony zostaje na 3 dzielnice, m.in. wyodrębnione zostaje księstwo opolskie, którego pierwszym władcą zostaje książę Jarosław opolski.
1211–1230 – w Opolu rządy sprawuje Kazimierz I opolski, który jako pierwszy tytułuje się księciem opolskim.
Przed 1217 – lokacja miasta.
1220 – Kazimierz I opolski rozpoczyna budowę zamku książęcego na Ostrówku (zakończona w 1289 przez Bolka I opolskiego).
1230 – w ramach diecezji wrocławskiej powstaje archidiakonat opolski
1234 – założenie klasztoru o.o. franciszkanów.
1241 – I najazd mongolski na Polskę, oblężenie Opola i spalenie podgrodzia za rządów Mieszka II Otyłego.
1281 – po śmierci księcia Władysława opolskiego następuje podział księstwa opolskiego na mniejsze dzielnice. Opole dostaje się we władanie Bolka I opolskiego (1281–1313).
1289–1291 – synowie Władysława opolskiego, władający w poszczególnych częściach Górnego Śląska, zostają lennikami Wacława II.
1295 – zbudowany zostaje klasztor dominikanów („na górce”).
1352 – wzniesiony zostaje opolski ratusz.
1395 – oblężenie Opola przez wojska króla Władysława II Jagiełły, jako odpowiedź na antypolskie intrygi ks. Władysława Opolczyka. Władzę w Opolu obejmują Bolko IV opolski oraz Bernard niemodliński.

[madohora]

XV–XVII wiek
Najstarszy znany widok ogólny miasta Opola, widok z południowego wschodu (1535 r.) „Historyczne Widoki z czterech stuleci” Wilhelm Gottlieb Korn (oryginalny obraz znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Würzburgu) (Niemcy)

1474 – oblężenie Opola przez wojska polskiego króla Kazimierza IV Jagiellończyka, za poparcie udzielone przez Mikołaja I opolskiego królowi węgierskiemu Maciejowi Korwinowi.
1526 – Opole i Śląsk wchodzą w skład państwa – Monarchii Habsburgów.
1532 – umiera Jan II Dobry, ostatni książę opolski z dynastii Piastów.
1532–1552 – tytułem zastawu miasto dostaje się we władanie Jerzego Hohenzollerna-Ansbacha.
1552–1556 – królowa węgierska Izabela Jagiellonka (córka króla polskiego Zygmunta I Starego i Bony Sforzy) zostaje nową władczynią Opola, jako lenniczka cesarza Ferdynanda I Habsburga.
1565 – wypędzenie ludności żydowskiej z miasta[28].
1600 – wielka powódź, Odra przenosi swój nurt na zachodni brzeg Pasieki.
1615 – pożar zniszczył dużą część miasta.
1632 – zdobycie Opola przez oddziały saskie i szwedzkie. Okupacja trwała 2 lata i kosztowała miasto blisko 10 tys. florenów.
1645 – Opole wraz z całym księstwem opolsko-raciborskim przechodzi, tytułem zastawu, we władanie polskiej dynastii Wazów.
1655 – Król Polski Jan II Kazimierz Waza wraz z całym dworem przybywa do Opola, chroniąc się przed najazdem szwedzkim na Rzeczpospolitą. Po otrzymaniu wieści o przełomowym zwycięstwie pod Krosnem (7 grudnia 1655 r.), król wyruszył 18 grudnia 1655 r. z Opola przez Śląsk, Lubowlę (27 grudnia), Biecz, Nowy Żmigród, Duklę i 3 stycznia 1656 r. przybył do Krosna.
1666 – po spłaceniu sum zastawnych Habsburgowie przejmują ponownie Opole i księstwo opolsko-raciborskie.

[madohora]

XVIII–XIX wiek
Opole XVIII wiek. Autor Friedrich Bernhard Werner.

1741 – W wyniku wybuchu trzech wojen śląskich pomiędzy państwem Habsburgów oraz Królestwem Prus do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 roku, kończącym I wojnę śląską, miasto wraz ze Śląskiem znalazło się w granicach Prus.
po niespełna dwustu latach przerwy pierwsza rodzina żydowska osiedla się w mieście[28].
1756–1763 – w czasie wojny siedmioletniej miasto zdobywali dwukrotnie Austriacy (1757, 1762) i Rosjanie (1761). Pokój w Hubertsburgu pozostawił Opole pod panowaniem pruskim, kolejna zmiana przynależności państwowej Opola i Górnego Śląska.
1800 – założenie drukarni polskiej.
1807 – podczas wojen napoleońskich wkraczają do miasta sprzymierzeńcy Francuzów – Bawarczycy, a później załoga francuska (opuściła Opole w lipcu 1808 roku).
1812 – powstaje samodzielna gmina żydowska[28], która w 1821 zakłada pierwszy żydowski cmentarz.
1818 – Opole zostaje stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstaje urząd rejencji (niem. Regierungsbezirk Oppeln), jeden z 4 w prowincji śląskiej[29].
1824 – powstanie pierwszej biblioteki publicznej.
1827 – oświetlenie po raz pierwszy ulic Opola 17 latarniami.
1828 – zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska „Stadtblatt für Oppeln”, przemianowana później na „Oppelner Stadtblatt”.
1843 – do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.
1849–1850 – ks. Bernard Bogedain wydaje polskojęzyczną „Gazetę miejską dla Górnego Śląska”.
1862 – zbudowana zostaje gazownia miejska, dzięki której Opole zostaje niebawem oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych.
1864 – ukazuje się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako „Wochenblatt für Stadt und Land”, od 1890 r. jako dziennik „Oppelner Zeitung”.
1881 – od września – Jan Kasprowicz uczęszczał przez 1 semestr do gimnazjum w Opolu. Wielokrotnie odwiedzał też polską gospodę „Harenda” w Czarnowąsach.
1890 – Bronisław Koraszewski rozpoczyna wydawanie „Gazety Opolskiej” (była wydawana do 1922 roku).
1897 – otwarty zostaje Bank ludowy, polska placówka spółdzielcza.
1899 – Zakrzów zostaje przyłączony w granice miejskie Opola. Opole zostaje siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.

[madohora]

Lata 1901–1944

1908 – założono Towarzystwo Łyżwiarskie (Eislaufverein).
1909
oddany zostaje do użytku dworzec kolejowy Opole-Wschód (Oppeln Ost).
przy Stawie Zamkowym powstaje Domek Lodowy, siedziba Towarzystwa Łyżwiarskiego.
1910 – Wyspa Bolko zostaje zakupiona na potrzeby miasta.
1911
Przed głównym gmachem poczty staje pomnik Ottona von Bismarcka.
Franciszek Ksawery Kurpierz rozpoczyna wydawanie gazety „Nowiny”, od 1922 r. ukazującej się jako „Nowiny Codzienne”.
1913 – zostaje otwarty port rzeczny w Zakrzowie.
1914–1918 – żołnierze z 4. Górnośląskiego Pułku Piechoty nr 63 (4. Oberschlesisches Infanterie-Regiment Nr. 63) walczą na wszystkich frontach Wielkiej Wojny: w Lotaryngii, Szampanii, Flandrii, na wschodzie w okolicach Dyneburga, w Tyrolu Południowym, nad Piawą.
1918 – początek tzw. rewolucji listopadowej; po manifestacji na Rynku utworzona zostaje rada garnizonowa i rada robotnicza (przekształcona później w Radę Ludową). Obok nich powstały też polskie rady ludowe, nieuznane przez Centralną Radę Ludową we Wrocławiu.
1920
w mieście z inicjatywy Szymona Koszyka powstało Towarzystwo Skautów Opolskich, które podporządkowało się wkrótce Związkowi Harcerstwa Polskiego w Niemczech. W 33 regionalnych kołach m.in. w Grudzicach, Gosławicach, Szczedrzyku organizacja skupiała kilkuset członków. Działała do 1939 roku[30].
do Opola, w związku z przygotowaniami do plebiscytu górnośląskiego, przybywa Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa w składzie: gen. Henri Le Rond (przewodniczący), płk Harold Percival i gen. Andreo de Marinis.
od 1 kwietnia 1920 do 1922 roku w budynku Banku Rolników przy dzisiejszej ul. Książąt Opolskich działał Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej.

Bank Rolników – dawny Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej

25 kwietnia odbyła się wielka manifestacja ludności polskiej na Zaodrzu przeciw antypolskiej działalności administracji i policji niemieckiej, w której ludność domagała się rozwiązania Sipo. Demonstracja została spacyfikowana przez niemieckie bojówki[31].
28 kwietnia do Opola przybył Wojciech Korfanty co spowodowało kolejne antypolskie rozruchy w mieście. Niemieckie bojówki zerwały godło państwowe z gmachu konsulatu RP, zaatakowały drukarnię „Gazety Opolskiej”. Do akcji weszły francuskie wojska, które ochroniły przed zniszczeniem siedzibę założonego przez Bronisława Koraszewskiego opolskiego oddziału Banku Ludowego[31].
1921 – plebiscyt na Górnym Śląsku – w Opolu za przyłączeniem do Polski głosuje 1098 osób, za pozostaniem w Niemczech – 20 816; wśród głosujących było 25% tzw. emigrantów plebiscytowych (ściągniętych na tereny plebiscytowe w celu podniesienia końcowego rezultatu[32]; wniosek o prawo głosu dla emigrantów złożyła Polska, ale w praktyce znaczna większość z nich głosowała na Niemcy). Walki III powstania śląskiego nie toczyły się w okolicy miasta. Po decyzji Rady Ambasadorów i podziale obszaru plebiscytowego Opole pozostaje w granicach Rzeszy Niemieckiej.
1922 – powrót niemieckiej administracji i garnizonu wojskowego. Opole zostaje siedzibą władz rejencji i zarazem prowincji górnośląskiej (do 1938 roku).
W latach 1923–1933 obowiązki landrata pełni Michael Graf von Matuschka – ostatni nienazistowski starosta Opola, oskarżony później o udział w zamachu na Hitlera.
1928 – zburzenie Zamku Piastowskiego na Pasiece; pozostaje tylko wieża.
wskutek emigracji do Palestyny społeczność żydowska w Opolu liczy jedynie 430 osób (w 1922 mieszkało w mieście około tysiąca Żydów)[28].
28 kwietnia 1929 – do Opola po raz pierwszy przyjechał polski teatr (Teatr Polski z Katowic) – w sali ratusza wystawił operę Stanisława Moniuszki Halka. Po przedstawieniu aktorzy zostali bestialsko pobici przez niemiecką bojówkę[33][34][35][36][37].
1931 – do Opola przeniesiony zostaje z Bytomia Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej, zlokalizowany w budynku przy dzisiejszej ul. Konsularnej.
1936 – w obszar Opola włączone zostają Szczepanowice[38] i Półwieś.
1938 – w czasie nocy kryształowej bojówki hitlerowskie zmuszają rabina Nowej Synagogi przy Hafenstrasse (dzisiejszej ul. Piastowskiej) do rozlania benzyny wewnątrz świątyni i podpalenia jej. Zniszczono także 13 żydowskich sklepów, a ich rodziny pobito, po czym nałożono na nich karne kontrybucje. Rozpoczęła się emigracja pozostałej ludności żydowskiej z miasta (głównie do Stanów Zjednoczonych).
1939 – Opole staje się miejscem koncentracji sił 10 Armii Niemieckiej i kwatery jej dowództwa. Aresztowanie aktywistów Związku Polaków w Niemczech. Transporty aresztowanych Polaków z Dworca Głównego do obozów koncentracyjnych Buchenwald i Ravensbrück.
1939–1945 – w czasie II wojny światowej w Opolu funkcjonują obozy pracy przymusowej i oddziały robocze jeńców wojennych. Liczba mieszkańców wzrasta do ok. 60 tysięcy wskutek napływu migrujących ludzi z bombardowanych rejonów III Rzeszy.
1942–1943 – Żydzi z Opola i okolic, którzy nie zdążyli wyemigrować przed wojną, zostają deportowani do Terezina (KL Theresienstadt) oraz Brzezinki (KL Birkenau)[28].
1944 – Opole ogłoszone zostaje miastem-twierdzą (niem. Festung Oppeln) w związku z krytyczną sytuacją Wehrmachtu na froncie wschodnim i przygotowaniami do obrony na linii Odry. Dowódcą twierdzy zostaje hrabia von Pfeil.
18 grudnia – bombardowanie miasta przez lotnictwo amerykańskie. Celem był dworzec główny (bomby spadły na pola Zaodrza) oraz mosty. Przeprawy nad Odrą ocalały, bomby spadły na budynki na dzisiejszym placu Józefa Piłsudskiego, budynek sądu oraz hotel przy dzisiejszej ulicy Marii Konopnickiej, w którym odbywało się wesel

[madohora]

Lata 1945–1988
1945
17 stycznia – komunikaty nadawane w opolskim radiu nakazują ewakuację kobiet, dzieci i chorych.
20 stycznia – nakaz ewakuacji dla wszystkich mieszkańców. Z dzisiejszego placu Mikołaja Kopernika autobusami odwożono ich na dworzec w Groszowicach, skąd pociągami uciekali w stronę Kłodzka. Pieszo ewakuowano w tę samą stronę więźniów oraz robotników przymusowych z 26 istniejących obozów pracy. W ciągu 4 dni miasto opuściło 58 tys. osób.
21/22 stycznia – generał von Pfeil, wobec niemożności utrzymania Opola, popełnia samobójstwo. Dowództwo nad załogą Festung Oppeln, liczącą jedynie 10 tys. obrońców (w tym oddział polskich granatowych policjantów, wycofujących się z Generalnego Gubernatorstwa), przejmuje generał Fritz Gräser. Anuluje on rozkaz obrony miasta do ostatniego żołnierza i nakazuje wycofać się za Odrę, na nową linię obrony[40].
24 stycznia – zdobycie prawobrzeżnego Opola przez oddziały 6 Korpusu Pancernego Gwardii 3 Armii Pancernej Gwardii, 15 Dywizji Piechoty Gwardii i 118 Dywizji Piechoty 34 Korpusu Piechoty Gwardii 5 Armii Gwardii oraz 120 Dywizji Piechoty 21 Armii ze składu 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Podczas walk ginie 218 żołnierzy radzieckich[41]. Dochodzi do gwałtów i mordów, głównie na terenach dzisiejszych przedmieść (w prawobrzeżnej części miasta pozostało zaledwie 300–600 mieszkańców)[42].
13 lutego – w podopolskich wsiach (m.in. Kolonia Gosławicka, obecnie dzielnica Opola) rozpoczyna się deportacja miejscowej ludności do obozów pracy w Związku Radzieckim[43].
Lewobrzeżna część Opola zostaje obszarem umocnionym pod dowództwem mjra Matthiasa Wensauera. Niemcom udaje się utrzymać tę pozycję do marca.
Radziecka komendantura wojenna przekazuje władzę polskiej administracji. Do Opola przybywają pierwsze transporty przymusowych polskich wysiedleńców zza Buga[44], udział Kresowian w rewitalizacji miasta. Rozpoczyna działalność Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika. Opole po raz kolejny zmienia przynależność państwową razem z zachodnim Śląskiem. Po 610 latach przynależności do państw Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i postcesarskich, ponownie zostaje włączone w granice państwa polskiego.
8 kwietnia 1946 – odbył się wiec PSL z udziałem Stanisława Mikołajczyka. Zgromadzenie zostało rozpędzono przez UB.
6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obozy MBP nr 146, 147 i 148, powstałe w Opolu miał status obozów przejściowych, następnie zostały przekształcone w obozy pracy. Przetrzymywano w nich Ślązaków i Niemców oraz byłych członków SS. Do obozu trafiali także powracający do Polski żołnierze armii Andersa, którzy wstąpili do niej po dezercji z Wehrmachtu, do którego wcielono ich wcześniej w ramach volkslisty[45].
15 września 1946 – Dożynki Śląskie w Opolu z udziałem prezydenta Bolesława Bieruta, wicepremiera i ministra Ziem Odzyskanych Władysława Gomułki oraz wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego. Z całego kraju przybywa ok. 300 tysięcy delegatów.
jesień 1946 – powstało Koło Akademików Opolan w Poznaniu – jedyne w tym czasie stowarzyszenie opolskich studentów studiujących na wyższych uczelniach Polski, władze zakazały utworzenia oddziałów tej organizacji we Wrocławiu, Krakowie i innych miastach[46]
1947 – Otwarcie Miejskiej Biblioteki Publicznej. Powołanie Komitetu Badań Prehistorycznych (w maju 1955 r. przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk).
9 maja 1948 – w Opolu otwarto Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjne.
1949
Przekazanie do użytku odremontowanego budynku teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Wolfganga Amadeusza Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstaje Teatr lalek.
Odbudowa dawnego szpitala św. Wojciecha przy pl. Armii Czerwonej (obecnie pl. Mikołaja Kopernika).
1950 – powstaje województwo opolskie.
1952
Powołanie do życia Opolskiej Orkiestry Symfonicznej (we wrześniu 1972 r. przemianowana na Filharmonię Opolską im. Józefa Elsnera) i Zespołu Pieśni i Tańca „Opole”.
1 stycznia – ukazał się pierwszy numer Trybuny Opolskiej – wówczas organ PZPR.
18 czerwca – otwarto ekspozyturę Polskiego Radia w Opolu.
22 lipca – otwarto Wojewódzki Dom Kultury.
26 lipca 1953 – zmarł w Opolu wybitny pisarz i redaktor – autor pracy „Na Śląsku Opolskim”, Stanisław Wasylewski.
1 października 1954 – inauguracja roku akademickiego w przeniesionej z Wrocławia do Opola Wyższej Szkole Pedagogicznej.
16 sierpnia 1955 – utworzono Związek Literatów Polskich Oddział opolski, na czele którego stanął Rafał Urban z Głogówka.
1956 – rozpoczyna pracę Rozgłośnia Polskiego Radia w Opolu.
1960 – zorganizowana zostaje I Wiosna Opolska – Festiwal Artystyczny Ziem Zachodnich i Północnych.
1961
Kolonia Gosławicka zostaje włączona w granice Opola.
26 maja – do Opola przybył pierwszy pociąg elektryczny.
1963

Amfiteatr i Wieża Piastowska

Zorganizowany zostaje I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej.
2 maja – otwarto krytą pływalnię.
1964 – rozpoczyna działalność Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu.
1968
Marzec – studenci opolskiej WSP zorganizowali akcję ulotkową na obszarze miasta oraz jednodniowy strajk w proteście przeciw represjom, jakie dotknęły krakowskie i warszawskie środowisko akademickie. W odwecie, powołana przez władze partyjne komisja usunęła z opolskiej uczelni kilkudziesięciu studentów i pracowników. Ze stanowiska rektora został także usunięty broniący studentów prof. Maurycy Horn.
20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej – „Okrąglaka”.
1970
Ukazał się pierwszy numer miesięcznika kulturalnego „Opole”, redaktorem pisma był Edward Pochroń.
23 września – w Opolu-Bierkowicach otwarto Muzeum Wsi Opolskiej.
14 listopada – powołano Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe.
1971 – Bracia Kowalczykowie podłożyli ładunek wybuchowy w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Zniszczeniu uległa aula WSP oraz magazyny biblioteczne.
1975
Styczeń – otwarcie Teatru im. Jana Kochanowskiego.
10–20 maja – I Opolskie Konfrontacje Teatralne – Klasyka Polska.
1976
27 maja – na zebraniu przedstawicieli Opolskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Przyszłość podjęto uchwałę powołującą Osiedle im. Związku Walki Młodych. Rozpoczyna się budowa największego opolskiego osiedla mieszkaniowego.
23 września – zmarł bp ordynariusz opolski Franciszek Jop – nowym biskupem został Alfons Nossol.
1980
Strajki ostrzegawcze opolskich załóg pracowniczych, m.in. w FSD w Nysie, Elektrowni Opole, Zakładach Koksowniczych w Zdzieszowicach.
29 września – spotkanie I sekretarza KW PZPR Józefa Masnego z działaczami MKZ NSZZ „Solidarność”.
1981
Czerwiec – powstało Opolskie Towarzystwo Jazzowe na czele z Tadeuszem Pabisiakiem.
15 czerwca – W opolskim amfiteatrze zorganizowane zostaje spotkanie przewodniczącego NSZZ „Solidarność” Lecha Wałęsy z mieszkańcami Opolszczyzny.
Listopad/grudzień w opolskich uczelniach WSP i WSI wybucha strajk studentów związanych z NZS oraz

[madohora]

Od 1989
1990 – ukazuje się pierwszy numer „Gazety Opolskiej”, której redaktorem naczelnym zostaje Edward Pochroń.
1992 – w Opolu otwarty został Wicekonsulat RFN.
1997
6 maja – w budynku przy ul. Juliusza Słowackiego otwarte zostaje Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym.
10 lipca – Opole oraz wiele miast i wsi Opolszczyzny dotyka katastrofalna, tragiczna w skutkach powódź.
1 sierpnia – rozpoczyna działalność Wojewódzkie Centrum Medyczne w nowych obiektach przy ulicy Aleja Wincentego Witosa.
W opolskiej katedrze zamontowane zostają 4,5-tonowe drzwi, wyrzeźbione w brązie przez opolskiego artystę Adolfa Panitza.
Opole nawiedza wielka powódź
1998
11 stycznia – w obronie zachowania Opolskiego na mapie administracyjnej Polski z inicjatywy lokalnych elit samorządowych utworzony zostaje Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP).
11 marca – kilka tysięcy Opolan manifestuje pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go do województwa śląskiego.
16 maja – uroczystość przekazania Opolu Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej.
18 lipca – Sejm podejmuje uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostaje o Olesno i miejscowości wchodzące w skład powiatu oleskiego.
1999
17 lutego – w laboratorium kryminalistycznym KWP w Opolu uruchomiono jedną z najnowocześniejszych w kraju pracowni badań genetycznych.
Na Targach „Investcity '99” w Poznaniu Opole zdobywa główne nagrody w dwóch (i jedynych) targowych konkursach: na najlepiej przygotowany udział w targach oraz najlepiej zaaranżowane stoisko.
Radni Sejmiku Wojewódzkiego wybrali herb ostatniego księcia piastowskiego Jana II Dobrego na herb województwa opolskiego.
2000
Opole uhonorowane zostaje Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy.
Po popowodziowym remoncie otwarty zostaje zabytkowy „Dom lodowy”, czyli budynek PTTK przy stawie przy ul. Norberta Barlickiego.
W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafia do ścisłej czołówki miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.
2004 – papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego.
2007
W Opolu powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Czerwiec – Opole w rankingu miesięcznika „Forbes” zajęło 9. miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i 3. wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego.
Opole zdobyło 1. miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13 lipca przez „Rzeczpospolitą”.
2016 – konflikt wokół rozszerzenia granic administracyjnych Opola
2017 – włączenie w granice administracyjne miasta 12 sołectw lub ich części z gmin: Dąbrowa, Dobrzeń Wielki, Komprachcice, Prószków.

[madohora]

[madohora]

ZABYTKI
Bazylika katedralna Podwyższenia Krzyża Świętego – gotycka świątynia z XV wieku, z dwiema wieżami z 1899 roku o wysokości 73 metrów; stoi w miejscu, w którym ok. 1005 roku Bolesław Chrobry wzniósł drewniany kościół; w podziemiach groby Piastów Śląskich.
Kościół Świętej Trójcy – halowy kościół z 1309 roku, przebudowany w XVIII i XX wieku, z barokowym wnętrzem; w podziemiach znajdują się groby Piastów Śląskich.
Kościół Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha – najstarsza opolska świątynia (z X wieku), według legendy wzniesiona w miejscu żarliwych kazań św. Wojciecha; w 1739 roku przebudowana w stylu barokowym, w 1875 roku dobudowano wieżę; z racji umiejscowienia nazywany kościołem na górce.
Kościół św. Sebastiana – wybudowany w 1696 roku jako wotum dziękczynne po wygaśnięciu w 1680 roku epidemii dżumy, w miejscu ówczesnej karczmy, w której zmarła pierwsza ofiara zarazy.
Kościół św. Aleksego – wzniesiony po 1421 roku z fundacji Jana Kropidły, przebudowany w 1691 r. w barokowym stylu.
Kościół św. Piotra i Pawła
Wieża Piastowska – zbudowana ok. 1300 roku jedyna pozostałość po rozebranym w latach 30. XX wieku Zamku Piastowskim; na wysokości 42 metrów znajduje się taras widokowy.
Wieża Zamku Górnego – pochodząca z końca XIV wieku pozostałość po spalonym w 1615 roku zamku; przebudowana w 1844 roku, obecnie włączona do zabudowań pobliskiej szkoły.
Ratusz – wzniesiony w 1864 roku i przebudowany w 1936 roku (po zawaleniu się wieży) na wzór florenckiego pałacu Vecchio.
neogotycka wieża ciśnień – wybudowana w 1896 roku, przy obecnej ul. Oleskiej
Stara Synagoga przy ul. Szpitalnej, powstała w 1842 roku, obecnie siedziba TVP Opole.
gmach Poczty Polskiej
gmach Urzędu Wojewódzkiego
gmach Dworca Głównego
pozostałości murów obronnych

[madohora]

[madohora]

Wyspa Bolko i Pasieka są kolejnym sporym siedliskiem ptaków. Żyją tu między innymi: zimorodek, remiz, dziwonia, dzięcioł zielonosiwy, dzięcioł syryjski, dzięcioł zielony oraz dzięcioł średni. Na licznych osiedlach (Armii Krajowej, Metalchem, Zaodrze, Malinka, Kolonia Gosławicka) występuje w dużych ilościach dzierlatka. Nad Kanałem Ulgi, a także w okolicach Kolonii Gosławickiej gniazduje kląskawka, świerszczak, czy strumieniówka. Na terenie całego miasta pojawiają się też gawrony.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Czesław Klimas - urodził się 11 czerwca 1865 w Poznaniu, ksiądz i działacz polski na Śląsku, poseł do sejmu pruskiego Republiki Weimarskiej, który przyczynił się do rozbudowy kościoła w Tarnowie Opolskim ( zm. 16 marca 1937 w Tarnowie Opolskim)

[madohora]

O rany
Człowiek miał takie plany
Lecz nic nie wyszło z tego
Mój drogi kolego

[madohora]

Na wyjazd do Opola to się szykowałam i szykowałam i nic z tego nie wyszło. Miały być dwa dni, drogi Hotel i spacer uliczkami miasta a potem Nysa

[madohora]

[madohora]

Opole, m iasto na G órnym Śląsku, leży n a praw ym brzegu O dry, liczy 8 0 .0 0 0 m ieszkańców . Prowadzi ożywiony handel produktam i górniczym i, m a w ielkie ja rm a rk i na bydło, fab ry k i m aszyn i cem entu i k ilk a w ielkich w apienników . Od r. 1163 do r. 1532 było stolicą k się stw a opolskiego. D ziś je s t stolicą okręgu górnośląskiego, w którym m ieszka z górą 1 m ilion Polaków t. j. 3/ó ogółu ludności.

[madohora]

[madohora]

Opole, Z w iązek kilku sąsiednich
osad (wiosek) zw ał się za. czasów sło
w iańskich (t. j. jeszcze przed p o w sta
niem p ań stw a polskiego) opolem. N a
czelo opola sta ła starszyzna, któ ra
schodziła się n a w spólne narady. P ó ź
niej pozostały opola, ale kró l (książę)
polski p ostaw ił n ad niem i sw ego u rzę
d n ik a grodow ego. Opola składały pew ną
daninę, odpow iadały za porządek (n. p.
za zbrodnie popełnione w obrębie opola
pociągano cało opole do odpow iedzial
ności, je śli nie ujęto spraw cy i t. p.).
K ilk a opól tw orzyło okrąg, k tó ry p o d
legał kasztelanow i. W X IV . w ieku g i
nie podział na opola.

[madohora]

ZAGRAJ NA FORTEPIANIE W CENTRUM OPOLA - www.czasnaopole.pl - 08.06.2023

[madohora]

[madohora]

Byłam tak w czasach powodzi 1997 ale poruszałam się samochodem więc wszystko było prostsze.

[madohora]

Brzeg – dworzec i stacja kolejowa w Brzegu, w województwie opolskim, w Polsce. Stacja należy do III Paneuropejskiego Korytarza Transportowego, łączącego Drezno – Wrocław – Kraków – Kijów.

[madohora]

[madohora]

Miejscowość wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1250 roku, wydanym przez kancelarię księcia Henryka III Białego, gdzie miasto zanotowano po łacinie – Alta ripa, którą Colmar Grünhagen (edytor publikujący dokumenty brzeskie) przetłumaczył: Der alte name fur Brieg, im Slawischen wyssoki brzeg, czyli po polsku Stara nazwa Brzegu, w języku słowiańskim Wysoki Brzeg Ta łacińska nazwa pojawia się wielokrotnie w średniowiecznych dokumentach związanych z miastem.

[madohora]

W łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295–1305 za czasów biskupa Henryka z Wierzbna, miejscowość wymieniona została w zlatynizowanej formie Brega[12][13]. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińskie nazwy: Brega, Bregum[14]. W dziele Matthäusa Meriana Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae z 1650 roku, miasto zanotowane jest pod dwiema nazwami Brig i Briegk.

[madohora]

Nie poparta faktami teoria mówi: Ciągłość zasiedlenia tego miejsca udokumentowana źródłami historycznymi sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych istniała tutaj miejscowość o nazwie Budorigum. Została odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142–147 naszej ery. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w okolicach Brzegu, informuje skorowidz nazw historycznych Orbis Latinus i wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska. Mapa ta jest zbyt mało dokładna, aby ustalić w którym dokładnie miejscu znajdowało się Budorigum. Część hipotez przyjmuje, iż znajdowała się na terenie Wrocławia.

[madohora]

Za panowania księcia Jerzego II brzeskiego w XVI wieku doszło do rozkwitu miasta. W 1564 r. Jerzy II założył w Brzegu gimnazjum na wzór gimnazjum św. Elżbiety we Wrocławiu. Gimnazjum brzeskie stało się w krótkim czasie ośrodkiem życia umysłowego w tej części Śląsja. W tym czasie o Brzegu wspominał Jan Kochanowski w utworze „Satyr albo Dziki mąż” (ok. 1564). W 1582 roku na mocy edyktu cesarskiego nakazującego Żydom opuszczenie ziem dziedzicznych Habsburgów usunięto Żydów z Brzegu[23]. W 1597 założona została pierwsza drukarnia przez Herberta Nebelinga. W 1618 r. Brzeg odwiedził podróżnik węgierski, Márton Szepsi Csombor, który wspomniał miasto w wydanej w 1620 r. książce „Europica varietas”. W dniu 3 stycznia 1665 r. Dorota Elżbieta, córka księcia brzeskiego Jerzego III, ofiarowała wymienionemu wyżej gimnazjum cenny księgozbiór, pozostawiony jej przez ojca.

[madohora]

W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko miasta; Brzeg należał do terytorium, na którym dominował język polski. W mieście działała prudnicka rodzina szlachecka Bilicerów

[madohora]

Na przełomie XIII i XIV w. w mieście osiedliły się zgromadzenia zakonne (m.in. franciszkanie, dominikanie, antonici, joannici). Zgromadzenia te wzniosły w mieście swoje kościoły i klasztory. Po podziale w 1311 r. księstwa wrocławskiego, Brzeg został stolicą najmniejszego spośród trzech nowopowstałych księstw: wrocławskiego, legnickiego i brzeskiego.

[madohora]

1235 – w dokumencie księcia Władysława opolskiego z 29 marca występuje najstarsza znana wzmianka o miejscowości.
1867 – 30 grudnia oddano do użytku szkołę, ufundowaną przez proboszcza strzeleckiej parafii pw. św. Wawrzyńca, Augustina Bertzik. W budynku tym, rozbudowanym w 1900 roku, zniszczonym w czasie wojny i odbudowanym po niej, mieści się obecnie Publiczna Szkoła Podstawowa Nr 4 im. Janusza Korczaka.
1926 – 25 września wieś zostaje przyłączona do miasta Strzelce Opolskie[6].
W Adamowicach odkryto cmentarzysko, pochodzące z przełomu epoki brązu i żelaza.

[madohora]

[madohora]

Nazwa osady, później miasta wywodzi się od strzelców-łowców książęcych, urządzających w okolicy łowy. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia jako najwcześniej zanotowaną nazwę miejscowości Strzelica podając jej znaczenie „Wohnort der Jager und Schutzen”, czyli po polsku „Wieś zamieszkana przez łowczych i strzelców”. Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Strehlitz i utraciła swoje znaczenie. Nazwę upamiętnia stojący od 1929 r. na rynku przed ratuszem pomnik strzelca.

[madohora]

Do 1532 r. miasto było w posiadaniu książąt piastowskich. Po wygaśnięciu rodu przeszło pod panowanie austriackie.
W 1562 arcyksiążę Ferdynand I Habsburg w zamian za pożyczone pieniądze oddał w dzierżawę Strzelce i okoliczne posiadłości Georgowi von Redernowi. Odbudowa zrujnowanego zamku przebiegała w latach 1562–1596. Było to bardzo kosztowne przedsięwzięcie. Pewien udział miała w nim Rada Miejska, która ufundowała zakup 40 tys. cegieł. Syn renowatora, Georg młodszy, w 1615 kupił Strzelce Opolskie, Leśnicę i tereny przyległe od cesarza Macieja z prawem dziedziczenia w linii męskiej i żeńskiej. W ten sposób miasto książęce Strzelce stało się miastem prywatnym,

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

dawny browar, ul. Kościuszki 4, po 1897–1900 r. – zwarty zespół budynków dawnego browaru[108] wybudowany w stylu historyzującym z elementami rundbogenstilu i neogotyku. Ściany są murowane z kamienia wapiennego o wątku poligonalnym, natomiast detale architektoniczne wykonane są z czerwonej cegły ceramicznej. Rzut niesymetryczny, składa się z kilku przylegających prostokątów. Budynek jest zabytkiem reprezentującym architekturę regionalną. Obecnie mieści się w nim hotel, restauracja, pub, kręgielnia, sala zabaw dla dzieci i gabinety odnowy biologicznej.

[madohora]

Szczególnie cenionym środkiem leczniczym przeciw chorobom płuc i padaczce jest od dawna jemioła pasożytująca na różnych gatunkach drzew, zwłaszcza na topolach i jabłoniach.

[madohora]

Amfiteatr skalny na Górze Świętej Anny wybudowano w latach 1934-1938 w miejscu dawnego kamieniołomu Kuhtal (Krowiok), którego teren podarowała (być może pod przymusem) dla NSDAP hrabina Mary von Sierstorpff, właścicielka pobliskiej Żyrowej.

[madohora]

Zejście do amfiteatru po północnej stronie w górnej części, wykończonej kamieniem wapiennym wymaga napraw analogicznych jak na terenie amfiteatru. Dolna część schodów o nawierzchni z cegły i kamiennych obramieniach zachowana w bardzo dobrym stanie.

[madohora]

Schody przy południowej krawędzi amfiteatru, prowadzące do wąwozu na terenie otaczającego go parku oczyszczono z samosiewów. Przy nich odsłonięto i uzupełniono kamienne obmurowania wzdłuż krawędzi. Taras poniżej schodów wymaga regularnych prac porządkowych ze względu na intensywne zarastanie roślinnością.

[madohora]

Elementy konstrukcji budowlanych wymagają bieżących prac konserwacyjnych lub gruntownego remontu. Przeprowadzane dotychczas działania mają charakter doraźny. W miejscach ubytków nie stwierdzono osłabienia struktury kmieni, lecz jedynie spoinowania.

[madohora]

POCZĄTEK BITWY O GÓRĘ ŚWIĘTEJ ANNY - www.muzeumwp.pl

[madohora]

Na zachodnich oraz północnych stokach wzgórza rozlokowana jest duża wieś o nazwie Góra św. Anny, na południowym stoku znajdują się liczne stacje drogi kalwaryjnej, a na wschodnim stoku cmentarz oraz zabudowania Domu Pielgrzyma klasztoru franciszkańskiego.

[madohora]

[madohora]

Jest to główne miejsce uroczystości poświęconych pamięci poległych w powstaniach śląskich i jeden z bardziej znanych tego typu obiektów na Śląsku.

[madohora]

W 1934 r. właścicielka tego terenu, hrabina von Francken-Sierstorpff z Żyrowej, przekazała dawny kamieniołom NSDAP (według innej wersji, nie będąc zwolenniczką nazizmu, została do tego zmuszona). Nowe władze niemieckie postanowiły upamiętnić Niemców poległych w 1921 r. i już w tym roku rozpoczęto przebudowę kamieniołomu na amfiteatr. Projektantami byli architekci berlińscy Franz Böhmer i Georg Petrich. Obiekt miał 7 tys. miejsc siedzących i 20 tys. stojących. Góra Świętej Anny, poza faktem bycia miejscem bitwy, była również najwyższym punktem ówczesnych niemieckich kresów wschodnich; dodatkowo mauzoleum miało być przeciwwagą dla pobliskiego katolickiego sanktuarium i klasztoru.

[madohora]

Nad krawędzią amfiteatru powstawało mauzoleum ku czci pięćdziesięciu jeden (lub pięćdziesięciu) Niemców poległych zarówno w bitwie o Górę Świętej Anny jak i w okolicy. Zaprojektował je Robert Tischler. Prace trwały do 1938 r. Mauzoleum, otwarte uroczyście 22 maja (według innych źródeł 2 kwietnia[2]) miało kształt monumentalnej, ale niskiej rotundy z wąskimi oknami, wzorowanymi na średniowiecznych strzelnicach - były to jednocześnie świetliki, dostarczające światło do ciemnego wnętrza. Jedną z inspiracji artystycznych był zamek cesarza Fryderyka II Castel del Monte. Współczesnym bardziej kojarzyło się z wieżyczką czołgu. Niemal w całości wykonano je z bloków wapienia triasowego przywiezionych z pobliskich miejscowości, olicowano nimi także dwanaście zewnętrznych przypór wspierających ściany. Stało się tak zgodnie z zaleceniem, by budowla była jak najbardziej związana z otoczeniem. Po wejściu do wewnątrz zwiedzający stawali w wielkiej (o średnicy 10 metrów), wysokiej Hali Zmarłych (Totenhalle), wykutej kilka metrów w głąb skały (z zewnątrz było widać tylko część obiektu, reszta była ukryta w owej skale). Przypory rotundy zostały wykonane z czerwonego granitu dolnopermskiego, wydobytego w okolicach Lipska – użycie tej skały symbolicznie nawiązywało do bitwy z Napoleonem w 1813 r., gdzie koalicja (w tym wojska Królestwa Prus) pokonały Francuzów. Pomiędzy przyporami umieszczono pięćdziesiąt porfirowych sarkofagów z cynowymi trumnami, kryjącymi prochy niemieckich żołnierzy Freikorpsu. Na sarkofagach znajdowały się napisy wykonane z brązowych liter ilustrujące dzieje Niemiec w zgodzie z nazistowską propagandą: 1914: Niemcy, 1915: Spiżowy front, 1916: Żelazna wola, 1917: Bohaterska ofiara, 1918: Zdradzone zwycięstwo, 1919: Upadek w otchłań, 1920: Bojowy okrzyk honoru, 1921/22: Cięcie świętym mieczem, 1923: Święty siew, 1924/25: Lud w niebezpieczeństwie, 1931/32: Niemcy, obudźcie się. W środku umieszczono również nazwiska pochowanych bojowników niemieckich - znane są tylko dwa: Franz Gatzka oraz Feliks Gebauer[2]. Na środku hali znajdowała się 14-metrowa rzeźba umierającego germańskiego wojownika. Rzeźbiarz monachijski Fritz Schmoll genannt Eisenwerth wraz z pomocnikami wykonał ją na miejscu, wielkość rzeźby uniemożliwiała bowiem jej transport przez wąskie drzwi hali. Według oficjalnej wersji wykonano ją z porfiru, skały wulkanicznej, która w starożytnym Rzymie była zastrzeżona tylko dla cesarskiej rodziny; nie jest jednak wykluczone, że w rzeczywistości użyto podobnego, ale znacznie tańszego lamprofiru z Bawarii

[madohora]

Ceglasta kopuła rotundy była kryta mozaiką, na której znajdował się niemiecki orzeł oraz swastyka. Mozaikę rozświetlało światło z latarni na szczycie budowli.
Już po niedługim czasie okazało się, że rotunda powstała zbyt blisko skarpy, za którą znajdował się amfiteatr. Pękające skały groziły, że pewnego dnia runie w dół, więc już w 1942 r. poproszono geologa Assmanna z Berlina o zaprojektowanie prac ratunkowych.

[madohora]

Prac renowacyjnych nie zdążono przeprowadzić – w styczniu 1945 w okolicy pojawiła się Armia Czerwona. Niemieckie mauzoleum było negatywnie postrzegane przez sowieckich żołnierzy i polskie władze, więc jesienią zostały wysadzone przez saperów wraz ze znajdującymi się w środku sarkofagami. Dla celów propagandowych ówczesny wicewojewoda śląski Jerzy Ziętek informował Xawerego Dunikowskiego, że zniszczyła je miejscowa ludność w samorzutnym odruchu, co było niemożliwe choćby z powodu materiałów, jakie zostały użyte do jego budowy. W rzeczywistości okoliczni mieszkańcy naprawdę brali udział m.in. w rozbiórce wnętrza mauzoleum, ale zmuszono ich do tego siłą - kamień uzyskany z niemieckiej konstrukcji miał zostać wysłany do odbudowy Warszawy. Przed wysadzeniem mauzoleum wyciągnięto z sarkofagów ołowiane trumny, a same szczątki niemieckich żołnierzy wysypano na cmentarzu na Górze Świętej Anny.

[madohora]

Na pylonach można oglądać sceny ilustrujące historię walki o polskość Śląska, są więc:
wojownicy z napisem Niemcza 950,
powstańcy śląscy ruszający do boju,
protestujący śląscy robotnicy,
strajk szkolny w 1934,
gwałty germańskie na ludności Śląska,
Armię Czerwoną i Ludowe Wojsko Polskie,
międzynarodową manifestację na rzecz pokoju na świecie.

[madohora]

W okresie Polski Ludowej amfiteatr był miejscem masowych uroczystości podkreślających polskość Górnego Śląska. Po 1989 zmienił się charakter takich imprez – zaczęła się pojawiać na nich mniejszość niemiecka oraz wspólne gesty pojednania.

[madohora]

W ostatnich latach doszło do kilku skandali – kwiaty pod pomnikiem składali też polscy narodowcy, wykonując przy tym faszystowskie gesty (salut rzymski) oraz wznosząc antyniemieckie okrzyki.

[madohora]

Z powodu braków finansowych oraz braku zainteresowania miejscowych władz amfiteatr w roku 2008 był w bardzo złym stanie technicznym. Dopiero w lipcu 2016, po wielu latach przerwy, odbyła się w amfiteatrze większa impreza masowa - ok. 10 tysięcy widzów obejrzało koncerty polskich zespołów rockowych w ramach festiwalu Rockowe Igrzyska.

[madohora]

[madohora]

Góra św. Anny jest najwyższym wzniesieniem powołanego w 1988 roku Parku Krajobrazowego o tej samej nazwie. Obszar Parku Krajobrazowego obejmuje tereny o bogatej rzeźbie, licznie występują tu chronione gatunki grzybów i roślin. Głównymi zagrożeniami przyrody Parku są zanieczyszczenia atmosferyczne oraz wybudowana autostrada A4, która podzieliła Park na dwie części, a której budowa wywołała protesty społeczne poparte przez ludzi nauki i kultury[9]. Rejon Góry św. Anny jest uznany za geopark od 2010.

[madohora]

U‎ ‎Wnuczka‎ ‎Najświętszego Dar‎ ‎miłosierdzia‎ ‎Jego; A‎ ‎Maria‎ ‎niech‎ ‎nam‎ ‎sprzyja, 0‎ ‎Anno‎ ‎święta! Ty‎ ‎w‎ ‎przygodach 1‎ ‎nieszczęściu‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎różnej‎ ‎trwodze Dajesz‎ ‎pomoc I‎ ‎pociechy‎ ‎w‎ ‎zbawiennej‎ ‎drodze; I‎ ‎rodzące‎ ‎matrony Doznają‎ ‎Twej‎ ‎ochrony Łaskawości‎ ‎i‎ ‎litości, O‎ ‎Anno‎ ‎święta! Do‎ ‎Twej‎ ‎o‎ ‎Matko! Opieki‎ ‎i‎ ‎my‎ ‎stroskani Ze‎ ‎wszystkim‎ ‎się‎ ‎udajemy Jak‎ ‎do‎ ‎swej‎ ‎Pani; Serce,‎ ‎myśli‎ ‎i‎ ‎słowa, Weźm,‎ ‎Babko‎ ‎Jezusowa! A‎ ‎rządź‎ ‎nami,‎ ‎jak‎ ‎sługami, O‎ ‎Anno‎ ‎święta! A‎ ‎gdy‎ ‎przyjdzie Ow‎ ‎straszliwy‎ ‎moment‎ ‎przy‎ ‎zgonie, Miej,‎ ‎o‎ ‎Matko! Dusze‎ ‎nasze‎ ‎w‎ ‎swojej‎ ‎obronie; Wstawiaj‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎Sędziego, Wespół‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎Matką‎ ‎Jego, Za‎ ‎wszystkimi‎ ‎Ci‎ ‎wiernymi, O‎ ‎Anno‎ ‎święta! IIL Ja‎ ‎sobie‎ ‎wybrałem‎ ‎za‎ ‎obronę Babkę‎ ‎Chrysta‎ ‎Pana,‎ ‎świętą‎ ‎Annę, Ja‎ ‎Onej‎ ‎oddaję‎ ‎duszę,‎ ‎ciało, Onę‎ ‎chcę‎ ‎miłować‎ ‎jak‎ ‎przystało; Niech‎ ‎się‎ ‎jak‎ ‎chce‎ ‎ze‎ ‎mną‎ ‎dzieje, W‎ ‎Tobie,‎ ‎święta‎ ‎Anno,‎ ‎mam‎ ‎nadzieję.

[madohora]

Nazwa Strzelce pochodzi prawdopodobnie od łowców książęcych, którzy bytowali tu już we wczesnym średniowieczu. Niemiecki urzędnik, tworzący w I poł XIX w. statystyczny przegląd Śląska Johann Georg Knie zanotował, iż w miejscu dzisiejszego rynku już w I poł. XIII w. istniało targowisko. Szczególny związek z ta hipotezą ma opis znajdujacy sie w żywocie św. Salomei (Vita sancte Salomeae regine Halicensis). Pod datą 1271 można przeczytac o wyprawie dwóch zakonników do Strzelec (vadens in Strelech), którzy w dniu św. Wawrzyńca mieli wygłosić kazanie odpustowe dla miejscowej ludności. Możliwe zatem, iż istniała tam kapliczka, lub niewielki kościół, a przy nim targowisko. Na uwagę zasługuje fakt o kazaniu w dniu św. Wawrzyńca, szczególnie, iż patronem koscioła parafialnego w Strzelcach Opolskich jest i był zawsze, właśnie św. Wawrzyniec. Dokument z 23 marca 1290r. wymienia proboszcza Mikołaja w Strelecz (Grunhagen; Regesten… ( TU CAŁY TYTUŁ), t. 7 cz. 3 s. 135). Tak więc Strzelce Op. Już w XIII w. posiadały swoją parafię. Powstanie miasta przypada na przełom XIII I XIV w. Historycy uważają, iż prawa magdeburskie nadał Strzelcom Op. Książę Albert, syn Bolesława I Opolskiego w 1362 r. Ksiażę Albert tytuował się w dokumentach: " Księciem Opolskim i Panem na Strzelcach". Chociaż miasto powstało na przełomie XIII I XIV w., to ślady osadnictwa w tym regionie pochodzą już z młodszego okresu paleolitu. W powiecie strzeleckim odkryto liczne cmentarzyska pochodzące z przełomu epoki brazu i żelaza ( m. in. w Kalinowie, Szymiszowie, Adamowicach i samych Strzelcach Op. Przez okolice Strzelec Op. przechodził główny szlak handlowy łączący ziemie polskie z Imperium Rzymskim. Była to jedna z odnóg słynnego szlaku bursztynowego. O odbywającej się wówczas wymianie handlowej mogą świadczyć monety rzymskie, które znajdowano w okolicznych wioskach. W regionie zachowały się również grodziska, w postaci dużych nasypów ziemnych. Odkryto je m. in. w pobliżu Kielczy, Ujazdu, Rozmierzy i Strzelec Op. Pierwsze z nich powstały we wczesnym średniowieczu. Strzelce Op., jako osada o charakterze targowym, zaczęła się rozwijać w XIII w. Napewno miało na to wpływ położenie tego miasta, które znajdowało się na szlaku handlowym biegnącym z Krakowa przez Bytom, Toszek, Opole w kierunku Wrocławia. Podrzędne znaczenie miała zaś droga łącząca Strzelce Op. z Koźlem. Chociaż właśnie w okolicach tego szlaku, obok wsi Zalesie Śląskie znaleziono skarb w postaci 7000 całych i kilku połamanych srebrnych monet, w wiekszości czeskich. Oprócz handlu okoliczna ludność zajmowała się również uprawą roli i rzemiosłem, a w XIV w. w okolicach miasta powszechna była uprawa chmielu. Jedna z ulic miasta została nazwana Chmielową, także na herbie miasta z 1362r. oprócz połowy orła widniała gałązka chmielu, zaś od roku 1600 w jej miejsce wstawiono gałązkę winorośli. W I poł. XIVw.

[madohora]

Wokół miasta znajdowły się mury obronne, z dwiema bramami: Krakowską od wschodu i Opolską od zachodu. Mury miejskie, oraz budowle wykonane były z wapienia, który wydobywano pobliskich kamieniołomach. Miasto nie było duże, o czym świadczy odległość między bramami - 250 metrów. Zabudowa miejska skupiała się wokół ratusza, o którym pierwsze dane pochodzą z roku 1581. 21 lipca 1826 roku budynek ratusza stanął w ogniu, a 18 VI 1827 r. ponownie spłonął, tym razem doszczętnie. Został odbudowany w latach 1844-46 wg. projektu budowniczego Rocha. Wraz z wkroczeniem wojsk radzieckich do Strzelec Op. ratusz ponownie spłonął (I 1945 r.). Budynek został odbudowany w latach 60-tych XX wieku. Obecnie jest on budowlą tylko częściowo zabytkową. Ratusz jest dwupiętrowy, ozdobiony u wejścia głównego rzędem filarów (portyk neogotycki). Wieża tworzy ośmiobok, zakończony fryzami. Część murowana wieży ozdobiona jest u góry grzymsami. został odbudowany po II wojnie światowej na podstawie planów achitektonicznych, które zostały wyniesione z budynku i ukryte w bezpiecznym miejscu, dlatego budynek jest piękną pamiątką naszych przodków.

[madohora]

[madohora]

Ambitna podkomorzyna

Szlachecki ród Piegłowskich herbu Nałęcz pochodził z województwa krakowskiego. W księstwie siewierskim należały do nich Tąpkowice, Niezdara i część Dobieszowic. Pod koniec XVIII w. stało się głośno o tej rodzinie,
a to za sprawą kłótni o... pieniądze

[madohora]

W województwie krakowskim Piegłowscy doszli do wysokich godności kasztelanów oświęcimskich: chorąży zatorski i starosta ujski Stanisław był nim w latach 1694-1700, a po nim skarbnik krakowski Jan w latach 1700-1714.

[madohora]

Fakt rezygnacji Franciszki nie zadowalał. Wniosła sprawę do sądu. Wyrok przyznawał sporne dobra wdowie. Sprawa musiała być już głośna. Zainterweniować postanowił sam książę siewierski, biskup krakowski Kajetan Sołtyk. Wyznaczył nowych opiekunów: majora Franciszka Badeniego i starostę siewierskiego Jana Krzysztofa Miroszewskiego z Małobądzia. Opiekunowie oddali majątek w dzierżawę oberstleutnantowi de Straube.

[madohora]

Przejęcie dóbr przez dzierżawcę okazało się niewykonalne. Gdy Badeni i de Straube pojawili się w Dobieszowicach zastali zbuntowanych chłopów. Podobno wcześniej podkomorzyna uraczyła ich wódką. Podobnie było w Tąpkowicach i Niezdarze. Franciszka oskarżyła Badeniego, iż "jest bez posesji i będzie okradał". Skarga wygnanych - Badeniego i de Straube - do kanclerza Goszyńskiego nie na wiele się zdała

[madohora]

Śledztwo w sprawie Opola

Czy na pewno? Sprawa jest bardziej zagadkowa, aniżeli oczywista. Takie są problemy, gdy źródeł mało, a te co mamy nie są w pełni wiarygodne. Może Plątonogi próbował zdobyć Opole, ale mu się nie udało.

[madohora]

Księciem Opola Mieszko bywał nazywany w źródłach albo późniejszych, albo uznannych przez historyków za mało wiarygodne. W dokumentach których autentyczność nie była podważana nazywany Mieszko był tylko księciem Raciborza.

[madohora]

Byczyna (niem. Pitschen) – miasto w Polsce, w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Byczyna.
Pod względem historycznym Byczyna położona jest na Dolnym Śląsku jako część dawnego księstwa brzeskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 3353 mieszkańców.
Gminą partnerską jest gmina związkowa Deidesheim w Niemczech

[madohora]

W 1945 roku nastąpiło objęcie miasta przez polską administrację. W 1946 roku wprowadzono aktualną nazwę.

[madohora]

[madohora]

Z inicjatywy mieszkańców pomnik został w 2022 roku zlikwidowany jako symbol ustroju totalitarnego

[madohora]

dom, ul. Stawowa 16
dom, pl. Wolności 4 (d. 2)
spichrz, ob. magazyn, ul. Długa 30, z poł. XIX w.
spichrz, ul. Wąska 4, XIX w.
zespół młyński, ul. Polanowicka 5/7/9, pocz. XX w.: młyn, magazyn, silos, dom mieszkalny
kuźnia, ul. Okrężna 19, XIX w./XX w.

[madohora]

dom z oficyną, ul. Długa 5, z poł. XVIII, XX w.
domy, ul. Długa 6, 12,14, XIX w.
domy, ul. Kościelna 12 (d. 16), 14 (d. 18), 16 (d. 20), XIX w.
domy, ul. Krótka 2 (nie istnieje), 4
dom, ul. 3 Maja 21, XIX w.

[madohora]

Ratusz posiada cechy baroku i klasycyzmu i jest złożony z głównego budynku oraz z piętrowych domów, przybudowanych w miejscu dawnych kramów. Nad bryłą nakrytą mansardowym dachem góruje klasycystyczna wieża, w dolnej części szersza, wyżej nieco węższa, ozdobiona pilastrami i płycinami, posiadająca tarcze zegarowe i nakryta stożkowym hełmem. Na osi budynku znajduje się wejście z dwubiegowymi schodami, ponad nim są kartusze z herbem miasta i orłem Habsburgów, oraz inskrypcją dotyczącą odbudowy miasta po pożarze w 1719 roku[2]. Ratusz posiada trójkątny szczyt o falistych liniach ze spływami wolutowymi, zwieńczony belkowaniem i okrągłymi płycinami. Wejście do piwnic prowadzi przez zamknięty półkoliście renesansowy portal, ozdobiony ornamentami roślinnymi[2]. Ponad nim znajdują się dwa kartusze z herbami księstwa brzeskiego i Byczyny. We wnętrzach zachowały się oryginalne pomieszczenia ze sklepieniami kolebkowymi z lunetami
Obecnie ratusz jest siedzibą władz miasta i apteki, a w zabytkowych podziemiach jest stylowa kawiarnia.

[madohora]

RATUSZ W BYCZYNIE

[madohora]

Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Maryi Panny Różańcowej – rzymskokatolicki kościół parafialny, mieszczący się przy ulicy Kościelnej 3 w Byczynie, należący do parafii Świętej Trójcy i Najświętszej Maryi Panny Różańcowej w Byczynie w dekanacie Wołczyn, diecezji kaliskiej.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1283 roku. Była to budowla konstrukcji drewnianej. W 1430 roku została ona ograbiona przez husytów. Pod koniec XIV wieku wzniesiono nową, murowaną świątynię, która służyła katolikom do czasów reformacji. W 1556 roku świątynia została przejęta przez protestantów. W latach 1694–1707 kościół ponownie był katolicki, jednak po 1707 roku wrócił w ręce ewangelików, gdzie jest do dziś. W latach 1790–1791 kościół został odnowiony do czego przyczynił się cieśla Jerzy Kanus z Jaśkowic i murarz Jakisch z Namysłowa. W latach 1886–1888 (wówczas pastorem był H. Koeling), miała miejsce kolejna, tym razem gruntowna renowacja i regotycyzacja. Do 1750 roku, teren wokół kościoła służył jako cmentarz. Wskutek złych warunków sanitarnych i groźbie epidemii został on zniwelowany, a następnie założony w innym miejscu Byczyny. Po II wojnie światowej duża grupa ewangelików opuściła Byczynę, a do tej pory kościół parafialny został przyłączony jako filialny do parafii ewangelicko-augsburskiej w Wołczynie. W 1962 roku przeprowadzono remont dachu, w 1993 roku uzupełniono cegłę w murach obwodowych świątyni, a w 2003 roku wymieniono pokrycie dachowe. Kościół jednak wymaga gruntownych prac konserwatorskich (mury kościoła są bardzo zawilgocone i zaatakowane przez drobnoustroje)

[madohora]

BYCZYNA - www.polsaniezwykła.pl

[madohora]

Jest to budowla murowana z cegły w układzie jednowozówkowym, z udziałem zendrówki, tworząc układ kowadełkowy. Wnętrze jest salowe, trójprzęsłowe, z belkowanym stropem. Po jednej i drugiej stronie nawy znajdują się drewniane empory, które wsparte są na sześciu profilowanych słupach z zastrzałami. Dach kaplicy jest dwuspadowy, którego pokrywa dachówka.

[madohora]

Wieża Bramna Wschodnia, ul. Zamoyskiego - zbudowana w XV wieku, ponoć to pod tą bramą skapitulował arcyksiążę austriacki Maksymilian Habsburg, po przegranej bitwie pod Byczyną z wojskami Jana Zamoyskiego

[madohora]

Jednym z najważniejszych wydarzeń XVII w. była wojna trzydziestoletnia (1618-1648), prowadzona pomiędzy zwolennikami protestantyzmu (Unia) i katolicyzmu (Liga). Jej pierwsza faza ominęła Śląsk. Ale później dały się we znaki przemieszczające się przez ten teren i rabujące wojska to jednej to drugiej strony oraz straszliwy głód, jaki panował głównie w roku 1630. Ponadto w czasie trwania tej wojny miasto okupowali również Sasi (1633) i Szwedzi (1646). Wreszcie nadszedł upragniony przez wszystkich koniec działań wojennych. Na mocy pokoju westfalskiego (1648) kończącego trzydziestoletnią wojnę przyznano m.in. księstwu brzeskiemu i oleśnickiemu, a tym samym Byczynie i najbliższej okolicy, wolność wyznania luterańskiego.
W mieście obowiązywała ordynacja policyjna nadana przez władze austriackie. Później funkcjonowała podobna ordynacja pruska. Przepisy policyjne i głoszone nauki kościelne miały głównie na celu podniesienie bezpieczeństwa mieszkańców i ich morale, ukrócenie rozwiązłego trybu życia, który panował w czasie wojny trzydziestoletniej.
Na XVII w. przypada rozkwit byczyńskiej szkoły, która powstała najprawdopodobniej w połowie XVI w. W czasie jej istnienia dbano o poziom kwalifikacji przyjmowanych nauczycieli. Największą sławę zdobył kierujący szkołą w latach 1657-1661 rektor Jan Herbinius - byczynianin. Organizacja kierowanej przez niego szkoły była jak na owe czasy nowatorska. W 1660 r. szkoła posiadała 5 klas. Na czele klasy pierwszej, najwyższej stał rektor, klasą drugą kierował kantor (przewodnik chóru w kościele ewangelickim, nauczyciel), a klasy trzecią, czwartą i piątą prowadził audytor (duchowny, nauczyciel), któremu czasem pomagał nauczyciel zatrudniony dodatkowo. Szkoła liczyła w tym czasie ponad 100 uczniów. Nie była to szkoła ludowa lecz gimnazjum z wykładowym językiem polskim.

[madohora]

Otmice (dodatkowa nazwa w j. niem. Ottmütz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Izbicko.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.
W miejscowości jest stacja kolejowa Otmice.

[madohora]

W 1910 roku 402 mieszkańców mówiło w języku polskim, natomiast 41 osób posługiwało się językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku 82 głosy oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli łącznie 5 z 9 mandatów. Podczas plebiscytu we wsi uprawnionych do głosowania było 262 mieszkańców (w tym 28 emigrantów). Za Polską głosowało 140 osób, za Niemcami 120 osób. W 1921 r. mieszkańcy założyli tu oddział Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Podczas III powstania śląskiego miejscowość 7 maja została zajęta przez wojska powstańcze. 22-23 maja, przy okazji niemieckiego natarcia w kierunku Góry św. Anny, w Otmicach toczyły się zacięte walki. Wieś została ostatecznie zdobyta przez Niemców 31 maja, przy okazji ofensywy na Strzelce Opolskie/

[madohora]

W Szymiszowie występują tuż pod powierzchnią gleby złoża wapieni środkowego triasu, które były bazą rozwoju przemysłu wapienniczego i cementowni już w XIX w. Zachował się do dziś jeden z kamieniołomów wapieni triasu

[madohora]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Blotnicza Sygleri

[madohora]

Błotnica Strzelecka (1945–46 Błotnica) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945–1954 w woj. śląskim i woj. opolskim (dzisiejsze woj. opolskie). Siedzibą władz gminy była Błotnica Strzelecka.

[madohora]

Gmina zbiorowa Błotnica powstała po II wojnie światowej (w grudniu 1945) w powiecie strzeleckim na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. I okręg administracyjny – Śląsk Opolski), powierzonym 18 marca 1945 administracji wojewody śląskiego, a z dniem 28 czerwca 1946 przyłączonym do woj. śląskiego (śląsko-dąbrowskiego)

[madohora]

W opolskich i toszeckich dokumentach pochodzących z XIII i XV wieku wspomniani się rycerze z Błotnicy. Wnioskować z tego możemy, ze mógł tam istnieć jakiś dwór czy zamek, nie zostało po nim jednak ani śladu. Przetrwał natomiast do naszych czasów pałac z pierwszej połowy XVIII wieku, pierwotnie wybudowany w stylu neoklasycystycznym, później został przebudowany.

[madohora]

Dobra błotnickie należały do rodziny Posadowsky-Wehner od 1851 do stycznia 1945 roku. Wcześniejszym ich właścicielem był Karl Friedrich von Wehner, do którego majątku należały także folwarki w Płużnicy Wielkiej, Centawie i Warmątowicach. W sumie 3750 ha dóbr. Dnia 2 lutego 1761 roku córka Karla – Amelia, wyszła za mąż za pruskiego marszałka dworu hrabiego Fryderyka Wilhelma von Posadowsky’ego. Mieszkali oni początkowo na zamku w Toszku, który następnie sprzedali baronowi Adolfowi von Einchendorffowi. Cały wielki majątek Karla von Wehnera przeszedł w ręce Posadowskych dopiero po śmierci Amelii. Karl Posadowsky (1785 – 1851) uzyskał cesarskie pozwolenie na połączenie majątków, nazwisk i herbów. Dwa razy stawał na ślubnym kobiercu. Jego pierwszą żoną była panna z Czarnowąs, która dała mu jedenaścioro dzieci. Po jej śmierci w 1822 roku przysięgę małżeńską złożył Henriette z domu Cranach, która miała wówczas 23 lata. Urodziła mu dwóch synów. Zmarła 10 kwietnia 1844 roku. Siedem lat później, dnia 19 kwietnia 1851 roku zmarł również Karl Posadowsky. Syn Karla – Hermann, w wieku 26 lat objął pieczę nad majątkiem ojca i sprawował ją do 1912 roku. W połowie XIX wieku kazał wybudować w Błotnicy klasycystyczny pałac z elementami eklektycznymi. Wzorowany był on na sąsiednich posiadłościach. Pałac otaczał piękny park, w którym ozdobą była m.in. fontanna, sztuczna wyspa i rodzinny grobowiec Posadowskych, w którym początkowo spoczęli rodzice Hermana: Henrietta oraz Karl. Na temat grobowca wspomnę jeszcze w jednym z kolejnych wpisów.

[madohora]

Tarnów Opolski (niem. Gemeinde Tarnau; daw. gmina Tarnów) – gmina wiejska w województwie opolskim, w powiecie opolskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie opolskim. W 2007 roku w gminie wprowadzono język niemiecki jako język pomocniczy.
Siedziba gminy to Tarnów Opolski.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BUDYNEK POCZTY

[madohora]

FONTANNA NA RYNKU - ZDJĘCIE Z 1905

[madohora]

[madohora]

WYSPA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Szlak budownictwa drewnianego

Szlak nadaje się do wędrówki pieszej i rowerowej. Jego długość wynosi 56,2 km. Droga poza odcinkami miejskimi w dużej mierze prowadzi przez lasy oraz szosy o niskim poziomie ruchu. Dla znawców i miłośników fauny i flory interesujący będzie odcinek wiodący przez rezerwaty przyrody Szumirad i Kamieniec. Najciekawszymi zabytkami na szlaku są drewniane kościoły. Pierwszy, pw. św. Marii Magdaleny, zbudowany w 1680 r. przez Augustianów, znajduje się w Starym Oleśnie. Obiekt jest drewniany o konstrukcji zrębowej, wieża zaś o konstrukcji słupowej, a ściany na zewnątrz obite gontem. Drugi znajduje się w Oleśnie – to kościół pw. św. Anny. Za ołtarzem znaleźć można napis pochodzący z 1444 r.: „Stara sosna, pod którą jedna panienka, za wstawieniem św. Anny uratowana została przed zbójcami od niechybnej śmierci”, z czego można wnioskować, że w owym czasie stanęła tu kaplica. Drewniany kościół został zbudowany
w 1518 r., a w latach 1668-70 dobudowano 5 kaplic. Zakrystia pochodzi z 1707 r. Na terenie kościelnym
znajduje się cmentarz, stacje drogi krzyżowej i pomnik poległych w latach 1939-45. Trzecia zabytkowa świątynia, pw. św. Wawrzyńca, stoi w Wachowie. Wzmianki na jej temat pochodzą z 1679 r., gdzie została opisana jako stara, na 20 łokci długa i 10 łokci szeroka, posiadająca tylko trzy okna, z dwoma dzwonami i bez tabernakulum. Warto również zobaczyć kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Radawiu zbudowany w XVIII w. z jednolitym klasycystycznym wystrojem wnętrza z pierwszej poł. XIX w. oraz współczesnymi rzeźbami, m. in. Jana Pawła II i św. Maksymiliana Kolbe.

[madohora]

Szlak nadaje się do wędrówki pieszej i rowerowej. Jego długość wynosi 62,8 km, z czego 38,8 km
przebiega w woj. opolskim, 8,9 km w łódzkim, a 15,4 km w śląskim. Najciekawszymi obiektami na trasie są zabytkowe drewniane kościoły w Proślicach, Jakubowicach, Chróścinie, Gołkowicach oraz drewniane,
zamieszkałe chaty, których jeszcze tu sporo. Ponadto przyjemna i interesująca wędrówka czeka
nas w pięciu rezerwatach przyrody. Na odcinku leśnym blisko Rakowa można znaleźć ciekawostkę
– kamień pamiątkowy z tablicą: „Tu spoczywa Misia, wielki tropiciel dzików i przyjaciel myśliwych
1983-2001”. W Bolesławcu warto zobaczyć stary młyn, w którym obecnie jest restauracja. Więcej
czasu należy poświęcić Byczynie, aby poznać wyjątkowy zabytek – ocalałe niemal w całości
średniowieczne mury obronne. Atrakcją pobliskich Gołkowic jest obiekt pałacowo--parkowy, w którym obecnie organizowane są weekendy agroturystyczne, przejazdy bryczką i jazda konna. Można tu dobrze zjeść, przenocować, a nawet powędkować.

[madohora]

Szlak im. ks. Jana Dzierżona

Szlak o długości 28 km nadaje się do wędrówki pieszej i rowerowej. W Kluczborku warte uwagi są:
obelisk z 2004 r. poświęcony inwalidom wojennym, tablica upamiętniająca wydarzenia z 1921 r.,
opuszczony budynek, w którym w latach 1939-42 mieścił się hitlerowski obóz jeniecki dla oficerów
polskich i francuskich, a w latach 1943-45 dla Anglików i Amerykanów. Szczególnie warte wagi jest Muzeum im. Jana Dzierżona. Jeśli nie dysponujemy dużą ilością czasu, warto choć na chwilkę zatrzymać się przy wystawie uli figuralnych (np. o kształcie niedźwiedzia, Piasta Kołodzieja, Rzepichy a nawet samego Jana Dzierżona), które są plonem konkursów organizowanych przez Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu w latach 1976-81. Trzeba nadmienić, że ks. Jan Dzierżon był pszczelarzem światowej sławy oraz odkrywcą
partenogenezy pszczół. w Maciejowie interesujące są dwa obiekty: kościół i pałac. Pierwsze informacje
o zabytkowym drewnianym kościele pochodzą z 1446 r. Obecny kościół o konstrukcji zrębowej z ceglanym podmurowaniem, został zbudowany na przełomie XVI i XVII w. Klasycystyczny pałac został zbudowany ok. 1790 r. wg projektu K. G. Langhansa – twórcy Bramy Brandenburskiej w Berlinie. Szczególnie ważnym obiektem na szlaku są dobrze i niemal w całości zachowane XV-wieczne mury obronne starego miasta w Byczynie, dwie wieże bramne i baszta. Na uwagę zasługują też trzy inne obiekty: gotycki kościół, barokowy kościół i barokowy ratusz.

[madohora]

Szlak im. Józefa Lompy
Szlak o długości 20 km przeznaczony jest do wędrówki pieszej, lecz z powodzeniem można go
przebyć na rowerze. Najciekawszymi obiektami na szlaku są niewątpliwie zabytkowe drewniane
kościółki w Wysokiej i Borkach Wielkich. Pierwszy to wzniesiony na wzgórzu barokowy kościół filialny
pw. św. Rocha z 1710 r., który powstał dzięki fundacji miasta Olesna. Z tablicy informacyjnej, znajdującej
się przed kościołem, dowiadujemy się, że w 1708 r. Olesno nawiedziła straszna zaraza i z 1000
mieszkańców pozostało tylko 150. To właśnie oni w podzięce za uratowanie życia wybudowali drewnianą świątynię. Drugi kościół znajduje się w Borkach Wielkich i jest to kościół cmentarny śś. Marcina i Bartłomieja z 1697 r., obok którego w latach 1910-11 wybudowano okazały neogotycki kościół i klasztor franciszkanów. Wieże kościoła w Borkach zbudował cieśla Szymon Stadko w 1789 r. W Wysokiej wzniesiono pomnik ku czci Polaków poległych w II wojnie światowej.

[madohora]

W IX wieku na Śląsku Opolskim, na OpolszczyźnieŚląsk zamieszkiwały słowiańskie plemiona Opolanów i Gołęszyców. W 990 r. stało się częścią państwa polskiego, ale do XII w. było terenem wojen z Czechami, którzy rościli sobie do tych terenów pretensje. W 1173 roku Śląsk został podzielony na księstwo wrocławskie (Dolny Śląsk) i księstwo opolsko-raciborskie (Górny Śląsk ). Za panowania „Henrów Śląskich” (1202–1241) na terenie księstwa opolsko-raciborskiego osiedliła się pewna liczba Niemców. Był to czas rozkwitu gospodarczego , a Opole, Nysa i Brzeg rozwinęły się jako ośrodki handlowe. W XIV w. księstwo opolsko-raciborskie podzieliło się na kilka słabych księstw, które ostatecznie stały się lennami królów czeskich. W 1526 roku, wraz z innymi ziemiami czeskimi, Śląsk znalazł się pod panowaniem austriackich Habsburgów . W okresie reformacji część śląskich miast przyjęła luteranizm.

[madohora]

Najzaciętsze walki rozegrały się we wschodniej części Ziemi Opolskiej w okolicach Góry Świętej Anny w 1921 roku. W wyniku ostatecznego podziału Górnego Śląska Opolszczyzna pozostała w granicach Rzeszy Niemieckiej . W czasie II wojny światowej wielu Polaków zamieszkujących ten region zginęło lub zostało wywiezionych, a okolice zostały przesiedlone przez Niemców. W okolicy utworzono obozy pracy i jenieckie, a lokalny przemysł zaopatrywał armię niemiecką. Po II wojnie światowej Śląsk znalazł się w granicach państwa polskiego. W latach 1945-1947 ludność niemiecką zastąpili Polacy ze wschodniej części Polski przedwojennej oraz ze środkowej i południowo-wschodniej części kraju.

[madohora]

Opole jest ważnym portem rzecznym i połączeniem kolejowym Wrocławia z Górnym Śląskiem; jego gospodarka zależy od przemysłu cementowego i odlewni żelaza. Znajduje się tam muzeum regionalne, uniwersytet, teatry i wiele znaczących obiektów historycznych. Popularnym wydarzeniem kulturalnym jest coroczny festiwal polskiej piosenki.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie opolskim, po reformie administracyjnej w 1999 roku wieś pozostała w województwie opolskim o skorygowanych granicach administracyjnych.

[madohora]

W 1910 roku 792 mieszkańców mówiło w języku polskim, 37 osób posługiwało się językiem niemieckim. W wyborach komunalnych w listopadzie 1919 roku 215 głosów oddano na kandydatów z list polskich, którzy zdobyli łącznie 7 z 9 mandatów. Podczas plebiscytu we wsi uprawnionych do głosowania było 486 mieszkańców (w tym 37 emigrantów). Za Polską głosowało 349 osób, za Niemcami 134 osoby. W 1919 r. powstał tu oddział Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W miejscowości toczyły się walki w ramach III powstania śląskiego. 2/3 maja została zdobywa przez powstańców. Do 20 maja przebiegała przez nią linia frontu. W wyniku niemieckiej ofensywy w kierunku Góry św. Anny, polskie wojska wycofały się z Nakła.

[madohora]

W latach 2010–2012 przeprowadzono kosztem 4,2 mln zł gruntowny remont dworca. Uroczyste otwarcie przebudowanego dworca odbyło się 9 lutego 20

[madohora]

Wystawa ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, kolekcji prywatnych oraz zasobów własnych Muzeum. Eksponowane są oryginalne dzieła Jana Styki: Polonia /Muzeum Narodowe we Wrocławiu/– obraz określany malowanym poematem narodowym, Grunwald (jeden ze szkiców; kolekcja prywatna) i Madonna Majowa /Muzeum Narodowe we Wrocławiu/ oraz Wojciecha Kossaka Odwrót Napoleona spod Moskwy /kolekcja prywatna/. Obok Tablicy polskich powstań narodowych prezentowane są dawne i współczesne monety, medale, medaliki i numizmaty kolekcjonerskie, odnoszące się do ważnych wydarzeń w dziejach naszego kraju i historii godła polskiego.

[madohora]

Obrazy Giovanniego Pinottiego
Powstały w 1545 roku cykl dwunastu obrazów opowiadających historię Mojżesza, autorstwa włoskiego malarza Giovanniego Pinottiego.

[madohora]

Kresy. Ocalone wspomnienia. /nowa wystawa stała/
Serdecznie zapraszamy na nową wystawę stałą w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu pn. „Kresy. Ocalone wspomnienia”. „Kresy. Ocalone wspomnienia” to wystawa upamiętniająca Kresy Wschodnie dawnej Rzeczypospolitej z perspektywy tych, którzy zostali z nich wygnani i osiedlili się na Ziemiach Odzyskanych. Składają się na nią: salonik szlachecki, salonik mieszczański, chłopska izba, monitory z prezentacją slajdową dziedzictwa kulturowego Kresów, budki telefoniczne, w których można wysłuchać kresowych wspomnień, fototapety przedstawiające dworce kolejowe i utrudzonych ekspatriantów, symboliczny tor kolejowy, walizki, wózek – atrybuty wygnańczego losu, pamiątki rodzinne, takie jak fotografie, dokumenty, pamiętniki, książki, sprzęty domowe, rzemiosło artystyczne.
Gorąco zachęcamy do odwiedzenia wystawy, której autorzy zgromadzili ponad 2500 eksponatów pozyskanych od darczyńców (na samej wystawie można zobaczyć ich 1000). Jest to jedyna w swoim rodzaju lekcja historii o Kresach Wschodnich dawnej Rzeczypospolitej

[madohora]

Kościół św. Mikołaja – rzymskokatolicki, gotycki kościół parafialny w Brzegu. Bazylika pochodząca z XIV wieku, zaliczana jest do największych tego typu budowli gotyckich na Śląsku. Świątynia należy do parafii św. Mikołaja w Brzegu w dekanacie Brzeg południe, archidiecezji wrocławskiej.

[madohora]

W 1523 roku w Brzegu zwyciężyła reformacja. Książę Fryderyk II wprowadził w księstwie, jako obowiązujące, wyznanie luterańskie. Już w 1525 roku kościół zaczął funkcjonować jako protestancki. Pierwotnie kościół był otoczony cmentarzem, na którym urządzano pochówki do roku 1775, gdy Fryderyk II całkowicie zakazał pochówków na terenie miast i w kościołach. Rolę świątyni protestanckiej kościół pełnił aż do 1945
10 listopada 1905 roku przed kościołem odsłonięto pomnik Marcina Lutra. Został on usunięty wkrótce po zakończeniu II wojny światowej.

[madohora]

Podczas zdobywania miasta na przełomie stycznia i lutego 1945 kościół doszczętnie spłonął, a następnie przez 13 lat (do 1958) niszczał pozostawiony bez opieki. W 1958 roku z inicjatywy ks. Kazimierza Makarskiego rozpoczęto odbudowę kościoła według wzorów z 1370 roku. W czasie remontu odkryto w zakrystii późnogotyckie freski ścienne

[madohora]

Kościół ma trzynawową charakterystykę bazyliki z wydłużonym korpusem pozbawionym podziału na chór i partie nawy. Strzelistość 30-metrowej nawy głównej z gwiaździstym sklepieniem i wysmukłymi oknami skontrastowano z niskimi, szerokimi i ciemnymi nawami bocznymi. Nawę główną od bocznych oddzielono prostymi filarami i linearnymi przęsłami, nie ograniczającymi przestrzeni wnętrza. Kościół posiadał bogaty wystrój rzeźbiony w drzewie oraz zespół witrażowy. Do dzisiaj zachowały się tylko fragmenty. Drewniane części spłonęły podczas II wojny światowej, a szczątki wyposażenia znajdują się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu oraz w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Natomiast dwie kwatery oryginalnych witraży znajdują się w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA W BRZEGU - www.polskieszlaki.pl

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA

[madohora]

Do najcenniejszych zaliczyć należy ścienne polichromie na południowej ścianie zakrystii z ok. 1450 roku, przedstawiające Ukrzyżowanie Chrystusa, Mszę św. Grzegorza, Męczeństwo Dziesięciu Tysięcy. Z czasów gdy kościół należał do brzeskich protestantów pozostał zespół kamiennych epitafiów, z których na wyróżnienie zasługują epitafium rodziny Kerberów z ok. 1570 roku, epitafium rodziny Heusslerów z ok. 1586 roku, oraz portretowe epitafium Piotra Thomasa z 1603 roku. Zniszczony w 1945 r., dzięki inicjatywie ks. Kazimierza Makarskiego odbudowany w latach 1958-67. Zdobiący obecnie prezbiterium ołtarz gotycki z 1500 roku przedstawiający Św. Rodzinę został przeniesiony do brzeskiej świątyni z kościoła w Bąkowie pod Grodkowem.

[madohora]

[madohora]

Aż do początku ubiegłego stulecia ulica Długa zabudowana była także na odcinku, gdzie później powstał skwer. Przypuszczalnie na rogu z ul. Św. Mikołaja (dziś odcinek ul. Polskiej przy galerii) znajdowała się ewangelicka szkoła św. Mikołaja, wzniesiona jeszcze w średniowieczu. Budynek ten i pozostałą zabudowę rozebrano w r. 1902. Pomnik Lutra odsłonięto 10 listopada 1905 r. (dzień urodzin Lutra), a jego twórcą był berliński rzeźbiarz Robert Hannig. Na prawo od pomnika widać także graniczne ściany zabudowy dzisiejszego placu przed BCK.

[madohora]

Nie istniejący pomnik Marcina Lutra

[madohora]

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego – rzymskokatolicki kościół parafialny w Brzegu, w województwie opolskim. Kościół należy do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu w dekanacie Brzeg północ, archidiecezji wrocławskiej. Świątynia została wpisana 29 marca 1949 roku, pod numerem 56, do rejestru zabytków województwa opolskiego

[madohora]

Powstanie kolegium Carolinum wiąże się z przybyciem do Nysy jezuitów w roku 1622. W mieście istniało jednak już wówczas rozwinięte szkolnictwo. Do najważniejszych ówczesnych placówek edukacyjnych należały:
szkoła parafialna przy kościele św. Jakuba, wzmiankowana w 1336 roku, pełniąca w latach 1417-1653 funkcję gimnazjum;
Seminarium Germanicum założone w 1575 roku przez biskupa Marcina Gerstmanna;
Pedagogium – szkoła dla dwunastu uczniów pochodzenia szlacheckiego, ufundowana przez biskupa Andrzeja Jerina.
Po sprowadzeniu jezuitów do Nysy biskup wrocławski arcyksiążę Karol Habsburg erygował 9 lutego 1623 roku szkołę zakonną nazwaną seminarium św. Anny – uroczyste otwarcie miało miejsce 23 kwietnia 1624 roku. Biskup zamierzał także utworzyć w Nysie prowadzony przez jezuitów uniwersytet, lecz nigdy nie doszło do realizacji tego projektu.

[madohora]

Nysa wkrótce otrzymała z tego powodu miano Śląskich Aten (nieco później nazwana została także Śląskim Rzymem).
Największą świetność seminarium przeżywało w latach 1625-1642, za czasów biskupa Karola Ferdynanda Wazy, syna króla Polski Zygmunta III. Ta nowa uczelnia jezuicka bardzo szybko się rozwijała i wkrótce zyskała duże znaczenie.
Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1642 roku budynek seminarium spłonął. Zniszczeniu uległa również biblioteka szkolna licząca około dwanaście tysięcy woluminów. W latach 1656–1657 wzniesiono nowy budynek, który odtąd stanowił siedzibę seminarium św. Anny.

[madohora]

Obok kolegium w latach 1722-1725 powstało przy wsparciu biskupa Ludwika von Neuburga gimnazjum jezuickie. Jego projekt przypisuje się architektowi Christophowi Tauschowi, a wykonanie – Michałowi Kleinowi. W 1725 r. powstała bogato zdobiona brama, łącząca oba budynki.

[madohora]

Wiosną 1945 roku, w czasie walk między wojskami niemieckimi a Armię Czerwoną Nysa uległa zniszczeniu, z budynków, w których za czasów niemieckich mieściły się szkoły średnie, ocalały tylko dwa.
Utworzono w nich wkrótce państwowe Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące. Obecnie tradycje kolegium jezuickiego kontynuuje I Liceum Ogólnokształcące imienia Jana III Sobieskiego w Nysie, a także Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie.

[madohora]

Brama z portykiem posiada barokowe dekoracje. Główny przejazd zwieńczony jest gzymsem z puttami, trzymającymi kartusz herbowy i wazonami. Obok znajduje się furtka dla pieszych. Wewnątrz, na wprost bramy, fragment dawnych murów obronnych zamyka dziedziniec, flankowany z obu stron budynkami gimnazjum i kolegium. Zachowała się częściowo średniowieczna basteja, stanowiąca obecnie boczne wyjście ze szkolnego dziedzińca na planty przy ulicy Lompy.

[madohora]

We wnętrzu zachowały się dwa pomieszczenia o szczególnie bogatych dekoracjach – aula i biblioteka. Kolegium posiadało typowy dla jezuickich szkół i uniwersytetów program ideowy wystroju.

[madohora]

Wyeksponowane tu zostały motywy gloryfikacji Kościoła i jego misji oraz służby Chrystusowi, którą pełni zakon jezuitów.

[madohora]

Powietrze – przedstawione jako orły ciągnące rydwan z postaciami kobiet, którym towarzyszą ptaki i kwiaty. Kluczem do interpretacji treści dzieła jest zdanie: Wszystko poruszam i odżywiam, co ziemia stworzyła, lecz nic nie może beze mnie żyć;

[madohora]

Woda – jako płynące białe rumaki, ciągnące powóz z mitologicznymi bóstwami. Umieszczona inskrypcja objaśnia: Przez moją wilgotność rosną rośliny i muszle też rybom dają życie dzięki mojej sile;

[madohora]

Całość tych malowideł uzupełnia wątek astrologiczny w postaci dwunastu znaków Zodiaku, podkreślający związek Ziemi z Kosmosem.

[madohora]

[madohora]

CAROLINUM

[madohora]

W plebiscycie z 1921 roku za Niemcami padło 626 głosów, a za Polską 141. W okresie międzywojennym powstała tu komórka KPD. W czasie II wojny światowej hitlerowcy zorganizowali we wsi 2 komanda pracy dla radzieckich i brytyjskich jeńców wojennych. 21 stycznia 1945 niemieccy strażnicy z SS zamordowali we wsi 19 więźniów niezdolnych do chodzenia, którzy byli ewakuowani z obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Po 1945 roku wieś Polska Cerekiew stała się siedzibą gminy.
W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Polska Cerekiew.

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
▪️kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Polskiej Cerekwi, wzmiankowany w 1418 roku. W obecnej postaci z 1. połowy XVII wieku. W roku 1617 wzniesiono kaplicę św. Barbary z fundacji Fryderyka von Opersdorffa, a w 1763 roku dobudowana została kaplica św. Antoniego ufundowana przez von Gaschina. Kościół jest murowany, wsparty na dwóch kolumnach z faliście wygiętym parapetem. Wystrój snycerski wykonał Anton Österreich z Opawy. Jego autostwa są wykonane w latach 50. XVIII wieku ołtarz główny (przekształcony w XIX w.), ambona i chrzcielnica. Kościół otacza mur wzniesiony zapewne w XVIII w. z późnobarokową bramką od zachodu, ufundowaną w 1780 roku przez Antoniego de Gaschina. Na wieży zawieszonych jest 5 dzwonów, które pracują do dzisiaj, najcięższy z nich waży ponad 1000 kg. W bocznej wieżyczce zawieszony jest także jeden mniejszy dzwon, który już nie pracuje; wypisany z księgi rejestru;

[madohora]

▪️Figura św. Floriana i figura św. Barbary z 1780 roku, fundacji Antoniego de Gaschin, barokowe, autor Johannes Nitsche z Opawy
▪️Figura św. Jana Nepomucena z 1721 roku, ustawiona w parku przy pałacu.
▪️park, nr rej.: 177/88 z 14.07.1988.

[madohora]

Zamek w Polskiej Cerekwi – zabytkowy zamek w miejscowości Polska Cerekiew. Zamek jest częścią zespołu zamkowego wybudowanego w 1617 oku, przebudowanego w XIX w., w skład którego wchodzi jeszcze zabytkowy park i budynek bramny

[madohora]

W 1644 roku pałac objął Melchior Ferdynand de Gaschin w konsekwencji czego rodzina Gaschin (początkowo piszących się jako Gaszyńscy z Wierzchlasu herbu Berszten II) była właścicielami zamek przez prawie 200 lat. W XVIII wieku dziedziniec zamku zadaszono i zamieniono na główną reprezentacyjną salę. Rodzina Gaschin w 1823 roku sprzedała dobra w Polskiej Cerkwi rodzinie Seherr-Thoss. Od 1884 roku zamek należał do morawskiego szlachcica Eloi (Eberharda) von Matuschka z Topolczan, który w 1894 roku przeprowadził remont obiektu, zmieniając kształt dachu na mansardowy, dobudowując neorenesansowy portal, nową klatkę schodową i portyk od ogrodu. Zamek został spalony na początku 1945 roku. W 1971 roku inż. Stanisław Wojdon z PP PKZ Wrocław wykonał projekt, w wyniku którego obiekt został zabezpieczony poprzez m.in. zbudowanie betonowego wieńca, przemurowania murów i zadaszenie. Zatrzymało to jego destrukcję i pozwoliło zabezpieczyć przed dalszym niszczeniem.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

PAŁAC W POLSKIEJ CERKWI - www.polska- org.pl

[madohora]

Hrabia podpalił pałac, by nikt nie przejął jego bogactwa. Po pięknej rezydencji zostały zdjęcia i mury.
Na archiwalnych zdjęciach widać jak wspaniale prezentował się pałac stojący przy drodze z Koźla do Raciborza. W 1945 roku spłonął w pożarze, który doprowadził go do ruiny. Legenda mówi, że podpalił go sam właściciel, który chciał uniknąć splądrowania wnętrz przez Armię Czerwoną.

[madohora]

Pierwsze wzmianki o murowanym zamku w Polskiej Cerekwi pochodzą z XIV wieku. Był on wówczas własnością rodu Wrochen-Kotulińskich i miał typowo obronny charakter. Otoczony fosą, z dostępem poprzez zwodzony most, stanowił ważny punkt strategiczny na mapie Śląska.

[madohora]

W 1641 roku posiadłość przejął ród von Gaschin, który zarządzał nią do 1823 roku. Mimo że pałac przeszedł w nowe ręce, jego wygląd nie uległ większym zmianom aż do końca XIX wieku. Wtedy to, pod wpływem hrabiego Eloi von Matuschka, rezydencja przeszła gruntowną modernizację. Wprowadzenie dachu mansardowego, przebudowa wnętrz i dodanie dekoracyjnego tarasu w elewacji wschodniej nadały jej nowy charakter.

[madohora]

W 2007 roku lokalne władze podjęły decyzję o ratowaniu pałacu. Rozpoczęto prace badawcze i konserwatorskie, których celem jest przywrócenie mu pierwotnej formy. W 2014 roku zakończono pierwszy etap odbudowy, obejmujący rekonstrukcję hełmów wież oraz przywrócenie historycznych detali elewacyjnych. Dziś pałac w Polskiej Cerekwi stopniowo odzyskuje dawny blask, przypominając o swojej bogatej i skomplikowanej historii.

[madohora]

RZĄDOWY PROGRAM ODBUDOWY ZABYTKÓW - www.polskacerkiew.pl

[madohora]

KONCERTY FLORIAŃSKIE

[madohora]

W 1337 roku uzyskała prawo organizowania targów i niebawem rozwinęła się w miasteczko, które niestety z czasem podupadło.

[madohora]

Ludność żyła tu zawsze z rolnictwa, w średniowieczu także z rękodzieła i handlu. Była ona w większości pochodzenia polskiego. Tradycje polskości na tych ziemiach sięgają czasów Władysława Jagiełły czego dowodem jest uczestnictwo w bitwie pod Grunwaldem, po stronie króla, rycerza Szymona Gotszalka wraz z drużyną z Polskiej Cerekwi

[madohora]

Na terenie gminy zachowało się do naszych czasów kilka interesujących obiektów zabytkowych, głównie architektury sakralnej.

[madohora]

KLUB JEŹDZIECKI LEWADA

[madohora]

Nasz klub wielokrotnie był klasyfikowany na pierwszym miejscu w ogólnopolskim rankingu PZJ Organizujemy zawody sportowe, a także imprezy o charakterze kulturalnym - koncerty, wystawy malarstwa i fotografii, plenery artystyczne. Trener LKJ Lewada i twórca sukcesów klubu, Andrzej Sałacki jest olbrzymim autorytetem w dziedzinie ujeżdżenia. Jest dwunastokrotnym medalistą Mistrzostw Polski w tej dyscyplinie, członkiem zarządu Internationale Dressage Trainers Club, skupiajacego najwybitniejszych trenerów na swiecie oraz członkiem grupy roboczej odpowiedzialnej za ujeżdżenie w Europejskiej Federacji Jeździeckiej. Pełni także funkcję trenera kadry narodowej ujeżdżenia w Polskim Związku Jeździeckim. Z powodzeniem przekazuje tajniki ujeżdżenia swoim uczniom, a w pracy trenerskiej wykorzystuje wieloletnie doświadczenie wybitnego jeźdźca w połączeniu z szeroką wiedzą teoretyczną.
Do grona sympatyków klubu należy wiele osób z kręgu kultury i sztuki. Honorowymi członkami Klubu są między innymi Katarzyna Dowbor, Daniel Olbrychski i Beata Tyszkiewicz.
Największą organizowaną przez klub imprezą są Jeździeckie Mistrzostwa Gwiazd - ART CUP, podczas których gościmy w Zakrzowie popularnych polskich artystów.

[madohora]

KTO PIERWSZY PRZESZUKA ZAMEK - Nowa Trybuna Opolska

[madohora]

Po wojnie mieszkało w Anachowie dziesięć rodzin. Z biegiem lat wieś pustoszała. Starsi jej mieszkańcy umierali, a młodzi nie chcieli żyć na odludziu. Do wioski nie były też poprowadzone wodociągi, więc w efekcie wodę ludzie czerpali ze studni wykopanych przy domach. Pozostałe one zresztą do dzisiaj.

[madohora]

Tak wygląda wieś widmo. Kiedyś w Kamieńcu mieszkało 300 osób, dziś nikt.
W XVIII wieku Kamieniec liczył 300 mieszkańców. Położony przy trasie Olesno-Opole znajdował się blisko bogatych złóż rudy żelaza. W 1728 roku otwarto tu zakłady hutnicze: najpierw w Kamieńcu, a po roku w Szumiradzie. W kolejnych latach były one rozbudowywane i modernizowane.
W Szumiradzie zostały wybudowane trzy wielkie piece hutnicze oraz kuźnia, w Ryczku stanął piec do uszlachetniania żelaza tzw. Frischfeuer, w Radomilu powstała walcownia, a w Kamieńcu piec do wypalania rudy oraz cegielnia.
Już w XIX wieku w Kamieńcu wybudowano dwa duże familoki dla hutników. Jeden z nich niedawno został rozebrany przez Nadleśnictwo Olesno, ponieważ grozi zawaleniem. Przez Szumirad i Kamieniec codziennie przejeżdżały dziesiątki konnych zaprzęgów: z pocztą, z rudą żelaza, z przetopionym żelazem.
Jednak jeszcze w XX wieku w Kamieńcu działała szkoła, a w Szumiradzie oprócz szkoły także duży ośrodek wczasowy.
Dzisiaj w Szumiradzie mieszka nieco ponad 150 osób, a w Kamieńcu nikt. W śródleśnej osadzie stoi wprawdzie pięć domów, ale właściciele przyjeżdżają tutaj tylko na weekendy i wakacje.
Z dawnej tętniącej przemysłowym życiem wioski Kamienic stał się opustoszałą śródleśną osadą. Powstały tam rezerwaty przyrody.

[madohora]

Pierwsze informacje o zamku pochodzą z roku 1303. Prowdopodobnie na początku była to chata myśliwska, później zaś na jej miejsce wzniesiono murowaną budowlę. Od południa zamek osłonięty był wałem, który otaczał rownież całą południową część miasta. Zrezygnowano z budowy fosy ponieważ tą cześć miasta okalały rozległe bagna. Fosa została wykopana tylko od strony północnej Strzelec Opolskich. Zamek popadł w ruine w I połowie XVI wiekuw czasie panowania Jerzego Brandenburskiego, co odnotowuje wykaz miejski z 1534 r. W latach 1562-1596 von Redern zajął się jego odbudową. Budynek pokryto dachem gontowym, wybudowano nową kuchnię, w piwnicach przechwywano wino. W połowie XIX wieku dobudowano wieżę zamkową.Budynek był murowany i otynkowany, posiadał dwa skrzydła wschodnie i zachodnie, pośrodku znadowal się dziedziniec. Zamek spłonął doszczętnie pod koniec 1945 r., dziś zostały po nim mury. Ocalała natomiast piękna brama wjazdowa pochodząca z II połowy XIX wieku.

[madohora]

Jezuici zostali sprowadzeni do Nysy w 1622 r. przez biskupa wrocławskiego Karola I Habsburga, zamierzającego w ten sposób wzmocnić pozycję Kościoła katolickiego na Śląsku i uczynić z Nysy silny ośrodek kontrreformacji. Już w roku 1622 doszło w Księstwie nyskim do pierwszych procesów o czary i spalenia na stosie 6 kobiet uznanych za czarownice[1]. Zakonnicy ci słynęli bowiem wówczas z działalności duszpasterskiej, politycznej, a także mecenatu nad nauką i sztuką.

[madohora]

Jezuici przybyli do Nysy, enklawy katolicyzmu i siedziby biskupów wrocławskich, stosunkowo późno ze względu na sprzeciw stanów śląskich, zdominowanych przez protestantów. Początkowo sprowadzonych zakonników osadzono przy Rynku Solnym, w nieistniejącym już klasztorze bożogrobców, których z kolei przeniesiono do obecnego klasztoru i kościoła św. Piotra i Pawła przy ulicy Brackiej.

[madohora]

Kolejny biskup wrocławski Karol Ferdynand Waza, ufundował kościół zaprojektowany przez Andreo Quadro z Mediolanu, a wznoszony pod kierownictwem najpierw mistrza budowlanego Mateusza Kirchbergera, a następnie nadwornego architekta biskupiego Michała Kleina. Kamień węgielny pod budowę wmurowano 27 maja 1688 roku, a konsekracja świątyni przez biskupa Ludwika Franciszka von Neuburga została dokonana 1 czerwca 1692 roku.

[madohora]

W każde imieniny fundatora, 4 listopada, wystawiana była podczas mszy świętej pozłacana kapsuła z sercem zmarłego w Madrycie biskupa Karola (znajduje się ona obecnie w skarbcu św. Jakuba mieszczącym się w dzwonnicy przy bazylice św. Jakuba).

[madohora]

°°°

[madohora]

Kościół jest orientowany ze znacznym odchyleniem ku północy, trójprzęsłowy, trójnawowy, barokowy kościół w formie bazyliki, nakryty dachem dwuspadowym oraz dachami pulpitowymi.
Trójosiowa frontowa fasada zachodnia, podzielona pilastrami, z odcinkowym naczółkiem, została opatrzona dwiema kwadratowymi, trójkondygnacyjnymi wieżami z hełmami i latarniami. Portyk przed fasadą wsparty jest na kolumnach o porządku korynckim.

[madohora]

Jednoprzęsłowe, zamknięte półkoliście prezbiterium z dwiema kwadratowymi kaplicami o ściętych narożnikach jest nieco węższe od nawy i podwyższone w stosunku do niej o jeden stopień.
Przy południowej kaplicy prezbiterialnej usytuowana jest poprzeczna, piętrowa, trójprzęsłowa zakrystia z klatką schodową.

[madohora]

Wyposażenie wnętrza (ołtarze, ambona i konfesjonały) jest przeważnie późnobarokowe.
Ołtarz główny z 1691 roku, przedstawiający Wniebowzięcie z późnogotycką dębową figurą Maryi, zachował się tylko fragmentarycznie ze względu na pożar z 1807 roku. W 1860 roku wykonane zostały przez Bernarda Afingera uzupełnienia. Zachowało się srebrne tabernakulum z początku XVIII wieku, dzieło nyskiego złotnika Jana Franciszka Hartmana.
Ściany rozczłonkowane są pilastrami i zdwojonymi w narożnikach kompozytowymi kapitelami, podtrzymującymi fryz i wyłamujące się belkowanie.

[madohora]

Kościół pod wezwaniem św. Elżbiety Węgierskiej w Nysie – zabytkowa świątynia rzymskokatolicka, wchodząca w skład franciszkańskiego zespołu klasztornego, obecnie kościół główny parafii zakonnej.

[madohora]

Monumentalny neoromański kościół, posiadający cechy charakterystyczne dla architektury sakralnej państwa pruskiego z końca XIX i początku XX wieku, projekt franciszkanina Mansuetusa Fromma OFM[2]. W swoim założeniu miał on podkreślać istotne treści historyczne i wyrażać ciągłość tradycji Kościoła.

[madohora]

SZOPKA W KOŚCIELE ŚWIĘTEJ ELŻBIETY

[madohora]

Kościół św. Dominika w Nysie – świątynia rzymskokatolicka wchodząca w skład podominikańskiego zespołu klasztornego, stanowiąca obecnie kościół główny parafii św. Dominika. Jeden z najcenniejszych zabytków Nysy, reprezentujący śląską barokową architekturę sakralną.

[madohora]

W pierwszej połowie XIX wieku kościół był filią parafii św. Jakuba i św. Agnieszki w Nysie. Wzrost liczby ludności miasta spowodował zmiany w administracji kościelnej. W roku 1914 powstała nowa parafia św. Dominika, obejmująca lewobrzeżną część Nysy, posiadająca ponadto jeszcze trzy kościoły rektoralne.

[madohora]

W latach 50. XX wieku dokonano odbudowy – przeprowadzono gruntowny remont dachu i elewacji kościoła oraz zakrystii, powstała salka przeznaczona do nauki religii, a w 1960 roku na miejscu ruin starej plebanii wybudowano nową. Pracami kierował ówczesny proboszcz, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego w Nysie, ks. dr Antoni Kubik. W odbudowę zaangażowana była cała wspólnota, a szczególnie duży wkład wnieśli parafianie z Jędrzychowa.

[madohora]

[madohora]

Anachów - opuszczona opolska wieś
Do Anachowa na Opolszczyźnie nie prowadzą nie tylko żadne drogowskazy, ale nawet i drogi asfaltowe. Nie tak dawno miejsce to odwiedzali głównie okoliczni złodzieje, wynosząc z okolicy wszystko, co się da.

[madohora]

Kalendarium Strzelec Opolskich
4.II.1379 - pierwsza wzmianka o strzeleckiej szkole parafialnej, po raz pierwszy Strzelce
zostały określone przydomkiem „Wielkie".
16.II.1302 - papież Bonifacy VIII wystawił bullę, w której wzmiankowane zostały
liczne miejscowości z okolic Strzelec.
25.II.1358 - Książę opolski i strzelecki Albert wystawił dokument, w którym zezwolił
pobieranie przez Strzelce opłat w wosku, łoju i suknie. Są to pierwsze informacje o cechach
rzemieślniczych w Strzelcach.
23.III.1290 - w dokumencie księcia opolskiego Bolesława znalazła się wzmianka
o proboszczu Mikołaju ze Strzelec.
Jest to pierwsza pewna informacja na temat kościoła parafialnego w mieście.
29. III. 1235 - w dokumencie księcia opolskiego Władysława wzmianka o miejscowości. Adamowice.
18.IV. 1333 - w dokumencie księcia opolskiego Alberta wymieniona została po raz pierwszy
osada Półwieś pod Strzelcami.
14.V.1313 - śmierć księcia opolskiego Bolesław I, podział księstwa opolskiego na dzielnicę niemodlińską i opolską, z której ok. roku 1321 wyodrębniło się księstwo strzeleckie.
26.VII.1256 - w dokumencie księcia opolskiego Władysława I po raz pierwszy
wzmiankowano wieś Rozmierz.
15.VIII. 1257 - zmarł św. Jacek.
21.IX. 1382 - umiera - po dwutygodniowych rządach w Strzelcach - książę opolski i 26.XII. 1365 - w dokumencie księcia Alberta strzeleckiego po raz pierwszy wymieniono
Suche Łany, zwane wcześniej Polskimi Łanami.
16 .VIII. 1416 - w ramach sporu o schedę po księciu głogówecko-strzeleckim Bolku V, książę
oświęcimsko-gliwicki Janusz zajmuje Leśnicę.
6 .X. 1438 - książę niemodliński i strzelecki Bernard podejmuje na zamku w Strzelcach
królewicza Kazimierza Jagiellończyka.
27 .III .1532 - umiera książę opolski i strzelecki Jan Dobry, ostatni piastowski książę Opola
i Strzelec. Księstwo opolskie wraz ze Strzelcami przeszły pod władzę króla czeskiego
Ferdynanda Habsburga.
7.XII.1505 - w dokumencie księcia Jana II Dobrego po raz pierwszy wymieniono strzelecki
kościół św. Barbary.
2.I.1651 - na mocy testamentu Zygfryda von Promnitza posiadłość strzelecką przejął Gustaw von Collona.
Dokument klasztoru oo. Franciszkanów -Reformatów na Górze św. Anny.
9.II.1657 - Sebastian von Rostock, wikariusz generalny biskupa wrocławskiego, wystawił
3.VI.1615 - Jerzy von Rodern staje się właścicielem Strzelec na mocy umowy o kupnie podpisanej
przez cesarza Matthiasa w Pradze.
3.VI.1634 - Jerzy Górecki z Leśnicy, przyboczny lekarz polskich Wazów, sporządza
testament, stanowiący podstawę do utworzenia fundacji stypendialnej,
która istniała prawie przez 300 lat.
4 .XI.1645 - król polski Władysław IV Waza objął we władanie księstwo opolskie ze
Strzelcami jako zastaw za niewypłacone przez Habsburgów posagi dla księżniczek
austriackich, żon Zygmunta Ul Wazy i Władysława IV Wazy.
24.VII.1709 -ukończono budowę kalwarii na Górze św. Anny, którą nazwano Nową Jerozolimą.
27.VII.1777 - nad powiatem strzelecki przeszedł potężny huragan, dokonując wielu zniszczeń.
24. XI.1754 - pożar w Strzelcach, który strawił ratusz i uszkodził kościół parafialny.
19 XII 1752 - w Strzelcach stacjonuje pułk kirasjerów. Strzelce stają się miastem garnizonowym.
23. I. 1807 - wkroczenie wojsk napoleońskich na teren powiatu (Leśnica).
19.III.1849 - urodził się ks. Józef Wajda, wielki orędownik sprawy polskiej,
którego imię nosi jedna z ulic miasta.
13.V.1875 - urodził się Jan Gomoła senior, powstaniec śląski, wybitny działacz Związku Polaków w Niemczech, współzałożyciel i członek Rady Nadzorczej Banku Ludowego w Strzelcach, więzień Buchenwaldu. W obozach koncentracyjnych przebywało sześciu jego synów.
17/18. VI. 1827 - wielki pożar w Strzelcach, który zniszczył ratusz i 9 budynków wokół niego.
1.VII .1870 - powstała fabryka braci Prankel, późniejszy „Pionier".
1. VII. 1808 - wojska napoleońskie opuszczają teren powiatu.
21 .VII. 1826 - pożar w mieście, który zniszczył 51 domów i 30 stodół.
10.IX. 1898 - oddano do użytku Szkołę Podstawową nr 1.
20.IX.1872 - dekretem prezydenta rejencji opolskiej zniesiono nauczanie języka polskiego
w szkołach powszechnych na Górnym Śląsku.
17.X .1868 - otwarcie progimnazjum przy ul. Wałowej, przeniesione na ul. Krakowską z końcem roku 1872.
30 .XII. 1867 - oddano do użytku szkolę na Adamowicach.
20.IV.1920 - 200 delegatów Związku Kółek Rolniczych pod przewodnictwem ks. Józefa Czempiela
założyło spółdzielnię rolniczo-hodowlaną „Rolnik".2/3 maja 1921 - wybuch III powstania śląskiego.
20.III.1921 - plebiscyt obejmujący również powiat strzelecki.
Za Polską opowiedziało się 50,5% głosujących.

19.VI.1955 - uroczyste odsłonięcie Pomnika Czynu Powstańczego na Górze św. Anny.
17.XI.1964 powstało Towarzystwo Regionalne Ziemi Strzeleckiej z przewodniczącym Stanisławem Wieczorkiem.
21.V.1983 - wizyta Jana Pawła II na Górze św. Anny.

[madohora]

MUZEUM OPOLE

[madohora]

W Opolu Muzeum posiada kilka obiektów wystawienniczych: barokowy gmach pojezuicki oraz nowy pawilon wystawowy tworzą Gmach Główny przy Małym Rynku 7. Tuż obok przy ul. św. Wojciecha 9 znajduje się Kamienica Czynszowa, a przy ul. Ozimskiej 10 w budynku dziewiętnastowiecznej karczmy mieści się Galeria Muzeum Śląska Opolskiego. W Górze św. Anny znajduje się oddział instytucji – Muzeum Czynu Powstańczego.

[madohora]

W muzeum pokazywano zabytki pozyskane z wykopalisk, eksponaty związane z historią miasta – plany, widoki, wyroby cechowe, rzemiosło artystyczne, przedmioty pochodzące z terytoriów kolonialnych oraz pamiątki związane z historią pruskiej wojskowości. Muzeum było instytucją miejską, którą kierowało kuratorium. W pierwszych latach działalności placówki zasiadali w nim: profesor gimnazjum miejskiego Joseph Sprotte, miejski radca budowlany Paul Spiller oraz radca prawny Paul Vogt (zm. 1905). Oni właśnie wymieniani są jako osoby, które szczególnie przyczyniły się do powstania opolskiego muzeum. Znamy także składy kolegium z 1911 roku (miejski radca budowlany Eduard Jüngerich, przedstawiciel rady miasta Max Friedländer i profesor gimnazjum Franz Beschorner) oraz z 1923 roku (miejski radca budowlany Karl Maurer, nadal Max Friedländer; jako przedstawiciele rady miasta: archiwistka Marie Adamschek, nauczyciel Emanuel Talar oraz nauczyciel rysunków Ludwig Torkler). Szczegółowe założenia rozwoju muzeum w Opolu opracowali w 1904 roku dr Joseph Sprotte i dr Alfons Hilka, przedstawiając plan wzbogacania bądź tworzenia kolekcji w ramach następujących działów: geologia i pradzieje, monety i pieczęcie, militaria, folklor, grafika, handel i rzemiosło, pamiątki po znanych mieszkańcach Opola, projekty studni opolskiej.

[madohora]

Polskie Muzeum Miejskie w Opolu zaczęło funkcjonować w czerwcu 1945 roku, w budynku przy Małym Rynku 7, czyli w ostatniej siedzibie Städtische Museum Oppeln. Inaczej niż przed wojną muzeum otrzymało teraz do dyspozycji cały budynek, łącznie z parterem, gdzie wcześniej mieściła się biblioteka miejska. W piśmie Oddziału Kultury i Sztuki Zarządu Miasta Opola z dnia 6 czerwca 1945 roku czytamy: „Uprzejmie prosimy o jak najszybsze zinwentaryzowanie posiadanych eksponatów oraz przesłanie nam odpisu inwentarza […]. Przypominamy, że w żadnym wypadku nie należy niszczyć bez uprzedniego porozumienia się z nami żadnych książek”. Z pisma datowanego na 14 czerwca 1945 roku dowiadujemy się, że „Prace porządkowe w Muzeum Miejskim zostały w najistotniejszej części zakończone […]. Istnieje potrzeba zatrudnienia zawodowego kustosza”. Początkowo zakładano, że byłby to jednocześnie kierownik muzeum i biblioteki miejskiej. Zalecenie to w odniesieniu do muzeum zostało zrealizowane dopiero po roku, kiedy to ówczesny prezydent Opola Wilhelm Szafarczyk zatrudnił w muzeum jako stałego pracownika kustosza Józefa Obuchowskiego. Legitymował się on dyplomem Uniwersytetu Jagiellońskiego z zakresu geografii i geologii; ponadto pracował w muzealnictwie w latach 1930–1939, czyli miał pełne przygotowanie, zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Do tego czasu, czyli do czerwca 1946 roku, formalną opiekę nad muzeum sprawował dziennikarz Józef Preussner.

[madohora]

Od 1950 roku, działając jako instytucja państwowa, muzeum przyjęło nazwę Muzeum Śląska Opolskiego. Rozszerzył się jego zakres kolekcjonerski, a placówka, skupiająca się dotychczas przede wszystkim na dziejach miasta, miała objąć swym zasięgiem teren całego województwa. W związku z upaństwowieniem zniesiono opłatę za wstęp do muzeum, dzięki czemu rok 1950 był rokiem rekordowej frekwencji. Wystawy zwiedziły 84 104 osoby. Od chwili odejścia Józefa Obuchowskiego w czerwcu 1953 roku istniał wakat na stanowisku dyrektora. Przejściowo obowiązki te pełnili Jan Świderski i Alicja Badeńska. W 1954 roku kierownictwo muzeum objął Ignacy Kuźniewski. Po raz pierwszy w okresie powojennym zatrudniono wówczas specjalistyczną kadrę pracowników merytorycznych, odpowiedzialnych za poszczególne działy – archeologa, etnografa, historyka sztuki. Jednak jeszcze przez kilka lat muzeum borykało się z niedoborem fachowych pracowników; dla przykładu – w planie pracy na rok 1960 czytamy, że zbiorami Działu Przyrody i Działu Historii, wobec braku kustoszy, opiekuje się dyrektor.

[madohora]

Pod dyrekcją Tadeusza Chruścickiego, uprzednio kierownika muzeum w Nysie, który zastąpił w 1964 roku Ignacego Kuźniewskiego, Muzeum Śląska Opolskiego rozpoczęło przygotowania do generalnego remontu. Remont polegał na wymianie całej instalacji elektrycznej i centralnego ogrzewania, instalacji systemu przeciwpożarowego oraz automatycznej sieci telefonicznej. Równocześnie w środkowym trakcie drugiej kondygnacji całego budynku zamieniono stropy drewniane na ognioodporne, mogące przenieść ciężar magazynu, projektowanego do wbudowania w obszerny, niewykorzystany dotąd strych. Na całym parterze wymieniono podłogi wraz ze zniszczonym podłożem. Na pierwszym piętrze wyburzono sufity. Konieczność ich wymiany była konsekwencją błędów popełnionych podczas wymiany dachu, wskutek czego odchyliła się północna ściana budynku. W sprawozdaniach podkreślano, że tak poważne prace budowlane przeprowadzono bez przerywania normalnej działalności muzealnej, pomimo że „zarówno personel muzealny, jak i zabytki prowadziły koczowniczy żywot, a wiele cennych zabytków uległo uszkodzeniu”. 15 grudnia 1971 roku, pomimo trwających nadal robót remontowych, otwarto nową wystawę, która mieściła się w zaadaptowanych piwnicach, w trzech pomieszczeniach na parterze i w jednym pomieszczeniu na pierwszym piętrze. W jej organizacji wzięły udział wszystkie działy merytoryczne muzeum – archeologiczny, historyczny, etnograficzny oraz sztuki i rzemiosła artystycznego. Tymczasem Tadeusz Chruścicki odszedł na stanowisko wicedyrektora Muzeum Narodowego w Krakowie, a jego miejsce od 1971 roku zajął Franciszek Adamiec.

[madohora]

W 1994 roku muzeum przejęło i wyremontowało budynek przy ul. Ozimskiej 10 (wcześniej siedziba Biura Wystaw Artystycznych). W 2000 roku otwarto w nim stałą ekspozycję malarstwa Jana Cybisa. W 2005 roku muzeum otrzymało na własność kamienicę przy ul. św. Wojciecha 9, w której urządzono ekspozycje XIX–XX-wiecznych wnętrz mieszczańskich. W latach 2005–2008 dzięki środkom z funduszy europejskich i przy finansowym wsparciu samorządu wojewódzkiego oraz ministra kultury i dziedzictwa narodowego zrealizowano projekt „Mons Universitatis”, polegający na remoncie i rozbudowie muzeum. W jego ramach zmodernizowano i zaadaptowano wnętrza wspomnianej już zabytkowej kamienicy mieszczańskiej, przeprowadzono remont budynku administracyjnego przy ul. św. Wojciecha 13, przebudowano i wyremontowano kamienicę przy Małym Rynku 7, a także wybudowano nowy pawilon wystawienniczy według projektu Małgorzaty i Antoniego Domiczów. W efekcie zdecydowanie powiększyła się (o 270%) powierzchnia wystawiennicza muzeum oraz znacznie polepszyły się warunki pracy wszystkich działów muzealnych. W mniejszym stopniu poprawiły się natomiast warunki przechowywania zbiorów. Otwarcie muzeum po remoncie i rozbudowie nastąpiło w październiku 2008 roku. Wówczas udostępniono zwiedzającym trzy stałe ekspozycje: „Galeria malarstwa polskiego XIX–XX w.”, „Ceramika górnośląska” i „W kręgu farmacji”. W 2009 roku otwarto stałą wystawę archeologiczną „Pradzieje i wczesne średniowiecze Opolszczyzny”, w następnym roku – stałą wystawę historyczną „Opole – gród, miasto stolica regionu”, a w 2014 roku uruchomiono ostatnią ze stałych ekspozycji: „Etnografia Opolszczyzny. Tradycja i zmiana”. Obecnie Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu dysponuje czterema budynkami wystawowymi. Są to: barokowy gmach pojezuicki (Mały Rynek 7), budynek XIX-wiecznej karczmy mieszczący galerię przy ul. Ozimskiej 10, kamienica czynszowa przy ul. św. Wojciecha 9 oraz nowy pawilon wystawowy (Mały Rynek 7a). Dyrekcja i pracownie mieszczą się w zabytkowej klasycystycznej kamienicy przy ul. św. Wojciecha 13. Oprócz wymienionych gmachów muzeum posiada także budynki o charakterze magazynowym, położone na obrzeżach miasta.

[madohora]

Pasieka powstała w 1600 roku, gdy Odra zmieniła swój bieg po powodzi. W 1824 r. powstała na Pasiece kolonia Wilhelmsthal, która później stała się częścią Opola. Nazwa kolonii upamiętnia rejencyjnego rzeczoznawcę budowlanego (niem. Regierungsbaurat) Wilhelma Krausego. W czerwcu 1858 r. z inicjatywy prezydenta rejencji opolskiej von Pücklera założone zostało Towarzystwo Upiększania Opola (Oppelner Verschönerungsverein), którego działalnością energicznie kierował radca rejencyjny Ludwig Sack. Zaczęto od urządzania parku na Pasiece, a w następnym etapie stała się ona miejscem budownictwa willowego.

[madohora]

Amfiteatr Tysiąclecia, w którym co roku w czerwcu odbywa się Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej oraz szereg „nocy filmowych” organizowanych podczas wakacji przez Miejski Ośrodek Kultury w Opolu,
Wieża Piastowska – pozostałość po Zamku Piastowskim, rozebranym na początku lat 30. XX wieku,
Staw i Park Zamkowy przy ul. Norberta Barlickiego,
Domek Lodowy,
lodowisko Toropol,
Opolski Urząd Wojewódzki,
Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego,
Konsulat Republiki Federalnej Niemiec,
Biblioteka Główna Uniwersytetu Opolskiego,
Wojewódzka Biblioteka Publiczna
Instytut Śląski w Opolu
budynek główny Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu,
siedziba Nowej Trybuny Opolskiej,
Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Fryderyka Chopina,
Młodzieżowy Dom Kultury, wraz z kinem „Studio”
siedziba Radia Opole,
budynek byłej siedziby konsulatu RP (1931–1939).

[madohora]

Opol(niem. Oppeln, śl. Ôpole, dś. Uppeln, łac. Oppolia) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa opolskiego i powiatu opolskiego. Historyczna stolica Górnego Śląska. Dwudzieste siódme co do wielkości populacji miasto w Polsce (125 492 mieszkańców na 31 grudnia 2024 roku). Pod względem powierzchni szesnaste (149,03 km²) (za Jaworznem (152,42 km²) oraz przed Rybnikiem (148,27 km²))

[madohora]

Od 28 czerwca 1950 jest stolicą województwa opolskiego i jego głównym ośrodkiem gospodarczym, naukowym, kulturalnym i administracyjnym. Od 1999 siedziba władz ziemskiego powiatu opolskiego. Opole wraz z powiatem opolskim i krapkowickim tworzy aglomerację opolską, zamieszkałą przez ponad 315 tys. osób.

[madohora]

Przez Opole przepływa druga co do wielkości rzeka Polski, Odra. W okolicach dzielnicy Groszowice oraz w centrum miasta, koryto rzeki uformowało się w szerokie zakola. Poza tym nie występują na niej meandry i duże zakręty. Już na południowym krańcu miasta wpływa do niej niewielki ciek wodny, Lutnia, biorący początek kilka kilometrów na wschód, w okolicach wsi Przywory. Kolejnym prawym dopływem Odry jest nieco większa Czarnka, która wpływa do rzeki w Groszowicach. Innymi dopływami są lewostronne Prószkowski Potok i Olszanka, a prawym dopływem w dzielnicy Czarnowąsy jest rzeka Mała Panew. W mieście znajdziemy również liczne kanały. W okolicy dzielnicy Nowa Wieś Królewska Odra rozdwaja się. Jej główne koryto płynie początkowo na północny wschód, a kanał Ulgi – na północny zachód. Niebawem rzeka ponownie się dzieli, część jej wody trafia do Młynówki, starego koryta rzeki zwanego mylnie kanałem. Młynówka płynie przez centrum historyczne miasta, a z głównym korytem rzeki łączy się jeszcze w Śródmieściu, Kanał Ulgi wpływa do Odry dopiero w okolicy Zakrzowa, będącego jedną z północnych dzielnic miasta. Odra wraz z jej odnogami tworzą dwie wyspy: Bolko oraz Pasiekę. Na pierwszej z nich znajdziemy także Kanał Wiński, który ma mniejsze znaczenie. Spośród zbiorników wodnych, na terenie Opola do większych należą zbiorniki poeksploatacyjne: Bolko oraz Kamionka, znajdujące się w Nowej Wsi Królewskiej, Kamionka Piast w okolicy ulic Armii Krajowej i Tadeusza Rejtana, a także Silesia przy ulicy Luboszyckiej. Niewielkie zbiorniki wodne występują także na Wyspie Bolko, na wschód od Groszowic i na terenie Zakrzowa. Na wyspie Pasieka znajduje się natomiast Staw Zamkowy.

[madohora]

Spośród bezkręgowców istotną grupą są motyle. Występują tu zarówno gatunki pospolite, takie jak bielinek kapustnik, latolistek cytrynek, modraszek ikar, rusałka pawik, dostojka latonia, przestrojnik trawnik, czy karłątek kniejnik, jak i te rzadziej spotykane: szlaczkoń sylwetnik, ogończyk wiązowiec, modraszek malczyk, modraszek argiades oraz przeplatka cinksia, a także chronione: paź królowej, modraszek telejus, modraszek nausitous i mieniak strużnik. Motyle występują głównie na wschodnich obrzeżach miasta, w okolicy dzielnic Grudzice oraz Kolonia Gosławicka. Świat bezkręgowców reprezentują w Opolu także pająki, m.in.: tygrzyki paskowane.

[madohora]

Na obrzeżach Opola, w dolinach rzek i na podmokłych łąkach, można spotkać derkacza, natomiast na północy i południu stolicy województwa krwawodzioba. W dawnym kamieniołomie na granicy Groszowic i Nowej Wsi Królewskiej znajduje się wielka kolonia mew śmieszek, licząca kilkaset gniazd. Na terenie miasta zlokalizowane są także dwa stanowiska płomykówki: w Śródmieściu i Gosławicach.

[madohora]

Na terenach podmokłych spotkać można żaby – żabę trawną, wodną, oraz ropuchy – ropuchę szarą i zieloną. Występuje tu także rzekotka drzewna, a w okolicach obwodnicy kumak nizinny. W dolinie Odry bardzo rzadko obserwuje się płazy ogoniaste: traszkę zwyczajną i traszkę grzebieniastą. Spośród gadów często spotykane są jaszczurki: zwinkę oraz padalca, a także jadowitą żmiję zygzakowatą. Na wyspie Bolko występują natomiast zaskrońce.

[madohora]

W Opolu występują 23 gatunki roślin chronionych prawem. Jednym z ich głównych skupisk jest wyspa Bolko. Znaleźć można tu barwinka pospolitego, listerę jajowatą, grążela żółtego, śniedka baldaszkowatego oraz śnieżyczkę przebiśnieg. W okolicy Chabrów pojawia się kruszczyk błotny, a w Gosławicach centuria pospolita. We wschodniej części miasta rosną wawrzynek wilczełyko, buławnik mieczolistny, kruszczyk szerokolistny, oraz podkolan biały, natomiast w Grotowicach grążel żółty i zimowit jesienny. Ponadto nad zalanymi kamieniołomami w Nowej Wsi Królewskiej spotykamy bobrka trójlistkowego, goździka pysznego oraz kukułkę szerokolistną, a nad Kamionką Piast wilżynę ciernistą. Na terenie miasta występuje wiele gatunków rzadkich, choć nieobjętych ochroną. Nad Kamionką Piast rośnie centuria nadobna, w okolicy Grudzic cieszynianka wiosenna, a w Groszowicach i na osiedlu Chabry dymnica drobnokwiatowa. Spora liczba gatunków występuje na Wyspie Bolko, np.: czosnek niedźwiedzi. Potwierdzona jest także obecność dziewięciornika błotnego, ostrożnia siwego oraz lepiężnika różowego w Nowej Wsi Królewskiej. Na kilku stanowiskach pojawia się farbownik polny: w Szczepanowicach, na Zaodrzu, w Kolonii Gosławickiej, Groszowicach, czy Malinie. Na południowym wschodzie rośnie kurzyślad błękitny, lepiężnik biały, nasięźrzał pospolity, ośmiał mniejszy, pępawa różyczkolistna, niezapominajka różnobarwna, kąkol polny i kiksja oszczepowata. W Gosławicach rośnie kiksja zgiętoostrogowa, a także miłek letni

[madohora]

W Opolu znajduje się 30 pomników przyrody. Pierwsze z nich ustanowiono w roku 2000 (lipa drobnolistna przy ul. Oświęcimskiej, dąb szypułkowy na Wyspie Bolko, klon polny i buk pospolity przy ul. Piastowskiej). Następne obiekty uznano za pomniki w 2001. Były to: miłorząb dwuklapowy i dąb szypułkowy przy ulicy Strzelców Bytomskich, dąb szypułkowy przy ul. Norberta Barlickiego, platany klonolistne przy ul. Niedziałkowskiego, ul. Piastowskiej oraz dwa na Placu Wolności, a także wiąz szypułkowy na rogu ulic Mozarta i Żwirki i Wigury. Cztery lata później kolejne dwanaście drzew otrzymało tytuł pomnika przyrody: dwa platany klonolistne przy ul. Barlickiego, tulipanowiec amerykański i jesion wyniosły przy ul. Piastowskiej, kolejne platany klonolistne (jeden przy ul. Wojciecha Korfantego, trzy przy ul. Wrocławskiej oraz jeden przy ul. Odrowążów), dwa dęby szypułkowe: jeden przy ul. Strzelców Bytomskich, drugi w Parku Pasieka, oraz wiąz szypułkowy przy ul. Oleskiej. W 2011 r. ustanowiono dwa pomniki przyrody w Parku Pasieka: platan klonolistny oraz dąb szypułkowy, a rok później dąb szypułkowy odmiany stożkowatej przy ul. Ozimskiej

[madohora]

POMNIKI PRZYRODY W OPOLU

[madohora]

W 1232 roku w łacińskim dokumencie księcia śląskiego, krakowskiego i wielkopolskiego Henryka II Pobożnego wydanym w Opolu miejscowość wymieniona jest w formie Opol, pod taką samą nazwą występuje w spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku.

[madohora]

[madohora]

Na mocy testamentu Bolesława III Krzywoustego w 1138 Śląsk został przyznany jako dziedziczna dzielnica najstarszemu synowi księcia, Władysławowi II Wygnańcowi, który dał początek linii Piastów śląskich[38]. W 1179 Śląsk podzielony został na 3 dzielnice, m.in. wyodrębnione zostało księstwo opolskie, którego pierwszym władcą został książę Jarosław opolski. Po jego śmierci w 1201 księstwo zajął jego stryj Mieszko I Plątonogi. W latach 1211–1230 w Opolu rządy sprawował Kazimierz I opolski, który jako pierwszy zatytułował się księciem opolskim.

[madohora]

Po śmierci księcia Władysława opolskiego w 1281 nastąpił podział księstwa opolskiego na mniejsze dzielnice. Opole dostało się we władanie Bolka I opolskiego (1281–1313). W 1295 zbudowany został klasztor dominikanów („na górce”). W 1352 wzniesiony został drewniany opolski ratusz. W 1395 nastąpiło oblężenie Opola przez wojska króla Władysława II Jagiełły, jako odpowiedź na antypolskie intrygi ks. Władysława Opolczyka. Władzę w Opolu objął Bolko IV opolski oraz Bernard niemodliński.

[madohora]

W 1565 z Opola została wypędzona ludność żydowska. W 1600 w wyniku wielkiej powodzi Odra przeniosła swój nurt na zachodni brzeg Pasieki. 28 sierpnia 1615 pożar zniszczył dużą część miasta. Zniszczony został wówczas Zamek Górny, z którego do dziś pozostała jedynie wieża. Opole w 1632 zostało zdobyte przez oddziały saskie i szwedzkie. Okupacja trwała dwa lata i kosztowała miasto blisko 10 tys. florenów. W 1645 wraz z całym księstwem opolsko-raciborskim przeszło, tytułem zastawu, we władanie polskiej dynastii Wazów.

[madohora]

W XVIII wieku Opole podlegało inspekcji podatkowej w Prudniku. W wyniku wybuchu trzech wojen śląskich pomiędzy państwem Habsburgów oraz Królestwem Prus do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 roku, kończącym I wojnę śląską, miasto wraz ze Śląskiem znalazło się w granicach Prus. Po niespełna dwustu latach przerwy pierwsza rodzina żydowska osiedla się w mieście. Wówczas Opole było trzecim pod względem wielkości miastem Górnego Śląska, zaraz po Prudniku i Raciborzu

[madohora]

Budowla od wejścia głównego poprzedzona jest dwuwieżową fasadą, podzieloną pilastrami, z portalem nad którym znajduje się krzyż. Elewacje posiadają półkoliste okna. Dach dwuspadowy zakończony wieżyczką na sygnaturkę. Wewnątrz sklepienie kolebkowe wsparte filarami o kompozytowych głowicach kolumn. Kaplice są półkoliste, empory nad nimi zakończone są parapetami i balustradami. Całość wnętrza kościoła upiększona jest polichromią, składającą się ze 115 scen przedstawionych na ikonach o różnej treści i wielkości ikon. Interesującym elementem wnętrza kościoła jest pietà (figurka Maryi trzymającej na kolanach martwego Jezusa Chrystusa), która jest marionetką o poruszającej się głowie i rękach. Obejście wokół świątyni upiększają dwie barokowe figury pochodzące z 1722 roku:
figura św. Judy Tadeusza,
figura św. Jana Nepomucena

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jest to gotycka budowla z XIII wieku (pierwsza wzmianka z 1285), następnie rozbudowywana do 1338 roku. Kościół wielokrotnie ulegał mniejszym lub większym zniszczeniom, w roku 1494 obiekt został zajęty przez pożar. Po pożarze z XVI stulecia budowla została przekształcona. W 1527 roku po wprowadzeniu przez księcia Fryderyka II legnickiego w mieście luteranizmu i opuszczeniu jej przez franciszkanów, świątynia została przejęta przez miasto. W 1582 roku budynek przebudowano na arsena.

[madohora]

Od 2001 roku (m.in. z inicjatywy Stowarzyszenia na rzecz Ratowania Kościoła Pofranciszkańskiego w Brzegu) prowadzone są prace nad odbudową świątyni. Od 2003 roku właścicielem budowli jest archidiecezja wrocławska, która przejęła obiekt od miasta za symboliczną złotówkę. Na początku 2013 roku archidiecezja otrzymała potwierdzenie rezerwacji środków z programów pomocowych ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na kwotę 1 700 000 złotych. Otrzymana kwota będzie przeznaczona na odbudowę dwukalenicowego dachu nad nawą główną oraz boczną świątyni, rekonstrukcję pierwotnego wyglądu fasady zachodniej oraz przywrócenie drożności gotyckich okien

[madohora]

NOWY DACH KOŚCIOŁA PIOTRA I PAWŁA W BRZEGU - www brzeg.pl

[madohora]

DAWNY KOŚCIÓŁ SPRZEDANY ZA ZŁOTÓWKĘ - Wprost

[madohora]

[madohora]

Po zakończeniu I wojny światowej, kościół otrzymał dwa staliwne dzwony, które zostały odlane w 1919 roku w zakładzie Bochumer Verein

[madohora]

PRZERWANE WAŁY W OKOLICY NYSY - Interia - 27.07.2025

[madohora]

Około 1350 r., w czasach biskupa Przecława z Pogorzeli, otoczono nyskie Nowe Miasto murami obronnymi z licznymi basztami i przedmurzem oraz czterema bramami: Wrocławską na północnym wschodzie, Ziębicką na północnym zachodzie, Bracką po stronie południowo-zachodniej i Celną na południu. Każda z nich miała wysoką wieżę przybramną.
Mury obronne tworzyły wokół Nysy zamknięty obwód na planie nieregularnym, zbliżonym do czworoboku, o zaokrąglonych narożach. Komunikacja z miastem odbywała się po zwodzonych mostach, gdyż całość obwodu obronnego otaczała nawodniona fosa.

[madohora]

Mury miejskie Nysy rozebrano niemal całkowicie dopiero w drugiej połowie XIX w. i pierwszych latach XX w. Zachowały się jednak niektóre elementy średniowiecznego systemu obronnego, przede wszystkim dwie wysokie wieże: Ziębicka i Wrocławska.

[madohora]

Wieża Bramy Wrocławskiej stanowiła samodzielny ośrodek obrony, dostępny jedynie przez otwór wejściowy na wysokości korony murów miejskich. Otwór ten zachował się do dzisiaj, podobnie jak przyległy do wieży krótki odcinek muru obronnego. Obecne przejście w przyziemiu wieży przebito prawdopodobnie w drugiej połowie XIX wieku, wraz z rozpoczęciem rozbiórki fortyfikacji. Na początku lat trzydziestych XX wieku w utworzone przejście wmurowano bogato rzeźbiony, zamknięty półkoliście, manierystyczny portal z 1603 r., pochodzący z kamienicy rynkowej nr 18 zwanej Pod Patrycjuszem. W tym ozdobnym obramieniu znajduje się płaskorzeźbiona dekoracja roślinna z ogzymsowanymi podstawami łuku i kluczem z głową św. Jana Chrzciciela. W polach ponad łukiem dwa płaskorzeźbione anioły. Portal ujęty jest pilastrami na wysokich cokołach, pokrytymi reliefowymi ornamentami groteskowymi i kapitelami kompozytowymi z główkami aniołków. Ponad pilastrami fryz z inskrypcją oraz profilowany gzyms. W zwieńczeniu trzy owalne kartusze herbowe w obramieniach okuciowych – dwa boczne ujęte bogatą dekoracją roślinną z maszkaronami, a środkowy z herbem biskupa Jana Sitscha. Po bokach na postumentach obeliski o płaskorzeźbionej dekoracji (lewy zniszczony).

[madohora]

Zgodnie z legendą, jadący wozem konnym mieszkaniec którejś z okolicznych wsi zaczął nagle osuwać się z drogi w przepaść. Zawołał wówczas: Maria Hilf i cudem uniknął śmierci. Później, na pamiątkę swego ocalenia, powiesił na drzewie obraz Matki Bożej. Według innych tradycyjnych przekazów ikona ta pojawiła się na gałęzi w sposób nadprzyrodzony, a nieco później miało tu miejsce cudowne uzdrowienie. Obraz znaleźli mieszkańcy Złotogłowic. Przenieśli go do kościoła znajdującego się w tej miejscowości, lecz w nocy zniknął on stamtąd i ponownie pojawił się na drzewie.

[madohora]

Jestem wielką łask pośredniczką. Jak świat tylko przez ofiarę Syna mógł znaleźć zmiłowanie u Ojca, tak tylko przez moje pośrednictwo znaleźć może wysłuchanie u Syna. W miejsce waszego grzesznego serca umieśćcie moje niepokalane serce. Wtedy ja będę tą, która sprowadzi wam pomoc Bożą, a Chrystus miłość waszą ku Ojcu uczyni doskonalszą. Zastosujcie się do mych próśb, aby Chrystus wkrótce mógł zapanować jako Król Pokoju. Pokój Chrystusa niech będzie z wami i wszystkimi, którzy tutaj się modlą.

[madohora]

KOŚCIÓŁEK W LESIE

[madohora]

Kościółek w lesie

[madohora]

Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Bolesnej w Nysie – świątynia rzymskokatolicka wchodząca w skład zespołu klasztornego werbistów, obecnie kościół parafialny.

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
kościół filialny pw. św. Mikołaja, wzniesiony ok. 1300 r., rozbudowany z późnobarokową fasadą w pierwszej połowie XVIII w., restaurowany w XIX w. i w latach 1932–1936. Jest trój-przęsłowym kościołem 1-przestrzennym z 2-przęsłowym prezbiterium, z prostym zamknięciem i wczesnogotyckim sklepieniem krzyżowo-żebrowym o groszkowatym przekroju żeber, z prostym zwornikiem, w narożnikach szczątkowe służki o kielichowatych głowicach, szeroki korpus z dobudowaną później emporą muzyczną, pierwotnie kryty stropem, od XVIII w. ze sklepieniem kolebkowym, z lunetami i gurtami na pilastrach, z dekoracją stiukową, na sklepieniach medaliony w stiukowych otokach. Kwadratowy aneks jako kaplica (pn.), z czes. kapą nad ukośnie ustawionymi pilastrami, masywna wieża zach., górą 8-boczna, w rodzaju tamburu z przełamanym hełmem barok., kaplice z hełmami cebulastymi, na fasadzie rzeźba św. Jana Nepomucena (XVIII w.). – Zachowana część wyposażenia, m.in. rokokowy ołtarz gł., z przemalowanym obrazem, XVIII w. (Św. Anna nauczająca Marię), wyżej medalion z przedstawieniem św. Mikołaja; dwa ołtarze boczne, w ramach stiukowych i z obrazami (św. Floriana, św. Józefa z Dzieciątkiem) F. A. Sebastiniego (4. ćw. XVIII w.); barokowa ambona (l. pół. XVIII 8).

[madohora]

Przez rezerwat „Lesisko” przebiega ścieżka dydaktyczna „Z Żyrowej do Góry Św. Anny przez rezerwat Lesisko”. Ścieżka oznaczona w terenie białymi kwadratami z zieloną przekątną. W ważniejszych miejscach znajdują się tablice przystankowe opisujące walory przyrodnicze rezerwatu.

[madohora]

Linie kolejowe z Wrocławia, Katowic, Krakowa przez Kędzierzyn-Koźle, potem połączenie lokalne Kędzierzyn Koźle – Opole – docelowa stacja PKP Zdzieszowice, następnie pieszo czarnym szlakiem ok. 3 km lub połączeniami autobusowymi – przystanek PKS obok dworca PKP).

[madohora]

PRZEGLĄD OPOLSKICH REZERWATÓW

[madohora]

Żyrowa (niem. Zyrowa) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Zdzieszowice.
Od 1950 Żyrowa należy do województwa opolskiego.

[madohora]

Historia miejscowości i pałacu sięga czasów średniowiecznych i jest związana jest z klasztorem minorytów (z Jemielnicy), którzy na przełomie XIII i XIV wieku zbudowali pierwszy obiekt w miejscu obecnego pałacu. 13 marca 1631 roku Melchior Ferdynand de Gaschin kupił za 24 000 talarów dobra żyrowskie – m.in. Żyrową. „Zyrowa” była nazwą wioski do 1936. Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych na Górnym Śląsku historyczna nazwa niemiecka Zyrowa została w lipcu 1936 r. zastąpiona przez administrację nazistowską nazwą Buchenhöh. Po kapitulacji Niemiec w 1945 r. ustalono nazwę Żyrowa. W 2002 r. Żyrowa zdobyła nagrodę „Najpiękniejszej Wsi Opolskiej”.

[madohora]

Podczas trwania III powstania śląskiego, Żyrowa została 9 maja 1921 r. zajęta przez baon Jana Faski z Podgrupy „Bogdan”. Wieś była miejscem stacjonowania dowództwa pułku pszczyńskiego Franciszka Rataja z Grupy „Wschód”. Miejscowość była jednym z celów natarcia niemieckiego zgrupowania kpt. von Chappuisa z krapkowickiego związku taktycznego Selbstschutz Oberschlesien Gruppe „Süd” nacierającego 21 maja z rejonu Gogolina. Żyrowa broniona była przez baony Alojzego Kurtoka, Leonarda Krukowskiego i Józefa Szendery oraz baterię powstańczą „Ordon”. Po ciężkich walkach i kilkukrotnym przechodzeniu z rąk do rąk, wieś ostatecznie została zdobyta przez Niemców. Bojówki Selbstschutz Oberschlesien zamordowały trzech mieszkańców Żyrowej: Pawła Bugiela, Teodora Mainusza i Alojzego Mainusza którzy zostali pośmiertnie (21.12.1933 r.) odznaczeni Medalem Niepodległości. Z powodu terroru wyemigrowało 45 mieszkańców wsi

[madohora]

W 1984 r. patronem szkoły podstawowej w Żyrowej został polski językoznawca, prof. Stanisław Rospond

[madohora]

zespół pałacowy, z XVII-XIX w.:
Pałac w Żyrowej, zbudowany w latach 1631–44
park
folwark
kuźnia, z koło XIX w.

[madohora]

Od średniowiecza znajdowała się tutaj siedziba rodowa Żyrowskich, którzy w 1447 otrzymali Żyrową z nadania cesarza Fryderyka III za zasługi na wojnie z Turkami i była w ich posiadaniu do 1629. Żyrowscy w XV wieku zbudowali gotycką wieżę na planie prostokąta, której pozostałości znajdują się w północno-wschodniej części głównego pałacu. W 1629 roku majątek Jerzego Żyrowskiego został skonfiskowany przez cesarza Ferdynanda II Habsburga, co było karą za udział w bitwie na Białej Górze, w której Żyrowski walczył przeciwko Habsburgom. W latach 1631–44, nowy właściciel zamku, Melchior Ferdynand de Gaschin dokonał znacznej rozbudowy obiektu w stylu manierystycznym, być może z wykorzystaniem murów wcześniejszej fazy gotyckiej[6]. Po jego śmierci majątek objął jego bratanek Georg Adam von Gaschin (1643–1719), który ożenił się z Marią von Saurau.

[madohora]

W 1781 przeprowadzono renowację pałacu połączoną z przebudową. Zmieniono wówczas dach czterospadowy na mansardowy, zatynkowano sgraffita i od strony dziedzińca dobudowano krużganek do skrzydła południowego (bramnego). Herb rodu umieszczono na wschodniej elewacji skrzydła głównego. Pałac w rękach rodu von Gaschin pozostał do 1852

[madohora]

W 1892 pałac trafił w ręce amerykańskiego milionera Edwina F. Knowltona, który kupił go dla swojej córki Mary Knowlton na prezent ślubny. Po samobójczej śmierci ojca, Mary i jej mąż hrabia Johannes von Francken-Sierstorpff w latach 1904-1911 przeprowadzili gruntowną przebudowę pałacu w stylu neobarokowym. Wykonano wówczas m.in. nowe ościeża okienne w elewacjach pierwszego i drugiego piętra, zamurowano arkady krużgankowe zachodniego i południowego skrzydła barokowego na dziedzińcu oraz skrzydła południowego na dziedzińcu ogrodowym[4]. Zbudowano na zachód od kościoła skrzydło kuchenne. Od północy pałacu głównego dobudowano galerię z otwartym tarasem. Zbudowano nowe wejście od strony dziedzińca, które ozdobiono manierystycznym portalem. W 1910 w pałacu przez dwa dni goszczono wielkiego księcia Meklemburgii, a w roku następnym cesarza Wilhelma II. W czasie III powstania śląskiego pałac był kwaterą powstańców. W posiadaniu rodziny Francken-Sierstorpff pałac pozostawał do 1945.

[madohora]

[madohora]

Pałac główny składał się z trzech kondygnacji. W górnej kondygnacji są ślepe arkady zamknięte łukiem koszowym. Elewacje artykułowane rytmem prostokątnych otworów okiennych zdobione są pilastrami wspierającymi arkady, gzymsami międzykondygnacyjnymi i profilowanymi opaskami okiennymi.

[madohora]

Skrzydło wschodnie zbudowane zostało na planie litery L i otacza dziedziniec gospodarczy.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Z geograficznego punktu widzenia nie jest to góra, lecz wysokie wzgórze. Jest twardzielcem nefelinitowym w obrębie zrębu Chełma, zbudowanego z wapiennych skał triasu. Nefelinity i zawarte w nich wielkie (do 80 m) bloki wapieni triasu i kredy oraz kredowych piaskowców, a także piroklastyki związane są z zapadnięciem się wulkanu istniejącego tu 27 mln lat temu (oligocen) i powstaniem kaldery. Obecnie odsłaniające się skały pochodzą z najgłębszej części kaldery, znajdującej się kilkadziesiąt metrów poniżej powierzchni, na której stał stożek wulkaniczny. Sam stożek został całkowicie zerodowany w neogenie. Miejscami stoki wzgórza przykryte są lessami związanymi ze zlodowaceniem północnopolskim.

[madohora]

Góra Świętej Anny

[madohora]

Obecnie na Górze św. Anny znajduje się bazylika i sanktuarium, z figurką św. Anny Samotrzeciej (XV wiek) z jej relikwiami, franciszkański zespół klasztorny z Rajskim Placem (dziedzińcem arkadowym) z lat 1733-1749, na którym stoi 15 stuletnich konfesjonałów, jest także grota wykonana na wzór groty z Lourdes oraz 40 kaplic kalwaryjnych z lat 1700–1709. Na szczycie Góry św. Anny zbudowano w latach 80. XV wieku klasztor i kościół, który od XVIII wieku jest ważnym centrum pielgrzymkowym.

[madohora]

Kalwaria na Górze Świętej Anny – zabytkowa kalwaria w miejscowości Góra Świętej Anny w województwie opolskim.
Kalwaria jest częścią zespołu zabytków w klasztorze franciszkanów należącego do Prowincji św. Jadwigi we Wrocławiu, obejmuje:
26 kaplic Drogi Męki Pańskiej i Dróżek Matki Boskiej,
6 kaplic maryjnych z XVIII w.,
kaplica św. Józefa.

[madohora]

Kalwaria została ufundowana w 1700 przez Georga Adama de Gaschina. Budowę rozpoczęto 27 maja 1700 według projektu Domenico Signo. Architekt wzorował się na układzie istniejącej już Kalwarii Zebrzydowskiej. Pierwszy etap budowy zakończono 24 lipca 1709. Powstały wówczas 33 kaplice. Pierwsze nabożeństwo kalwaryjskie odprawiono 14 września 1764[4]. W 1764 r. Klemens XIII udzielił odpust pielgrzymom do świętoannskiej kalwarii.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

AMFITEATR NA GÓRZE ŚWIĘTEJ ANNY - www.zabytek.pl

[madohora]

Budowniczym kościoła został Hermann Fischer, którego sprowadzono do Nysy w charakterze nauczyciela, architekta i kierownika robót. Dyplomowany budowniczy Johannes Beckert, którego dziełem były zabudowania klasztorne powstałe do 1900 r., został oddelegowany do pracy w Techny w Stanach Zjednoczonych.
Budowa przebiegała bardzo szybko. Kamień węgielny wmurowano 23 kwietnia 1906 roku i już po kilku miesiącach, późną jesienią, kościół ukończony został w stanie surowym.

[madohora]

Monumentalny kościół zbudowany w stylu neogotyckim. Po obu stronach ołtarza głównego znajdują się oratoria.

[madohora]

ZDJĘCIA KOŚCIOŁA

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:
zespół klasztorny kapucynów, ul. Bramy Grodzkiej 5 (d. Grodzka), XVII-XIX, nr rej.: 22/50 z 2.05.1950 (wypis z księgi rejestru):
kościół pw. św. Franciszka z Asyżu, 1660
klasztor, ob. dom księży emerytów, 2 poł. XVII, XVIII/XIX.

[madohora]

Po uzyskaniu zgody wiedeńskiego prowincjała, biskupa wrocławskiego arcyksięcia Leopolda Wilhelma Habsburga oraz nyskiej rady miejskiej rozpoczęły się przygotowania do budowy zespołu klasztorno-kościelnego. Dzieci z domu św. Wawrzyńca przeniesiono do innego domu opieki w pobliżu Krowiej Bramy. Dla osiemnastu kobiet przebywających wówczas w szpitalu św. Łazarza biskup Leopold Wilhelm wybudował w 1658 roku nowy dom na Starym Mieście w pobliżu kościoła św. Mikołaja. W ten sposób zwolniło się miejsce na klasztor. Po dokupieniu sąsiednich ogrodów cała posesja miała około 2,5 ha powierzchni.

[madohora]

W kościele początkowo był tylko jeden główny ołtarz z wykonanym w Wiedniu w 1659 roku obrazem przedstawiającym św. Wawrzyńca oraz dwoma relikwiarzami. W 1661 roku ufundowano tabernakulum, dwa ołtarze boczne (ku czci Najświętszej Maryi Panny po stronie ambony i św. Antoniego po stronie przeciwnej) oraz ołtarz w kaplicy św. Wawrzyńca.
W sali nowicjatu w klasztorze w 1691 roku umieszczono obraz Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych (Pasawskiej).

[madohora]

Wokół nawy kościelnej zawieszono w 1730 roku czternaście dużych rozmiarów (1,7 m x 1,0 m) obrazów – stacji Drogi Krzyżowej.
W 1732 roku, po ograbieniu obrazu Matki Boskiej z wotów wstawiono kraty w oknach kościoła i na parterze klasztoru.
Kościół został w 1747 roku powiększony o chór muzyczny ufundowany prawdopodobnie przez komendanta garnizonu nyskiego generała Gererda Korneliusza von Wallrave.

[madohora]

Sekularyzacja dokonana w 1810 roku doprowadziła do likwidacji domu zakonnego. Osiemnastu przebywającym tu kapucynom nakazano wówczas ubrać się w stroje cywilne i opuścić klasztor. Zawłaszczono na rzecz skarbu państwa pruskiego wszystkie budynki kościelne i klasztorne wraz z całym wyposażeniem, w tym bibliotekę. Liczne precjoza kościelne wystawiono na sprzedaż. Książki ze wszystkich nyskich klasztorów zgromadzono w kościółku św. Anny przy kościele św. Jakuba, a najcenniejsze z nich przewieziono do Wrocławia, tworząc wtedy dzisiejszą Bibliotekę Uniwersytecką.

[madohora]

Góra św. Anny była miejscem walk z Freikorpsem w czasie III powstania śląskiego.
Bitwa w rejonie Góry św. Anny (także Bitwa o Górę św. Anny, niem. Sturm auf den Annaberg) – seria zaciekłych walk powstańców śląskich z niemieckim Freikorpsem w czasie III powstania śląskiego, stoczonych w dniach 21–26 maja 1921 pod Górą Świętej Anny. Walki pod Górą Świętej Anny były największą bitwą III powstania śląskiego. Gwałtowne i silne uderzenie niemieckie opanowało samą Górę Św. Anny i jej okolice, ale nie przełamały całkowicie linii obronnych powstańców, co uniemożliwiło im zajęcie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego

[madohora]

Nigdy nie przypuszczałem, żeby nasz klasztor mógł stać się kiedykolwiek kwaterą takiej awanturniczej bandy. Chcieli wprawdzie i powstańcy w klasztorze ulokować swój sztab, ale na moją prośbę, żeby respektowali to święte miejsce i nie profanowali go zakwaterowaniem żołnierzy, okazali tyle wyrozumienia, że od swych zamiarów odstąpili, gdyż kwater było pod dostatkiem we wsi. Zupełnie inaczej było z Niemcami. Ci nie prosili o kwatery w klasztorze, tylko kategorycznie ich żądali (...) Zobaczyłem Rajski Plac wypełniony regularnym wojskiem niemieckim. W jednolitych mundurach, hełmach, jednakowo uzbrojonych w karabiny zwykłe i maszynowe, w maski gazowe i ręczne granaty. Stali jak mur - rząd za rzędem, w odpowiednich odstępach. Podkreślam, że było to regularne wojsko - przynajmniej od 2500 do 3000 chłopa. Zatem regularne wojsko walczyło po stronie niemieckiej i spowodowało przełamanie polskiego frontu pod Gogolinem, a więc nie formacje Selbstschutzu, ani Bawarczyków, tylko regularne wojsko. Zawsze się dziwiłem, że Polacy tej okoliczności lepiej na swoją korzyść nie wykorzystali.

Kolumban Sobota, we wspomnieniach o zajęciu Góry Św. Anny przez Niemców

[madohora]

22 maja powstańcy śląscy odbili też Raszowę i Daniec, natomiast w rejonie Januszkowic 2 pułk zabrski kpt. Cymsa powstrzymywał próby sforsowania Odry.

[madohora]

Pod koniec dnia 23 maja, w związku z niepowodzeniem zwrotu zaczepnego w centrum frontu, powstańcy śląscy zajmowali pozycje na wysokości: Krośnicy, Izbicka, Otmic, stacji Kamień, Kalinowa, Księżego Lasu, Olszowy, Popic, Klucza, Zalesia Śląskiego, Łąk Kozielskich, Raszowej i Januszkowic. Aby uniemożliwić przysyłanie posiłków w rejon Góry Świętej Anny 23 maja Niemcy zaatakowali również na południu Górnego Śląska pod Olzą. W następnych dniach walki były mniej intensywne, a 25 maja dowództwo Selbstschutzu przedłożyło propozycję zawieszenia broni.

[madohora]

Po podziale Górnego Śląska w 1921 r. Góra św. Anny pozostała w granicach Niemiec, ale dzięki powstańcom Rada Ambasadorów zdecydowała o pomyślniejszym dla Polski podziale Śląska

[madohora]

Walki powstańców zostały upamiętnione po 1990 r. na jednej z tablic pól bitewnych na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem „GÓRA ŚWIĘTEJ ANNY 21 – 27 V 1921”

[madohora]

ZAMEK PIASTÓW ŚLĄSKICH - Interia - 06.08.2025

[madohora]

Ogólny stan zachowania zabytku jest dobry. Na terenie amfiteatru widoczne są ślady miejscowych uzupełnień rozpadających się murków i ścian z bloków i płyt kamiennych. Naprawy wymagają kolejne fragmenty. Na górnej krawędzi ściany kamieniołomu rozwija się samosiew drzew i krzewów przesłaniający ekspozycję i widok na osi Pomnik Czynu Powstańczego – amfiteatr.

[madohora]

W kamieniołomie wydobywano wapień a w bezpośrednim sąsiedztwie amfiteatru zachowany jest piec wapienniczy. Scena amfiteatru znajduje się na tle skalnego urwiska – ściany, na szczycie której po 1945 r. postawiono Pomnik Czynu Powstańczego. Widownia znajduje się w dolnej części w formie kamiennych murków ustawionych koncentrycznie, w górnej części w formie schodów terenowych o nawierzchni z darni, utrwalonych kamiennymi murkami tworzącymi układ tarasowy. Nawierzchnie sceny i tarasów wyłożone kamieniem łamanym poprzerastane darnią. Wokół amfiteatru widoczny jest układ komunikacyjny z elementami małej architektury w formie kamiennych murków, schodów terenowych oraz o nawierzchni kamiennej i z cegły, a także mostek nad wąwozem w północnej części. W otoczeniu znajduje się pozostałość drewnianego pawilonu. Zachowana w nim konstrukcja ścian zewnętrznych i zadaszenie pokryte papą. W tylnej części uszkodzenie konstrukcji i poszycia.

[madohora]

KRWIĄCA GÓRA - Dziennik Zachodni

[madohora]

GÓRA ŚWIĘTEJ ANNY - www.ipn.gov.pl

[madohora]

Pierwotnie w miejscu dzisiejszego amfiteatru znajdował się kamieniołom o nazwie Kuhtal (Krowiok) z którego wydobywano wapienie, a obok stały wapienniki (jeden z nich przetrwał do dzisiaj). Całość była połączona konną kolejką wąskotorową (tzw. rosbanka od niem. Roßbahn) ze Zdzieszowicami. Wydobycia ostatecznie zaprzestano po I wojnie światowej. Po zamknięciu kamieniołomu wypasano tam owce. W okresie III powstania śląskiego w okolicy Góry Świętej Anny doszło do krwawej bitwy pomiędzy powstańcami a Freikorpsem, zakończonej ostatecznie zwycięstwem Niemców.

[madohora]

W dole amfiteatru wybudowano niewielką estradę oraz postument flagowy, a w celu właściwego odwodnienia w ziemi powstał labirynt tuneli, w których mieszkają dzisiaj nietoperze. Dodatkowo wybudowano również trzy drewniane baraki z toaletami. Ich resztki przetrwały do czasów współczesnych. Architekci Franz Böhmer i Georg Petrich zaprojektowali drewniane dwupiętrowe schronisko młodzieżowe ze 172 miejscami noclegowymi, otwarte 17 października 1937 r. przez przywódcę Hitlerjugend Baldura von Schiracha. Po wojnie służyło jako harcówka i dom wypoczynkowy, uległo spaleniu ok. 2000 roku. Obok schroniska powstały też miejsca na obozowiska dla młodzieży. Całość stanęła w parku o powierzchni 38 ha.

[madohora]

Początkowo dzieło miało zostać ukończone w 1948, ale ostatecznie budowa trwała siedem lat. Przyczyną były problemy finansowe oraz polityka. Pierwotny projekt zakładał przebudowę amfiteatru – na całej długości miał zostać przekuty w trzy płaszczyzny o wysokości trzydziestu metrów, nad środkową przewidziano ogromne rzeźby piastowskich łuczników, a na obu bocznych zaplanowano zespoły kariatyd. Z kolei rotunda miała przypominać niemiecką, ale w jej centrum zaprojektowano wieżę. Ostatecznie po analizie kosztów zrezygnowano z przebudowy amfiteatru, jedynie obmurowano uskok w środku ściany.

[madohora]

Później pojawiły się problemy polityczne. Początkowo pomnik miał skupiać się na upamiętnieniu powstańców, ale w 1947 wojewoda Aleksander Zawadzki polecił uwzględnić historię walk o polskość Śląska – od czasów piastowskich aż do II wojny światowej. Powstania śląskie stały się więc tylko jednym z wielu tematów. Później pojawiały się kolejne sugestie o tematyce takiej jak Braterstwo ludów pod przewodem ZSRR, Wyzwolenie Śląska przez Armię Czerwoną i Ludowe Wojsko Polskie oraz Solidarność Robotniczo-Chłopska w XIX/XX w.. W związku z tym nie powstał jeden z głównych elementów pierwotnego założenia – pomnik powstańca z brązu. W jego miejscu pojawił się obelisk z Krzyżem Grunwaldu oraz Śląskim Krzyżem Powstańczym.

[madohora]

Uroczyste otwarcie nastąpiło dopiero 19 czerwca 1955. Ostatecznie pomnik (pod oficjalną nazwą pomnik Czynu Powstańczego) ma postać czterech pylonów z bloków granitowych o wymiarach 100 x 80 x 40 cm i wysokości 11 metrów (2 metry ukryte są w granitowym postumencie). W środku postumentu jest rozległa sala, która nigdy nie została zagospodarowana. Można z niej wejść do wnętrza pylonów – w każdym jest kanał prowadzący na szczyt wieży.

[madohora]

Przy okazji budowy polskiego pomnika powiększono okoliczny park do 67 ha. Pod pomnikiem zachowały się rozległe podziemia wykute w skarpie pod hitlerowskim mauzoleum. Wysadzenie przez polskich saperów częściowo przetrwał także przedwojenny system wentylacyjny

[madohora]

Obszar chroniony utworzony został w 1972 roku w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych rzadkich profili oraz zjawisk geologicznych związanych z działającym tu przed 27 milionami lat wulkanem.

[madohora]

Rezerwat obejmuje fragment nieczynnego kamieniołomu nefelinitu i wapienia, gdzie zachowały się pozostałości zjawisk wulkanicznych. Erupcja wulkanu miała miejsce w okresie alpejskich ruchów górotwórczych i wypiętrzania się zrębu Chełma. Jej pozostałościami w obrębie rezerwatu są tufy wulkaniczne (w tym w centrum rezerwatu stożek popiołów chroniony jako pomnik przyrody), bomby (o zabarwieniu brunatnoczerwonym i wrzecionowatym kształcie) i żyły nefelinitowe oraz słupy nefelinitowe (o średnicy 5–15 cm, rzadziej 20–30 cm) wnikające w wapienie triasowe i w piaskowce kredowe. W strefie styku środkowotriasowych i górnokredowych skał osadowych z utworami wulkanicznymi obserwować można zjawiska metamorfizmu kontaktowego

[madohora]

W sąsiedztwie granic rezerwatu biegnie ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Wokół góry Św. Anny”, a teren samego rezerwatu udostępniony został w ramach ścieżki „Po rezerwacie geologicznym”

[madohora]

SANKTUARIUM ŚWIĘTEJ ANNY

[madohora]

.Stokroć‎ ‎(Gęsie‎ ‎pępki.) Ledwie‎ ‎śniegi‎ ‎zimowe‎ ‎stopnieją, Skoro‎ ‎łąki‎ ‎się‎ ‎zazielenieją; Jako‎ ‎niebo‎ ‎gwiazdami‎ ‎upstrzone, Tak‎ ‎pasieki‎ ‎w‎ ‎stokroć‎ ‎ustrojone.
Przyczepione‎ ‎do‎ ‎ziemi‎ ‎listeczki, Rodzą‎ ‎nader‎ ‎przyjemnie‎ ‎kwiateczki. Dno‎ ‎ich‎ ‎żółte,‎ ‎wydaje‎ ‎nasionka, Z‎ ‎łusek‎ ‎białych‎ ‎składa‎ ‎się‎ ‎koronka.
Końce‎ ‎strzałek‎ ‎czerwono‎ ‎skropione, Pączki‎ ‎ich‎ ‎jak‎ ‎perełki‎ ‎zwinione, Na‎ ‎wygonach‎ ‎rade‎ ‎przebywają, J‎ ‎w‎ ‎ogrodach‎ ‎odmiany‎ ‎kochają.

Żowią‎ ‎się‎ ‎też‎ ‎gęsiemi‎ ‎pępkami, Snąć‎ ‎z‎ ‎tąd,‎ ‎że‎ ‎ich‎ ‎świcżemi‎ ‎listkami, Młode‎ ‎gąski‎ ‎bywają‎ ‎karmione, Alić‎ ‎są‎ ‎i‎ ‎owcom‎ ‎ulubione.
A‎ ‎że‎ ‎z‎ ‎pustych‎ ‎i‎ ‎pełne‎ ‎być‎ ‎mogą, Ach!‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎nam‎ ‎nauką‎ ‎jest‎ ‎błogą. Jak‎ ‎się‎ ‎pilnością‎ ‎rośliny‎ ‎pełnemi, Tak‎ ‎my‎ ‎bydż‎ ‎możemy‎ ‎doskonalszemu
Tak‎ ‎Pan‎ ‎świata,‎ ‎(czyniący‎ ‎człowieka Panem‎ ‎ziemi‎ ‎~)‎ ‎którego‎ ‎opieka Zawsze‎ ‎świeci‎ ‎nam‎ ‎i‎ ‎nas‎ ‎prowadzi, Darów‎ ‎hojność‎ ‎dla‎ ‎pilnych‎ ‎gromadzi.
Kto‎ ‎chce‎ ‎stokroć‎ ‎mieć‎ ‎piękną‎ ‎w‎ ‎ogrodzie, Niechże‎ ‎go‎ ‎cierń‎ ‎lenistwa‎ ‎nie‎ ‎bodzie, Bo‎ ‎jeżeli‎ ‎nie‎ ‎będzie‎ ‎pieloną, W‎ ‎trawie‎ ‎stanie‎ ‎się‎ ‎wyrodnioną.
Poznawajmyż‎ ‎nauk‎ ‎cne‎ ‎owoce, Pielęgnujmy‎ ‎je,‎ ‎serca‎ ‎ochocze Miejmy,‎ ‎aby‎ ‎gnuśnością‎ ‎stępione, Jako‎ ‎stokroć‎ ‎nie‎ ‎były‎ ‎zdziczone.

[madohora]

ISalzaiuina*
Piękna‎ ‎Balzamino! Nadobna‎ ‎roślino. Twój‎ ‎przyjemny‎ ‎kwiat, Wzrost‎ ‎Twój‎ ‎i‎ ‎początek, W‎ ‎tej‎ ‎piosnce‎ ‎za‎ ‎wątek Wysnuć‎ ‎clicę‎ ‎na‎ ‎świat.
Dziś‎ ‎jesteś‎ ‎kwitnącą J‎ ‎czerstwo‎ ‎stojącą

Jutro,‎ ‎ledwo‎ ‎szron Na‎ ‎ciebie‎ ‎upadnie,‎ ‎•' Juz‎ ‎krasa‎ ‎twa‎ ‎bladnie, J‎ ‎w‎ ‎ni‎ ‎ej‎ ‎brnie‎ ‎twój‎ ‎zgon.
By‎ ‎cię‎ ‎mieć‎ ‎dojrzałą, Mam‎ ‎pracę‎ ‎niemałą, Jednak‎ ‎chętnie‎ ‎znój Dla‎ ‎ciebie‎ ‎ponoszę J‎ ‎często‎ ‎cię‎ ‎roszę, Kwiat‎ ‎chcąc‎ ‎widzieć‎ ‎twój.
Tak‎ ‎nas‎ ‎Bóg‎ ‎zasłania, Od‎ ‎burzy‎ ‎ochrania, J‎ ‎wzrost‎ ‎daje‎ ‎nam; Oddala‎ ‎przygody‎ ‎. J‎ ‎bróńi‎ ‎od‎ ‎szkody J‎ ‎nas‎ ‎strzeże‎ ‎sam.
Na‎ ‎jego‎ ‎skinienie, Nam‎ ‎na‎ ‎pokrzepienie, Święty‎ ‎Anioł‎ ‎Stróż Kwiat‎ ‎cnoty‎ ‎wskazuje J‎ ‎tak‎ ‎go‎ ‎choduje, By‎ ‎go‎ ‎nieściął‎ ‎mróz.
Lecz,‎ ‎kto‎ ‎sam‎ ‎zuchwale W‎ ‎grzechowe‎ ‎brnie‎ ‎fale,
Jakby‎ ‎na‎ ‎przekór Swojemu‎ ‎stróżowi; Ten‎ ‎się‎ ‎sam‎ ‎ulowi J‎ ‎utraci‎ ‎tór.
A‎ ‎zaczem‎ ‎w‎ ‎ziem‎ ‎brodzi, Stróż‎ ‎Anioł‎ ‎odchodzi. W‎ ‎tedy‎ ‎spada‎ ‎szron, Szczęśliwość‎ ‎ucieka, J‎ ‎o‎ ‎duszy‎ ‎człowieka Brzmi‎ ‎żałosny‎ ‎zgon.
Pociecho‎ ‎utrapionych,‎ ‎ogrodzie‎ ‎wdzię-‎ ‎I czności. O‎ ‎palmo‎ ‎cierpliwości!‎ ‎o‎ ‎cedrze‎ ‎czystości.‎ ‎

[madohora]

I.‎ ‎KULT‎ ‎ŚWIĘTEJ‎ ‎ANNY
Chrystusowa‎ ‎babka,‎ ‎święta‎ ‎Anna,‎ ‎jest‎ ‎jedną‎ ‎z‎ ‎naj- tulubieńszych‎ ‎i‎ ‎najpopularniejszych‎ ‎świętych‎ ‎nasze go‎ ‎ludu.‎ ‎Zwłaszcza‎ ‎upodobały‎ ‎ją‎ ‎sobie‎ ‎nasze‎ ‎pra babki,‎ ‎dp‎ ‎najmłodszego‎ ‎pokolenia‎ ‎włącznie.‎ ‎I‎ ‎nie masz‎ ‎domu‎ ‎na‎ ‎całej‎ ‎naszej‎ ‎śląskiej‎ ‎ziemi,‎ ‎w'‎ ‎którym nie‎ ‎byłóby‎ ‎jej‎ ‎obrazu,‎ ‎względnie‎ ‎figurki,‎ ‎nawskroś przemodlonych‎ ‎i‎ ‎prześpiewanych,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎jej‎ ‎imie nin‎ ‎kwiatami‎ ‎f‎ ‎zielenią‎ ‎ustrojonych. Malarze‎ ‎chętnie‎ ‎przedstawiali‎ ‎świętą‎ ‎Annę,‎ ‎jako podeszłą‎ ‎w‎ ‎latach‎ ‎niewiastę,‎ ‎trzymającą‎ ‎na‎ ‎kolanach otwartą‎ ‎księgę.‎ ‎Z‎ ‎niej‎ ‎to‎ ‎wyczytywała‎ ‎żywoty‎ ‎takiej Estery,‎ ‎Rut‎ ‎i‎ ‎Judyty,‎ ‎cnotliwych‎ ‎niewiast‎ ‎Starego Zakonu.‎ ‎Obok‎ ‎niej,‎ ‎pała‎ ‎w‎ ‎słowa‎ ‎matki‎ ‎zasłuchana, Stała‎ ‎kilkuletnia‎ ‎dziewczynka,‎ ‎Maria,‎ ‎późniejsza‎ ‎Mat ka‎ ‎Zbawiciela‎ ‎świata.‎ ‎Obraz‎ ‎ten,‎ ‎iście‎ ‎cechami‎ ‎ma cierzyńskimi,‎ ‎jak‎ ‎mądrość‎ ‎i‎ ‎troskliwość‎ ‎przemawia jący,‎ ‎stał‎ ‎się‎ ‎symbolem‎ ‎dla‎ ‎wszystkich‎ ‎matek,‎ ‎obie rających‎ ‎sobie‎ ‎świętą‎ ‎Annę,‎ ‎jako‎ ‎swoją‎ ‎szczególniej szą‎ ‎patronkę. Jej‎ ‎właśnie,‎ ‎nie‎ ‎kto‎ ‎inny,‎ ‎jeno‎ ‎matki,‎ ‎nasze‎ ‎ślą skie‎ ‎matki‎ ‎ułożyły‎ ‎litanię‎ ‎o‎ ‎przedziwnych,‎ ‎nigdzie nie‎ ‎spotykanych‎ ‎inwokacjach: pamięci‎ ‎ludzkiej‎ ‎droga, w‎ ‎obyczajach‎ ‎naśladowania‎ ‎godna, w‎ ‎myślach‎ ‎wspaniała, w‎ ‎Wejrzeniu‎ ‎miła święta‎ ‎Anno‎ ‎módl‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎namil
Do‎ ‎Niej,‎ ‎niewiasty‎ ‎czcigodnej,‎ ‎potężnej‎ ‎i‎ ‎bogo bojnej,‎ ‎uciekano‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎pomoc‎ ‎w‎ ‎najtrudniejszych, najbardziej‎ ‎zawiłych‎ ‎sprawach‎y‎ ‎rodzinnych‎ ‎i‎ ‎naro dowych. Ją,‎ ‎niewiastę‎ ‎błogosławioną,‎ ‎w‎ ‎sprawach‎ ‎skutecz nych‎ ‎obfitującą,‎ ‎o‎ ‎orędownictwo‎ ‎proszono‎ ‎w‎ ‎okresie niezmiernie‎ ‎ważnym‎ ‎dla‎ ‎każdej‎ ‎kobiety.‎ ‎W‎ ‎okresie oczekiwania‎ ‎dziecka.‎ ‎I‎ ‎Jej‎ ‎też‎ ‎opiece,‎ ‎na‎ ‎długo‎ ‎przed urodzeniem,‎ ‎polecano‎ ‎cały‎ ‎trud‎ ‎Wychowania‎ ‎dziatek. Święta‎ ‎Anna,‎ ‎ten‎ ‎„przykład‎ ‎miłosierdzia",‎ ‎była tą‎ ‎upragnioną,‎ ‎wymodloną‎ ‎świętą,‎ ‎której‎ ‎orędowni ctwa‎ ‎w‎ ‎szczególniejszy‎ ‎sposób‎ ‎oczekiwano‎ ‎w‎ ‎ostatniej godzinie.‎ ‎W‎ ‎godzinie‎ ‎śmierci. Ja‎ ‎sobie‎ ‎wybrałam‎ ‎za‎ ‎obronę, Babkę‎ ‎Chrysta‎ ‎Pana,‎ ‎świętą‎ ‎Annę. Ja‎ ‎ohej‎ ‎oddaję‎ ‎duszę,‎ ‎ciało, Onę‎ ‎phcę‎ ‎miłować‎ ‎jak‎ ‎przystało. Słowa‎ ‎ulubionej‎ ‎pieśni‎ ‎naszych‎ ‎praojcowi‎ ‎Pieśni śpiewanej‎ ‎w‎ ‎każdym‎ ‎dbmu,‎ ‎biednym‎ ‎czy‎ ‎bogatym, śpiewanej‎ ‎w‎ ‎każdym‎ ‎kościele,‎ ‎podczas‎ ‎każdego‎ ‎ob chodu‎ ‎Jej‎ ‎święta.‎ ‎Najwymowniej‎ ‎jednak‎ ‎cała‎ ‎ta‎ ‎mi łość‎ ‎naszego‎ ‎ludu‎ ‎dó‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎uwydatnia‎ ‎się w‎ ‎refrenie,‎ ‎który‎ ‎w‎ ‎tych‎ ‎prostych‎ ‎słowach: Niech‎ ‎się‎ ‎jak‎ ‎chce‎ ‎ze‎ ‎mną‎ ‎dzieje, w‎ ‎Tobie‎ ‎święta‎ ‎Anno‎ ‎mam‎ ‎nadzieję! zamknął‎ ‎całe‎ ‎swoje‎ ‎szczere‎ ‎i‎ ‎bezgranicznie‎ ‎silne przywiązanie.‎ ‎A‎ ‎wiadomo,‎ ‎że‎ ‎lud‎ ‎śląski‎ ‎nie‎ ‎jest‎ ‎sko rym‎ ‎do‎ ‎nawiązywania‎ ‎przyjaźni.‎ ‎Nie‎ ‎byle‎ ‎kto‎ ‎zyskać potrafi‎ ‎jego‎ ‎serce.‎ ‎Jego‎ ‎zamknięta‎ ‎dusza,‎ ‎doświad czeniem‎ ‎długowiecznej‎ ‎niewoli‎ ‎zahartowana,‎ ‎długo milczy‎ ‎i‎ ‎zastanawia‎ ‎się,‎ ‎zanim‎ ‎zdobędzie‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎żyw szy,‎ ‎zewnętrzne‎ ‎praktyki‎ ‎wysławiający‎ ‎poryw.‎ ‎Świę tej‎ ‎Annie‎ ‎jednak‎ ‎oddał‎ ‎się‎ ‎cały,‎ ‎bez‎ ‎reszty‎ ‎—‎ ‎aż‎ ‎in nych‎ ‎za‎ ‎sobą‎ ‎porwał‎ ‎i‎ ‎ulubionej‎ ‎swojej‎ ‎patronce pokłonić‎ ‎się‎ ‎rozkazał!‎ ‎Wiemy‎ ‎przecież,‎ ‎że‎ ‎tradycja dnia‎ ‎świętej‎ ‎Anny,‎ ‎dnia‎ ‎świętego,‎ ‎26‎ ‎lipca,‎ ‎w‎ ‎której

[madohora]

Po‎ ‎złożonym‎ ‎miłosiernemu‎ ‎Bogu‎ ‎dzięczynieniu, wrócili‎ ‎do‎ ‎swojego‎ ‎domu‎ ‎w‎ ‎Nazaret‎ ‎i‎ ‎tu‎ ‎po‎ ‎kilku miesiącach,‎ ‎ku‎ ‎ogólnemu‎ ‎zdziwieniu‎ ‎krewnych‎ ‎i‎ ‎zna jomych,‎ ‎powiła‎ ‎Anna‎ ‎córeczkę. Święci‎ ‎małżonkowie‎ ‎doczekali‎ ‎się‎ ‎zaślubin‎ ‎cór ki‎ ‎z‎ ‎Józefem,‎ ‎a‎ ‎nawet‎ ‎Bóg‎ ‎dozwolił‎ ‎im‎ ‎piastować wnuka,‎ ‎tego‎ ‎samego,‎ ‎którego‎ ‎wieki‎ ‎całe‎ ‎przepowiadali prorocy,‎ ‎a‎ ‎świat‎ ‎cały‎ ‎z‎ ‎utęsknieniem‎ ‎oczekiwał.‎ ‎Gdy Jezus‎ ‎miał‎ ‎dziesięć‎ ‎lat‎ ‎i‎ ‎akurat‎ ‎wrócił‎ ‎z‎ ‎rodzicami do‎ ‎Nazaret,‎ ‎po‎ ‎swoim‎ ‎przymusowym‎ ‎pobycie‎ ‎w‎ ‎Egip cie,‎ ‎zmarła‎ ‎święta‎ ‎Anna,‎ ‎a‎ ‎było‎ ‎to‎ ‎też‎ ‎w‎ ‎kilka‎ ‎mie sięcy‎ ‎po‎ ‎zgonie‎ ‎umiłowanego‎ ‎małżonka,‎ ‎świętego Joachima. Chrystusowa‎ ‎starka‎ ‎miała‎ ‎zatem‎ ‎zaszczyt‎ ‎umie rania‎ ‎w‎ ‎obecności‎ ‎swoich‎ ‎najbliższych‎ ‎—‎ ‎świętej Rodziny.
Kult‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎starym‎ ‎jest‎ ‎jak‎ ‎cały‎ ‎nasz‎ ‎Ko ściół‎ ‎katolicki.‎ ‎Swoim‎ ‎bezgranicznym‎ ‎posłuszeństwem i‎ ‎gorącą‎ ‎dziecięcą‎ ‎miłością,‎ ‎zapoczątkowała‎ ‎go‎ ‎już jej‎ ‎córka,‎ ‎Najświętsza‎ ‎Maria‎ ‎Panna.‎ ‎Nawet‎ ‎Chry stus,‎ ‎jej‎ ‎wnuk,‎ ‎uśmiechał‎ ‎się,‎ ‎gdy‎ ‎sędziwa‎ ‎starusz ka‎ ‎tuląc‎ ‎Go‎ ‎w‎ ‎swoich‎ ‎ramionach,‎ ‎nuciła‎ ‎Mu‎ ‎do‎ ‎snu śliczne‎ ‎kołysanki. Pierwszą‎ ‎świątynię,‎ ‎ku‎ ‎czci‎ ‎świętej‎ ‎Anny,‎ ‎zbudo wała‎ ‎w‎ ‎Jerozolimie‎ ‎matka‎ ‎cesarza‎ ‎Konstantyna‎ ‎Wiel kiego,‎ ‎święta‎ ‎Helena.‎ ‎Następnie‎ ‎w‎ ‎Konstantynopo lu,‎ ‎cesarz‎ ‎Justynian‎ ‎I‎ ‎wybudował‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎550‎ ‎wspa niały‎ ‎kościół,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎705‎ ‎,w‎ ‎tym‎ ‎samym‎ ‎mieście [powstała‎ ‎z‎ ‎rozkazu‎ ‎Justyniana‎ ‎II‎ ‎—‎ ‎druga,‎ ‎jeszcze rozleglejsza‎ ‎i‎ ‎piękniejsza‎ ‎świątynia,‎ ‎w‎ ‎której‎ ‎pięć lat‎ ‎później‎ ‎złożono‎ ‎doczesne‎ ‎szczątki‎ ‎świętej‎ ‎Anny. Od‎ ‎Konstantynopola‎ ‎począwszy‎ ‎rozszerzył‎ ‎się‎ ‎kult świętej‎ ‎Anny‎ ‎po‎ ‎całym‎ ‎wschodnim‎ ‎Kościele.‎ ‎Potem przenosi‎ ‎się‎ ‎powoli‎ ‎na‎ ‎zachód.
Świętą‎ ‎Annę,‎ ‎nawet‎ ‎sekciarze‎ ‎uważali‎ ‎za‎ ‎godną powszechnego‎ ‎uwielbienia. Właściwy‎ ‎jednak‎ ‎kult‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎w‎ ‎Kościele katolickim‎ ‎rozpoczął‎ ‎się‎ ‎dopiero‎ ‎od‎ ‎roku‎ ‎1378,‎ ‎za czasów‎ ‎papieża‎ ‎Urbana‎ ‎VI.‎ ‎Odtąd‎ ‎cześć‎ ‎do‎ ‎świętej Chrystusowej‎ ‎starki‎ ‎rozpowszechniła‎ ‎się‎ ‎po‎ ‎całym ś‎ ‎wiecie. I‎ ‎nie‎ ‎ma‎ ‎też‎ ‎kraju,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎nie‎ ‎byłoby‎ ‎kościo ła,‎ ‎względnie‎ ‎kaplicy,‎ ‎wystawionej‎ ‎pod‎ ‎Jej‎ ‎wezwa niem. Święta‎ ‎Anna‎ ‎jest‎ ‎wszędzie‎ ‎—‎ ‎i‎ ‎przez‎ ‎wszyst kich‎ ‎uwielbioną‎ ‎patronką.

[madohora]

W 1851 roku do domu księży emerytów przybyła grupa jezuitów ze znanym kaznodzieją o. Karolem Antoniewiczem. Przebywali oni w Nysie do roku 1872, kiedy to w związku z prowadzonym przez państwo pruskie Kulturkampfem zmuszeni zostali do opuszczenia Śląska.

[madohora]

Od 1918 roku w dawnym domu dyrektora zamieszkują pomagające w prowadzeniu domu siostry elżbietanki, zaproszone tu przez kardynała Adolfa Bertrama (w latach 1945-1979 zastępowały je franciszkanki Rodziny Maryi).

[madohora]

W 1994 roku przeniesiono Wyższe Seminarium Duchowne z powrotem do Opola. 15 sierpnia 1997 roku przy kościele św. Franciszka w Nysie utworzono parafię św. Franciszka z Asyżu w Nysie, wydzieloną z parafii św. Dominika. Dom nadal służy księżom-emerytom oraz pracownikom Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego i Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Opolskiej.

[madohora]

Pochodzące z dawnej kapucyńskiej świątyni XVIII-wieczne obrazy przedstawiające doktorów Kościoła oraz stacje Drogi Krzyżowej znajdują się obecnie w Diecezjalnym Domu Formacyjnym w Nysie, a uszczuplona kolekcja portretów biskupów wrocławskich z domu księży-emerytów została przeniesiona do Seminarium Duchownego w Opolu.

[madohora]

W zwieńczeniu elewacji frontowej segmentowy, przerwany przyczółek, w którym umieszczona jest rzeźba kamienna Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1677 roku.
We wnętrzu zastosowano typowe dla baroku toskańskiego sklepienie kolebkowe z lunetami.
Krótkie prezbiterium zamknięte prostą ścianą. W jego przedłużeniu, na osi kościoła, zakrystia (pierwotnie chór zakonny), oddzielona od wnętrza kościoła korytarzem łączącym się od południa z klasztorem. Po stronie północnej przybudówka (dawna zakrystia).
Trójprzęsłowa nawa, szersza i wyższa od prezbiterium, łączy się z kwadratową kaplicą boczną św. Wawrzyńca usytuowaną po stronie północnej, przy przęśle środkowym. Tęcza oraz arkada otwierająca tę kaplicę zamknięte półkoliście.
Ściany podzielone lizenami, w prezbiterium pojedynczymi, w nawie szerokimi, zdwojonymi. Okna w bocznych ścianach zamknięte łukami odcinkowymi, okno nad chórem muzycznym koliste.

[madohora]

W bocznym ołtarzu po stronie ambony figura św. Józefa, w ołtarzu po przeciwnej stronie figura św. Franciszka z Asyżu wykonana w 1968 roku przez artystę-rzeźbiarza Franciszka Masorza z Rybnika.

[madohora]

Przy wejściu do kościoła znajduje się przeniesiona tu w 1744 roku figura św. Jana Nepomucena, pochodząca z przyczółka pobliskiego mostu przebudowywanego wówczas przez nową pruską administrację. Na cokole znajduje się wezwanie w j. łac. Sancte Ioanne Nep.[omucenus] / ora pro nobis (Święty Janie Nepomucenie, módl się za nami) oraz inskrypcja w j. łac. Anno quo divus Ioannes Nepomucenus e ponte Nissensi portatus patronus noster receptus (W roku, w którym nasz patron, Jan Nepomucen, został przeniesiony z mostu w Nysie) z chronostychem MDCCVVVVVVVVIIII - 1744

[madohora]

[madohora]

Pod koniec XVIII w. zaprzestano grzebania osób bardziej znamienitych (szlachta, kler, patrycjusze) w grobowcach kościelnych. W 1824 r. proboszcz Jan von Larisch odnowił dach wieży kościoła farnego "Św. Wawrzyńca".

[madohora]

Stary kościół św. Wawrzyńca był skromną budowlą barokową, z 3 podłużnymi nawami. 19 kwietnia 1904 r. rozpoczęto pierwsze prace budowlane przy nowym kościele. Jesienią 1905 r. nowa budowla była gotowa w stanie surowym. 14 września tegoż roku umocowano gałkę wieży i krzyż, a 25 września proboszcz M. Ganczarski poświęcił krzyż.

[madohora]

W gałce wieży umieszczono puszkę miedzianą, gdzie znajdowały się m.in. dokument o budowie kościoła i plebanii. Uroczystym dniem dla strzeleckich parafian był dzień 3 czerwca 1907 r., kiedy to kardynał J.Kopp poświęcił nowy kościół.

[madohora]

Podczas I wojny światowej w 1915 r. armia niemiecka skonfiskowała 4 dzwony. Rozbito je na samych wieżach. Podobny los spotkał piszczałki organowe, wykonane z metalu. 3 grudnia 1922 roku wciągnięto nowe dzwony na wieżę kościoła, wykonane przez firmę Geitner z Wrocławia. W dniu 6 i 7 grudnia tegoż roku proboszcz Maksymilian Ganczarski poświęcił dzwony, nadając im imiona: Jan, Maria i Barbara.

[madohora]

W węższym górnym piętrze głównego ołtarza usytuowany jest nowszy obraz patrona kościoła, św. Wawrzyńca. W górnym piętrze ołtarze boczne posiadają po jednym obrazie Boga Ojca i Anioła Stróża, namalowane przez zakonnicę Amabilis Gűldenpfennig z Aachen (Akwizgran). We wschodnim skrzydle nawy poprzecznej znajduje się ołtarz Serca Jezusowego i ołtarz różańcowy. Górne piętra ozdabiają obrazy św. Boromeusza i św. Józefa. Organy są wykonane przez firmę Schlag i synowie, a stacyjki krzyżowe wyrzeźbił Paweł Thamm z Lądka.

[madohora]

POZNAJ HISTORIĘ

[madohora]

[madohora]

Lekarstwa, które gotował w miedzianym kociołku na piecu z dwunastu różnych składników, głównie z ziół i korzeni, zwykł nalewać do opróżnionych buteleczek po moczu. Płyn był w pewnym sensie "uniwersalnym eliksirem” przeciw wszelkim możliwym chorobom i dolegliwościom. Nie pobierał opłat za swoje porady, jednak jego liczni wdzięczni pacjenci obdarowywali go tak hojnie, że mógł z tego żyć i wspierać swoją rodzinę.

[madohora]

Dzięki swojej działalności jako praktykujący pasterz zdobył wiele umiejętności w leczeniu chorób wewnętrznych. Z daleka przybywali do niego ludzie, a przy długotrwałych chorobach wynajmowali nawet umeblowane pokoje w wiosce. W latach 80. XIX wieku bogata dama z Wiednia przebywała u chałupskiego "doktora”, miała chorobę wewnętrzną, a jej 10-letni syn miał złamaną nogę. Oboje zostali wyleczeni. Innym razem bogata dama z Alzacji przybyła do Chałupek, aby zostać wyleczoną przez "cudotwórcę” - jej również pomógł. W każdym razie ten pasterz miał wiele sukcesów leczniczych. Szczególnie dobrze radził sobie ze złamaniami kości. Młodsza dama przyszła do niego z krzywo zrośniętą nogą. Bez większego ceregieli, silny mężczyzna złamał nogę ponownie i wyprostował ją. Kiedy dama krzyczała z bólu, "doktor” uśmiechając się powiedział: "Czemu krzyczysz, już po wszystkim”. O tym człowieku opowiadano wiele dowcipnych historii.

[madohora]

Na pierwszym miejscu należy wspomnieć o glinie, która była używana do różnych okładów (przy oparzeniach, użądleniach przez pszczoły i osy). Jako uniwersalny lek na ból stawów, dnę moczanową i reumatyzm stosowano maść z żywicy, smoły i wosku. Taka maść była rozsmarowywana na żółtym papierze słomianym, którym owijano bolące miejsca. W przypadku bólu gardła i zapalenia migdałków stosowano okład z gniazd jaskółczych, które były duszone w garnku z tłuszczem.

[madohora]

Łój wołowy stosowany jest przy obtarciach stóp i do nakładania na mocno krwawiące rany. W przypadku stłuczeń i zwichnięć stosuje się okład z korzeni żywokostu (Symphytum officinale L.) duszonych w tłuszczu. Na kaszel i nieżytowe choroby dróg oddechowych spożywa się sok wyciśnięty z duszonej cebuli z cukrem kandyzowanym.

[madohora]

Herbata z liści brzozy białej znana jest od dawna jako skuteczny środek moczopędny, a zatem jako środek leczniczy na obrzęki. Podobne działanie przypisuje się także skrzypowi polnemu.

[madohora]

Jako środek na oczyszczanie krwi sprzedawane są galasy - naroślą owada szypszyńca - oraz młode liście jeżyn i truskawek. Ponadto, w zależności od pory roku lub sezonu kwitnienia, na rynku można znaleźć bukiety konwalii (Convallaria majalis), kokoryczkę wonną (Polygonatum officinale), dziurawiec (Hypericum perforatum), wilżynę (Ononis arvense), bratki (Viola tricolor), kminek (Carum Carvi), biedrzeniec anyż (Pimpinella Saxifraga), lubczyk (Levisticum officinale) i dzięgiel leśny (Angelica silvestris L.).

[madohora]

Do przygotowania herbaty oczyszczającej krew zachwala się liście borówki (Vaccinium myrtillus) i brusznicy (Vaccinium vitisidaea). Ponadto kupić można pierwiosnek (Primula officinalis), bobrzycę trójlistkową (Menyanthes trifoliata), centurię pospolitą (Erythraea centaurium), żywokost (Symphytarm off.), ostrzeń (Cynoglossum officinale), miodunkę plamistą (Pulmonaria officinalis), szałwię (Salvia officinalis), macierzankę (Thymus serpyllum); różne gatunki mięty, wiesiołek, babkę lancetowatą, kozłka lekarskiego, krwawnik, wrotycz, bylicę.

[madohora]

Młody książę i piękna księżniczka bardzo szybko zakochali się w sobie, a ponieważ wywodzili się z bocznych gałęzi rodu Piastów, znajdujących się na peryferiach wielkiej polityki, mogli pozwolić sobie na związek oparty na głębokim uczuciu, a nie podyktowany racją stanu.

[madohora]

Chełm (341.11) – region geograficzny o krajobrazie wzgórzystym położony w południowej Polsce, w okolicy Strzelec Opolskich. Znajduje się w północno-zachodniej części Wyżyny Śląskiej, na jej styku z Niziną Śląską, co czyni Chełm wyróżniającą się w terenie wyniosłością. Przeważają tutaj obszary rolnicze. Najwyższym wzniesieniem regionu i całej Wyżyny Śląskiej jest Góra Świętej Anny (408 m n.p.m.), będąca pozostałością dawnego wulkanu, z rozwiniętą rzeźbą krasową. Wyznaczony jako mezoregion z indeksem 341.11 w regionalizacji fizycznogeograficznej Polski

[madohora]

W celu ochrony przyrody utworzono Park Krajobrazowy „Góra Świętej Anny” i kilka rezerwatów obejmujących formacje geologiczne, stanowisko muraw kserotermicznych, stanowisko jarzęba brekinii, a także siedliska lasów bukowych (m.in. Góra Świętej Anny, Ligota Dolna, Kamień Śląski, Biesiec, Lesisko, Boże Oko). Przyroda Chełmu podlega presji antropogenicznej z uwagi na uprawianą tu turystykę religijną oraz przecinającą region autostradę A4. Zagrożeniem środowiskowym są też pobliskie zakłady przemysłowe, w tym koksownia w Zdzieszowicach.

[madohora]

Krzysztof Badora, współautor nowej regionalizacji z 2018 roku, podzielił Chełm na pięć mikroregionów – Dział Strzelecki, Płaskowzgórze Olszowskie, Próg Góry Świętej Anny, Przedproże Zdzieszowickie i Dolinę Górnej Jemielnicy

[madohora]

ATAK NOŻOWNIKA W GRODKOWIE - Radio Opole - 04.08.2025

[madohora]

Rezerwat przyrody Boże Oko – leśny rezerwat przyrody położony na zachód od miejscowości Klucz, w gminie Ujazd, w powiecie strzeleckim (województwo opolskie). Znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Góra Św. Anny oraz obszaru siedliskowego sieci Natura 2000 „Góra Świętej Anny” PLH160002

[madohora]

Rzeźba terenu urozmaicona: wzniesienie sięgające 295 m n.p.m., suche dolinki, głębokie parowy, leje krasowe.

[madohora]

Rezerwat leży na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie. Nadzór sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu. Na mocy obowiązującego planu ochrony ustanowionego w 2018 roku, obszar rezerwatu objęty jest ochroną ścisłą.

[madohora]

Rezerwat zajmuje dwa płaty terenu o łącznej powierzchni 24,66 ha (akt powołujący podawał 24,46 ha). Rezerwat graniczy bezpośrednio z autostradą A4. Już rok po ustanowieniu rezerwatu planowane było jego powiększenie do 40 ha, jednak plany te nie zostały zrealizowane (stan na 2019 r.).

[madohora]

Występują tutaj rzadkie gatunki grzybów:
gwiazdosz potrójny
gwiazdosz frędzelkowany
czarka szkarłatna

[madohora]

Rezerwat „Lesisko” jest położony na południowych stokach grzbietu Chełma. Leży w granicach Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny oraz obszaru siedliskowego sieci Natura 2000 „Góra Świętej Anny” PLH160002. Najbliższa miejscowość to wieś Żyrowa

[madohora]

Rezerwat leży na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie. Nadzór sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu. Na mocy obowiązującego planu ochrony ustanowionego w 2018 roku, obszar rezerwatu objęty jest ochroną ścisłą na powierzchni 46,56 ha oraz czynną na powierzchni 0,91 ha

[madohora]

Urok‎ ‎Góry‎ ‎Chełmskiej‎ ‎—‎ ‎Góry‎ ‎świętej‎ ‎Anny, kryjącej‎ ‎w‎ ‎sobie‎ ‎skarb‎ ‎bezcenny,‎ ‎bo‎ ‎żywe‎ ‎i‎ ‎gorą ce‎ ‎serce,‎ ‎z‎ ‎roku‎ ‎na‎ ‎rok‎ ‎urastające‎ ‎i‎ ‎krwią‎ ‎wzbie rające,‎ ‎serce‎ ‎Ślązaka‎ ‎—‎ ‎jest‎ ‎nieoceniony! 1‎ ‎Już‎ ‎sam‎ ‎przyjazd‎ ‎do‎ ‎Leśnicy,‎ ‎końcowej‎ ‎stacji pielgrzyma,‎ ‎oddalonej‎ ‎od‎ ‎świętej‎ ‎Góry‎ ‎o‎ ‎4‎ ‎km‎ ‎ogar nia‎ ‎jakimś‎ ‎nie‎ ‎dającym‎ ‎się‎ ‎opisać‎ ‎wzruszeniem.‎ ‎(Dro ga‎ ‎ze‎ ‎stacji‎ ‎Zdzieszowice,‎ ‎leżącej‎ ‎na‎ ‎linii‎ ‎kolejowej Kędzierzyn‎ ‎Opole,‎ ‎jest‎ ‎nieco‎ ‎dłuższa,‎ ‎ale‎ ‎niemniej imalownicza). Słyszało‎ ‎się‎ ‎wprawdzie‎ ‎o‎ ‎tej‎ ‎górze,‎ ‎wie‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎niej wiele,‎ ‎bardzo‎ ‎wiele,‎ ‎boć‎ ‎to‎ ‎Ona‎ ‎była‎ ‎tematem‎ ‎w‎ ‎cza sie‎ ‎tajemnych‎ ‎spotkań,‎ ‎a‎ ‎jednak‎ ‎widząc‎ ‎ją,‎ ‎jak‎ ‎ma jestat‎ ‎swój‎ ‎rozciągając‎ ‎nad‎ ‎całą‎ ‎tą‎ ‎nadodrzańską okolicą‎ ‎—‎ ‎niewzruszenie‎ ‎stoi,‎ ‎kościołem‎ ‎świętej‎ ‎imien niczki‎ ‎ukoronowana,‎ ‎mimowoli‎ ‎doznaje‎ ‎się‎ ‎wrażenia czegoś‎ ‎niesamowitego. Albowiem‎ ‎Góra‎ ‎Chełmska‎ ‎przyciąga‎ ‎i‎ ‎jednocze śnie‎ ‎oddala.‎ ‎Przyciąga‎ ‎bliskością,‎ ‎bo‎ ‎zdaje‎ ‎się‎ ‎być tuż‎ ‎przed‎ ‎nami.‎ ‎Oddala‎ ‎wyniosłością‎ ‎i‎ ‎aureolą‎ ‎świę tej‎ ‎Góry! Będąc‎ ‎tu‎ ‎po‎ ‎raz‎ ‎pierwszy,‎ ‎odczuwa‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎chcąc zdobyć‎ ‎jej‎ ‎szczyt,‎ ‎trzeba‎ ‎wpierw‎ ‎zrzucić‎ ‎z‎ ‎siebie‎ ‎to (wszystko,‎ ‎co‎ ‎ludzi‎ ‎dolin‎ ‎cechuje,‎ ‎wszystkie‎ ‎przy ziemne‎ ‎przywary‎ ‎i‎ ‎uprzedzenia.‎ ‎Wszystko‎ ‎to,‎ ‎co‎ ‎po lot‎ ‎obniża,‎ ‎serce‎ ‎jadem‎ ‎zatruwa‎ ‎a‎ ‎duszę‎ ‎upadla. I‎ ‎tak‎ ‎uwolnionym,‎ ‎w‎ ‎zbroję‎ ‎światłości‎ ‎się‎ ‎przybraw szy,‎ ‎rozpocząć‎ ‎swój‎ ‎marsz‎ ‎naprzód. Do‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎idzie‎ ‎się‎ ‎wartko,‎ ‎ale‎ ‎jednocze śnie‎ ‎z‎ ‎takim‎ ‎umiarem,‎ ‎że‎ ‎nadążyć‎ ‎może‎ ‎zarówno małe‎ ‎dziecko,‎ ‎jako‎ ‎też‎ ‎aureolą‎ ‎siwych‎ ‎włosów‎ ‎uwień czona‎ ‎staruszka. Idzie‎ ‎się‎ ‎bowiem‎ ‎na‎ ‎odpust.‎ ‎Odpust‎ ‎u‎ ‎Starki. A‎ ‎że‎ ‎Starka‎ ‎ta‎ ‎bywa‎ ‎hojna,‎ ‎więc‎ ‎śpieszy‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎niej żwawo,‎ ‎modłami‎ ‎i‎ ‎śpiewem‎ ‎skracając‎ ‎sobie‎ ‎drogę.
,‎ ‎,‎ ‎U‎,,‎pOC‎!‎nóża‎ ‎góry‎ ‎robi‎ ‎si‎?‎ ‎przeważnie‎ ‎postój.‎ ‎Nie tyle‎ ‎dla‎ ‎fizycznego‎ ‎odpoczynku,‎ ‎ile‎ ‎raczej‎ ‎dla‎ ‎na brania‎ ‎tchu,‎ ‎ustającego‎ ‎z‎ ‎podziwu‎ ‎nad‎ ‎rozciągają cym‎ ‎się‎ ‎wokół‎ ‎bogactwem‎ ‎natury. Góra‎ ‎Chrystusowej‎ ‎starki‎ ‎jest‎ ‎urocza,‎ ‎jak‎ ‎od świętnie‎ ‎wystrojona‎ ‎śląska‎ ‎dziewczyna. Wewnątrz‎ ‎niej‎ ‎skrył‎ ‎się‎ ‎cenny‎ ‎bazalt‎ ‎i‎ ‎wapien ne‎ ‎muszle,‎ ‎a‎ ‎zewnątrz‎ ‎rozciągają‎ ‎się‎ ‎malownicza drzewa,‎ ‎bpotkac‎ ‎tu‎ ‎można‎ ‎wysklepione‎ ‎buki,‎ ‎rozro słe‎ ‎jawory,‎ ‎okazałe‎ ‎klony‎ ‎i‎ ‎lipy.‎ ‎Między‎ ‎nimi‎ ‎ście lą‎ ‎się‎ ‎delikatne‎ ‎mchy,‎ ‎borowiny,‎ ‎jagody‎ ‎i‎ ‎te‎ ‎całe połacie‎ ‎szmaragdowych‎ ‎traw,‎ ‎poprzetykanych‎ ‎kwie ciem‎ ‎i‎ ‎ziołami,‎ ‎z‎ ‎których‎ ‎wokół‎ ‎roztaczają‎ ‎się‎ ‎ofiar ne‎ ‎wonie. Góra‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎jest‎ ‎jednakowa‎ ‎w‎ ‎swej‎ ‎kra sie.‎ ‎Czy‎ ‎to‎ ‎rankiem,‎ ‎gdy‎ ‎nad‎ ‎nią‎ ‎różowieje‎ ‎świt,‎ ‎a‎ ‎na liściach‎ ‎srebrzyście‎ ‎perlą‎ ‎się‎ ‎krople‎ ‎rosy;‎ ‎czy‎ ‎też w‎ ‎południe,‎ ‎gdy‎ ‎od‎ ‎złotego‎ ‎potopu‎ ‎aż‎ ‎praży‎ ‎się‎ ‎cały świat;‎ ‎czy‎ ‎nocą,‎ ‎snującą‎ ‎się‎ ‎świetlistym‎ ‎gwiezdnym blaskiem‎ ‎wśród‎ ‎wierzchołków‎ ‎drzew... Wiosną,‎ ‎latem,‎ ‎jesienią‎ ‎i‎ ‎zimą,‎ ‎zawsze‎ ‎piękna, zawsze‎ ‎świeża,‎ ‎niezmiennie‎ ‎upragniona. Piękna‎ ‎i‎ ‎młoda‎ ‎„starka",‎ ‎bo‎ ‎młoda‎ ‎ukrytym Iw‎ ‎mej‎ ‎duchem. Tu‎ ‎o‎ ‎każdej‎ ‎porze‎ ‎dnia‎ ‎czy‎ ‎nocy‎ ‎szumią‎ ‎drze wa‎ ‎a‎ ‎szumią‎ ‎melodyjnie,‎ ‎uwięzionym‎ ‎w‎ ‎niej‎ ‎echem tych‎ ‎wszystkich‎ ‎prześpiewanych‎ ‎pieśni,‎ ‎odprawianych dróżek‎ ‎i‎ ‎przemodlonych‎ ‎koronek...

[madohora]

‎KOŚCIÓŁ‎ ‎ŚWIĘTEJ‎ ‎ANNY
Wchodząc‎ ‎przez‎ ‎wrota‎ ‎w‎ ‎ziemską‎ ‎rezydencję świętej‎ ‎Anny,‎ ‎udaje‎ ‎się‎ ‎pielgrzym‎ ‎na‎ ‎rajski‎ ‎plac, a‎ ‎stamtąd‎ ‎do‎ ‎kościoła‎ ‎pod‎ ‎jej‎ ‎wezwaniem. Ktoś‎ ‎nazwał‎ ‎kościółek‎ ‎ten‎ ‎koroną‎ ‎Góry‎ ‎świętej Anny.‎ ‎Niewątpliwie‎ ‎—‎ ‎bo‎ ‎posiada‎ ‎ona‎ ‎obok‎ ‎bogatcwa architektonicznego,‎ ‎również‎ ‎wielkiego‎ ‎rodzaju‎ ‎bo gactwo‎ ‎tradycji.‎ ‎Albowiem‎ ‎niezwykle‎ ‎ciekawa‎ ‎jest‎ ‎hi storia‎ ‎powstania‎ ‎tego‎ ‎kościoła,‎ ‎którą‎ ‎fantazja‎ ‎ludu: na‎ ‎swój‎ ‎sposób‎ ‎uzupełniła‎ ‎legendami. Zanim‎ ‎jednak‎ ‎przejdziemy‎ ‎do‎ ‎czysto‎ ‎źródłowych faktów‎ ‎historycznych,‎ ‎sięgniemy‎ ‎do‎ ‎zbioru‎ ‎opowia dań‎ ‎i‎ ‎legend,‎ ‎skąd‎ ‎wyciągniemy‎ ‎najgłośniejszą‎ ‎i,‎ ‎jak stwierdzono,‎ ‎najwięcej‎ ‎zbliżoną‎ ‎do‎ ‎rzeczywistości: Dawno‎ ‎temu,‎ ‎gdy‎ ‎Porębą‎ ‎włodarzył‎ ‎jeszcze‎ ‎Krzy sztof‎ ‎Strzała,‎ ‎zauważyli‎ ‎pracujący‎ ‎w‎ ‎pobliżu‎ ‎Góry Chełmskiej‎ ‎ludzie,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎dnie‎ ‎pochmurne‎ ‎ukazuje‎ ‎się tamże‎ ‎dziwne‎ ‎światło. Zjawisko‎ ‎to‎ ‎szczególnie‎ ‎widziane‎ ‎było‎ ‎przez‎ ‎pe wną‎ ‎młodą‎ ‎dziewczynę,‎ ‎córkę‎ ‎wdowy,‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎niejed nokrotnie‎ ‎oddalała‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎wsi‎ ‎i‎ ‎biegła‎ ‎w‎ ‎stronę‎ ‎uka zujących‎ ‎się‎ ‎blasków.‎ ‎Pewnego‎ ‎razu,‎ ‎oczarowana‎ ‎nad- izwyczajnym‎ ‎widzeniem‎ ‎dziewczyna‎ ‎zawołała: —‎ ‎O,‎ ‎patrzcie!‎ ‎Jakie‎ ‎wspaniałe‎ ‎światło‎ ‎wydoby- iwa‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎promienistego‎ ‎płaszcza,‎ ‎którym‎ ‎aniołowie okrywają‎ ‎naszą‎ ‎świętą. Innym‎ ‎razem‎ ‎znów‎ ‎powtarzała‎ ‎z‎ ‎uniesieniem: :—‎ ‎„kraj‎ ‎nasz‎ ‎jest‎ ‎szczególnie‎ ‎wyróżniony,‎ ‎bowiem za‎ ‎siedzibę‎ ‎swoją‎ ‎uznała‎ ‎go‎ ‎święta‎ ‎Anna,‎ ‎Chrystu sowa‎ ‎babka". Oczywiście‎ ‎nikt‎ ‎w‎ ‎tego‎ ‎rodzaju‎ ‎„widzenia"‎ ‎nie wierzył;‎ ‎aż‎ ‎raz,‎ ‎wspomniany‎ ‎wyżej‎ ‎właściciel‎ ‎ziem ski,‎ ‎Strzała,‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎polowanie‎ ‎w‎ ‎terytorium Góry‎ ‎Chełmskiej.‎ ‎Zmęczony‎ ‎gonitwą‎ ‎i‎ ‎słonecznym żarem,‎ ‎położył‎ ‎się‎ ‎południową‎ ‎porą‎ ‎pod‎1‎ ‎rozrosłym bukowym‎ ‎drzewem.‎ ‎Obok‎ ‎niego‎ ‎spoczął‎ ‎towarzyszą cy‎ ‎mu‎ ‎w‎1‎ ‎polowaniu‎ ‎wyżeł.‎ ‎Gdy‎ ‎Strzała‎ ‎po‎ ‎kilku godzinach‎ ‎zbudził‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎snu,‎ ‎zauważył‎ ‎zniknięcie psa.‎ ‎Było‎ ‎to‎ ‎dla‎ ‎niego‎ ‎tym‎ ‎dziwniejsze,‎ ‎gdyż‎ ‎wy ćwiczony‎ ‎pies‎ ‎nie‎ ‎miał‎ ‎zwyczaju‎ ‎oddalania‎ ‎się‎ ‎od swego‎ ‎pana‎ ‎bez‎ ‎pozwolenia.‎ ‎Udał‎ ‎się‎ ‎tedy‎ ‎na‎ ‎po szukiwanie‎ ‎i‎ ‎dotarł‎ ‎aż‎ ‎na‎ ‎szczyt‎ ‎Góry‎ ‎Chełmskiej. Tu‎ ‎zauważył‎ ‎przedzierającą‎ ‎się‎ ‎przez‎ ‎gęstwinę‎ ‎drzew smugę‎ ‎światła.‎ ‎Jednocześnie‎ ‎usłyszał‎ ‎radosny‎ ‎sko wyt‎ ‎poszukiwanego‎ ‎przez‎ ‎siebie‎ ‎psa.‎ ‎Krzysztof‎ ‎Strza ła,‎ ‎udając‎ ‎się‎ ‎w‎1‎ ‎kierunku,‎ ‎skąd‎ ‎głos‎ ‎dochodził,‎ ‎sta nął‎ ‎nagle‎ ‎jak‎ ‎wryty,‎ ‎niezmiernie‎ ‎zaskoczony‎ ‎obra zem,‎ ‎który‎ ‎przed‎ ‎sobą‎ ‎zobaczył. Na‎ ‎podściółce‎ ‎z‎ ‎mchu‎ ‎siedziała‎ ‎piękna‎ ‎niewia sta,‎ ‎w‎ ‎jedwabny,‎ ‎wspaniałym‎ ‎haftem‎ ‎zdobny‎ ‎płaszcz odziana.‎ ‎Czoło‎ ‎jej‎ ‎wieńczyła‎ ‎złota‎ ‎korona.‎ ‎Pani‎ ‎ta, oblicze‎ ‎swoje,‎ ‎jak‎ ‎gdyby‎ ‎słońcem‎ ‎prześwietlone,‎ ‎skie rowane‎ ‎miała‎ ‎na‎ ‎bawiących‎ ‎się‎ ‎opodal‎ ‎dwoje‎ ‎dzieci, chłopca‎ ‎i‎ ‎dziewczynkę.‎ ‎Urzeczony‎ ‎nadzwyczajnym‎ ‎wi dokiem,‎ ‎Strzała,‎ ‎teraz‎ ‎dopiero‎ ‎zauważył‎ ‎swojego‎ ‎psa, który‎ ‎W‎ ‎klęczącej‎ ‎pozycji‎ ‎zdawał‎ ‎się‎ ‎adorować‎ ‎na potkaną‎ ‎grupkę,‎ ‎nad‎ ‎którą‎ ‎kołysały‎ ‎się‎ ‎wdzięcznie gałązki‎ ‎białokorej‎ ‎brzozy. Strzałą‎ ‎sam‎ ‎nie‎ ‎wiedział,‎ ‎co‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎nim‎ ‎dzieje, przeczuwał‎ ‎tylko‎ ‎jakieś‎ ‎przedziwne‎ ‎działanie‎ ‎Bożej ręki,‎ ‎która‎ ‎powaliła‎ ‎go‎ ‎na‎ ‎kolana‎ ‎do‎ ‎złożenia‎ ‎naj głębszego‎ ‎hołdu.‎ ‎Po‎ ‎chwili‎ ‎świetlany‎ ‎obrazek‎ ‎zniknął bezpowrotnie.

[madohora]

„...W‎ ‎roku‎ ‎1689‎ ‎proboszcz‎ ‎z‎ ‎Wysokiej‎ ‎osobiście tu‎ ‎zeznał‎ ‎i‎ ‎potwierdził‎ ‎cudowne‎ ‎uzdrowienie‎ ‎spara liżowanej‎ ‎od‎ ‎6‎ ‎lat‎ ‎kobiety". „14‎ ‎września‎ ‎1691‎ ‎roku‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎dorocznego‎ ‎wiel kiego‎ ‎odpustu‎ ‎przybył‎ ‎na‎ ‎Górę‎ ‎Chełmską‎ ‎Andrzej Witkowski,‎ ‎szlachcic‎ ‎z‎ ‎Krakowa‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎swoją‎ ‎mał żonką‎ ‎Magdaleną.‎ ‎Witkowski‎ ‎był‎ ‎chory‎ ‎na‎ ‎kamienie Żółciowe.‎ ‎Po‎ ‎nabożeństwie,‎ ‎wysłuchanym‎ ‎przed‎ ‎cu downym‎ ‎wizerunkiem,‎ ‎uczuł‎ ‎wybitne‎ ‎polepszenie,‎ ‎za co‎ ‎z‎ ‎wdięczności‎ ‎złożył‎ ‎na‎ ‎ołtarzu‎ ‎świece‎ ‎z‎ ‎białego 'wosku,‎ ‎składając‎ ‎w‎ ‎zakrystii‎ ‎sutą‎ ‎ofiarę‎ ‎na‎ ‎msze święte. i„W‎ ‎roku‎ ‎1692‎ ‎stwierdzono‎ ‎niezliczoną‎ ‎ilość‎ ‎cudów, (dokonanych‎ ‎za‎ ‎pośrednictwem‎ ‎naszej‎ ‎świętej.‎ ‎Między innymi‎ ‎wiele‎ ‎osób‎ ‎z‎ ‎Głogowa,‎ ‎Gierałtowic‎ ‎i‎ ‎Koszę cina‎ ‎doznało‎ ‎uzdrowienia‎ ‎z‎ ‎nieuleczalnych‎ ‎chorób'". „Hrabia‎ ‎Colonna‎ ‎z‎ ‎Wielkich‎ ‎Strzelec‎ ‎ofiarował w‎ ‎roku‎ ‎1701‎ ‎dużą‎ ‎woskową‎ ‎świecę‎ ‎o‎ ‎wadze‎ ‎swojego (dwuletniego‎ ‎synka,‎ ‎jako‎ ‎dowód‎1‎ ‎wdzięczności‎ ‎za‎ ‎wy zdrowienie‎ ‎go‎ ‎z‎ ‎śmiertelnej‎ ‎choroby". „19‎ ‎sierpnia‎ ‎1705‎ ‎roku‎ ‎hrabina‎ ‎Paczin‎ ‎przypro wadziła‎ ‎do‎ ‎kościoła‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎swoje‎ ‎dwuletnie dziecko,‎ ‎które‎ ‎zostało‎ ‎uleczone‎ ‎za‎ ‎przyczyną‎ ‎uwiel bionej‎ ‎powszechnie‎ ‎Patronki". „W‎ ‎roku‎ ‎1710‎ ‎łaski‎ ‎wyzdrowienia‎ ‎z‎ ‎ciężkiej,‎ ‎prze wlekłej‎ ‎choroby‎ ‎doznał‎ ‎proboszcz‎ ‎z‎ ‎Sławęcic. I‎ ‎z‎ ‎wdzięczności‎ ‎za‎ ‎łaskę‎ ‎odbył‎ ‎pielgrzymkę‎ ‎na‎ ‎Górę świętej‎ ‎Anny". —‎ ‎Pożółkłe‎ ‎kartki‎ ‎świętoannieńskiego‎ ‎archi- iwum‎ ‎zapisane‎ ‎są‎ ‎licznie‎ ‎notowanymi‎ ‎tu‎ ‎cudami‎ ‎i‎ ‎od bywanymi‎ ‎z‎ ‎wdzięczności‎ ‎pielgrzymkami.‎ ‎Szczegól nie‎ ‎dużo‎ ‎łask‎ ‎odebrały‎ ‎rodziny‎ ‎już‎ ‎wyżej‎ ‎wspomnia ne:‎ ‎Gaszynów‎ ‎i‎ ‎Colonna. Są‎ ‎to‎ ‎wszystko‎ ‎zaledwie‎ ‎skąpe‎ ‎urywki,‎ ‎notowa ne‎ ‎dla‎ ‎ilustracji.‎ ‎W‎ ‎rzeczywistości‎ ‎jednak‎ ‎wielkim cudem‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎są‎ ‎te‎ ‎potężne‎ ‎defilady‎ ‎i‎ ‎oblę żenia‎ ‎wdzięcznych‎ ‎ludzkich‎ ‎serc...

[madohora]

Grobu‎ ‎Pańskiego‎ ‎w‎ ‎Jerozolimie‎ ‎zbudowanej.‎ ‎W‎ ‎tej kaplicy‎ ‎odebrał‎ ‎błogosławieństwo‎ ‎i‎ ‎„dróżki‎ ‎Pana Jezusa‎1‎'‎ ‎zakończył. Nazajutrz‎ ‎jednak,‎ ‎w‎ ‎dzień‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Bole snej,‎ ‎wczesnym‎ ‎rankiem‎ ‎rozpoczął‎ ‎znów‎ ‎lud‎ ‎„dróż ki‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej",‎ ‎zatrzymując‎ ‎się‎ ‎wpierw iw‎ ‎kaplicy‎ ‎M.‎ ‎Bolesnej,‎ ‎skąd‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎Gro bu‎ ‎Pańskiego,‎ ‎przebolał‎ ‎w‎ ‎trzeciej‎ ‎stacji‎ ‎zdję cie‎ ‎z‎ ‎Krzyża,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎czwartej‎ ‎był‎ ‎świadkiem‎ ‎U‎ ‎k‎ ‎r‎ ‎z‎ ‎y- iż‎ ‎o‎ ‎w‎ ‎a‎ ‎n‎ ‎i‎ ‎a‎ ‎Pana‎ ‎Jezusa.‎ ‎Z‎ ‎tą‎ ‎samą‎ ‎żałością‎ ‎co „dróżki‎ ‎Pana‎ ‎Jezusa"‎ ‎obchodził‎ ‎stację‎ ‎V‎ ‎w‎ ‎kaplicy obnażenia,‎ ‎VI.‎ ‎wystawioną‎ ‎na‎ ‎pamiątkę‎ ‎3-go‎ ‎upad ku,‎ ‎VII‎ ‎znajdującą‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎bramie‎ ‎zachodniej,‎ ‎VIII W‎ ‎kaplicy‎ ‎Serca‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej,‎ ‎IX‎ ‎—‎ ‎opłakał‎ ‎przy figurze‎ ‎omdlenia‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej',‎ ‎a‎ ‎X‎ ‎stację‎ ‎prze myślał‎ ‎w‎ ‎Wieczerniku.‎ ‎Po‎ ‎zakończeniu‎ ‎części‎ ‎Bo lesnej‎ ‎Matki‎ ‎Najświętszej,‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎pątniczy‎ ‎lud‎ ‎na „Pogrzeb‎ ‎Jezusowej‎ ‎Matki".‎ ‎Ceremonia‎ ‎ta‎ ‎zawsze‎ ‎żywa i‎ ‎aktualna,‎ ‎po‎ ‎teraźniejsze‎ ‎czasy‎ ‎głęboko‎ ‎przema wia‎ ‎do‎ ‎człowieka.‎ ‎Tu‎ ‎na‎ ‎świętej‎ ‎Annie‎ ‎wprawdzie‎ ‎nie odbywała‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎tym‎ ‎„przepychem"‎ ‎co‎ ‎w‎ ‎Kalwarii Zebrzydowskiej,‎ ‎gdzie‎ ‎dodawano‎ ‎specjalne‎ ‎miejsco we‎ ‎zwyczaje.‎ ‎Niemniej‎ ‎jednak‎ ‎wędrówki‎ ‎te‎ ‎zaczęte od‎ ‎domku,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎Matka‎ ‎Boska‎ ‎zasnęła,‎ ‎a‎ ‎zakoń czone‎ ‎w‎ ‎dolinie‎ ‎Jozafata,‎ ‎gdzie‎ ‎Maryja‎ ‎złożona‎ ‎Zo stała‎ ‎do‎ ‎grobu,‎ ‎wśród‎ ‎tych‎ ‎pól‎ ‎zbożem‎ ‎uprawnych, oraz‎ ‎tych‎ ‎barwnych,‎ ‎wonnych‎ ‎łąk,‎ ‎mając‎ ‎nad‎ ‎sobą błękit‎ ‎rozpromienionego‎ ‎słońcem‎ ‎nieba,‎ ‎wyróżniają się‎ ‎niezwykłością‎ ‎uroku,‎ ‎spotęgowanego‎ ‎rzewnością śpiewanych‎ ‎tu‎ ‎pieśni.‎ ‎Tajemnica‎ ‎Wniebowzięcia‎ ‎Maryi jest‎ ‎treścią‎ ‎rozmyślania‎ ‎trzeciej‎ ‎i‎ ‎ostatniej‎ ‎części .„.dróżek‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej". Kalwaria‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎Kościołem‎ ‎świętej‎ ‎Anny‎ ‎two rzą‎ ‎razem‎ ‎najpiękniejsze‎ ‎tło‎ ‎do‎ ‎naprawdę‎ ‎szczerej, natchnionej‎ ‎modlitwy.

[madohora]

Anna‎ ‎siostry,‎ ‎braci, Skarbami‎ ‎bogaci, Trwałymi‎ ‎na‎ ‎wieki; W‎ ‎Jej‎ ‎bractwie‎ ‎doznają, Którzy‎ ‎Jej‎ ‎wzywają Przemożnej‎ ‎opieki; Anna‎ ‎litościwa, Z‎ ‎więzienia‎ ‎dobywa Na‎ ‎wolność‎ ‎grzesznika; Sama‎ ‎o‎ ‎nim‎ ‎radzi, Do‎ ‎nieba‎ ‎prowadzi, I‎ ‎piekło‎ ‎zamyka.
II. Witaj‎ ‎Pani, Matko‎ ‎Matki‎ ‎Jezusa‎ ‎Pana, Anno‎ ‎święta! Tyś‎ ‎od‎ ‎Boga‎ ‎sierotom‎ ‎dana Za‎ ‎Patronkę‎ ‎w‎ ‎potrzebie, By‎ ‎się‎ ‎zawsze‎ ‎do‎ ‎Ciebie Udawali,‎ ‎pomoc‎ ‎brali, O‎ ‎Anno‎ ‎święta! Wszak‎ ‎są‎ ‎jawne Po‎ ‎kościołach‎ ‎Twe‎ ‎święte‎ ‎czyny, Niech‎ ‎zaświadczą, Co‎ ‎doznali‎ ‎Twojej‎ ‎przyczyny; Bo‎ ‎kto‎ ‎Cię‎ ‎wzywa‎ ‎szczerze, Pewnie‎ ‎skutek‎ ‎odbierze, W‎ ‎swym‎ ‎żądaniu,‎ ‎łask‎ ‎doznaniu, O‎ ‎Anno‎ ‎święta! O‎ ‎Anno‎ ‎święta! Wszak‎ ‎u‎ ‎Boga‎ ‎Ty‎ ‎możesz‎ ‎wiele, Wyjednaj‎ ‎nam‎ ‎zgromadzonym W‎ ‎tym‎ ‎tu‎ ‎kościele,

[madohora]

SPIS‎ ‎ODPUSTÓW‎ ‎NA‎ ‎GÓRZE‎ ‎ŚW.‎ ‎ANNY
Na‎ ‎Górze‎ ‎św.‎ ‎Anny‎ ‎odbywają‎ ‎się‎ ‎trzy‎ ‎rodzaje odpustów.‎ ‎Pierwszym‎ ‎są‎ ‎tak‎ ‎zwane‎ ‎„małe‎ ‎odpusty”. Obchodzi‎ ‎się‎ ‎je‎ ‎wspólnym‎ ‎nabożeństwem,‎ ‎idąc‎ ‎pro cesją‎ ‎od‎ ‎kapliczki‎ ‎dó‎ ‎kapliczki.‎ ‎Ojcowie‎ ‎Franciszka nie‎ ‎wygłaszają‎ ‎5‎ ‎kazań‎ ‎w‎ ‎ciągu‎ ‎jednego‎ ‎dnia.‎ ‎Są to‎ ‎następujące‎ ‎dni: 1.‎ ‎Wielki‎ ‎Czwartek;‎ ‎2.‎ ‎Znalezienie‎ ‎św.‎ ‎Krzyża (3‎ ‎maja);‎ ‎3.‎ ‎Wniebowstąpienie‎ ‎Pańskie;‎ ‎4.‎ ‎Niedzie la‎ ‎Trójcy‎ ‎Przenajśw.;‎ ‎5.‎ ‎Uroczystość‎ ‎św.‎ ‎Apostołów Piotra‎ ‎i‎ ‎Pawła‎ ‎(29‎ ‎czerwca),‎ ‎6.‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Szka plerznej‎ ‎(16‎ ‎lipca);‎ ‎7.‎ ‎św.‎ ‎Piotra‎ ‎z‎ ‎Alkantary‎ ‎(19 października). Drugim‎ ‎rodzajem‎ ‎są‎ ‎„Wielkie‎ ‎odpusty”.‎ ‎Są‎ ‎to obchody‎ ‎kalwaryjskie,‎ ‎jak‎ ‎powyżej,‎ ‎z‎ ‎tą‎ ‎jednak‎ ‎róż nicą,‎ ‎że‎ ‎trwają‎ ‎dwa‎ ‎dnu‎ ‎z‎ ‎14‎ ‎kazaniami.‎ ‎Tymi‎ ‎od pustami‎ ‎są: 1.‎ ‎Wniebowzięcie‎ ‎Najśw.‎ ‎Marii‎ ‎Panny;‎ ‎2.‎ ‎Uro czystość‎ ‎Aniołów‎ ‎Stróżów;‎ ‎3.‎ ‎Podwyższenie‎ ‎św.‎ ‎Krzy ża‎ ‎(14‎ ‎i‎ ‎13‎ ‎września). Poza‎ ‎tym‎ ‎odbywają‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎Górze‎ ‎św.‎ ‎Anny‎ ‎co rok‎ ‎dwa‎ ‎wielkie‎ ‎zjazdy,‎ ‎mianowicie‎ ‎zjazd‎ ‎dziewcząt katolickich‎ ‎i‎ ‎zjazd‎ ‎mężów‎ ‎katolickich.‎ ‎Termin‎ ‎tych pielgrzymek‎ ‎jednak‎ ‎nie‎ ‎jest‎ ‎stały,‎ ‎dokładną‎ ‎datę Wyznacza‎ ‎biskup‎ ‎diecezji,‎ ‎a‎ ‎prasa‎ ‎katolicka‎ ‎podaje ją‎ ‎do‎ ‎publicznej‎ ‎wiadomości.‎ ‎Zjazd‎ ‎dziewcząt‎ ‎ka tolickich‎ ‎jest‎ ‎zwykle‎ ‎w‎ ‎maju,‎ ‎a‎ ‎zjazd‎ ‎mężów‎ ‎kato lickich‎ ‎w‎ ‎drugiej‎ ‎połowie‎ ‎czerwca,
Z‎ ‎szczególną‎ ‎okazałością‎ ‎obchodzi‎ ‎się‎ ‎uroczy stość‎ ‎św.‎ ‎Anny‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎26‎ ‎lipca.‎ ‎Z‎ ‎wszystkich‎ ‎o- kolicznyeh‎ ‎parafii‎ ‎przychodzą‎ ‎procesje‎ ‎pod‎ ‎przewod nictwem‎ ‎swych‎ ‎księży‎ ‎proboszczów.‎ ‎Dziatwa‎ ‎szkol na‎ ‎i‎ ‎młodzież‎ ‎zorganizowana‎ ‎idą‎ ‎w‎ ‎odświętnych;, iczęściowo‎ ‎w‎ ‎narodowych‎ ‎strojach,‎ ‎niosąc‎ ‎pięknie‎ ‎przy strojone‎ ‎feretrony,‎ ‎chorągwie‎ ‎i‎ ‎sztandary.‎ ‎W‎ ‎asy ście‎ ‎Najprzew.‎ ‎Ks,‎ ‎Biskupa‎ ‎i‎ ‎licznego‎ ‎duchowień stwa‎ ‎i‎ ‎przy‎ ‎dźwiękach‎ ‎muzyki‎ ‎przenosi‎ ‎się‎ ‎cudo wny‎ ‎obraz‎ ‎św.‎ ‎Anny‎ ‎z‎ ‎kościoła‎ ‎do‎ ‎Groty‎ ‎Lourdzkiej, gdzie‎ ‎Najprzewielebniejszy‎ ‎Ks.‎ ‎Biskup-‎ ‎odprawia‎ ‎uro czystą‎ ‎sumę‎ ‎i‎ ‎głosi‎ ‎kazanie. Prócz‎ ‎tych‎ ‎oficjalnych‎ ‎pielgrzymek‎ ‎odbywają‎ ‎się pielgrzymki‎ ‎mniejsze.‎ ‎Nieomal‎ ‎w‎ ‎każdą‎ ‎niedzielę,‎ ‎na wet‎ ‎w‎ ‎dni‎ ‎powszednie,‎ ‎widać‎ ‎tam‎ ‎pobożnych‎ ‎pąt ników‎ ‎w‎ ‎większych‎ ‎lub‎ ‎mniejszych‎ ‎grupach:‎ ‎to‎ ‎dzie ci‎ ‎szkolne‎ ‎pod‎ ‎przewodnictwem‎ ‎swych‎ ‎nauczycieli, to‎ ‎sodaliski‎ ‎z‎ ‎księdzem‎ ‎prezesem,‎ ‎to‎ ‎pracownicy‎ ‎ja kiejś‎ ‎większej‎ ‎firmy,‎ ‎to‎ ‎Win-centki‎ ‎lub‎ ‎Karytaski 4‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d‎1‎. Tercjarze‎ ‎św'.‎ ‎Franciszka‎ ‎mają‎ ‎osobną‎ ‎pielgrzym kę‎ ‎zawsze‎ ‎w‎ ‎drugie‎ ‎święto‎ ‎Zielonych‎ ‎Świąt.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

‎zakonników‎ ‎wymienia imiennie‎ ‎tylko‎ ‎dwóch:‎ ‎pierwszego‎ ‎przełożonego,‎ ‎a‎ ‎nie gwardiana‎ ‎—‎ ‎jak‎ ‎go‎ ‎tytułuje‎ ‎II‎ ‎129‎ ‎—‎ ‎o.‎ ‎Franciszka‎ ‎Ry- chłowskiego‎ ‎i‎ ‎ostatniego‎ ‎zmarłego‎ ‎w‎ ‎klasztorze‎ ‎zakonni ka‎ ‎o.‎ ‎Epifaniego‎ ‎Gomolskiego.‎ ‎A‎ ‎przecież‎ ‎byli‎ ‎wśród‎ ‎nich i‎ ‎ludzie‎ ‎wielkiej‎ ‎żarliwości‎ ‎apostolskiej‎ ‎i‎ ‎niespożytej‎ ‎wy trwałości‎ ‎obrońcy‎ ‎niezależności‎ ‎klasztoru,‎ ‎przecież‎ ‎im‎ ‎za wdzięczał‎ ‎Śląsk‎ ‎w‎ ‎XVIII‎ ‎w.‎ ‎utrzymanie‎ ‎nie‎ ‎tylko‎ ‎polsko ści,‎ ‎lecz‎ ‎także‎ ‎religijności‎ ‎pod‎ ‎rządami‎ ‎pruskimi,‎ ‎bo‎ ‎oni byli‎ ‎inicjatorami‎ ‎i‎ ‎gorliwymi‎ ‎współtwórcami‎ ‎dróg‎ ‎krzyżo wych‎ ‎w‎ ‎wielu‎ ‎miejscowościach‎ ‎śląskich,‎ ‎o‎ ‎czym‎ ‎chyba‎ ‎do statecznie‎ ‎mówiły‎ ‎wertowane‎ ‎przez‎ ‎Bonczyka‎ ‎kroniki. O.‎ ‎Reisch‎ ‎wyliczył‎ ‎65‎ ‎poświęceń‎ ‎dróg‎ ‎krzyżowych‎ ‎przez reformatów‎ ‎w‎ ‎latach‎ ‎od‎ ‎1748‎ ‎do‎ ‎1810,‎ ‎coraz‎ ‎częstszych w‎ ‎ostatnich‎ ‎czasach.‎ ‎Musiały‎ ‎się‎ ‎jeszcze‎ ‎gdzieś‎ ‎po‎ ‎domach tułać‎ ‎egzemplarze‎ ‎Nowej‎ ‎Jerozolimy‎ ‎o.‎ ‎Waxmańskiego lub‎ ‎Kazań‎ ‎o.‎ ‎Józefa‎ ‎Męcińskiego,‎ ‎tymczasem w‎ ‎poemacie‎ ‎Bonczyka‎ ‎głucho‎ ‎o‎ ‎nich‎ ‎tak‎ ‎samo‎ ‎jak‎ ‎o‎ ‎o. Stefanie‎ ‎Brzozowskim‎ ‎i‎ ‎całej‎ ‎jego‎ ‎apostolskiej‎ ‎działalności około‎ ‎szerzenia‎ ‎wstrzemięźliwości‎ ‎i‎ ‎III‎ ‎Zakonu‎ ‎św.‎ ‎Fran ciszka.‎ ‎Czy‎ ‎Bonczyk‎ ‎o‎ ‎nich‎ ‎nie‎ ‎wiedział,‎ ‎czy‎ ‎wiedzieć‎ ‎nie chciał?‎ ‎Do‎ ‎o.‎ ‎Brzozowskiego‎ ‎uprzedzić‎ ‎go‎ ‎mogli‎ ‎zarówno proboszcz‎ ‎leśnicki‎ ‎jak‎ ‎sami‎ ‎współcześni‎ ‎franciszkanie, którzy‎ ‎w‎ ‎dawnych‎ ‎tercjarzach‎ ‎przyjętych‎ ‎do‎ ‎III‎ ‎Zakonu niegdyś‎ ‎przez‎ ‎Brzozowskiego‎ ‎napotykali‎ ‎na‎ ‎opór,‎ ‎a‎ ‎pośre dnio‎ ‎może‎ ‎potwierdził‎ ‎te‎ ‎uprzedzenia‎ ‎wspomniany‎ ‎w‎ ‎III 449‎ ‎„Tyburcy,‎ ‎cnych‎ ‎Paulinów‎ ‎głowa"‎ ‎tj.‎ ‎o.‎ ‎Tyburcy‎ ‎Kne- za,‎ ‎autor‎ ‎życiorysu‎ ‎ks.‎ ‎Wojciecha‎ ‎Blaszyńskiego,‎ ‎mający żal‎ ‎do‎ ‎o.‎ ‎Stefana‎ ‎za‎ ‎kazanie‎ ‎pogrzebowe‎ ‎nad‎ ‎trumną‎ ‎Bla szyńskiego.‎ ‎Ów‎ ‎Kneza,‎ ‎Słowak‎ ‎z‎ ‎pochodzenia,‎ ‎dał‎ ‎prawdo podobnie‎ ‎Bonczykowi‎ ‎próbki‎ ‎języka‎ ‎słowackiego‎ ‎w‎ ‎III 372—374,‎ ‎o‎ ‎ile‎ ‎ich‎ ‎nie‎ ‎przywiózł‎ ‎z‎ ‎Trenczyna‎ ‎na‎ ‎Słowaczy- źnie.‎ ‎Te‎ ‎przemilczenia‎ ‎są‎ ‎tym‎ ‎dziwniejsze,‎ ‎że‎ ‎obok‎ ‎pauli na‎ ‎o.‎ ‎Tyburcego‎ ‎wspomniani‎ ‎są‎ ‎„księża‎ ‎reformaci‎ ‎z‎ ‎święte go‎ ‎Krakowa"‎ ‎i‎ ‎o.‎ ‎Florian,‎ ‎Wprawdzie‎ ‎gwardian‎ ‎o.‎ ‎Atanazy mówi‎ ‎z‎ ‎uszanowaniem‎ ‎o‎ ‎poprzednikach‎ ‎na‎ ‎Górze‎ ‎Chełm skiej‎ ‎i‎ ‎jakby‎ ‎utożsamia‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎nimi‎ ‎(nasz‎ ‎zakon‎ ‎I‎ ‎344,‎ ‎stali śmy‎ ‎się‎ ‎oświaty‎ ‎ojcowie‎ ‎i‎ ‎stróże‎ ‎I‎ ‎349,‎ ‎nasi‎ ‎I‎ ‎503),‎ ‎wpraw dzie‎ ‎sam‎ ‎Bonczyk‎ ‎potępia‎ ‎ks.‎ ‎Malornego,‎ ‎proboszcza‎ ‎le śnickiego‎ ‎podczas‎ ‎sekularyzacji‎ ‎w‎ ‎1810-11,‎ ‎za‎ ‎nieżyczliwe stanowisko‎ ‎wobec‎ ‎reformatów‎ ‎(II‎ ‎69—82),‎ ‎ale‎ ‎jakże‎ ‎ciepło
Klasztor‎ ‎i‎ ‎fara‎ ‎LVII mówi‎ ‎ustami‎ ‎ks.‎ ‎Grelicha‎ ‎o‎ ‎„kaznodziejach‎ ‎nagórnych", z‎ ‎których‎ ‎znowu‎ ‎mdło‎ ‎wychodzi‎ ‎—‎ ‎nie‎ ‎wiadomo,‎ ‎dlaczego —‎ ‎autor‎ ‎pieśni‎ ‎nabożnych‎ ‎Lisowski‎ ‎(„Ignacy,‎ ‎szlachcic‎ ‎de Liszawski'‎ ‎II‎ ‎212),‎ ‎podczas‎ ‎gdy‎ ‎„Nicko‎ ‎Kuba,‎ ‎przez‎ ‎lat czternaście‎ ‎Góry‎ ‎oczywista‎ ‎chluba"‎ ‎(II‎ ‎233—234)‎ ‎zyskał nadmierną‎ ‎pochwałę,‎ ‎choć‎ ‎udaremnił‎ ‎wcześniejsze‎ ‎przyby cie‎ ‎zakonników‎ ‎na‎ ‎Górę‎ ‎Chełmską. Nie‎ ‎przepomina‎ ‎Bonczyk‎ ‎i‎ ‎krótko- Franciszkanic‎ ‎trwałej‎ ‎gościny‎ ‎Alkantarynów •I‎ ‎,‎ ‎w‎ ‎1852‎ ‎r.,‎ ‎o‎ ‎której‎ ‎prowincjał‎ ‎fran- wes‎ ‎scy‎ ‎ciszkaóski‎ ‎o.‎ ‎Grzegorz‎ ‎Janknecht z‎ ‎niewielkim‎ ‎pisał‎ ‎uznaniem‎ ‎(Reisch, 1.‎ ‎c.‎ ‎str.‎ ‎356),‎ ‎zachował‎ ‎zaś‎ ‎najczulsze‎ ‎słowa‎ ‎dla‎ ‎franci szkanów‎ ‎westfalskich,‎ ‎którzy‎ ‎po‎ ‎dłuższych‎ ‎rokowaniach z‎ ‎biskupem‎ ‎Henrykiem‎ ‎Forsterem‎ ‎objęli‎ ‎wreszcie‎ ‎klasztor św.‎ ‎Anny‎ ‎w‎ ‎sierpniu‎ ‎1859‎ ‎r.,‎ ‎ale‎ ‎radość‎ ‎z‎ ‎ich‎ ‎przybycia‎ ‎za mącił‎ ‎nieco‎ ‎fakt,‎ ‎że‎ ‎o,‎ ‎Ambroży‎ ‎Dreimiller,‎ ‎początkowo przełożony,‎ ‎a‎ ‎od‎ ‎1861—1864‎ ‎gwardian‎ ‎konwentu,‎ ‎nie‎ ‎umiał po‎ ‎polsku.‎ ‎Bonczyk‎ ‎dał‎ ‎wyraz‎ ‎ubolewaniu‎ ‎nad‎ ‎tym‎ ‎w‎ ‎II 241—242.‎ ‎Za‎ ‎o.‎ ‎Ambrożym‎ ‎przybyli‎ ‎dalsi‎ ‎księża‎ ‎zakonni: o.‎ ‎Teobald‎ ‎Wentzki,‎ ‎rodowity‎ ‎wrocławianin,‎ ‎o.‎ ‎Wiktor Albers‎ ‎i‎ ‎wreszcie,‎ ‎gdy‎ ‎otwarto‎ ‎nowicjat‎ ‎w‎ ‎1860‎ ‎r.,‎ ‎pomno żyli‎ ‎liczbę‎ ‎zakonników‎ ‎dwaj‎ ‎księża‎ ‎świeccy,‎ ‎mówiący‎ ‎po polsku:‎ ‎Józef‎ ‎Kleinwachter,‎ ‎subregens‎ ‎alumnatu‎ ‎we‎ ‎Wro cławiu,‎ ‎w‎ ‎zakonie‎ ‎o.‎ ‎Atanazy‎ ‎i‎ ‎Edward‎ ‎Schneider,‎ ‎wikary z‎ ‎Piekar,‎ ‎w‎ ‎zakonie‎ ‎o.‎ ‎Władysław,‎ ‎znany‎ ‎później‎ ‎szeroko na‎ ‎Śląsku,‎ ‎gdy‎ ‎przebywając‎ ‎w‎ ‎Ziemi‎ ‎św.,‎ ‎rozsyłał‎ ‎stamtąd Ślązakom‎ ‎wszelkiego‎ ‎rodzaju‎ ‎relikwie‎ ‎i‎ ‎pamiątki.‎ ‎Gdy 10‎ ‎maja‎ ‎1864‎ ‎r,‎ ‎o.‎ ‎Ambroży‎ ‎został‎ ‎przeniesiony‎ ‎do‎ ‎West falii,‎ ‎objął‎ ‎rządy‎ ‎w‎ ‎klasztorze‎ ‎jako‎ ‎gwardian‎ ‎o.‎ ‎Atanazy i‎ ‎sprawował‎ ‎je‎ ‎aż‎ ‎do‎ ‎21‎ ‎lipca‎ ‎1872‎ ‎r.,‎ ‎wikarym‎ ‎zaś‎ ‎nazna czono‎ ‎o.‎ ‎Teobalda.‎ ‎To‎ ‎ośmioletnie‎ ‎gwardiaństwo‎ ‎o.‎ ‎Atana zego‎ ‎utkwiło‎ ‎w‎ ‎pamięci‎ ‎Bonczyka‎ ‎i‎ ‎uwieczniło‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎poe macie,‎ ‎jakkolwiek‎ ‎od‎ ‎r.‎ ‎1872‎ ‎aż‎ ‎do‎ ‎wygnania‎ ‎franciszka nów‎ ‎w‎ ‎1875‎ ‎r.‎ ‎gwardianem‎ ‎był‎ ‎już‎ ‎o.‎ ‎Osmund‎ ‎Laumann. Na‎ ‎tę‎ ‎pamięć‎ ‎gwardiaństwa‎ ‎o.‎ ‎Atanazego‎ ‎wpłynęły‎ ‎zape wne‎ ‎i‎ ‎osobiste‎ ‎jego‎ ‎zalety,‎ ‎ale‎ ‎niemniej‎ ‎i‎ ‎ta‎ ‎okoliczność, że‎ ‎powróciwszy‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1881,‎ ‎znowu‎ ‎był‎ ‎przełożonym‎ ‎urzędo wo‎ ‎nieuznanego‎ ‎konwentu,‎ ‎a‎ ‎Bonczyk‎ ‎nie‎ ‎czynił‎ ‎różnicy w‎ ‎subtelnym‎ ‎stopniowaniu‎ ‎tytułu‎ ‎władzy,‎ ‎po‎ ‎prostu‎ ‎był‎ ‎to

[madohora]

Dronia,‎ ‎to‎ ‎wypadałoby‎ ‎nam‎ ‎dodać‎ ‎do‎ ‎7‎ ‎poprzednich‎ ‎je szcze‎ ‎38‎ ‎dalszych‎ ‎osób.‎ ‎To‎ ‎zaś,‎ ‎gdyby‎ ‎nawet‎ ‎stali,‎ ‎jak chce‎ ‎Bonczyk‎ ‎(„Goście‎ ‎więc‎ ‎zamiast‎ ‎siadać‎ ‎jakby‎ ‎za‎ ‎roz kazem‎ ‎stanęli"‎ ‎II‎ ‎105—106),‎ ‎spowodowałoby‎ ‎tłok,‎ ‎którego nie‎ ‎było,‎ ‎skoro‎ ‎Grelich‎ ‎„wolnym‎ ‎krokiem‎ ‎izbę‎ ‎mierząc, słuchał"‎ ‎(II‎ ‎245)‎ ‎i‎ ‎skoro‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎właśnie‎ ‎niezbyt‎ ‎obszernym pokoju‎ ‎gospodyni‎ ‎nakryła‎ ‎stół‎ ‎do‎ ‎kawy.‎ ‎Na‎ ‎to,‎ ‎że‎ ‎u‎ ‎ks. Grelicha‎ ‎nie‎ ‎było‎ ‎zbyt‎ ‎wielu‎ ‎gości,‎ ‎wskazuje‎ ‎pośrednio fakt,‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎rozmowie‎ ‎nie‎ ‎zabiera‎ ‎głosu‎ ‎ani‎ ‎Lubecki,‎ ‎ani Stabik‎ ‎ani‎ ‎Engel‎ ‎ani‎ ‎Michalski,‎ ‎fakt‎ ‎niewytłumaczalny, gdyby‎ ‎byli‎ ‎na‎ ‎farze.‎ ‎Poza‎ ‎tym‎ ‎jest‎ ‎to‎ ‎niedziela,‎ ‎w‎ ‎którą‎ ‎nie wszyscy‎ ‎mogli‎ ‎przyjechać‎ ‎i‎ ‎większość‎ ‎zapewne‎ ‎przybyła w‎ ‎poniedziałek.‎ ‎W‎ ‎świetle‎ ‎tych‎ ‎rozważań‎ ‎maleje‎ ‎znaczenie ks,‎ ‎Grelicha‎ ‎wśród‎ ‎postaci,‎ ‎występujących‎ ‎w‎ ‎Górze‎ ‎Chełm skiej‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎należy‎ ‎do‎ ‎jego‎ ‎wypowiedzeń‎ ‎przywiązywać‎ ‎tej wagi‎ ‎jak‎ ‎do‎ ‎słów‎ ‎o.‎ ‎Atanazego,‎ ‎Za‎ ‎gościnę‎ ‎u‎ ‎niego‎ ‎wypła cił‎ ‎mu‎ ‎się‎ ‎Bonczyk‎ ‎szczodrze,‎ ‎kładąc‎ ‎mu‎ ‎w‎ ‎usta‎ ‎objaśnie nie‎ ‎obrazów‎ ‎„ojczyzny‎ ‎filarów",‎ ‎obdarzając‎ ‎go‎ ‎biblioteką „pismy‎ ‎polskich‎ ‎geniuszów‎ ‎do‎ ‎spodu‎ ‎zapchaną"‎ ‎i‎ ‎wypeł niając‎ ‎jego‎ ‎opowiadaniami‎ ‎znaczną‎ ‎część‎ ‎pieśni‎ ‎drugiej. Charakterystyczną‎ ‎rzeczą‎ ‎jest,‎ ‎że‎ ‎żaden‎ ‎z‎ ‎wymienionych imiennie‎ ‎gości‎ ‎ks.‎ ‎Grelicha‎ ‎na‎ ‎równi‎ ‎z‎ ‎nim‎ ‎i‎ ‎Riemlem‎ ‎nie występuje‎ ‎już‎ ‎w‎ ‎dalszych‎ ‎pieśniach. ......‎ ‎Jeżeli‎ ‎o‎ ‎tym‎ ‎występie‎ ‎ks.‎ ‎Grelicha Wybitniejsi‎ ‎można‎ ‎by‎ ‎mówić‎ ‎jako‎ ‎o‎ ‎pewnego‎ ‎ro- kaznodzieje‎ ‎dzaju‎ ‎aristei,‎ ‎to‎ ‎z‎ ‎mniejszą‎ ‎już‎ ‎słusz nością‎ ‎dałoby‎ ‎się‎ ‎tak‎ ‎nazwać‎ ‎obszerniejsze‎ ‎wzmianki‎ ‎o‎ ‎in nych‎ ‎księżach‎ ‎śląskich,‎ ‎niezbyt‎ ‎zresztą‎ ‎liczne.‎ ‎Najprędzej jeszcze‎ ‎zasługuje‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎miano‎ ‎ustęp‎ ‎V‎ ‎405—450‎ ‎poświę cony‎ ‎Antoniemu‎ ‎Stabikowi,‎ ‎który‎ ‎już‎ ‎poprzednio‎ ‎w‎ ‎obra zach‎ ‎„ojczyzny‎ ‎filarów"‎ ‎(II‎ ‎288—292)‎ ‎zdobył‎ ‎sobie‎ ‎bodaj najobszerniejszą‎ ‎i‎ ‎najserdeczniejszą‎ ‎ze‎ ‎wszystkich‎ ‎ocenę, z‎ ‎którą‎ ‎w‎ ‎zawody‎ ‎mogłaby‎ ‎iść‎ ‎tylko‎ ‎wzmianka‎ ‎o‎ ‎ks.‎ ‎Janie Studzińskim‎ ‎i‎ ‎ks.‎ ‎Wątróbce,‎ ‎bo‎ ‎już‎ ‎nikłejsze‎ ‎są‎ ‎charaktery styki‎ ‎Juliusza‎ ‎Ligonia‎ ‎i‎ ‎Karola‎ ‎Miarki.‎ ‎Niewątpliwie‎ ‎ks. Stabik‎ ‎jako‎ ‎nestor‎ ‎duchowieństwa‎ ‎śląskiego,‎ ‎częsty‎ ‎bywa lec‎ ‎i‎ ‎przyjaciel‎ ‎klasztoru‎ ‎św.‎ ‎Anny,‎ ‎musiał‎ ‎w‎ ‎poemacie otrzymać‎ ‎poczesne‎ ‎miejsce,‎ ‎jako‎ ‎zaś‎ ‎bliski‎ ‎sąsiad‎ ‎Byto mia,‎ ‎bo‎ ‎od‎ ‎lat‎ ‎siedzący‎ ‎na‎ ‎probostwie‎ ‎w‎ ‎Michałkowicach, był‎ ‎dobrze‎ ‎znany‎ ‎Bonczykowi.‎ ‎Charakterystyka‎ ‎jego‎ ‎jest
Klasztor‎ ‎i‎ ‎fara‎ ‎LXI1I realistyczna,‎ ‎wolna‎ ‎od‎ ‎dodatków‎ ‎idealizujących,‎ ‎których poeta‎ ‎użył‎ ‎przy‎ ‎Grelichu;‎ ‎występują‎ ‎w‎ ‎niej‎ ‎i‎ ‎chęć‎ ‎szerzenia oświaty‎ ‎wśród‎ ‎ludu‎ ‎i‎ ‎lojalność‎ ‎wobec‎ ‎władzy‎ ‎świeckiej, a‎ ‎nawet‎ ‎pojmowanie‎ ‎swego‎ ‎obowiązku‎ ‎kapłańskiego‎ ‎jako służby‎ ‎dla‎ ‎króla‎ ‎(„Król‎ ‎od‎ ‎Boga,‎ ‎więc‎ ‎jego‎ ‎stać‎ ‎się‎ ‎musi wóla”‎ ‎V‎ ‎436). Nie‎ ‎wiadomo,‎ ‎czy‎ ‎na‎ ‎pochwałę‎ ‎czy‎ ‎na‎ ‎krytykę‎ ‎za krawa‎ ‎krótsza‎ ‎charakterystyka‎ ‎ks.‎ ‎Michalskiego,‎ ‎znanego proboszcza‎ ‎z‎ ‎Lipin‎ ‎(IV‎ ‎135—145),‎ ‎dzięki‎ ‎któremu‎ ‎zacho wał‎ ‎nam‎ ‎Bonczyk‎ ‎takie‎ ‎powiedzenia‎ ‎z‎ ‎gwary‎ ‎śląskiej,‎ ‎jak spopularyzowane‎ ‎po‎ ‎dziś‎ ‎dzień:‎ ‎chachar‎ ‎i‎ ‎kocyn- d‎ ‎e‎ ‎r,‎ ‎oraz‎ ‎wyszły‎ ‎prędko‎ ‎z‎ ‎obiegu:‎ ‎prezmut.‎ ‎Widocznie jednak‎ ‎nie‎ ‎chciał‎ ‎poeta‎ ‎robić‎ ‎przykrości‎ ‎konfratrowi‎ ‎przy taczaniem‎ ‎dalszych‎ ‎soczystości‎ ‎retoryki‎ ‎lipińskiej‎ ‎i‎ ‎zado wolił‎ ‎się‎ ‎określeniem,‎ ‎że‎ ‎dano‎ ‎ludowi,‎ ‎„co‎ ‎na‎ ‎dziś‎ ‎najlep szego‎ ‎dla‎ ‎pątników‎ ‎mają",‎ ‎że‎ ‎Michalski‎ ‎był‎ ‎jako‎ ‎chrzan, który‎ ‎przed‎ ‎skosztowaniem‎ ‎wilży‎ ‎oczy‎ ‎i‎ ‎że‎ ‎lud‎ ‎płakał „szczerzej‎ ‎jeszcze‎ ‎i‎ ‎głośniej,‎ ‎gdy‎ ‎ksiądz‎ ‎jeździł‎ ‎na‎ ‎nim”. Dopiero‎ ‎zestawienie‎ ‎z‎ ‎opisem‎ ‎wrażenia,‎ ‎jakie‎ ‎wywołało kazanie‎ ‎Stabika,‎ ‎pozwala‎ ‎ocenić‎ ‎należycie,‎ ‎co‎ ‎Bonczyk mniemał‎ ‎o‎ ‎Michalskim. Streszczenie‎ ‎kazania‎ ‎ks.‎ ‎Engla‎ ‎(V‎ ‎519—536)‎ ‎składa piękny‎ ‎hołd‎ ‎temu‎ ‎najśmielszemu‎ ‎z‎ ‎centrowych‎ ‎bojowników 0‎ ‎prawa‎ ‎języka‎ ‎polskiego.‎ ‎Mniejsze‎ ‎już‎ ‎wzmianki‎ ‎dostały się‎ ‎dwom‎ ‎innym‎ ‎kaznodziejom:‎ ‎ks.‎ ‎Sobocie‎ ‎(IV‎ ‎119—124) 1‎ ‎ks.‎ ‎Leopoldowi‎ ‎Markefce,‎ ‎lubującemu‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎długich‎ ‎kaza niach‎ ‎(IV‎ ‎79—80).‎ ‎Z‎ ‎innych‎ ‎kilkudziesięciu‎ ‎księży‎ ‎przykuł uwagę‎ ‎poety‎ ‎drugi‎ ‎jeszcze‎ ‎starzec‎ ‎ks.‎ ‎Dronia‎ ‎z‎ ‎Sławięcic, nadsłuchujący‎ ‎w‎ ‎ciszy‎ ‎nocnej,‎ ‎jak‎ ‎reformaci‎ ‎modłami‎ ‎i‎ ‎bi czowaniem‎ ‎się‎ ‎święcą‎ ‎Podwyższenie‎ ‎Krzyża‎ ‎(IV‎ ‎232—251) i‎ ‎na‎ ‎krótką‎ ‎chwilę‎ ‎ks.‎ ‎Zeflik‎ ‎(Józef)‎ ‎Sobel‎ ‎„choć‎ ‎młody, w‎ ‎doświadczeniach‎ ‎stary,‎ ‎boć‎ ‎w‎ ‎szkole‎ ‎Komisarza”‎ ‎(V 399—401).‎ ‎Ta‎ ‎wzmianka‎ ‎jest‎ ‎ciekawa‎ ‎nie‎ ‎tyle‎ ‎ze‎ ‎względu na‎ ‎ks.‎ ‎Sobla,‎ ‎ile‎ ‎na‎ ‎owego‎ ‎Komisarza‎ ‎biskupiego,‎ ‎w‎ ‎które go‎ ‎szkole‎ ‎stał‎ ‎się‎ ‎starym‎ ‎w‎ ‎doświadczeniach‎ ‎przede‎ ‎wszyst kim‎ ‎sam‎ ‎Bonczyk.‎ ‎Zaprawdę,‎ ‎zagadkę‎ ‎stanowi‎ ‎przemilcze- nie‎ ‎jego‎ ‎nazwiska‎ ‎i‎ ‎brak‎ ‎jego‎ ‎nie‎ ‎tylko‎ ‎we‎ ‎wspomnieniach pątniczych‎ ‎z‎ ‎roku‎ ‎rzekomo‎ ‎1875,‎ ‎lecz‎ ‎także‎ ‎w‎ ‎obrazach‎ ‎fi larów‎ ‎ojczyzny‎ ‎ks.‎ ‎Bernarda‎ ‎Purkopa,‎ ‎następcy‎ ‎Ficka w‎ ‎Piekarach.‎ ‎Nie‎ ‎tłumaczy‎ ‎nam‎ ‎tego‎ ‎śmierć‎ ‎Purkopa‎

[madohora]

Iż,‎ ‎orząc‎ ‎ziemię‎ ‎chudą,‎ ‎krwawym‎ ‎potem‎ ‎płyną: By‎ ‎cię‎ ‎Bóg‎ ‎nie‎ ‎był‎ ‎zasiał‎ ‎na‎ ‎odwiecznej‎ ‎skale, 20‎ ‎Skąd‎ ‎patrzysz‎ ‎w‎ ‎północ‎ ‎dumno,‎ ‎a‎ ‎na‎ ‎wschód‎ ‎wspa niale, Stałby‎ ‎tam‎ ‎jednak‎ ‎kopiec,‎ ‎lecz‎ ‎z‎ ‎kurzu‎ ‎usuty, Z‎ ‎kurzu‎ ‎rąk‎ ‎pracowitych,‎ ‎sklejon‎ ‎łzą‎ ‎pokuty; Boć‎ ‎od‎ ‎stóp‎ ‎Jasnej‎ ‎Góry‎ ‎i‎ ‎od‎ ‎Warty‎ ‎brzegów, Od‎ ‎Tatru,‎ ‎Gór‎ ‎Karpackich‎ ‎śnieżystych‎ ‎szeregów 25‎ ‎Aż‎ ‎do‎ ‎grzbietu‎ ‎Olbrzymów‎ ‎odzianych‎ ‎chmurami, Słowian‎ ‎krew,‎ ‎rzymska‎ ‎wiara‎ ‎stokroć‎ ‎tysiącami Zadąża‎ ‎ku‎ ‎twym‎ ‎progom‎ ‎już‎ ‎tak‎ ‎mnogie‎ ‎wieki, Twej‎ ‎przed‎ ‎wrogiem‎ ‎krwi,‎ ‎wiary,‎ ‎szukając‎ ‎opieki. Tu‎ ‎ma‎ ‎Śląsk‎ ‎swoję‎ ‎Wandę,‎ ‎tu‎ ‎swój‎ ‎Wawel‎ ‎święty; 30‎ ‎A‎ ‎choć‎ ‎w‎ ‎boju‎ ‎żelazny,‎ ‎choć‎ ‎w‎ ‎trudach‎ ‎niezgięty, Tu‎ ‎kornie‎ ‎bije‎ ‎czołem,‎ ‎pomny,‎ ‎że‎ ‎pokorze I‎ ‎szczerej‎ ‎skrusze‎ ‎Bóg‎ ‎sam‎ ‎oprzeć‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎może. Póki‎ ‎step‎ ‎ukraiński‎ ‎rzewne‎ ‎dumki‎ ‎stroi, Póki‎ ‎się‎ ‎wolnej‎ ‎Polski‎ ‎car‎ ‎moskiewski‎ ‎boi, 35‎ ‎Póki‎ ‎Wisła‎ ‎dziewicza‎ ‎do‎ ‎Bałtyku‎ ‎łona Spieszy,‎ ‎mężnego‎ ‎ludu‎ ‎wdzięcznością‎ ‎pieszczona, Póki‎ ‎Królowa‎ ‎Polski‎ ‎z‎ ‎Ostrobramskiej‎ ‎wieży Litwie,‎ ‎a‎ ‎Jasna‎ ‎Góra‎ ‎Lachom‎ ‎w‎ ‎pomoc‎ ‎bieży: Dotąd‎ ‎też‎ ‎Święta‎ ‎Anna‎ ‎z‎ ‎Chełmskiej‎ ‎Góry‎ ‎szczytu 40‎ ‎Śląsku‎ ‎pobłogosławi‎ ‎i‎ ‎błogiego‎ ‎bytu Będzie‎ ‎mu‎ ‎upewnieniem!‎ ‎Skoro‎ ‎zaś‎ ‎te‎ ‎skały Stałe‎ ‎jak‎ ‎stal‎ ‎i‎ ‎szare‎ ‎(boć‎ ‎świat‎ ‎ten‎ ‎niestały) Runęłyby‎ ‎w‎ ‎przepaści,‎ ‎alboby‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎inne Przeniosły‎ ‎równie‎ ‎kraju,‎ ‎wdzięczniejsze,‎ ‎gościnne, 45‎ ‎Już‎ ‎też‎ ‎koniec‎ ‎nastanie‎ ‎tej‎ ‎tu‎ ‎doczesności: Tedy‎ ‎dopiero‎ ‎umrze‎ ‎w‎ ‎męskiej‎ ‎dojrzałości Plemię‎ ‎Piastów,‎ ‎Jagiełłów,‎ ‎lecz‎ ‎w‎ ‎niebianów‎ ‎rzędzie Z‎ ‎palmą‎ ‎między‎ ‎pierwszymi‎ ‎na‎ ‎wieki‎ ‎zasiędzie.

[madohora]

Monstrancyja,‎ ‎kielichy‎ ‎suto‎ ‎pozłacane, Cyboryum‎ ‎ze‎ ‎srebra‎ ‎olbrzymiej‎ ‎wielkości, 110‎ ‎Na‎ ‎złotym‎ ‎bandelarzu‎ ‎przez‎ ‎tłumy‎ ‎ludności Noszone,‎ ‎głośno‎ ‎śpiewa‎ ‎o‎ ‎mnóstwach‎ ‎spowiedzi. Inne‎ ‎znowu‎ ‎naczenia‎ ‎ceniane‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎miedzi, Czyściuteńkie,‎ ‎po‎ ‎listwach‎ ‎chędogiej‎ ‎framugi Niecierpliwie‎ ‎czekają‎ ‎na‎ ‎boże‎ ‎usługi. 115‎ ‎Z‎ ‎wszystkiego‎ ‎ucieszony,‎ ‎więc‎ ‎wesołej‎ ‎twarzy, Co‎ ‎to‎ ‎we‎ ‎świecie‎ ‎żyje,‎ ‎a‎ ‎o‎ ‎niebie‎ ‎marzy, Mówi‎ ‎Ojciec‎ ‎Gwardyjan:‎ ‎,,Bóg‎ ‎ci‎ ‎zapłać,‎ ‎bracie! Ale‎ ‎prócz‎ ‎zakrystyi‎ ‎czeka‎ ‎jeszcze‎ ‎na‎ ‎cię Rajski‎ ‎Dwór‎ ‎i‎ ‎Krzyż‎ ‎Święty,‎ ‎i‎ ‎Upadek Trzeci. 120‎ ‎Czyń‎ ‎co‎ ‎możesz‎ ‎dla‎ ‎dobrych‎ ‎Świętej‎ ‎Anny‎ ‎dzieci, Bo‎ ‎ich‎ ‎mnóstwo‎ ‎przybędzie!‎ ‎Gdzież‎ ‎się‎ ‎podziać‎ ‎mają Z‎ ‎duchownymi‎ ‎potrzeby?‎ ‎W‎ ‎domu‎ ‎unikają Księdza‎ ‎nie‎ ‎mającego‎ ‎od‎ ‎Boga‎ ‎urzędu, Tylko‎ ‎sam‎ ‎się‎ ‎narzucił.‎ ‎Ze‎ ‎słusznego‎ ‎względu 125‎ ‎Na‎ ‎te‎ ‎trzody‎ ‎sierotki‎ ‎może‎ ‎ze‎ ‎czterdziestu Księży‎ ‎zdąży‎ ‎na‎ ‎pomoc.‎ ‎Dla‎ ‎słuchalnic‎ ‎jest‎ ‎tu W‎ ‎Rajskim‎ ‎Dworze‎ ‎wy‎ ‎godnie:‎ ‎słońce,‎ ‎deszcz nie‎ ‎szkodzi, Pojednawszy‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎Bogiem,‎ ‎tłum‎ ‎ludu‎ ‎odchodzi Bez‎ ‎przeszkody,‎ ‎a‎ ‎modły‎ ‎i‎ ‎prześliczne‎ ‎pienie 130‎ ‎Pątników‎ ‎żywi‎ ‎święte‎ ‎kapłanów‎ ‎natchnienie. W‎ ‎Rajskim‎ ‎Dworze‎ ‎więc‎ ‎krzeseł‎ ‎dwadzieścia postawisz, Kilkanaście‎ ‎po‎ ‎gankach‎ ‎klasztoru,‎ ‎objawisz Spowiednikom‎ ‎godziny‎ ‎rekreacyj,‎ ‎słowem: Bądź‎ ‎dla‎ ‎wszystkich‎ ‎ze‎ ‎wszystkim‎ ‎twej‎ ‎służby‎ ‎go towym! 135‎ ‎Wiem,‎ ‎że‎ ‎mnogie‎ ‎twe‎ ‎prace,‎ ‎to‎ ‎je‎ ‎niech‎ ‎osłodzi Że‎ ‎hojnie‎ ‎święta‎ ‎Anna‎ ‎w‎ ‎niebie‎ ‎wynagrodzi!"

[madohora]

Został‎ ‎gospodarz‎ ‎Józef;‎ ‎ku‎ ‎nimu‎ ‎zwrócony 200‎ ‎Westchnął‎ ‎Ojciec‎ ‎Gwardyjan‎ ‎i‎ ‎rzekł‎ ‎rozczulony: ,,Cóż‎ ‎damy‎ ‎ludkom‎ ‎naszym?‎ ‎O,‎ ‎te‎ ‎drogie‎ ‎trzody, Niemające‎ ‎w‎ ‎podróży‎ ‎najmniejszej‎ ‎wygody! Kiedy‎ ‎przyjdą‎ ‎strapione‎ ‎niespaniem‎ ‎i‎ ‎postem, Każdy‎ ‎nimi‎ ‎pogardza‎ ‎jako‎ ‎ludkiem‎ ‎prostym. 205‎ ‎Mężne‎ ‎wiary‎ ‎rycerstwo,‎ ‎ty‎ ‎w‎ ‎duchu‎ ‎dojrzałe, Choć‎ ‎na‎ ‎zewnątrz‎ ‎poślednie,‎ ‎lecz‎ ‎w‎ ‎sercu‎ ‎wspaniałe, Ciebie‎ ‎Bóg‎ ‎sam‎ ‎ugości.‎ ‎Kto‎ ‎Ciebie‎ ‎urazi, Splami‎ ‎swoje‎ ‎urzędy,‎ ‎imię‎ ‎swoje‎ ‎skazi! Gospodarzu‎ ‎Józefie,‎ ‎studnia,‎ ‎w‎ ‎jakimż‎ ‎stanie?‎ ‎—" 210‎ ‎„W‎ ‎dobrym”,‎ ‎—‎ ‎rzecze‎ ‎brat‎ ‎Józef,‎ ‎—‎ ‎,,ale‎ ‎obracanie Wału‎ ‎bardzo‎ ‎powolne,‎ ‎Z‎ ‎takiej‎ ‎głębokości Wodę‎ ‎czerpać‎ ‎wiadrami,‎ ‎ile‎ ‎to‎ ‎trudności, Stąd‎ ‎poznać,‎ ‎że‎ ‎sam‎ ‎łańcuch‎ ‎pięć‎ ‎centnarów‎ ‎waży! Choćby‎ ‎tak‎ ‎obracano,‎ ‎aż‎ ‎korba‎ ‎dłoń‎ ‎parzy, 215‎ ‎Za‎ ‎kwadrans‎ ‎nie‎ ‎wyciągniesz‎ ‎jak‎ ‎dwie‎ ‎konwie‎ ‎wody, Jakoż‎ ‎tylu‎ ‎tysiącom‎ ‎dostarczyć‎ ‎ochłody?”‎ ‎— „Józefie,‎ ‎ilekolwiek‎ ‎w‎ ‎klasztorze‎ ‎jest‎ ‎kadzi, Beczek,‎ ‎zberów‎ ‎i‎ ‎koryt,‎ ‎—‎ ‎ludzie‎ ‎będą‎ ‎radzi, Widząc‎ ‎je‎ ‎zawsze‎ ‎pełne,‎ ‎—‎ ‎wodą‎ ‎ponalewaj; 220‎ ‎Zwykłych‎ ‎twych‎ ‎pomocników‎ ‎jeszcze‎ ‎dziś‎ ‎powzywaj, Niechby‎ ‎jedni‎ ‎po‎ ‎drugich‎ ‎ciągli‎ ‎dniem‎ ‎i‎ ‎nocą, Lejąc‎ ‎w‎ ‎kadzie‎ ‎rynnami;‎ ‎za‎ ‎boską‎ ‎pomocą Podołają‎ ‎zadaniu.‎ ‎Wszystkie‎ ‎zaś‎ ‎trawniki, Ganki‎ ‎i‎ ‎korytarze‎ ‎i‎ ‎wszelkie‎ ‎kąciki 225‎ ‎Powymiatać,‎ ‎wyczyścić,‎ ‎aby‎ ‎boskie‎ ‎trzody Choć‎ ‎w‎ ‎krótkim‎ ‎nocnym‎ ‎spaniu‎ ‎miały‎ ‎coś‎ ‎wygody. Użyj‎ ‎bracie‎ ‎do‎ ‎dzieła‎ ‎twego‎ ‎rąk‎ ‎i‎ ‎głowy, A‎ ‎bądź,‎ ‎jak‎ ‎brat‎ ‎Aleksy‎ ‎z‎ ‎wszystkim‎ ‎wczas‎ ‎gotowy!” Tu‎ ‎milczał‎ ‎Atanazy,‎ ‎lecz‎ ‎po‎ ‎chwili‎ ‎nowy 230‎ ‎Wychylił‎ ‎się‎ ‎interes‎ ‎ze‎ ‎stroskanej‎ ‎głowy:

[madohora]

‎Wstęga,‎ ‎nad‎ ‎nią‎ ‎się‎ ‎wznosi‎ ‎druga‎ ‎wstęga‎ ‎mglista, Wszystko‎ ‎wabi‎ ‎i‎ ‎woła‎ ‎Ojca‎ ‎Gwardyjana, By‎ ‎pamiętał‎ ‎o‎ ‎ziemi.‎ ‎Ale‎ ‎dusza‎ ‎zlana Z‎ ‎tajemnicy‎ ‎wyższymi,‎ ‎ku‎ ‎niebu‎ ‎się‎ ‎wzbija, Myśli,‎ ‎duma.‎ ‎Tu‎ ‎nad‎ ‎nim‎ ‎dziwnie‎ ‎się‎ ‎uwija 295‎ ‎Liczne‎ ‎stado‎ ‎bocianów‎ ‎w‎ ‎porządku‎ ‎wieczystym‎ ‎— Naprzód‎ ‎jeden,‎ ‎dwaj‎ ‎za‎ ‎nim,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎trójkącie‎ ‎gęstym Procesyja‎ ‎cudowna!‎ ‎Nad‎ ‎samym‎ ‎klasztorem Odmieniły‎ ‎porządek;‎ ‎przewodnika‎ ‎wzorem Zwinęły‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎krążące‎ ‎na‎ ‎kształt‎ ‎gniazda‎ ‎koło 300‎ ‎I‎ ‎znów‎ ‎się‎ ‎rozwinęły,‎ ‎leciały‎ ‎wesoło Gdzieś‎ ‎w‎ ‎dal,‎ ‎ku‎ ‎południowi‎ ‎—‎ ‎leciały‎ ‎wesoło... Dziwno‎ ‎Atanazymu‎ ‎w‎ ‎duszy‎ ‎się‎ ‎zrobiło: Czoło,‎ ‎dotąd‎ ‎posępne,‎ ‎się‎ ‎rozpogodziło, Westchnął:‎ ‎„Idźcie!‎ ‎Wrócicie‎ ‎w‎ ‎ulubione‎ ‎gniazda! 305‎ ‎Błogowrogą‎ ‎niech‎ ‎będzie‎ ‎nam‎ ‎ta‎ ‎wasza‎ ‎jazda, Was‎ ‎ten‎ ‎sam‎ ‎Bóg‎ ‎prowadzi!"‎ ‎—‎ ‎Przeżegnał‎ ‎bociany I‎ ‎wrócił‎ ‎do‎ ‎klasztoru‎ ‎jakby‎ ‎na‎ ‎znak‎ ‎dany. Po‎ ‎chłodnych‎ ‎domu‎ ‎gankach‎ ‎używał‎ ‎swobody Ksiądz‎ ‎wikary‎ ‎Teobald‎ ‎niestary,‎ ‎niemłody, 310‎ ‎Pochyły,‎ ‎zawsze‎ ‎kwaśny,‎ ‎dziś‎ ‎zaś‎ ‎wyjątkowo Ilekroć‎ ‎mija‎ ‎okno,‎ ‎mile,‎ ‎nie‎ ‎surowo W‎ ‎świat‎ ‎poziera.‎ ‎Zoczywszy‎ ‎Ojca‎ ‎Gwardyjana, Tak‎ ‎przemawia‎ ‎twarz‎ ‎jego‎ ‎w‎ ‎słodkości‎ ‎ubrana:
315‎ ‎Matka‎ ‎Anna‎ ‎pątników‎ ‎do‎ ‎siebie‎ ‎zaprasza, Bo‎ ‎właśnie‎ ‎dzisiaj‎ ‎rano‎ ‎puszczają‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎drogę. Ojcze,‎ ‎ja‎ ‎tego‎ ‎objąć‎ ‎rozumem‎ ‎nie‎ ‎mogę, Co‎ ‎to‎ ‎rząd‎ ‎myśli‎ ‎zyskać‎ ‎przez‎ ‎swoje‎ ‎ukazy?" „Tak‎ ‎ci‎ ‎to‎ ‎i‎ ‎ja‎ ‎myślę",‎ ‎—‎ ‎odrzekł‎ ‎Atanazy,‎ ‎— 320‎ ‎„Ten‎ ‎porządek‎ ‎ubliża‎ ‎powadze‎ ‎zwierzchności, Lud‎ ‎rozjątrza,‎ ‎narobi‎ ‎nieszczęsnych‎ ‎przykrości,
„Co‎ ‎za‎ ‎prześliczny‎ ‎wieczór!‎ ‎Widocznie‎ ‎nim nasza

[madohora]

Lecz,‎ ‎chwała‎ ‎świętej‎ ‎Annie,‎ ‎kilka‎ ‎latek‎ ‎potem Pocieszyliśmy‎ ‎górę‎ ‎spokojnym‎ ‎powrotem." To‎ ‎rzekłszy,‎ ‎milczą‎ ‎usta,‎ ‎ale‎ ‎myśl‎ ‎i‎ ‎ręka, 355‎ ‎Jak‎ ‎zwyczaj,‎ ‎szuka‎ ‎krzyża,‎ ‎co‎ ‎z‎ ‎różańcem‎ ‎brzęka, Długo‎ ‎wisząc‎ ‎u‎ ‎boku,‎ ‎to‎ ‎broń‎ ‎zakonnika, Jej‎ ‎się‎ ‎ciągle‎ ‎trzymając,‎ ‎zbija‎ ‎przeciwnika. Tej‎ ‎się‎ ‎chwycił‎ ‎Gwardyjan,‎ ‎spostrzegłszy,‎ ‎że‎ ‎bieży Ojciec‎ ‎Bonawentura,‎ ‎instruktor‎ ‎młodzieży, 360‎ ‎W‎ ‎południe‎ ‎powziął‎ ‎wieść‎ ‎od‎ ‎Ojca‎ ‎Gwardyjana Żeinstante‎ ‎momento‎ ‎ma‎ ‎być‎ ‎rozwiązana Szkoła‎ ‎łacińska,‎ ‎którą‎ ‎on‎ ‎spłodził‎ ‎w‎ ‎boleści, Lecz‎ ‎w‎ ‎uczniach‎ ‎widząc‎ ‎przyszłych‎ ‎współzakon- nych,‎ ‎pieści. ,,I‎ ‎cóż,‎ ‎Bonawenturo?"‎ ‎—‎ ‎pyta‎ ‎Atanazy. 365‎ ‎,,Bardzo‎ ‎dobrze,‎ ‎mój‎ ‎ojcze;‎ ‎opolskie‎ ‎rozkazy Znależą‎ ‎posłuszeństwo,‎ ‎jak‎ ‎się‎ ‎dla‎ ‎nas‎ ‎godzi, Lecz‎ ‎od‎ ‎nas‎ ‎nie‎ ‎oderwią‎ ‎rezolutnej‎ ‎młodzi. Dałem‎ ‎rękę,‎ ‎otwarłem‎ ‎drzwi,‎ ‎wołam:‎ ‎,,in‎ ‎pace!" Aleć‎ ‎moim‎ ‎robaczkom‎ ‎królewskie‎ ‎pałace 370‎ ‎]NJi‎e‎ ‎byłyby‎ ‎tak‎ ‎drogim‎ ‎gniazdem,‎ ‎jak‎ ‎ta‎ ‎skała, Jak‎ ‎ten‎ ‎klasztor,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎młódź‎ ‎nasz‎ ‎zakon‎ ‎poznała: Pójdą‎ ‎z‎ ‎nami,‎ ‎chociażby‎ ‎na‎ ‎sam‎ ‎koniec‎ ‎świata!" Atanazy‎ ‎całuje‎ ‎krzyżyk,‎ ‎potem‎ ‎wplata W‎ ‎różaniec‎ ‎lewą‎ ‎rękę,‎ ‎prawą‎ ‎nakrył‎ ‎oczy, 375‎ ‎By‎ ‎zataić‎ ‎łzę,‎ ‎która‎ ‎w‎ ‎radości‎ ‎się‎ ‎toczy, Udając‎ ‎obojętność,‎ ‎mówi‎ ‎wikaremu: ,,A‎ ‎powodem‎ ‎naszemu‎ ‎odejściu‎ ‎wtóremu Sekularyzacyja‎ ‎w‎ ‎wstępie‎ ‎wieku‎ ‎tego. Świat‎ ‎się‎ ‎dość‎ ‎nakosztował‎ ‎dobra‎ ‎kościelnego

[madohora]

Z‎ ‎Przenajświętszym,‎ ‎tam‎ ‎księża‎ ‎konwentu‎ ‎swe‎ ‎liczne Codzienne‎ ‎odmawiają‎ ‎modły‎ ‎kanoniczne. Tam‎ ‎w‎ ‎obszernym‎ ‎półkole‎ ‎krzesła‎ ‎ustawione 445‎ ‎Biegłej‎ ‎sztuki‎ ‎rzeźbiarskiej,‎ ‎każde‎ ‎przeznaczone Tej‎ ‎lub‎ ‎owej‎ ‎godności;‎ ‎w‎ ‎środku‎ ‎przed‎ ‎krzesłami Wielki‎ ‎pulpit‎ ‎lektora‎ ‎z‎ ‎wielkimi‎ ‎księgami. Wstąpili‎ ‎w‎ ‎długim‎ ‎rzędzie,‎ ‎na‎ ‎kolana‎ ‎klęka Każdy‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎głębi‎ ‎serca:‎ ‎„a‎ ‎d‎ ‎o‎ ‎r‎ ‎o‎ ‎T‎ ‎e‎M‎ ‎jęka. 450‎ ‎Skoro‎ ‎usiadł‎ ‎Gwardyjan,‎ ‎ustało‎ ‎milczenie Chwilowe‎ ‎tylko;‎ ‎potem‎ ‎uroczyste‎ ‎pienie Jutrzni‎ ‎słowem:‎ ‎„a‎ ‎p‎ ‎e‎ ‎r‎ ‎i"‎ ‎hymn‎ ‎i‎ ‎melodyje, Dziewięć‎ ‎psalmów,‎ ‎śród‎ ‎których‎ ‎właściwe‎ ‎lekcye, Każda‎ ‎z‎ ‎nich‎ ‎przez‎ ‎innego‎ ‎ojca‎ ‎odśpiewana, 455‎ ‎Potem‎ ‎znowu‎ ‎pięć‎ ‎psalmów‎ ‎na‎ ‎pochwałę‎ ‎Pana, Po‎ ‎hymnie‎ ‎Benedictus‎ ‎w‎ ‎tak‎ ‎ślicznym‎ ‎porządku, Iż‎ ‎się‎ ‎ludzie‎ ‎kry‎ ‎wali‎ ‎w‎ ‎klasztornym‎ ‎zakątku, By‎ ‎się‎ ‎śpiewu‎ ‎nasłuchać!‎ ‎Iż‎ ‎psalmy‎ ‎śpiewano W‎ ‎dwóch‎ ‎przeciwnych‎ ‎oddziałach,‎ ‎dlatego‎ ‎nazwano 460‎ ‎Śpiewanie‎ ‎brewijarza:‎ ‎„to‎ ‎dysputy‎ ‎księże!" (Często‎ ‎wieki‎ ‎to‎ ‎przetrwa,‎ ‎co‎ ‎głupi‎ ‎wylęże.) W‎ ‎końcu‎ ‎intonowano‎ ‎pieśń:‎ ‎Salve‎ ‎Regina. Dawno‎ ‎na‎ ‎wieży‎ ‎siódma‎ ‎wybiła‎ ‎godzina. Ciche‎ ‎wszędzie‎ ‎milczenie.‎ ‎Już‎ ‎jeden‎ ‎po‎ ‎drugim 465‎ ‎Wyszedł‎ ‎z‎ ‎chóru‎ ‎po‎ ‎wschodach;‎ ‎wierzchnim‎ ‎gankiem długim Dążą‎ ‎do‎ ‎swoich‎ ‎celi.‎ ‎Modły‎ ‎a‎ ‎milczenie U‎ ‎ojców‎ ‎Franciszkanów‎ ‎dziennych‎ ‎spraw‎ ‎kończenie. Widocznie‎ ‎sprawa‎ ‎jakaś‎ ‎Gwardyjana‎ ‎męczy: Jeszcze‎ ‎z‎ ‎chóru‎ ‎nie‎ ‎wyszedł;‎ ‎nisko‎ ‎schylon‎ ‎klęczy, 470‎ ‎Jakby‎ ‎oczu‎ ‎wznieść‎ ‎nie‎ ‎śmiał‎ ‎ku‎ ‎Przenajświętszemu, Za‎ ‎to‎ ‎serce‎ ‎ściśnione‎ ‎wzbija‎ ‎się‎ ‎ku‎ ‎Niemu, Wciąż‎ ‎powtarza‎ ‎pytanie:‎ ‎„jakoż‎ ‎będzie‎ ‎z‎ ‎nami?”

[madohora]

Górne‎ ‎Śląsko‎ ‎i‎ ‎mieszkańce‎ ‎jego.‎ ‎Walne‎ ‎wybieranie‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎św.‎ ‎An ny.‎ ‎Leśnica.‎ ‎Ks.‎ ‎proboszcz‎ ‎Grelich;‎ ‎obiad‎ ‎na‎ ‎farze.‎ ‎Obrazy‎ ‎Ga- szynów.‎ ‎Kaznodzieje‎ ‎kalwaryjscy.‎ ‎Ks.‎ ‎Rymel.‎ ‎Obrazy‎ ‎pisarzy śląskich.‎ ‎Pochód‎ ‎ku‎ ‎św.‎ ‎Górze.‎ ‎Trzeci‎ ‎upadek.‎ ‎Przywitanie‎ ‎na Rajskim‎ ‎Dworze.‎ ‎Pierwszy‎ ‎wieczór‎ ‎u‎ ‎św.‎ ‎Anny. Tymczasem‎ ‎na‎ ‎głos‎ ‎wszystkich‎ ‎górnośląskich wieży Lud‎ ‎pobożny‎ ‎bez‎ ‎liku‎ ‎do‎ ‎swych‎ ‎świątyń‎ ‎bieży. W‎ ‎ciągu‎ ‎tydnia‎ ‎codziennie‎ ‎spowiedzi‎ ‎słuchano Według‎ ‎dawnych,‎ ‎a‎ ‎dobrych‎ ‎porządków.‎ ‎W‎ ‎czas‎ ‎rano 5‎ ‎Trzeciego‎ ‎dnia‎ ‎przed‎ ‎świętem‎ ‎Krzyża‎ ‎Podwyższenia Wybierano‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎drogę,‎ ‎nie‎ ‎dla‎ ‎ucieszenia, Ale‎ ‎w‎ ‎skrusze‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎duchu‎ ‎pokuty‎ ‎za‎ ‎grzechy Szukać‎ ‎u‎ ‎Św.‎ ‎Anny‎ ‎dla‎ ‎duszy‎ ‎pociechy. Szczęsna‎ ‎ziemio‎ ‎kościołów,‎ ‎kopalń‎ ‎i‎ ‎kominów, 10‎ ‎Szczytna‎ ‎między‎ ‎ziemiami‎ ‎z‎ ‎córek‎ ‎twych‎ ‎i‎ ‎synów, Śląsko,‎ ‎gniazdo‎ ‎Piastowskie!‎ ‎Choć‎ ‎cię‎ ‎wieszcz‎ ‎Win centy Sławny‎ ‎z‎ ‎pieśni‎ ‎Ziem‎ ‎polskich‎ ‎nie‎ ‎opiął, ty‎ ‎święty Jesteś‎ ‎wiary‎ ‎przytułek,‎ ‎ty‎ ‎twych‎ ‎skarbów‎ ‎plony Ślesz‎ ‎po‎ ‎rzekach‎ ‎i‎ ‎morzach‎ ‎do‎ ‎chat,‎ ‎miast,‎ ‎na‎ ‎trony. 15‎ ‎Ty‎ ‎wradzasz‎ ‎w‎ ‎dzieci‎ ‎twoje‎ ‎skarb‎ ‎wiary‎ ‎i‎ ‎męstwa, Twoim‎ ‎synom‎ ‎zawdzięcza‎ ‎ojczyzna‎ ‎zwycięstwa. Pilna‎ ‎dłoń‎ ‎twego‎ ‎chłopka‎ ‎w‎ ‎niezbyt‎ ‎zyznej‎ ‎glebie Tyle‎ ‎płodzi,‎ ‎że‎ ‎tyje‎ ‎na‎ ‎Żarnowym‎ ‎chlebie; Twoje‎ ‎sioła‎ ‎chędogie,‎ ‎miasta‎ ‎zaludnione,

[madohora]

W‎ ‎sławnej‎ ‎farze‎ ‎leśnickiej‎ ‎przy‎ ‎nakrytym‎ ‎stole Siedzą‎ ‎goście‎ ‎wielebni‎ ‎w‎ ‎obszernym‎ ‎półkole; 85‎ ‎Stoją‎ ‎misy,‎ ‎talerze,‎ ‎tace‎ ‎i‎ ‎butelki‎ ‎— Wszyscy‎ ‎biorą‎ ‎dowolnie,‎ ‎a‎ ‎porządek‎ ‎wielki, Bo‎ ‎stary‎ ‎proboszcz‎ ‎Grelich‎ ‎nie‎ ‎lubi‎ ‎szastania, U‎ ‎niego:‎ ‎„zjeść‎ ‎i‎ ‎wypić,‎ ‎potem‎ ‎pogadania Pożyteczne,‎ ‎poważne‎ ‎przy‎ ‎lulce‎ ‎i‎ ‎kawie", 90‎ ‎A‎ ‎ksiądz‎ ‎proboszcz‎ ‎leśnicki‎ ‎w‎ ‎niepośledniej‎ ‎sławie: Pan‎ ‎na‎ ‎dobrach‎ ‎rycerskich‎ ‎—‎ ‎pustelnik‎ ‎w‎ ‎Leśnicy, Lecz‎ ‎gdy‎ ‎goście‎ ‎zajadą,‎ ‎nie‎ ‎zamknie‎ ‎piwnicy. Po‎ ‎obiedzie,‎ ‎modlitwie‎ ‎rozdawano‎ ‎fajki. Powstał‎ ‎ksiądz‎ ‎proboszcz‎ ‎i‎ ‎rzekł:‎ ‎„Zamiast‎ ‎gadać bajki, 95‎ ‎Albo‎ ‎bliźnich‎ ‎obmawiać,‎ ‎proszę‎ ‎miłych‎ ‎gości Odwiedzić‎ ‎me‎ ‎Tusculum‎ ‎—‎ ‎mamy‎ ‎czasu‎ ‎dości. A‎ ‎ludziska‎ ‎zmęczone‎ ‎niech‎ ‎odpoczną‎ ‎z‎ ‎nami! Dość,‎ ‎gdy‎ ‎przyjdziem‎ ‎na‎ ‎górę‎ ‎coś‎ ‎przed‎ ‎nieszporami.” Otwarł‎ ‎drzwi‎ ‎do‎ ‎pokoju‎ ‎niezbyt‎ ‎obszernego, 100‎ ‎Ale‎ ‎jak‎ ‎najgustowniej‎ ‎umeblowanego: Kwiecie,‎ ‎srebra‎ ‎i‎ ‎półki‎ ‎szklane,‎ ‎zawierane, Pismy‎ ‎polskich‎ ‎geniuszów‎ ‎do‎ ‎spodu‎ ‎zapchane, A‎ ‎po‎ ‎ścianach‎ ‎popiersia,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎takim‎ ‎rozkładzie, Jakby‎ ‎była‎ ‎myśl‎ ‎wspólna‎ ‎w‎ ‎każdej‎ ‎ich‎ ‎gromadzie. 105‎ ‎Goście‎ ‎więc‎ ‎zamiast‎ ‎siadać,‎ ‎jakby‎ ‎za‎ ‎rozkazem Stanęli‎ ‎przed‎ ‎największym‎ ‎olejnym‎ ‎obrazem I‎ ‎widocznie‎ ‎czekają,‎ ‎aż‎ ‎im‎ ‎wytłomaczy Wielebny‎ ‎ksiądz‎ ‎gospodarz,‎ ‎co‎ ‎ten‎ ‎obraz‎ ‎znaczy. Z‎ ‎powagą‎ ‎otwarł‎ ‎okno‎ ‎i‎ ‎rzekł:‎ ‎„Wielebności, 110‎ ‎Proszę‎ ‎wyjrzeć,‎ ‎w‎ ‎jakiej‎ ‎ja‎ ‎żyję‎ ‎przyjemności!" Pozierają‎ ‎przez‎ ‎okno‎ ‎jakby‎ ‎w‎ ‎zachwyceniu: Góra‎ ‎Chełmska!‎ ‎z‎ ‎klasztorem!‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎złotym‎ ‎promieniu Słońca‎ ‎południowego!‎ ‎Tam‎ ‎i‎ ‎sam‎ ‎rzucane Kaplice‎ ‎kalwaryi,‎ ‎wszystko‎ ‎lamowane

[madohora]

Siostry‎ ‎nie‎ ‎znalazł,‎ ‎zginął‎ ‎bez‎ ‎śladu,‎ ‎bez‎ ‎cienia. Tak‎ ‎to,‎ ‎mówi‎ ‎przysłowie,‎ ‎pokutują‎ ‎dzieci Za‎ ‎praojców‎ ‎niecnoty‎ ‎aże‎ ‎w‎ ‎rodzaj‎ ‎trzeci. Nastąpiły‎ ‎dni‎ ‎smutne‎ ‎dla‎ ‎zamku‎ ‎w‎ ‎Żyrowie, Umarł‎ ‎hrabia‎ ‎Protazy,‎ ‎a‎ ‎nikt‎ ‎nie‎ ‎opowie, 185‎ ‎Ile‎ ‎matka‎ ‎cierpiała‎ ‎—‎ ‎aż‎ ‎zgasła!‎ ‎W‎ ‎wzajemnym, Z‎ ‎mężem‎ ‎grobie‎ ‎ma‎ ‎pokój‎ ‎po‎ ‎życiu‎ ‎tak‎ ‎zmiennym.” Podczas‎ ‎tych‎ ‎opowiadań‎ ‎wyszedł‎ ‎ciszkiem z‎ ‎fary Ksiądz‎ ‎Walenty‎ ‎Rymlowicz,‎ ‎leśnicki‎ ‎wikary, Jemu‎ ‎też‎ ‎te‎ ‎szczegóły‎ ‎nowiną‎ ‎nie‎ ‎były, 190‎ ‎Z‎ ‎częstych‎ ‎wspomnień‎ ‎proboszcza‎ ‎w‎ ‎pamięć‎ ‎mu‎ ‎się wryły! Szedł,‎ ‎zobaczyć‎ ‎lud‎ ‎boży,‎ ‎jak‎ ‎się‎ ‎pokrzepiają, Jak‎ ‎im‎ ‎obiad‎ ‎smakuje,‎ ‎jako‎ ‎spoczywają W‎ ‎cieniu‎ ‎śliwin‎ ‎leśnickich.‎ ‎Tu‎ ‎niektórzy‎ ‎spali, Inni,‎ ‎wskazując‎ ‎górę,‎ ‎tym‎ ‎opowiadali, 195‎ ‎Którzy‎ ‎przyszli‎ ‎raz‎ ‎pierwszy:‎ ‎,,Kaplica‎ ‎Rafała!” „Święta‎ ‎Góra‎ ‎Oliwna!”‎ ‎„Gdzie‎ ‎wieżyczka‎ ‎mała, Domek‎ ‎Panny‎ ‎Maryi!”‎ ‎—‎ ‎„Tam‎ ‎święta‎ ‎dolina Jozafata;‎ ‎a‎ ‎tam‎ ‎zaś,‎ ‎gdzie‎ ‎niska‎ ‎sośnina, Odprawia‎ ‎się‎ ‎południe;‎ ‎potem‎ ‎dróga‎ ‎krzyża, 200‎ ‎Którą‎ ‎się‎ ‎procesy‎ ‎ja‎ ‎aż‎ ‎ku‎ ‎górze‎ ‎zbliża, Gdzie‎ ‎jest‎ ‎Trzeci‎ ‎Upadek!”‎ ‎Tak‎ ‎myśli‎ ‎mieszkały Tam,‎ ‎dokąd‎ ‎ciężkie‎ ‎nogi‎ ‎dopiero‎ ‎iść‎ ‎miały. Wikary,‎ ‎widząc‎ ‎wszędzie‎ ‎skromność‎ ‎w‎ ‎spoczywaniu Wrócił‎ ‎znowu‎ ‎do‎ ‎swoich.‎ ‎Tam‎ ‎w‎ ‎opowiadaniu 205‎ ‎Historyi‎ ‎o‎ ‎górze‎ ‎wspomniał‎ ‎proboszcz‎ ‎czasy, Gdy‎ ‎znów‎ ‎były‎ ‎bez‎ ‎księży‎ ‎kaplice‎ ‎i‎ ‎lasy. Ale‎ ‎lud‎ ‎ciągle‎ ‎chodził‎ ‎jak‎ ‎dotąd‎ ‎przez‎ ‎wieki. By‎ ‎więc‎ ‎dusze‎ ‎nie‎ ‎były‎ ‎bez‎ ‎winnej‎ ‎opieki, Zsyłał‎ ‎urząd‎ ‎biskupi‎ ‎przez‎ ‎pół‎ ‎sta‎ ‎lat‎ ‎pono

[madohora]

Tu‎ ‎chmurne‎ ‎podniósł‎ ‎czoło‎ ‎ksiądz‎ ‎proboszcz Mysłowski I‎ ‎rzekł:‎ ‎„Oj‎ ‎źle-ć‎ ‎w‎ ‎tej‎ ‎sprawie!‎ ‎Szulinspektorowski Ukaz,‎ ‎toć‎ ‎jako‎ ‎ukaz;‎ ‎ale‎ ‎gdy‎ ‎już‎ ‎komu Nie‎ ‎w‎ ‎nos‎ ‎mówić‎ ‎po‎ ‎polsku‎ ‎w‎ ‎własnym‎ ‎nawet‎ ‎domu, 275‎ ‎i‎ ‎o‎ ‎już‎ ‎woła‎ ‎o‎ ‎pomstę.‎ ‎Takich‎ ‎ojców‎ ‎dzieci Ni‎ ‎to‎ ‎Niemce‎ ‎ni‎ ‎Polki‎ ‎—‎ ‎rzeczywiste‎ ‎śmieci. Jakiż‎ ‎chleb‎ ‎z‎ ‎takiej‎ ‎mąki?”‎ ‎„Mój‎ ‎księże‎ ‎Klemanie"‎ ‎— Odparł‎ ‎Grelich‎ ‎—‎ ‎„zważywszy‎ ‎rzecz,‎ ‎takie‎ ‎mam zdanie: Od‎ ‎nas‎ ‎wszystko‎ ‎zależy.‎ ‎Byśmy‎ ‎wszyscy‎ ‎dbali: 280‎ ‎Lud‎ ‎zdrowo‎ ‎strawi‎ ‎nowe,‎ ‎a‎ ‎stare‎ ‎ocali. Patrzcie:‎ ‎otóż‎ ‎obrazy‎ ‎ojczyzny‎ ‎filarów, Tych‎ ‎co‎ ‎ustmi‎ ‎i‎ ‎piórem‎ ‎udzielali‎ ‎darów, Które‎ ‎mieli‎ ‎od‎ ‎Boga:‎ ‎oni‎ ‎lud‎ ‎kształcili, Bo‎ ‎mówili‎ ‎do‎ ‎serca.‎ ‎Otóż,‎ ‎moi‎ ‎mili, 285‎ ‎Biskupi-Sufragani:‎ ‎Bogedain,‎ ‎Włodarski, Śród‎ ‎nich‎ ‎książę-kardynał!‎ ‎wie‎ ‎to‎ ‎lud‎ ‎Piekarski, Co‎ ‎powiedział‎ ‎Diepenbrock‎ ‎o‎ ‎tej‎ ‎naszej‎ ‎mowie. Tu‎ ‎biskup‎ ‎Gleich,‎ ‎Połomski;‎ ‎zaś‎ ‎w‎ ‎Stabika‎ ‎głowie Wiecie‎ ‎jakie‎ ‎tam‎ ‎skarby‎ ‎»żar‎ ‎te‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎żarte«. 290‎ ‎To‎ ‎czoło,‎ ‎oko‎ ‎jasne,‎ ‎dla‎ ‎ludu‎ ‎otwarte, Ileż‎ ‎ono‎ ‎patrzało‎ ‎dla‎ ‎naszych‎ ‎oświaty; Teraz‎ ‎ciemne!‎ ‎Tu‎ ‎Ficek,‎ ‎brat‎ ‎pomiędzy‎ ‎braty, Nasz‎ ‎Alojzy,‎ ‎stróż-aniół‎ ‎Śląska!‎ ‎Tu‎ ‎Szafranek Jędrny‎ ‎mówca,‎ ‎w‎ ‎Berlinie‎ ‎niemiły‎ ‎bratanek, 295‎ ‎Dalej‎ ‎Lompa‎ ‎poczciwiec‎ ‎i‎ ‎profesorowie: Damroth,‎ ‎Szulczyk,‎ ‎a‎ ‎Świentek‎ ‎w‎ ‎Czarnowąskiej głowie Nosi‎ ‎skarby‎ ‎polszczyzny.‎ ‎W‎ ‎jego‎ ‎ślady‎ ‎stąpa, Jaś‎ ‎Studziński:‎ ‎lecz‎ ‎teka‎ ‎jego‎ ‎nader‎ ‎skąpa, Zawarta‎ ‎publiczności,‎ ‎choć,‎ ‎jak‎ ‎idą‎ ‎wieści

[madohora]

Gdziekolwiek‎ ‎podle‎ ‎drógi‎ ‎krzyże,‎ ‎lub‎ ‎obrazy‎r Klękają‎ ‎procesyje,‎ ‎bijąc‎ ‎pierś‎ ‎trzy‎ ‎razy, Powtarzają:‎ ‎,,0‎ ‎któryś‎ ‎cierpiał‎ ‎za‎ ‎nas‎ ‎rany...” 360‎ ‎W‎ ‎wszystkim‎ ‎stary‎ ‎obyczaj‎ ‎bywał‎ ‎zachowany. Lecz‎ ‎u‎ ‎stóp‎ ‎przykrej‎ ‎góry,‎ ‎gdzie‎ ‎Upadek Trzeci, Coraz‎ ‎ciszej‎ ‎śpiewają,‎ ‎a‎ ‎płaczą‎ ‎jak‎ ‎dzieci: ,,0‎ ‎ty‎ ‎góro‎ ‎wysoka,‎ ‎o‎ ‎smutna‎ ‎Golgoto, Zbawicielu,‎ ‎obciążon‎ ‎mych‎ ‎grzechów‎ ‎sromotą!” 365‎ ‎Już‎ ‎—‎ ‎nareszcie‎ ‎—‎ ‎stanęli‎ ‎—‎ ‎przy‎ ‎sławnym‎ ‎kościele. Tam‎ ‎jak‎ ‎niegdyś‎ ‎Syn‎ ‎Boży,‎ ‎na‎ ‎ziemię‎ ‎się‎ ‎ściele Cała‎ ‎rzesza‎ ‎i‎ ‎płaczą.‎ ‎Tu,‎ ‎jak‎ ‎zwykle‎ ‎bywa, Spińczyk‎ ‎śpiewak‎ ‎do‎ ‎swych‎ ‎się‎ ‎ludzi‎ ‎tak‎ ‎odzywa: „Moi‎ ‎złoci‎ ‎ludkowie,‎ ‎otóż‎ ‎tu‎ ‎płaczemy, 370‎ ‎Bo,‎ ‎czy‎ ‎jeszcze‎ ‎do‎ ‎naszych‎ ‎powrócim,‎ ‎nie‎ ‎wiemy. Tam,‎ ‎daleko‎ ‎za‎ ‎nami‎ ‎nasz‎ ‎Bytom;‎ ‎przed‎ ‎nami Święta‎ ‎Anna,‎ ‎a‎ ‎może‎ ‎gniewnymi‎ ‎oczami Patrzy‎ ‎na‎ ‎nas,‎ ‎nas‎ ‎grzesznych!‎ ‎Aby‎ ‎ją‎ ‎przeprosić, Nie‎ ‎dość‎ ‎ziemię‎ ‎nieczułą‎ ‎czczymi‎ ‎łzami‎ ‎rosić, 375‎ ‎Tu‎ ‎przebaczyć‎ ‎musimy‎ ‎tym,‎ ‎co‎ ‎nas‎ ‎skrzywdzili. Byście‎ ‎mi‎ ‎się‎ ‎ku‎ ‎górze‎ ‎z‎ ‎gniewem‎ ‎nie‎ ‎puścili! Kto‎ ‎więc‎ ‎nie‎ ‎chce‎ ‎się‎ ‎zgodzić,‎ ‎niech‎ ‎wraca‎ ‎do‎ ‎domu! (Tu‎ ‎grożąc,‎ ‎gesty‎ ‎czynił,‎ ‎jakoby‎ ‎dla‎ ‎sromu.) „I‎ ‎ja‎ ‎was‎ ‎obraziłem,‎ ‎jak‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎drodze”‎ ‎—‎ ‎prosi 380‎ ‎Płaczliwie‎ ‎śpiewak‎ ‎Spinczyk‎ ‎i‎ ‎ręce‎ ‎podnosi‎ ‎— „Przebaczcież‎ ‎mi!”‎ ‎Tu‎ ‎lud‎ ‎w‎ ‎płacz!‎ ‎Sąsiedzi‎ ‎się schodzą Szczerą‎ ‎dawając‎ ‎rękę,‎ ‎wszyscy‎ ‎współ‎ ‎się‎ ‎godzą. „Teraz‎ ‎pójdźmy‎ ‎na‎ ‎górę!‎ ‎Zatrąbcie‎ ‎intradę!” Jak‎ ‎jenerał‎ ‎w‎ ‎komendzie‎ ‎wydobywa‎ ‎szpadę, 385‎ ‎Czego‎ ‎słowem‎ ‎nie‎ ‎może,‎ ‎rozkazując‎ ‎znakiem, Tak‎ ‎on‎ ‎trąbą‎ ‎panował‎ ‎nad‎ ‎swoim‎ ‎orszakiem.

[madohora]

Krzyż‎ ‎i‎ ‎śpiewak‎ ‎z‎ ‎klęczącą‎ ‎swoją‎ ‎procesy‎ ‎ją. Każdy‎ ‎w‎ ‎swej‎ ‎melodyi‎ ‎śpiewa‎ ‎jak‎ ‎dla‎ ‎siebie, A‎ ‎jednak‎ ‎głosy‎ ‎w‎ ‎zgodzie‎ ‎wznoszą‎ ‎się‎ ‎ku‎ ‎niebie. Im‎ ‎wtóruje‎ ‎lip‎ ‎szelest‎ ‎nad‎ ‎głów‎ ‎tysiącami. Aż‎ ‎około‎ ‎północy‎ ‎między‎ ‎pątnikami 455‎ ‎Z‎ ‎każdą‎ ‎chwilą‎ ‎przestrzeniej.‎ ‎Nuż‎ ‎cisza‎ ‎nastawa; Dusza-ć‎ ‎silna,‎ ‎lecz‎ ‎ciało‎ ‎mdłe,‎ ‎chce‎ ‎swego‎ ‎prawa. Ustępują,‎ ‎odchodzą;‎ ‎choć‎ ‎gdzieniegdzie‎ ‎pienie‎ ‎— Wnet‎ ‎panuje‎ ‎ogólne‎ ‎dokoła‎ ‎milczenie. Tylko‎ ‎klasztor‎ ‎i‎ ‎lipy‎ ‎jakby‎ ‎wrosły‎ ‎w‎ ‎mroku, 460‎ ‎W‎ ‎nowym‎ ‎się‎ ‎pątnikowi‎ ‎stawiają‎ ‎uroku; Jeszcze‎ ‎o‎ ‎nich‎ ‎rozmyśla,‎ ‎aż‎ ‎powoli‎ ‎zaśnie: Tak‎ ‎świeca‎ ‎dogorywa‎ ‎i‎ ‎cichuśko‎ ‎zgaśnie.

[madohora]

Góra Świętej Anny

[madohora]

Polska Cerekiew (dodatkowa nazwa w j. niem. Groß Neukirch, do 1914 Polnisch Neukirch) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew. Historycznie na Górnym Śląsku.
Miejscowość jest siedzibą gminy Polska Cerekiew.

[madohora]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Polska Cerekwia oraz niemiecką Polnisch Neukirch. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod polską nazwą Polska Cerkiew, a także niemiecką Polnisch Neukirch. Nazwa Cerkiew Polska wymieniona jest w 1896 roku przez górnośląskiego księdza i pisarza Konstantego Damrota w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku

[madohora]

W XVII w. miejscowość stanowiła własność znanego w tym regionie rodu Oppersdorffów, w XVIII wieku przeszła w ręce równie znanego rodu Gaschinów (pol. Gaszynów)[7], a później, w wieku XIX do czeskich magnatów Matuschków i wreszcie niemieckiego rodu Seherr-Thos. Ludność żyła tu zawsze z rolnictwa, w średniowieczu także z rękodzieła i handlu.

[madohora]

Stacja w Brzegu, położona w połowie drogi między Wrocławiem a Opolem, jest jedną z najstarszych stacji w Polsce i leży na najstarszej linii uruchomionej na obecnych ziemiach polskich. Kolej dotarła do Brzegu w sierpniu 1842 roku. Dworzec w Brzegu, który powstał w latach 1869-1870 jest wpisany do rejestru zabytków.

[madohora]

Brzeg jest położony w zachodniej części województwa opolskiego nad Odrą, we wschodniej części Równiny Grodkowskiej. Jest gminą miejską, z siedzibą starostwa powiatu brzeskiego.

[madohora]

Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Brzegu są
Brygidki
Czerwone Koszary
Parkowa Druga
Rataje
Zacisze

[madohora]

Nazwa miasta pochodzi od polskiej nazwy na brzeg rzeki. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym w 1888 roku we Wrocławiu, wymienia trzy nazwy miasta zanotowane w dokumentach z 1178 roku Berega, Brega i polską Brzeg podając ich znaczenie Stadt auf dem hohen Ufer, tj. miasto na wysokim brzegu

[madohora]

Nazwę Brzeg w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej, wydanej w Głogówku w 1847 roku, wymienia górnośląski pisarz i ksiądz, Józef Lomp. Polską nazwę Brzeg oraz niemiecką Brieg wymienia również górnośląski pisarz i ksiądz Konstanty Damrot w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku, wydanej w 1896 roku. Damrot podaje także starszą nazwę miejscowości, pochodzącą z łacińskiego dokumentu z roku 1234 Visoke breg (pol. Wisokibrzeg)[19] (Wissokembreghe).

[madohora]

Pierwsza wzmianka o osadzie targowo-rybackiej Wisokibrzeg (Wissokembreghe) pochodzi z 1235. Przywilej lokacyjny księcia wrocławskiego Henryka III Białego, został nadany w 1248. Na terenie osad Wysoki Brzeg i Małkowice wytyczono regularnie rozplanowane miasto z umocnieniami obronnymi. Brzeg został zasiedlony przez kolonistów, w dużej mierze niemieckojęzyczną ludność z Saksonii i Turyngii. Na przełomie XIII i XIV wieku w mieście zaczęli się osiedlać Żydzi.

[madohora]

Trudne położenie polityczne zmusiło w 1329 księcia Bolesława III Rozrzutnego do złożenia hołdu lennego Czechom. W 1363 roku w związku z „czarną śmiercią” i klęską głodu oskarżono Żydów o zatruwanie studni. Wynikiem tych oskarżeń był pogrom brzeskich Żydów. W 1392 roku wszystkie długi właściciela Brzegu spłacił Jakub, syn Mojżesza, mieszkaniec miasta.
O Brzegu wspominał Jan Długosz w dziele Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego.

[madohora]

15 sierpnia 1842 została otwarta linia kolejowa z Wrocławia do Brzegu, będąca fragmentem najstarszej na obecnych ziemiach polskich linii kolejowej (Kolei Górnośląskiej łączącej Wrocław z Górnym Śląskiem). W 1843 Brzeg został połączony linią kolejową z Opolem i Katowicami, w 1848 z Nysą, w 1894 ze Strzelinem i w 1910 z Wiązowem.

[madohora]

Do I wojny światowej trwał dynamiczny rozwój miasta na tle szybkiego awansu politycznego, gospodarczego i cywilizacyjnego państwa pruskiego (od 1871 jako części zjednoczonych Niemiec). W latach 1845–1914 ludność miasta została zwiększona z 11,7 tys. do 29 tys.
▪️rozwój przemysłu: garbarnia E.W. Molla (1811), fabryka wyrobów pasmanteryjnych T.T. Heinzego (1830), cukrownia Löbbecka (1846), gazownia miejska (1848), fabryka fortepianów H. Schutza (1874), cukrownia „Concordia” (1876), fabryka ksiąg biurowych Löwenthala (1879), fabryka pieców szamotowych (1887), fabryka wyrobów cementowych H. Bienecka (1902), a także fabryka pojazdów konnych, fabryka maszyn Güttlera, fabryka maszyn rolniczych Przillasa, fabryka krzeseł, fabryka cygar i browar[30]
▪️rozwój przestrzenny: wchłonięcie dotychczasowych przedmieść, usunięcie murów średniowiecznych z bramami (1863–1865)

[madohora]

W 1909 zbudowano kanał żeglowny wzdłuż Odry i portu miejskiego.

[madohora]

[madohora]

Gimnazjum Piastowskie – dawne Gymnasium Illustre Bregense, wybudowane w latach 1564 – 1596 przez Jakuba Parra, zniszczone w 1741 r., kilkakrotnie przebudowywane. Po zniszczeniu w 1945 r. odbudowane w latach 1963 – 1967. Zachowana renesansowa brama ze sklepieniem i portal bramy. Kościół pofranciszkański św. Piotra i Pawła, pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1285 r., rozbudowywany do 1338 r. Przebudowany po przebudowany na arsenał. Od 1930 r. pełnił funkcje magazynu. We wnętrzu zachowane sklepienie sieciowe nawy głównej z ok.1500 r. Wieża kościoła runęła po powodzi w 1997 r.

[madohora]

Cenniejsze domy mieszczańskie:

Kamienica Rynek 2 z odsłoniętymi fragmentami gotyckimi;
Renesansowa kamienica przy ul. Chopina 4 z 1597 r., restaurowana w latach 1883, 1929;
Osiemnastowieczne kamienice przy ul. Jabłkowej nr 5 i 7.

[madohora]

We wnętrzu dość dobrze zachowany oryginalny wystrój z drugiej połowy XVII wieku.
Za najcenniejsze dzieło sztuki uznawana jest polichromia z czasów budowy kościoła, przedstawiająca sceny z życia św. Dominika, w tym trzy dokonane przez niego cuda: ocalenie marynarzy przed zatonięciem podczas sztormu, uzdrowienie budowniczego kościoła i wskrzeszenie młodzieńca w Bolonii.
Znajdują się tu także wizerunki dwóch wielkich Polaków, osobistych uczniów św. Dominika: bł. Czesława i św. Jacka. Można również zobaczyć alegorię rozprzestrzenienia się w świecie zakonu dominikanów.

[madohora]

Ambonę i ołtarz główny z figurami patrona i świętej Katarzyny wykonano w stylu rokokowym. Wewnątrz kościoła znajdują się także zabytkowe organy.

[madohora]

Kościół cmentarny pod wezwaniem św. Rocha i św. Sebastiana w Nysie – świątynia rzymskokatolicka znajdująca się przy Alei Wojska Polskiego, kościół filialny parafii św. Elżbiety w Nysie. Obecnie nie sprawuje się w nim kultu religijnego.

[madohora]

Późnorenesansowy kościół, zbudowany na planie krzyża. We wnętrzu świątyni znajduje się kilka ołtarzy w stylu wczesnobarokowym. Do najcenniejszych znajdujących się tu dzieł sztuki zaliczane są pochodzące z XVIII wieku: rzeźba przedstawiająca św. Rocha i obraz olejny o tym samym temacie.

[madohora]

Kościół znajduje się na granicy katastrofy budowlanej – jego dach grozi zawaleniem. Jest to budynek skrajnie zaniedbany, niszczejący i demolowany. Ze względów bezpieczeństwa główne wejście zostało zamurowane. Jedynie niezwłoczny gruntowny remont może uratować ten cenny zabytek od całkowitego zniszczenia.

[madohora]

Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Nysie – niewielki kościół filialny parafii św. Jakuba, dawniej należący do jezuitów. Kościół położony jest w Nysie przy ulicy Celnej nieopodal skrzyżowania z ulicą Moniuszki.

[madohora]

Około 1434 roku kaplicę rozbudowano do rozmiarów niewielkiego kościółka i wyposażono w dwa ołtarze. Świątynia wraz z przylegającym do niej terenem została w 1624 roku przekazana przez biskupa wrocławskiego, arcyksięcia Karola Habsburga, jezuitom. Zakonnicy ci organizowali w tym kościele swoje ćwiczenia duchowe.
W następnym wieku świątynią opiekowały się nim nyskie bractwa religijne, była również tradycyjnym miejscem modlitw nyskich myśliwych. Od 1724 roku nazywana jest kościołem mieszczańsko-brackim.

[madohora]

W latach 1881–1885 rozebrano mury do wysokości jednego metra i ponownie odtworzono całość budowli. Zgodnie z ówczesnymi tendencjami do regotyzacji zachowano tylko niektóre elementy architektoniczno-rzeźbiarskie, pozostawiono także ambonę i ołtarz z barokowym obrazem przedstawiającym zwiastowanie. Niemal całkowicie wymieniono jednak resztę wyposażenia kościoła, co doprowadziło do poważnego zmniejszenia jego wartości jako zabytku.

[madohora]

Kościół zatem po wielu latach niemal zatracił swoje pierwotne, gotyckie cechy stylowe. W obecnym stanie o historycznej wartości budowli zaświadczają jedynie:

czternastowieczny, kamienny, profilowany portal gotycki
pochodzące z przełomu XV/XVI wieku żelazne drzwi do zakrystii
dwa barokowe obrazy (przedstawiające ukoronowanie Matki Bożej w niebie oraz nawiedzenie św. Elżbiety)
kilka rzeźb różnych świętych (Józefa, Jana Nepomucena, Ignacego, Joachima, Jakuba, Stanisława Kostki i Alojzego).

[madohora]

Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja w Nysie – wzniesiony w XVIII wieku, zabytkowy kościół parafialny, a w przeszłości także kolegiacki.

[madohora]

Kościół ten posiadał wówczas duże znaczenie i był w dobrym stanie. Z tych powodów w 1477 roku biskup Rudolf von Rüdesheim przeniósł tu siedzibę otmuchowskich kanoników z tamtejszej podupadającej świątyni. Kościół w Nysie uzyskał wówczas drugiego patrona – św. Mikołaja. Do tej kolegiaty wkrótce dołączono dwa inne nyskie kościoły (obecnie także już nieistniejące): św. Mikołaja i Maryi Różańcowej (łac. Maria in rosis).

[madohora]

W 1812 powstała samodzielna gmina żydowska, która w 1821 założyła pierwszy żydowski cmentarz. W 1815 Opole zostało stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstał urząd rejencji (niem. Regierungsbezirk Oppeln), jeden z 4 w prowincji śląskiej. Pierwsza biblioteka publiczna w mieście powstała w 1824. W 1828 zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska „Stadtblatt für Oppeln”, przemianowana później na „Oppelner Stadtblatt”. W 1843 do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.

[madohora]

Od stycznia 1849 do września 1850 biskup Bernard Bogedain wydawał w Opolu „Gazetę Wiejską dla Górnego Śląska”. Została ona założona w celu powstrzymania radykalizacji mas ludowych w okresie Wiosny Ludów. W 1862 zbudowana została gazownia miejska, dzięki której Opole zostało oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych. Od 1864 ukazywał się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako „Wochenblatt für Stadt und Land”, od 1890 r. jako dziennik „Oppelner Zeitung”. Od września 1881 Jan Kasprowicz uczęszczał przez 1 semestr do gimnazjum w Opolu. Wielokrotnie odwiedzał też polską gospodę „Harenda” w Czarnowąsach. Od 1890 do 1922 Bronisław Koraszewski wydawał „Gazetę Opolskią”. W 1897 założył Bank Ludowy, polską placówkę spółdzielczą. W 1899 w granice administracyjne miasta przyłączony został Zakrzów, a Opole stało się siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.

[madohora]

W 1911 przed głównym gmachem poczty postawiono pomnik Ottona von Bismarcka, a Franciszek Ksawery Kurpierz rozpoczął wydawanie gazety „Nowiny”, od 1922 ukazującej się jako „Nowiny Codzienne”. W 1913 został otwarty port rzeczny w Zakrzowie. Podczas I wojny światowej żołnierze z 4. Górnośląskiego Pułku Piechoty nr 63 walczyli na wszystkich frontach: w Lotaryngii, Szampanii, Flandrii, na wschodzie w okolicach Dyneburga, w Tyrolu Południowym, nad Piawą.

[madohora]

W listopadzie 1910 roku miejscowe gazety podały informację, że w Opolu wkrótce stanie pomnik żelaznego kanclerza; miał być on wizytówką stolicy rejencji oraz poświadczać niemieckość i patriotyzm mieszkańców.
Zwycięzcą konkursu na projekt pomnika został Robert Bednorz, śląski architekt, kształcony we Wrocławiu i Berlinie.
Prace rozpoczęły się pod koniec 1910 roku, ale nabrały tempa dopiero w maju roku następnego. Budowę finansowano ze specjalnego funduszu rejencji opolskiej – koszty wyniosły 5339,20 marek (choć główne prace wykonała za darmo wrocławska firma Schall).
Odsłonięcie zaplanowano początkowo na 30 lipca (rocznica śmierci kanclerza), ale ostatecznie odbyło się 20 sierpnia 1911 roku. Uroczystości przewodził prezydent rejencji Friedrich Ernst von Schwerin. Monument stanął w niewielkim akacjowym zagajniku, naprzeciwko głównego wejścia do okazałego gmachu poczty i, jednocześnie, przy budynku głównego dworca kolejowego.

[madohora]

Pomnik miał kształt walcowatej, granitowej kolumny na postumencie – na środku kolumny znajdowała się brązowa płaskorzeźba z popiersiem Ottona von Bismarcka. Brak było jakichkolwiek inskrypcji, jedynie pod popiersiem znalazło się słowo Bismarck. Kolumnę otaczała półkolista balustrada, również ze śląskiego granitu, na końcach której znalazły się wazy na kwiaty.
Pomnik mierzył trzy i pół metra wysokości, kolumna miała ponad metr średnicy i ważyła 180 cetnarów.

[madohora]

Pomnik Bismarcka stał przed pocztą do 1945 roku. Prawdopodobnie został zniszczony wkrótce po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną w styczniu tego roku. Fragment pomnika został odnaleziony w styczniu 2021 roku podczas prac budowlanych przy dworcu Opole Wschodnie[1]. Pod budynkiem dworca głównego do dziś przetrwała granitowa balustrada, poszarzała ze starości. Przy balustradzie postawiono ławkę oraz automaty telefoniczne (do niedawna w formie budki telefonicznej). W 2016 roku w miejscu automatów telefonicznych uruchomiono punkt wypożyczania rowerów miejskich.
W styczniu 2021 roku na budowie centrum przysiadkowego w pobliżu dworca Opole Wschodnie odnaleziono granitową kolumnę będącą w przeszłości główną częścią pomnika

[madohora]

[madohora]

W 1920 w mieście z inicjatywy Szymona Koszyka powstało Towarzystwo Skautów Opolskich, które podporządkowało się wkrótce Związkowi Harcerstwa Polskiego w Niemczech. W 33 regionalnych kołach m.in. w Grudzicach, Gosławicach, Szczedrzyku organizacja skupiała kilkuset członków. Działała do 1939[63]. W związku z przygotowaniami do plebiscytu górnośląskiego do Opola przybyła Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa w składzie: gen. Henri Le Rond (przewodniczący), płk Harold Percival[w innych językach] i gen. Alberto De Marinis. Od 1 kwietnia 1920 do 1922 roku w budynku Banku Rolników przy dzisiejszej ul. Książąt Opolskich działał Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej. 25 kwietnia 1920 odbyła się wielka manifestacja ludności polskiej na Zaodrzu przeciw antypolskiej działalności administracji i policji niemieckiej, w której ludność domagała się rozwiązania Sipo. Demonstracja została spacyfikowana przez niemieckie bojówki. 28 kwietnia do Opola przybył Wojciech Korfanty co spowodowało kolejne antypolskie rozruchy w mieście. Niemieckie bojówki zerwały godło państwowe z gmachu konsulatu RP, zaatakowały drukarnię „Gazety Opolskiej”. Do akcji weszły francuskie wojska, które ochroniły przed zniszczeniem siedzibę założonego przez Bronisława Koraszewskiego opolskiego oddziału Banku Ludowego

[madohora]

W 1928 zburzono Zamek Piastowski na Pasiece. Wskutek emigracji do Palestyny społeczność żydowska w Opolu liczyła jedynie 430 osób (w 1922 mieszkało w mieście około tysiąca Żydów). 28 kwietnia 1929 do Opola po raz pierwszy przyjechał polski teatr (Teatr Polski z Katowic). W sali ratusza wystawił operę Stanisława Moniuszki Halka. Po przedstawieniu artyści zostali pobici przez niemieckie bojówki.

[madohora]

Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938, bojówki hitlerowskie zmusiły rabina Nowej Synagogi przy Hafenstrasse (dzisiejszej ul. Piastowskiej) Hansa Hirschberga do rozlania benzyny wewnątrz świątyni i podpalenia jej. W tym czasie straż pożarna pilnowała, aby ogień nie przeniósł się na sąsiednie budynki. Równocześnie żołnierze Sturmabteilung otoczyli synagogę kordonem, uniemożliwiając wszelkie próby jej ugaszenia. Zniszczono także 13 żydowskich sklepów, pobito rodziny ich właścicieli, po czym nałożono na nich karne kontrybucje. Rozpoczęła się emigracja pozostałej ludności żydowskiej z miasta (głównie do Stanów Zjednoczonych).

[madohora]

Szczepanowice (niem. Sczepanowitz) – część Opola, także obręb ewidencyjny; niegdyś wieś – przyłączona do Opola w 1936 roku; obecnie ok. 3200 mieszkańców. Wchodzi w skład dzielnicy Szczepanowice-Wójtowa Wieś. Przeważnie zabudowa jednorodzinna, także osiedle bloków mieszkalnych przy ul. Gospodarczej i ul.Chmielowickiej oraz domków szeregowych przy ul. Stawowej. Działa tu Szkoła Podstawowa Nr 10 oraz OSP Opole-Szczepanowice.

[madohora]

Nazwa wywodzi się od staropolskiego imienia Szczepan. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie występuje jako osobna wieś pod polską nazwą Sczepanowice oraz niemiecką nazwą Sczepanowitz.
Ze względu na polskie pochodzenie w 1934 roku nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę wsi na nową, całkowicie niemiecką - Stefanshöh

[madohora]

[madohora]

Wieś wzmiankowana już w 1295 roku jako Dimidia Villa i w 1336 roku jako Media Villa. Sama nazwa oznacza mniejszą część wsi w zwartej zabudowie lub osadę leżącą tylko po jednej stronie drogi, w tym wypadku po wschodniej stronie ulic: Domańskiego i Partyzanckiej, które są w ciągu drogi krajowej nr 45.

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
kościół par. pw. św. Michała Archanioła, ul. Domańskiego, wybudowany w latach 1936–1937, konsekrowany 26 września 1937 roku przez kardynała Adolfa Bertrama
cmentarz komunalny „Centralny”, ul. Cmentarna:
aleja zasłużonych
d. cmentarz gminny
mogiła zbiorowa w alei zasłużonych
mogiła zbiorowa w alei zasłużonych.

[madohora]

Ziemię na budowę świątyni i plebanii podarowali gospodarze z Półwsi: Paul Kandziora i Franz Kolosa. Projektantem kościoła został architekt Anton Makros. Prace budowlane rozpoczęły się wiosną 1936 roku, a zostały zakończone w połowie 1937 roku. 26 września 1937 roku świątynia została konsekrowana przez księdza kardynała Adolfa Bertrama, przy współudziale proboszcza parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu księdza prałata Józefa Kubisa i pierwszego proboszcza parafii księdza Wilhelma Gorlicha.

[madohora]

Ołtarze boczne kościoła ozdabiają płaskorzeźby ukazujące sceny z życia Józefa egipskiego i z życia św. Józefa i Maryi. Na uwagę zasługują również:
Droga krzyżowa,
drewniany strop z wizerunkami apostołów

[madohora]

[madohora]

W 1939 Opole stało się miejscem koncentracji sił 10 Armii Niemieckiej i kwatery jej dowództwa. Nastąpiło aresztowanie aktywistów Związku Polaków w Niemczech i transporty aresztowanych Polaków z Dworca Głównego do obozów koncentracyjnych Buchenwald i Ravensbrück. W latach 1939–1945 w Opolu funkcjonowały obozy pracy przymusowej i oddziały robocze jeńców wojennych. Liczba mieszkańców wzrosła do ok. 60 tysięcy wskutek napływu migrujących ludzi z bombardowanych rejonów III Rzeszy. Od 1942 do 1943 Żydzi z Opola i okolic, którzy nie zdążyli wyemigrować przed wojną, zostali deportowani do Terezina (KL Theresienstadt) oraz Brzezinki (KL Birkenau)

[madohora]

17 stycznia 1945 komunikaty nadawane w opolskim radiu nakazały ewakuacji kobiet, dzieci i chorych. Trzy dni później wydany został nakaz ewakuacji dla wszystkich mieszkańców. Z dzisiejszego placu Mikołaja Kopernika autobusami odwożono ich na dworzec w Groszowicach, skąd pociągami uciekali w stronę Kłodzka. Pieszo ewakuowano w tę samą stronę więźniów oraz robotników przymusowych z 26 istniejących obozów pracy. W ciągu 4 dni miasto opuściło 58 tys. osób. 21 lub 22 stycznia generał von Pfeil, wobec niemożności utrzymania Opola, popełnił samobójstwo. Dowództwo nad załogą Festung Oppeln, liczącą jedynie 10 tys. obrońców (w tym oddział polskich granatowych policjantów, wycofujących się z Generalnego Gubernatorstwa), przejął generał Fritz Gräser. Anulował on rozkaz obrony miasta do ostatniego żołnierza i nakazał wycofać się za Odrę, na nową linię obrony

[madohora]

[madohora]

Historia dzielnicy sięga roku 1864, kiedy to na terenie Gosławic wybudowano kolonię – Kolonie Goslawitz, w 1936 r. przemianowane przez nazistów na Ehrenfeld Ansiedlung. Po II wojnie światowej spolszczono pierwotna nazwę.

[madohora]

Historyczna granica Kolonii biegła, zaczynając od punktu, w którym krzyżuje się ul. Wygonowa, linia kolejowa (Opole-Kluczbork) i Obwodnica Północna, na zachód ul. Wygonową, następnie na południe obecną ulicą Lwowską i Kielecką, na zachód ul. Piotrkowską i Sosnkowskiego, na południe Małopolską, na wschód Śląską i Piotrkowską, na południe ul. Kamińskiego (przecinając ul. Wschodnią), aż do torów kolejowych (linia Opole-Fosowskie) i prosto na wschód, aż do obecnej granicy Opola.

[madohora]

Osiedle Kolorowe – osiedle w Opolu wchodzące w skład dzielnicy Malinka. Usytuowane jest we wschodniej części miasta, ok. 5 km od Rynku.

[madohora]

Osiedle usytuowane jest w obrębie ulic: Krzemieniecka, Lwowska oraz Tarnopolska. Od strony południowej graniczy z Osiedlem Malinka II (rozdziela je Aleja Solidarności).

[madohora]

Obecny kościół wraz z plebanią zbudowano w 1770 r. Położony jest w innym miejscu, odległym o ponad kilometr na południowy wschód od swego poprzednika; otrzymał jednak takie samo wezwanie. W roku 1827 wzniesiono obok budynek szkoły parafialnej. Rozbudowa kościoła miała miejsce w 1900 r.

[madohora]

Późnobarokowy, jednonawowy kościół z wieżą w części zachodniej. Dach siodłowy kryty dachówką. Wejście zamknięte łukiem koszowym w obramieniu uszatym.
Rozbudowa z końca XIX wieku polegała na dodaniu transeptu i nowego prezbiterium w stylu neobarokowym.

[madohora]

Z dawnego kościoła pozostała trójprzęsłowa, prostokątna nawa o zaokrąglonych zachodnich narożnikach. Czwarte przęsło, nieco węższe i niższe, mieści chór muzyczny. Po bokach dwa pomieszczenia występujące częściowo na zewnątrz - od północy kaplica, od południa kruchta. Wnętrze nakryte sklepieniem kolebkowym o obniżonym łuku, z płytkimi lunetami w profilowanych obramieniach. Pod wieżą sklepienie żaglaste. Okna zamknięte łukiem odcinkowym, lekko nadwieszonym. W dawnej tęczy łuk spłaszczony. Empora nadwieszona arkadą o łuku spłaszczonym, z balustradą występującą półkoliście ku przodowi. W wejściu do zakrystii przeniesiony dawny prostokątny portal w uszatym obramieniu kamiennym, z okutymi drzwiami żelaznymi.

[madohora]

Przed kościołem figura św. Jana Nepomucena, kamienna z 1773, nr rej.: B/779 z 10.07.1989. Na cokole inskrypcja w j. łac. Post liminio vindi cutus pius honor sancto Ioanni, z chronostychem - MDCCLVVVIIIIIIII - 1773

[madohora]

Kościół Jerozolimski pod wezwaniem Świętego Krzyża w Nysie – wybudowany na pamiątkę męki Zbawiciela, aktualnie pełni funkcję kościoła filialnego parafii św. Dominika, aczkolwiek nabożeństwa odbywają się w nim dość rzadko. Świątynia znajduje się na niewielkim wzniesieniu na skraju cmentarza, przy ulicy Mieczysława I.

[madohora]

Zakony duchowne i rycerskie wywodzące się bezpośrednio ze Świętego Miasta (np. bożogrobcy czy krzyżacy) fundowali lub inicjowali powstawanie tzw. kościołów jerozolimskich. Były to świątynie pod wezwaniem św. Krzyża lub św. Grobu, które nosiły cechy ideowe lub realne związane z Jerozolimą. Zachowywały one najczęściej miary i odległości pochodzące z Jerozolimy lub przynajmniej pewną skalę długości. Przykładem takiej architektury na Śląsku jest sanktuarium w Wambierzycach.

[madohora]

Przebywający w Nysie od średniowiecza bożogrobcy mieli dokładną wiedzę geograficzną dotyczącą Ziemi Świętej, przechowywali także szczegółowe plany Jerozolimy.

[madohora]

W miejscu, gdzie stoi obecny kościół, wcześniej znajdowała się drewniana kaplica z pustelnią, wzmiankowana już w 1341 roku. Od czasów średniowiecza przybywały tam pielgrzymki. Budynek ten zburzono w 1633 roku i wzniesiono murowany kościół, który został konsekrowany 14 kwietnia 1639 roku

[madohora]

W 1692 roku świątynię rozbudowano przez dodanie dwóch kaplic o charakterze transeptu oraz zakrystii.

[madohora]

Kościół trudny do jednoznacznej oceny pod względem stylu architektonicznego. Najczęściej określa się go jako późnorenesansowy, o tradycjach gotyckich, z barokowymi dobudówkami.

[madohora]

Wnętrze nakryte sklepieniami kolebkowymi z lunetami. W kaplicach lunety i plafony, pośrodku sklepienia ujęte w profilowane listwy stiukowe. W zakrystii sklepienie klasztorne z lunetami.

[madohora]

Po bokach wschodniego przęsła dwie kwadratowe kaplice, od zachodu otwarty portyk. W wejściu do zakrystii kamienny, prostokątny, sfazowany portal.

[madohora]

Do osiedla prowadzi wiele połączeń komunikacyjnych. Można dotrzeć tu liniami autobusowymi 9, 10, 13, 15, 17, 18, 28 i nocnymi N1 oraz N15.

[madohora]

Osiedle Malinka (pot. Malinka) – nazwa osiedla mieszkaniowego w Opolu wybudowanego w latach 80. XX wieku na gruntach Kolonii Gosławickiej. Zabudowa głównie wielorodzinna - bloki z wielkiej płyty.

[madohora]

Osiedle zlokalizowane jest pomiędzy ul. Wiejską, Ozimską i al. Witosa. Składa się z dwóch części, nieformalnie nazywanych Malinką I i II. Starsza część osiedla, budowana na początku lat 80., to zespół bloków przy ul. Wiejskiej oraz Piotrkowskiej. Jej charakterystycznym elementem jest tzw. gigant - 10-piętrowy blok przy ul. Piotrkowskiej. Nowsza, druga (wschodnia) część osiedla to bloki budowane na przełomie lat 80. i 90. przy ul. Bielskiej, Chełmskiej, Kieleckiej, Cieszyńskiej i Kaliskiej. Ciekawym miejscem jest tutaj kapliczka znajdująca się obecnie na skrzyżowaniu wśród bloków, a niegdyś w środku pól uprawnych.

[madohora]

Dojazd autobusami MZK linii nr 7, 10, 14, 15, 17, 18, 21, N.

[madohora]

Bitwa o Opole – jedno ze starć Armii Czerwonej ze znajdującym się w odwrocie niemieckim Wehrmachtem, prowadzone w ramach operacji wiślańsko-odrzańskiej, zakończone 24 stycznia 1945 zdobyciem Opola przez wojska 1 Frontu Ukraińskiego dowodzonego przez marszałka Iwana Koniewa

[madohora]

Opole, jako miasto-twierdza, było otoczone podwójnym pierścieniem umocnień i przygotowane do obrony w okrążeniu. Według koncepcji Hitlera miasta-twierdze miały angażować znaczne siły Armii Czerwonej, które będą zmuszone do zdobywania ich za wszelką cenę, by uzyskać dostęp do znajdujących się w nich węzłów komunikacyjnych i łącznościowych. Opuszczając Opole, feldmarszałek Ferdinand Schörner rozkazał dowództwu garnizonu bronić miasta do ostatniego żołnierza

[madohora]

W samym Opolu przekształcono niektóre kamienice w silne punkty oporu, zabarykadowano ulice przelotowe oraz zbudowano bunkry i schrony przeciwlotnicze, a także prowizoryczny pas startowy dla samolotów Luftwaffe

[madohora]

Już w grudniu 1944 r. Opole stało się celem ataków lotniczych. 2 i 12 grudnia miały miejsce mniejsze ataki lotnicze, a 18 grudnia miał miejsce duży nalot, w wyniku którego uszkodzone zostały domy na obecnym Zaodrzu, Starym Mieście i na Ostrówku

[madohora]

Komendant twierdzy Opole, płk Friedrich Albrecht von Pfeil, nie widząc możliwości długotrwałej obrony miasta, popełnił samobójstwo w nocy z 21 na 22 stycznia. Wieczorem 22 stycznia załogę twierdzy operacyjnie podporządkowano dowódcy 4 Armii Pancernej, gen. Fritzowi Gräserowi. Gräser anulował rozkaz o obronie twierdzy do ostatniego żołnierza, dopuszczając możliwość opuszczenia prawobrzeżnej część miasta. Nowym komendantem twierdzy opolskiej został płk Lothar Berger.

[madohora]

W 1947 otwarto Miejską Bibliotekę Publiczną i powołano Komitet Badań Prehistorycznych (w maju 1955 przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk). 9 maja 1948 otwarto Gimnazjum i Liceum Repolonizacyjne. W 1949 oddano do użytku odremontowany budynek teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Wolfganga Amadeusza Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstał teatr lalek. Rozpoczęła się również odbudowa dawnego szpitala św. Wojciecha przy pl. Armii Czerwonej (obecnie pl. Mikołaja Kopernika). W latach 1949–1965 w Opolu i Prudniku stacjonował 15 Pułk KBW Ziemi Opolskiej[83]. W 1950 Opole stało się siedzibą nowo powstałego województwa opolskiego. 22 lipca 1951 r. uruchomiono cementownię Odra. W 1952 powołano Opolską Orkiestrę Symfoniczną (we wrześniu 1972 r. przemianowana na Filharmonię Opolską im. Józefa Elsnera) i Zespołu Pieśni i Tańca „Opole”. 1 stycznia ukazał się pierwszy numer „Trybuny Opolskiej” – wówczas organ PZPR. 18 czerwca otwarto ekspozyturę Polskiego Radia w Opolu. 22 lipca otwarto Wojewódzki Dom Kultury. 26 lipca 1953 zmarł w Opolu Stanisław Wasylewski, pisarz, autor pracy Na Śląsku Opolskim.

[madohora]

11 stycznia 1998 w obronie zachowania województwa opolskiego na mapie administracyjnej Polski z inicjatywy lokalnych elit samorządowych utworzony został Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP). 11 marca kilka tysięcy opolan manifestowało pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go do województwa śląskiego. 16 maja odbyła się uroczystość przekazania Opolu Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej. 18 lipca Sejm podjął uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostało o powiat oleski.

[madohora]

W 2000 Opole uhonorowane zostało Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy. Po popowodziowym remoncie otwarty został zabytkowy „Dom lodowy”, czyli budynek PTTK przy stawie przy ul. Norberta Barlickiego. W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafiło do ścisłej czołówki miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.

[madohora]

W 2004 papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego. W 2007 w mieście powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W czerwcu Opole w rankingu miesięcznika „Forbes” zajęło 9. miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i 3. wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego. Opole zdobyło 1. miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13 lipca przez „Rzeczpospolitą”.

[madohora]

Dąbrowa – gmina wiejska w województwie opolskim, w powiecie opolskim. Od 1950 teren gminy należy administracyjnie do województwa opolskiego.
Siedziba gminy to Dąbrowa.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwały 9523 osoby.
1 stycznia 2017 z gminy odłączono miejscowości Sławice, Wrzoski oraz część miejscowości Karczów, włączając je do Opola. Ludność gminy zmalała o 1442 mieszkańców a powierzchnia o 16,72 km²

[madohora]

Nazwa pochodzi od staropolskiego określenia lasu złożonego z dębów - dąbrowy. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Dąbrowa podając jej znaczenie "Eichenheim" czyli po polsku "Dębowy dom". Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Dambrau i utraciła swoje znaczenie.
W 1295 w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol."Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest pod nazwą Dambrowa.
Obecną nazwę wsi zatwierdzono administracyjnie 12 listopada 1946

[madohora]

W miejscowości znajdują się instytucje użyteczności publicznej: urząd pocztowy, urząd gminy, publiczne gimnazjum oraz szkoła podstawowa. Znajduje się też tutaj stacja kolejowa (Dąbrowa Niemodlińska) przy linii kolejowej Opole - Wrocław. Miejscowość związana z ks. prof. Józefem Sztonykiem, który był tu proboszczem oraz Karolem Musiołem, który był mieszkańcem Dąbrowy.

[madohora]

[madohora]

Pierwsza świątynia w Dąbrowie powstała zapewne jeszcze w pierwszej połowie XIII wieku, świadczy o tym patrocinium, wezwanie św. Wawrzyńca. Natomiast w źródłach pisanych kościół wzmiankowany jest po raz pierwszy w sporządzonym w latach 1303–1306, za czasów biskupa Henryka z Wierzbna, spisie uposażeń diecezji wrocławskiej w archidiakonacie opolskim, znanym jako Rejestr Ujazdu (łac. Registrum Vyasdense). Odnotowano tam, że dochód z 12 włók we wsi Skarbiszów przysługiwał właśnie kościołowi w Dąbrowie. Także w roku 1305 wymieniany jest „Nicolaus plebanus in Dambrova”. W latach nieco późniejszych o Dąbrowie wspominają również: Galhard de Carceribus w sporządzonym w latach 1335–1342 rejestrze parafii – dłużników sześcioletniej dziesięciny Soboru w Vienne, oraz „Die Rechnung...” – rejestr świętopietrza w archidiakonacie opolskim z 1447 roku. Obecny kościół został zbudowany na początku XVII wieku, z zachowaniem fragmentów wcześniejszej świątyni (co uwidaczniają proporcje oraz skarpy nawy i prezbiterium). Częściowo przebudowany w 1822 i 1852 roku. Odnowiony w 1948. Usytuowany jest na wzniesieniu, częściowo otoczony kręgiem starych lip.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pierwotny trójskrzydłowy pałac został wzniesiony w latach 1615–1617 przez Joachima von Tschetschau-Mettich, być może na miejscu średniowiecznej budowli. Od 1740 do 1769 roku pałac należał do Franciszka Jana Larischa. W latach 1769–1788 właścicielami była rodzina Prittwitzów herbu Wczele. Po nich budowla trafiła w 1788 roku w ręce rodziny Ziegler-Klipphausen. Właśnie oni, po 1805 roku zakładają park przy pałacu, a także bażanciarnię i stawy hodowlane. W 1878 zamek kupuje książę Alfred von Hatzfeld-Wildenburg (właściciel m.in. rezydencji Schönstein[w innych językach] w Nadrenii)

[madohora]

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Nysie – rzymskokatolicka świątynia, uznawana za najpiękniejszy przykład nyskiego baroku

[madohora]

Świątynia ta została im jednak odebrana w 1622 roku przez biskupa Karola Habsburga i przekazana przybyłym do Nysy jezuitom. Bożogrobcy otrzymali w zamian plac przy ówczesnych murach miejskich, pomiędzy dzisiejszymi ulicami św. Piotra i Bracką. Stał tam opuszczony gotycki kościół franciszkanów pod wezwaniem św. Piotra, który jednak od 1513 roku był ruiną i został rozebrany po roku 1596.

[madohora]

Dzięki wsparciu biskupa najpierw w latach 1708-1713 powstał nowy budynek klasztorny. Później niedaleko pozostałości po starym kościele bożogrobcy wybudowali w latach 1720-1727 obecną świątynię. Autorem projektu i pierwszym budowniczym był pochodzący z Węgier Michał Klein, a od 1725 prace kontynuował Feliks Antoni Hammerschmidt.

[madohora]

6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obozy MBP nr 146, 147 i 148, powstałe w Opolu miał status obozów przejściowych, następnie zostały przekształcone w obozy pracy. Przetrzymywano w nich Ślązaków i Niemców oraz byłych członków SS. Do obozu trafiali także powracający do Polski żołnierze armii Andersa, którzy wstąpili do niej po dezercji z Wehrmachtu, do którego wcielono ich wcześniej w ramach volkslisty

[madohora]

W 1963 zorganizowany został I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu. 2 maja otwarto krytą pływalnię. W 1964 działalność rozpoczęło Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu. W marcu 1968 studenci opolskiej WSP zorganizowali akcję ulotkową na obszarze miasta oraz jednodniowy strajk w proteście przeciw represjom, jakie dotknęły krakowskie i warszawskie środowisko akademickie. W odwecie, powołana przez władze partyjne komisja usunęła z opolskiej uczelni kilkudziesięciu studentów i pracowników. Od pracy dydaktycznej zostali odsunięci broniący studentów prof. Eugeniusz Konik, dziekan Wydziału Filologiczno-Historycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej, doc. dr Władysław Dziewulski, b. dziekan Wydziału Filologiczno-Historycznego, prof. Jan Biernat, dziekan Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemiia ze stanowiska rektora został usunięty prof. Maurycy Horn. 20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej – „Okrąglaka”. W 1970 ukazał się pierwszy numer miesięcznika kulturalnego „Opole”, redaktorem pisma był Edward Pochroń. 23 września w Opolu-Bierkowicach otwarto Muzeum Wsi Opolskiej. 14 listopada powołano Opolskie Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe.

[madohora]

[madohora]

Stalowy most kratownicowy na Odrze z 1891 r., przeniesiony do Brzegu w 1954 r. z miejscowości Fordon k. Bydgoszczy.

[madohora]

Zanim powstało miasto, w jego miejscu istniały trzy osady przedkolacyjne. Największą, z siedzibą przedstawiciela książęcego, był Wysoki Brzeg, wymieniany w dokumentach już w 1234 r. Od niej właśnie pochodzi nazwa dzisiejszego miasta. Brzeg otrzymał prawa miejskie pomiędzy 1246 a 1248 r. W 1311 r. miasto stało się stolicą księstwa brzeskiego i było nią aż do śmierci ostatniego z rodu Piastów – Jerzego IV Wilhelma w 1675 r.

[madohora]

Moszna (dodatkowa nazwa w j. niem. Moschen) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki[4]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią potok Nowoprudnicki

[madohora]

Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 11 km od granicy z Czechami, w zachodniej części Kotliny Raciborskiej, na dawnym szlaku komunikacyjnym z Prudnika do Krapkowic około 30 km od Opola, tuż przy granicy gminy Strzeleczki z gminą Biała (powiat prudnicki). Należy do Euroregionu Pradziad. Położona jest w rozwidleniu lewych dopływów Odry.

[madohora]

Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Moszna, a także niemiecką Moschen we fragmencie: „Moschen (polnisch Moszna)”. Nazwa wsi pochodzi od wyrazu moszna, tj. worek, torba – w znaczeniu topograficznym: wgłębienie, dolina[9]. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Mośna. 9 września 1947 nadano miejscowości, wówczas administracyjnie należącej do powiatu prudnickiego, nazwę Moszna.
W gwarach prudnickich nazwa miejscowości występuje jako Moszna (odmiana: dzie miyszkył? na Mosznie, w Mosznie; jadã na Mosznã, do Moszny; miyndzy Prudnikã, a Mosznył).

[madohora]

NOWE POLSKIE MIASTA - www.opolska.pl - 24.07.2025

[madohora]

Pierwsze ślady pobytu człowieka na terenie dzisiejszej Mosznej pochodzą z czasów prehistorycznych. Wieś po raz pierwszy wzmiankowana była w 1650. Podczas badań archeologicznych w miejscu pałacu w Mosznej odkryto ślady średniowiecznej, drewnianej budowli. Teoria, jakoby w średniowieczu Moszna należała do zakonu templariuszy, nie znajduje potwierdzenia w dokumentach archiwalnych. Według ustaleń H. Barthla, opartych na księdze henrykowskiej, w 1309 lub 1310 w okolicy późniejszej wsi zamieszkała rodzina Mosce lub Moschin.

[madohora]

[madohora]

W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Moszna znalazła się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem, w obwodzie nr 9 powiatu prudnickiego. 4 grudnia 1920 w Mosznej odbyło się zebranie wszystkich komitetów plebiscytowych powiatu prudnickiego, w którym wzięli udział m.in. Teodor Obremba, Konstanty Wolny i Franciszek Strzoda. Do głosowania uprawnionych było w Mosznej 179 osób, z czego 174, ok. 97,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 103, ok. 57,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 178 głosów (ok. 99,4% uprawnionych), w tym 178 (100%) ważnych; za Niemcami głosowały 163 osoby (ok. 91,5%), a za Polską 15 osób (ok. 8,4%)

[madohora]

W latach 1945–1950 Moszna należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. Do 1956 roku Moszna należała do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1956 Moszna została odłączona od powiatu prudnickiego i przyłączona do nowo utworzonego krapkowickiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Łącznik, a w latach 1954–1972 do gromady Zielina.
W kwietniu 1947 w Mosznej odbył się zorganizowany przez władze szkolne w Prudniku pierwszy kurs dla niewykwalifikowanych wychowawczyń przedszkoli, będący również kursem repolonizacyjnym. W 1948 na bazie stada ze zlikwidowanej stadniny w Dłoniach koło Rawicza, w Mosznej powstała stadnina koni, która prowadzi od początku hodowlę koni pełnej krwi angielskiej, a od 1961 również koni szlachetnej półkrwi. W latach 1983–1999 w Mosznej zbudowano filialny kościół Niepokalanego Serca Maryi należący do parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Łączniku i przeznaczony dla mieszkańców Mosznej, Dębiny i Ogiernicza.

[madohora]

[madohora]

park, w parku zamkowym odkryto na początku XX wieku fragmenty piwnic, które H. Barthel w 1929 identyfikował, raczej bezzasadnie, z zamkiem templariuszy, miał on łączyć się podziemiami z zamkiem w Chrzelicach. Po II wojnie światowej podczas prac budowlanych natknięto się na ślady średniowiecznej palisady

[madohora]

zespół pałacowy:
aleja dębów czerwonych
aleja lipowa
aleja kasztanowców
brama z gladiatorami
brama z lwami
mieszkania pracownicze
ujeżdżalnia
trzy stajnie
stajnie (kuchnie) ob. mieszkania
stara siłownia, ob. mieszkania
pralnia, ob. mieszkania
stolarnia
siłownia, ob. hotel
kotłownia przy szklarni

[madohora]

zespół folwarczny, ul. Prudnicka 1:
dom
mur ogrodzeniowy
mur z bramą
obory
stodoła
magazyn, dawniej elektrownia

[madohora]

Życie apostołów Piotra i Pawła przybliża znajdujący się w kościele cykl obrazów z drugiej połowy XVIII wieku autorstwa Jana Melchiora Brandeisa z Wrocławia.

[madohora]

W ciągu kilku lat wzniesiono budynek sześcioprzęsłowy, lecz spłonął on w 1401 roku podczas pożaru, który opanował większość miasta. Odbudowano go prowizorycznie pięć lat później. Kościół wraz ze swoim wypalonym wnętrzem trwał do 1424 roku i stopniowo zmieniał się w całkowitą ruinę. Brak środków na odbudowę spowodowany został załamaniem gospodarki miasta, jakie nastąpiło w wyniku tragicznej epidemii z roku 1413. W tej sytuacji biskup Wacław ogłosił siedmioletni odpust dla osób, które wspomogą materialnie odbudowę świątyni, a gdy to nie przyniosło spodziewanych efektów, w 1416 roku ustanowił specjalny podatek na ten cel. Mimo tych zabiegów nie zdołał jednak zebrać wystarczających funduszy.

[madohora]

W wyniku działań wojennych 21 marca 1945 roku świątynia przeżyła największy w swej historii kataklizm. Spłonął dach, barokowy prospekt organowy, dwie boczne kaplice i grupa tęczowa (krucyfiks w zwieńczeniu Wielkiego Ołtarza), zawalił się szczyt zachodni, przestały istnieć witraże, poważnemu zniszczeniu uległy także pozostałe boczne kaplice i większość wyposażenia.

[madohora]

domy przy ul. Wiejskiej: 13, 16, 25/27
zajazd, ob. mieszkania, ul. Prudnicka 12
chlew przy zajeździe, ul. Zamkowa 2
kolejowy przepust ceglany, 22,104 km w obrębie miejscowości
leśniczówka, Urszulanowice 1
dom, Urszulanowice 2
chlew i kurnik w zagrodzie Urszulanowice 2
silos na paszę, Urszulanowice
leśniczówka, Urszulanowice 3
chlew przy leśniczówce, Urszulanowice 3

[madohora]

Moszna jest jedną ze wsi o największych walorach turystycznych w województwie opolskim. Zespół pałacowo-parkowy w Mosznej, uważany za najokazalszą rezydencję na ziemi prudnickiej został wymieniony w Kanonie Krajoznawczym Polski. Z pobliskiego Łącznika do Mosznej przeniesiona została Fabryka Robotów Sebastiana Kucharskiego. Prezentowane w niej są rzeźby wykonane z metalu i złomu, nawiązujące do filmów i fantastyki.

[madohora]

12 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Moszną prowadziła trasa „Szlakiem Pielgrzyma”

[madohora]

[madohora]

Pałac w Mosznej (niem. Schloss Moschen) – zabytkowa rezydencja we wsi Moszna, w województwie opolskim, pomiędzy miastami Prudnik i Krapkowice, na ziemi prudnickiej.

[madohora]

Badania archeologiczne wykazały istnienie w miejscu obecnego pałacu śladów średniowiecznej, drewnianej budowli. W ogrodzie pałacowym odkryto na początku XX wieku fragmenty piwnic, które H. Barthel w 1929 roku utożsamił, raczej bezzasadnie, z zamkiem templariuszy, miał on łączyć się podziemiami z zamkiem w Chrzelicach.

[madohora]

W nocy z 2 na 3 czerwca 1896 z nieokreślonych przyczyn w Mosznej wybuchł pożar. Barokowy pałac wówczas częściowo spłonął. Franz Hubert przystąpił do odbudowy pałacu. Budowa obecnego obiektu zrealizowana została w dwóch fazach. Pierwsza, przypadająca na lata 1896–1900, obejmowała odbudowę spalonej części środkowej oraz dobudowę masywu skrzydła wschodniego w stylu neogotyckim. Faza druga, czyli lata 1913–1914, to dobudowa skrzydła zachodniego w stylu neorenesansowym

[madohora]

Podczas II wojny światowej dostosowano niektóre pomieszczania pałacu dla potrzeb filii lazaretu w Prudniku. Pałac nie ucierpiał w wyniku działań wojennych. W 1945 w pałacu kwaterowały oddziały armii radzieckiej. W tym okresie dewastacji uległa większa część wyposażenia pałacowego oraz wywieziono większość przechowywanych tam dzieł sztuki, głównie obrazów i rzeźb. Inspektor oświaty powiatu prudnickiego Stanisław Nabzdyk z profesorem Czaplickim zabezpieczali pozostałe księgozbiory i urządzenia pałacu w Mosznej, przekazując cały ocalały majątek w opiekę jednego z byłych pracowników dworskich. Dwa tygodnie później, podczas ich kolejnej wizyty w pałacu, stwierdzili, że „księgozbiór został przekopany, zabrano niektóre obrazy, figury, meble”. Według dozorcy, do Mosznej mieli przyjechać „żołnierze różnych stopni wojskowych”, którzy następnie wywieźli z pałacu cenniejsze rzeczy. Władze państwowe stwierdziły, że żadna jednostka wojskowa nie wysyłała samochodów do Mosznej.

[madohora]

W latach 2021–2022 przy elewacji pałacu zrealizowano prace renowacyjne. Remont przeprowadzony został przez Województwo Opolskie w ramach unijnych funduszy z polsko-czeskiego programu Interreg V-A

[madohora]

[madohora]

Kościół odnawiany był w latach 1834-1835 oraz 1929-1930. Szczęśliwie przetrwał pożar Nysy w 1945 roku – zniszczeniu uległy wówczas jedynie szyby i ramy okienne, a ślady po rozpryskujących się wówczas kroplach roztopionego ołowiu są do dziś widoczne na ławkach.

[madohora]

Trójprzęsłowy barokowy kościół orientowany, nakryty dachem dwuspadowym nad korpusem i wielopołaciowym nad prezbiterium. Wzniesiony w ciągu zabudowań ulicy Brackiej, wzorowany na kościele św. Mikołaja na Małej Stranie w Pradze. Według słów Pawła Jasienicy z 1948 jest jak bliski krewny kościołów krakowskich, wileńskich, warszawskich, a w jego ołtarzu głównym jest "Polnische Muttergott" albo "die Schwarze Madonna" – czyli po prostu Częstochowska, co czyni go przykładem swojszczyzny na Śląsku

[madohora]

Bardzo bogaty i jednolity, późnobarokowy wystrój kościoła z elementami rokokowymi i klasycystycznymi przetrwał burzliwe dzieje miasta i to dzięki niemu świątynia jest określana mianem perły Śląskiego Rzymu. W stanie niemal nienaruszonym zachowało się prawie całe osiemnastowieczne wyposażenie – ołtarze, ambona, paramenty, cykle obrazów, zespoły malowideł ściennych, rzeźby, figury świętych oraz oprawa chóru z dominującym prospektem organowym.

[madohora]

Prezbiterium oddzielone jest od nawy gurtami oraz przyściennymi kolumnami, wspartymi na wysokich cokołach, ozdobionymi medalionami z popiersiami Piotra i Pawła i rokokowymi kinkietami oraz figurami aniołów w zwieńczeniu

[madohora]

W retabulum wisi obraz Filipa Christiana Bentuma przedstawiający apostołów Piotra i Pawła, nad którymi unosi się postać Chrystusa z Krzyżem. W głębi widoczne są dwie małe scenki przedstawiające męczeństwo patronów kościoła – ukrzyżowanie Piotra i ścięcie Pawła. Między kolumnami znajdują się posągi – z lewej strony św. Augustyna, twórcy reguły bożogrobców, a po prawej – św. Jakuba Młodszego, patrona zakonu. Całość wieńczy obraz Madonny z Dzieciątkiem, również autorstwa Bentuma. Na samym szczycie ołtarza znajduje się figura Boga Ojca adorowanego przez anioły.
Dopełnieniem całości jest fresk na sklepieniu prezbiterium z podwójnym krzyżem bożogrobców, adorowany przez dziewięć chórów anielskich i trzy postaci stanowiące alegorie cnót kardynalnych – Wiarę, Nadzieję i Miłość.

[madohora]

W zachodniej części nawy głównej przedstawiona jest scena znalezienia, wypróbowania i wywyższenia Krzyża Świętego, unoszonego ku górze przez anioły. Towarzyszą im św. Helena, cesarz Konstantyn Wielki, papieże, biskupi, doktorzy Kościoła i zakonnicy, wśród nich także fundatorzy świątyni – prepozyt Eliasz Klose oraz biskup wrocławski Ludwik Franciszek von Pfalz-Neuburg. Malowidło to nawiązuje do tzw. Próby Krzyża, kiedy to staraniem cesarzowej Heleny został odnaleziony Krzyż. Po dotknięciu tą relikwią osoby zmarłej, została ona cudownie wskrzeszona. Uznano wówczas, że odnaleziony krzyż jest prawdziwy. Relikwie Krzyża Św. zostały otoczone wielką czcią i powierzone później bożogrobcom.

[madohora]

W 1905, po pobycie w szkole dla służby, w pałacu pracował jako służący Robert Walser (1878–1956) szwajcarski pisarz

[madohora]

W 1945 r. pałac zajął sztab wojskowy 1 Frontu Ukraińskiego, urządzono tam też lazaret. Wyposażenie zostało w większości rozszabrowane. W latach 1948–1975 w pałacu mieścił się m.in. Urząd Repatriacyjny, Państwowy Ośrodek Magazynowy i Ośrodek Doradztwa Rolniczego. W 1975 roku pałac wraz z otaczającym go dawnym parkiem krajobrazowym przejęła Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu, tworząc w nim sale wykładowe, czytelnię oraz pokoje noclegowe dla wykładowców i studentów zaocznych[3]. Należący wciąż do Uniwersytetu Opolskiego obiekt jest w złym stanie technicznym, plany właściciela sprowadzają się do tworzenia projektów przedsięwzięć typu Centrum Biznesowe. Pałacem opiekują się mieszkańcy działający w Stowarzyszeniu "Dąbrowskie Skarby", dzięki czemu m.in. kilkukrotnie w roku jest on dostępny do zwiedzania

[madohora]

Pałac ogrodzony jest murem z bramą wjazdową od strony południowego zachodu. Zabudowania gospodarcze i oficyna usytuowane od strony południowej. Park przypałacowy (wpisany do rejestru zabytków pod numerami 71/83 z 1.08.1983 oraz 169/49 z 29.04.1949), o powierzchni przeszło 20 ha został założony jako ogród włoski w XVII wieku, przekształcony na park angielski w I połowie XIX wieku. Oś widokowa biegnie ku wschodowi. Pierwotna wielkość parku została mocno ograniczona po II wojnie, w 2016 roku został częściowo zrewaloryzowany.
Boczne wejście w półkolistym portalu z kartuszem zawierającym herb rodziny von Hochberg.

[madohora]

Dobrzeń Wielki (daw. gmina Dobrzeń, niem. Gemeinde Groß Döbern) – gmina wiejska w województwie opolskim, w powiecie opolskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w „starym” województwie opolskim. W 2009 roku w gminie wprowadzono język niemiecki jako język pomocniczy oraz dwujęzyczne nazewnictwo geograficzne.
Siedziba gminy to Dobrzeń Wielki.
Według danych z 1 stycznia 2017 roku gminę zamieszkiwało 9705 mieszkańców.
1 stycznia 2017 z gminy odłączono miejscowości Borki, Brzezie (większa część), Czarnowąsy, Krzanowice i Świerkle, włączając je do Opola. Ludność gminy zmalała o 4879 mieszkańców, a powierzchnia o 27,4 km².

[madohora]

Według dzisiejszej wiedzy nazwa wsi Dobrzeń Wielki może pochodzić od nazw Dobern, Doberna (stąd pochodzi niem. nazwa Döbern), które zostały nazwane przez germańskie plemię Silingów.
Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego nazwa wsi wywodzi się od polskiego słowa określającego wartość - "dobra". W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu najstarszą nazwę miejscowości wymienia w polskiej formie Dobrzyn podając jej znaczenie "Gutland" czyli po polsku "Dobra ziemia".
Wieś wzmiankowana w łacińskim dokumencie z 1228 roku wydanym przez Kazimierza I opolskiego, gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Dobren”. Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanej formie Dobrin w łacińskim dokumencie wydanym w 1360 roku w Brzegu. Pierwotna nazwa została początkowo przez Niemców fonetycznie zgermanizowana na Döbern, a później na Groß Döbern tracąc swoje pierwotne znaczenie.
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Georga Knie wieś występuje pod nazwą Wielki Dobrzyń oraz niemiecką - Gross Dobern.

[madohora]

W XIV w. miejscowość uzyskała niezależność od klasztoru norbertanów w Czarnowąsach, a mieszkańcy wybudowali murowany kościół pw. św. św. Katarzyny i Walentego. Klasztor jednak złożył protest do księcia Bolesława i odzyskał w 1325 r. swoje prawa do miejscowości. Kościół uległ zniszczeniu podczas pożaru w 1832 r., lecz został odbudowany

[madohora]

Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Dobrzeniu Wielkim 1825 osób, z czego 1443, ok. 79,1%, stanowili mieszkańcy (w tym 1421, ok. 77,9% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 1795 głosów (ok. 98,4% uprawnionych), w tym 1792 (ok. 99,8%) ważnych; za Niemcami głosowało 1216 osób (ok. 67,7%), a za Polską 576 osób (ok. 31,6%). W 1934 r. wybudowano w Dobrzeniu Wielkim nowy kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. 1 kwietnia 1938 r. miejscowość połączono wraz z Dobrzeniem Małym pod wspólną nazwą Döbern. W okresie Republiki Weimarskiej i III Rzeszy miejscowość była ważnym ośrodkiem kulturalnym mniejszości polskiej. W Dobrzeniu Wielkim działały polskie organizacje takie jak: oddział Związku Polaków w Niemczech, Towarzystwo Młodzieży, Gromada Zuchów, Kongregacja Mariańska Trzeci Zakon i Związek Matek Chrześcijańskich. 6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obóz MBP nr 95, powstały w Dobrzeniu miał status obozu przejściowego, następnie został przekształcony w obóz pracy. Przetrzymywano w nich Ślązaków i Niemców oraz byłych członków SS. Do obozu trafiali także powracający do Polski żołnierze armii Andersa, którzy wstąpili do niej po dezercji z Wehrmachtu, do którego wcielono ich wcześniej w ramach volkslisty.
W 2008 roku w pobliżu wsi uruchomiono elektrownię wodną Dobrzeń

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:
kościół odpustowy pw. św. Rocha, drewniany, zbudowany w 1658 r. – XVII w., XVIII w. W środku znajdują się m.in.: ołtarz główny, barokowy z ok. 1700 r., ołtarze boczne z końca XVII w. oraz dwa XVIII-wieczne obrazy barokowe przedstawiające Barbarę z Nikomedii i św. Katarzynę.

[madohora]

Świątynia została wybudowana w 1658 roku - jest to obiekt o konstrukcji zrębowej, orientowany. Nawa główna jest szersza niż krótkie prezbiterium (zamknięte trójbocznie), nakryta płaskim stropem. Od wschodu przylega zakrystia. Kościół otoczono sobotami, wspartymi na słupach z zastrzałami. Nad głównym wejściem znajduje się ganek, wsparty czterema słupami - ganek umożliwia dojście do chóru. Dachy konstrukcji siodłowej i pulpitowej zostały pokryte gontem, podobnie jak soboty. Nad nawą wzniesiono niewielką wieżyczkę na sygnaturkę, zwieńczoną baniastym, podwójnym hełmem.
Kościół gruntowanie odnowiono lub przebudowano w 1752, a następnie jeszcze w 1928, 1958 i w 2006 roku. Największa restauracja miała miejsce w 1928 roku, kiedy powstało m.in. nowe malowanie wnętrza

[madohora]

Wyposażenie kościoła jest przeważnie barokowe – ołtarz główny z obrazem świętego Rocha pochodzi z ok. 1700 (choć sam obraz został przemalowany współcześnie). Ołtarze boczne są także barokowe i powstały w II połowie XVII wieku. Cennym elementem wyposażenia jest ambona z początku XVII wieku, zdobiona dekoracją z rzeźbami czterech ewangelistów. Z okresu baroku pochodzą również dwa XVIII-wieczne obrazy św. Barbary i św. Katarzyny.
W 1945 roku, po wkroczeniu do wsi, wojska sowieckie kilkukrotnie próbowały podpalić kościół, jednak za każdym razem parafianom udało się go ugasić.
W pobliżu kościoła, już za ogrodzeniem cmentarnym, w latach 30. XX wieku powstał pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi podczas I wojny światowej o wymowie pacyfistycznej. Pomnik przetrwał wszystkie burze dziejowe XX stulecia i nadal stoi na swoim miejscu

[madohora]

Komprachcice (niem. Gemeinde Comprachtschütz) – gmina wiejska w województwie opolskim, w powiecie opolskim. Od 1950 gmina położona jest w województwie opolskim.
Siedziba gminy to Komprachcice.
Według danych z 30 czerwca 2004[3] gminę zamieszkiwało 11.167 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku[4] gminę zamieszkiwało 9064 osób.
W maju 2009, w gminie wprowadzono język niemiecki jako język pomocniczy, a w grudniu dodatkowe nazwy miejscowości w języku niemieckim. Polsko-niemieckie tablice stanęły w gminie w maju 2010.
Na terenie gminy funkcjonuje lotnisko Opole-Polska Nowa Wieś.

[madohora]

Według legendy nazwa miejscowości, o której pierwsze zapiski pojawiają się ok. roku 1300, pochodzi od imienia rycerza Gumpreti (Komprachta), który mógł być założycielem wsi (być może do założenia doszło już w 1293). Informacja o Villa Gumperti znajduje się w dokumencie kolegiaty niemodlińskiej z 1302. Z kolei Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis z roku 1295 lub 1305 podaje nazwę Gupertovitz. Także później nazwa ewoluowała – Gomprachtitz, Gumprechticze, Comprachtitz (od roku 1534), Comprachtschütz, czasem również Komprachtschütz (od 1736). Jeszcze na niemieckich pieczęciach gminnych z II połowy XIX wieku pojawia się nazwa Comprachczütz. Nazwę Comprachtschütz przyjęto oficjalnie w 1913.
W 1936 władze hitlerowskie zmieniły dotychczasową nazwę wsi z Comprachtschütz na Gumpertsdorf[8], nawiązującą do średniowiecznych nazw (z okresu XIV i XV wieku) Gumprechtsdorf i Gumprechtsdorff

[madohora]

Pierwszy kościół istniał w Komprachcicach już w XIV wieku – wzmianki o nim istnieją w dokumentach konwentu w Czarnowąsach. Służbę pełnili wówczas księża z kolegiaty św. Krzyża w Opolu. W XVI wieku we wsi istniało 15 gospodarstw, a ona sama należała do dóbr prószkowskich. W 1680 ustanowiono samodzielną parafię. Dotychczasowy drewniany kościół był w coraz gorszym stanie, dlatego w 1702 wzniesiono nowy – również drewniany – pod wezwaniem św. Marcina.

[madohora]

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich tak opisywał Komprachcice: 64 bud.[ynków], 64 dm [domy], 652 mk [mieszkańców] (...), gleba rozmaita, lasy przerzedzone, niegdyś bardzo rozległe. Parafia w 1869 miała 1852 katolików, 16 ewangelików oraz 3 żydów

[madohora]

W okresie międzywojennym wybudowano nową asfaltową drogę, do dzisiaj główną arterię komunikacyjną miejscowości. W związku z budową Jezior Turawskich do Komprachcic przesiedlono mieszkańców zalewanych terenów, co zwiększyło liczbę mieszkańców ponad dwukrotnie. Z tego też powodu konieczna stała się budowa nowego kościoła parafialnego – murowanego pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu. Kościół konsekrowano w 1936, a stary drewniany w 1941 przeniesiono do Ochódz, gdzie utworzono nową parafię.

[madohora]

Podczas dwudziestolecia międzywojennego działała fabryka cygar Ottona Detera (obecnie w jej budynku znajduje się sklep samoobsługowy). Wieś stała się sławna w dziedzinie sportu – tutejsza drużyna palantowa zdobyła tytuł wicemistrza Niemiec. W latach 1936 – 1938 wybudowano także boisko sportowe.

[madohora]

7 lutego 1945 r. niemieccy żandarmi zamordowali na miejscowym cmentarzu 11 polskich robotników przymusowych (7 mężczyzn i 4 kobiety), których podejrzewano o gromadzenie żywności. Ofiary pochowano na miejscowym cmentarzu[13]. W 1945 r. przez miejscowość przetoczył się front – wkroczyła Armia Czerwona. Dla wielu osób, szczególnie kobiet, oznaczało to wielkie cierpienia, często śmierć. W wyniku ustaleń koalicji antyhitlerowskiej Komprachcice, wraz z całym Górnym Śląskiem, zostały włączone do Polski. W 1946 liczba mieszkańców wynosiła 1737 osób. Rok później odnotowano, że działalność gospodarczą prowadziło 10 osób – sklepy, rzeźnie, restauracje, kuźnię. W 1960 Komprachcice były liczniejsze niż przed II wojną światową – mieszkało w nich 2442 osób, w tym 80% zajmowało się działalnością nierolniczą.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Komprachcice.

[madohora]

W maju 2010 w Komprachcice stanęły polsko-niemieckie tablice drogowe, ale niemiecka nazwa miejscowości została tam napisana błędnie Comprachtschutz zamiast Comprachtschütz (bez "umlautu"). Po kilku dniach błąd usunięto.

[madohora]

Jednostka wojskowa w miejscowości istniała już w okresie międzywojennym. Dzisiaj dawne niemieckie koszary zajmuje 91 batalion logistyczny 10 Opolskiej Brygady Logistycznej, realizująca m.in. zadania wsparcia wojsk operacyjnych wchodzących w skład Polskich Kontyngentów Wojskowych (PKW), działających poza granicami kraju.
Do jednostki prowadzi tor kolejowy, który łączy się obok stacji kolejowej z linią kolejową nr 287.

[madohora]

[madohora]

Prószków (dodatkowa nazwa w niem. Proskau) – miasto w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy, położone 8 km na południe od Opola, leżące na Górnym Śląsku. Prawa miejskie Prószków uzyskał w 1560, utracił je w 1915 i ponownie odzyskał w 2004.
Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 414: Prudnik-Opole, a obok Prószkowa przebiega autostrada A4 (jednak bez możliwości zjazdu; znajduje się tam tylko MOP kat. I, od 2006 roku)..
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 2552 mieszkańców

[madohora]

Najstarsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1250 r. Od XIV wieku była ona własnością rodziny Prószkowskich. W 1563 r. wybudowali oni zamek w stylu odrodzenia, zburzony następnie przez Szwedów w 1644 r., a odbudowany w 1677 roku. Do zamku należała fabryka fajansów, która przetrwała do 1850 r. Od XVIII do początku XX wieku w Prószkowie produkowano też piwo.

[madohora]

Prószkowie panowała epidemia cholery. W roku 1847 powstała tu Królewska Akademia Rolnicza, a w roku 1868 swoją działalność rozpoczął Królewski Instytut Pomologiczny, którego inicjator – Gustaw Stoll, jako pierwszy dyrektor uczelni, przyczynił się do rozbudowy obiektów dydaktycznych oraz powiększenia powierzchni gospodarstwa, gdzie pojawiły się szkółki i pola uprawne. Od 1871 roku powstawały kolejno: internat, mieszkania dla pracowników, przetwórnia owoców, system wodociągów nawadniających sad, cieplarnie oraz chłodnie. Następnie w 1878 założono park w celach dydaktycznych i ochronnych dla słabo odpornych odmian drzew owocowych. W 1915 roku nazwę instytutu zmieniono na „Królewska Szkoła Sadowniczo-Ogrodowa”. W roku 1924 uczelnię przekształcono na Niższą Roczną Szkołę Ogrodniczą, która działała do roku 1944. Do absolwentów tej uczelni należał Zygmunt Rościszewski, polski przyrodnik, profesor na Uniwersytecie w Dorpacie.

[madohora]

Po przyłączeniu do Polski w roku 1945, w 1947 powstało Państwowe Koedukacyjne Liceum Ogrodnicze, a jego następcą było Państwowe Technikum Ogrodnicze. W roku 1969 wybudowano nowy budynek główny oraz internat i tak rozpoczął działalność Zespół Szkół Ogrodniczych im. Józefa Warszewicza. Były PGR, który znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie przyłączono do szkoły i powstało Gospodarstwo Pomocnicze przy Zespole Szkół Ogrodniczych im. J. Warszewicza w Prószkowie, które funkcjonowało do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Obecnie szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół im. J. Warszewicza. Budynek szkoły oraz przyległy teren, w tym boiska sportowe, zostały wyremontowane i zmodernizowane. Przy Zespole Szkół działa Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Młodzieży w Piłce Nożnej. Szkoła stanowi jeden z elementów zasobów kulturowych o dużym znaczeniu dla miejscowości oraz dla regionu. Po okresie świetności Państwowego Technikum Ogrodniczego, które było kontynuacją działalności tego ośrodka ogrodnictwa, do dziś pozostały szklarnie i część budynków gospodarczych. Jeszcze w latach osiemdziesiątych uprawiano tutaj na szeroką skalę sady owocowe i szkółkarstwo. Funkcjonowała przetwórnia warzyw i owoców oraz chlewnia. Całość zabudowań związanych z dawnymi i istniejącymi szkołami i gospodarstwami nazywana jest Pomologią.
W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Prószków.

[madohora]

29 lipca 1921 roku w Prószkowie zanotowano najwyższą temperaturę na terenie dzisiejszych ziem polskich. Termometr na wówczas niemieckiej stacji meteorologicznej pokazał plus 40,2 stopnia

[madohora]

Z nawą główną poprzez arkady o kształcie półkoli łączą się boczne kaplice, oddzielone skośnie ustawionymi pilastrami. Znajdujące się w nich polichromie, także autorstwa braci Schefflerów, ukazują w symboliczny sposób znaczenie tajemnicy Krzyża w życiu każdego człowieka. Przedstawione zostały tu także logicznie dobrane, starotestamentowe prefiguracje Jezusa i jego zbawczej misji.

[madohora]

Empory nad bocznymi kaplicami są otwarte do nawy półkolistymi arkadami, wspartymi na filarach Na ich sklepieniach znajdują się kolejne malarskie wizje figur mesjańskich ze Starego Testamentu.

[madohora]

Wszystkim freskom towarzyszą łacińskie inskrypcje, najczęściej zaczerpnięte z Biblii, służące wyjaśnianiu tematu malowidła jako wyraz typowego dla baroku ścisłego związku obrazu ze słowem.

[madohora]

DIECEZJA NYSA

[madohora]

Bazylika pw. św. Jakuba Apostoła i św. Agnieszki, Dziewicy i Męczennicy w Nysie – kościół dekanalny, bazylika, największy obiekt sakralny w mieście, cenny zabytek uznany za pomnik historii.
Z uwagi na wielkość bryły, uwarunkowania historyczne, oraz pochowanych we wnętrzu biskupów, przez mieszkańców nazywany jest katedrą.

[madohora]

Faktem historycznym pozostaje natomiast to, że pierwszy murowany kościół w tym miejscu został ufundowany i konsekrowany przez biskupa wrocławskiego Jarosława Piasta, który ukończył dzieło swego poprzednika Żyrosława II. W 1195 roku położono fundamenty, a trzy lata później budowla była już gotowa. Istnienie murowanego kościoła w tym miejscu świadczy o istnieniu sporej osady, gdyż obiekty takie wznoszono wtedy tylko w znaczniejszych miejscowościach, stanowiących większe skupiska ludzi niż zwykła wieś. Ta kamienna romańska świątynia miała służyć nowo utworzonej parafii, obejmującej obszar nazwany później Nowym Miastem (dzisiejsze Śródmieście). W sąsiedniej, starszej od Nysy osadzie, określanej następnie jako Stare Miasto (obecnie okolice ulic Słowackiego i Mariackiej), być może istniał już wówczas kościół św. Jana.

[madohora]

Pod koniec XIV wieku świątynia była już w katastrofalnym stanie, groziła zawaleniem i jej wschodnia część została rozebrana.

[madohora]

Nysa

[madohora]

Podczas kolejnego wielkiego pożaru Nysy 20 maja 1542 roku zniszczeniu uległo sklepienie sieciowe nawy głównej – odbudowano je jako gwiaździsto-sieciowe. Przed 1551 rokiem wykonano nową więźbę dachową i jej pokrycie łupkowe, a w 1553 r. – drewnianą nadbudowę szczytu fasady. W latach pięćdziesiątych XVI wieku z fundacji biskupa Marcina Gerstmana przebudowano i wydłużono chór organowy, tworząc tzw. chór mieszczański.

[madohora]

W XVII i XVIII wieku pod wpływem baroku całkowicie zmieniono wnętrze kościoła. Najpierw w latach 1648–1650 dla upamiętnienia ofiar epidemii i wojny trzydziestoletniej zbudowano z prywatnej fundacji Anny Gritzner barokową kaplicę zmarłych (obecnie baptysterium). Następnie zredukowano liczbę ołtarzy z 43 do 23, zatynkowano malowidła i usunięto wiele starych gotyckich obrazów, rzeźb i witraży w celu zapewnienia architekturze kościoła regularności i porządku oraz dostosowania wnętrza do potrzeb kontrreformacji i wybujałej sztuki barokowej. W 1690 roku powstała tzw. mała zakrystia, a w latach 1677–1679 kardynał Friedrich von Hessen ufundował barokową kaplicę boczną oraz okazały ołtarz główny z wielkim obrazem, ukazującym cudowne ocalenie Nysy podczas wojny trzydziestoletniej.

[madohora]

Jeszcze większe zniszczenia świątyni dokonały się w roku 1807, podczas oblężenia i ciężkiego ostrzału artyleryjskiego miasta przez armię napoleońską. Z tego powodu przez niemal cały XIX wiek kościół znajdował się w stanie krytycznym, bardzo długo czekając na odbudowę.

[madohora]

W latach trzydziestych XX wieku ponownie doszło do zmian w wyglądzie świątyni. Nastąpił częściowy i niekonsekwentny powrót do pierwotnego stylu gotyckiego, a z kolumn usunięto późniejszą warstwę tynku.

[madohora]

Odbudowa przeprowadzona została według projektu architekta Feliksa Kanclerza. Nową konstrukcję nośną dachu wykonano tym razem nie z drewna, lecz z elementów stalowych, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo powstania w przyszłości katastrofalnego pożaru. Na kalenicy wybudowano ośmioboczną wieżyczkę na sygnaturkę, a olbrzymi dach pokryto dachówkami ceramicznymi. Wzmocniono fundamenty i sklepienia oraz wmontowano trzy nowe witraże zaprojektowane przez prof. Adama Stalony-Dobrzańskiego. Przy okazji dokonano dalszej "regotyzacji"- z filarów skuto tynk, zdjęto z nich także wielkie figury apostołów oraz ambonę. Zdemontowano również zniszczony Wielki Ołtarz. Odsłonięcie surowej cegły było jednak sprzeczne z wymogami stylu gotyckiego. Odbudowa trwała do roku 1961, natomiast nieustanne prace konserwatorskie nigdy się nie skończyły. Ponownego poświęcenia kościoła dokonał kardynał Stefan Wyszyński 15 sierpnia 1959 roku.

[madohora]

Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 28 lutego 2011 bazylika została uznana za pomnik historii

[madohora]

Kościół nakryty został dachem dwuspadowym z wieżyczką sygnaturkową na kalenicy.

[madohora]

Nawa główna, stara zakrystia, boczne kaplice i kruchty nakryte są sklepieniem krzyżowo-żebrowym, chór muzyczny – gwiaździsto-sieciowym, ambit – trójdzielno-przeskokowym, a baptysterium – kopulastym z sześcioboczną latarnią. W sklepieniach naw bocznych widoczne są zworniki w kształcie ludzkich głów.

[madohora]

W kościele znajdują się 24 potężne filary (dwukrotność liczby 12). Każdy z nich jest podzielony przez 12 kamiennych opasek, pomiędzy którymi znajduje się po 12 warstw cegieł. Ta symbolika architektoniczna odnosi się m.in. do patrona – św. Jakuba Starszego, jednego z dwunastu apostołów.

[madohora]

Pomimo zdobycia miasta przez Armię Czerwoną Niemcy w kilku punktach kontynuowali opór, którym od 2 lutego dowodził mjr Matthias Wensauer. Walki we wspomnianych punktach trwały do 19 marca 1945. Ostatecznie w wyniku wymiany ognia między wojskami niemieckimi a radzieckimi miasto zostało prawie całkowicie wyludnione oraz zniszczone w około 60%. Największych zniszczeń doznało zabytkowe śródmieście, port i węzeł kolejowy. Opole zostało przekazane Polakom reprezentowanym przez Henryka Janusa 24 marca 1945 przez radziecką komendanturę miasta.

[madohora]

Pierwsza wzmianka o kościele w Prószkowie pochodzi z 1443 roku. Murowana świątynia powstała w 1578 roku, jej fundatorem był hrabia Jerzy Prószkowski (Georg von Proskau), równolegle realizujący budowę swojej renesansowej rezydencji. Podczas wojny trzydziestoletniej, w 1644 roku, kościół został spalony przez wojska szwedzkie. Odbudowa świątyni w stylu barokowym według projektu florenckiego architekta Giovanniego Seregno trwała do 1687 roku. W tym kształcie kościół istnieje obecnie.

[madohora]

Drugi browar, przemysłowy, powstał w 1850 roku, od 1875 lub 1879 jego właścicielem był wspomniany Julius Krombholz (według innych źródeł Julius Krombholz założył browar w 1870 roku). Zmodernizował i przebudował on zakład, który zaczął produkować około 80 tys. litrów piwa rocznie. W 1895 roku Julius przekazał browar synowi Alfredowi (według jednej z wersji ojciec prowadził rozrywkowy tryb życia, przez który zadłużał zakład), który zwiększył produkcję z 10 tys. do 30 tys. litrów piwa miesięcznie. W 1899 roku zakład ponownie przebudowano i zmodernizowano - zakupiono m.in. maszyny parowe oraz maszynę do produkcji lodu. Warzono piwa jasne Lagerbier i słodowe Malzbier, pilsnera oraz piwo typu monachijskiego Münchner. Przy browarze działała też fabryka produkująca wodę mineralną i lemoniadę oraz cygara i wyroby tytoniowe. Wyroby można było kupić w promieniu 50 kilometrów od Prószkowa, eksportowo je nawet do Stanów Zjednoczonych, a piwo według prószkowskiej receptury podobno jest produkowane obecnie pod Stuttgartem. Z kolei według Kroniki Katolickiej Szkoły Ludowej (Chronik der katholischen Volksschule in Proskau) Alfred Krombholz był dzierżawcą browaru, należącego poprzednio do Królewsko-Pruskiego Fiskusa, i dopiero w 1898 nabył go na własność za 240 tys. marek. Jeszcze w tym samym roku rozpoczął i zakończył budowę piwnic do leżakowania piwa oraz przechowywania lodu, kosztem 80 tys. marek.

[madohora]

Deo opt[imo] : max[imo] : auspice. Cum serenissimus Rom rex Maximilianus intra unius anni spacium tribus trium regnorum coronis insigniretur Georgius Proscovius a Proscau baro maiestatiillius a cubiculis qui his omnibus celebritatibus interfvit ab aulica vita ad otium sese referens hasce ædes extruere coepit anno Christi MDLXIII

[madohora]

[madohora]

Po drugiej stronie drogi wojewódzkiej znajduje się zabytkowa biblioteka – Księgozbiór Królewskiej Akademii Rolniczej. Między bramą a kamienicami leży kamień pamiątkowy, który położono w 1962 r. z okazji XV-lecia istnienia Państwowego Technikum Ogrodniczego. Do obiektów zabytkowych Pomologii należy również park zabytkowy o powierzchni ok. 17 ha. W roku 1947 powstało Państwowe Koedukacyjne Liceum Ogrodnicze a jego następcą było Państwowe Technikum Ogrodnicze. W roku 1969 wybudowano nowoczesny budynek główny oraz internat i tak rozpoczął działalność Zespół Szkół Ogrodniczych im. Józefa Warszewicza. Były PGR, który znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie Pomologii przyłączono do szkoły i powstało Gospodarstwo Pomocnicze przy Zespole Szkół Ogrodniczych im. J. Warszewicza w Prószkowie; funkcjonowało ono do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Obecnie szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół im. J. Warszewicza. Budynek szkoły oraz przyległy teren, w tym boiska sportowe, zostały wyremontowane i zmodernizowane. Podniesiona została estetyka wizualna budynku szkoły, co daje wyraz dbałości obecnych władz tej placówki. Obecnie Przy Zespole Szkół działa Wojewódzki Ośrodek Szkolenia Młodzieży w Piłce Nożnej. Szkoła stanowi jeden z elementów zasobów kulturowych o dużym znaczeniu dla Pomologii oraz dla regionu.

[madohora]

Ochodze (dodatkowa nazwa w j. niem. Ochotz, w latach 1936-1945 Frühauf) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Komprachcice.

[madohora]

Niemcy zgermanizowali nazwę na Ochotz w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie. Po wojnie polska administracja spolonizowała zgermanizowaną nazwę na Ochodze. Obecnie obie nazwy nie wiążą się z pierwszym znaczeniem.

[madohora]

Ochodze posiadały w przeszłości własny herb – znajdował się on na pieczęciach gminnych. Przedstawiał on skaczącego jelenia oraz drzewo i stojącego obok niego mężczyznę (myśliwego lub leśniczego). Miał prawdopodobnie nawiązywać do pobliskich lasów oraz istniejącej w nich leśniczówki.

[madohora]

Kościół wybudowano w 1702 w Komprachcicach, zastępując starszy, również drewniany kościół, dzięki inicjatywie Tomasza Kalety, miejscowego proboszcza. Ma konstrukcję zrębową, z wieżą budowaną na słup. Wnętrze składa się z prostokątnej nawy z dobudowaną kruchtą (pierwotnie od południa, obecnie kościół nie jest orientowany, a zwrócony ku południowemu zachodowi), z zamkniętym trójbocznie prezbiterium, do którego przylega zakrystia (pierwotnie od północy). Chór muzyczny podtrzymują dwa filary. Wnętrze nakryte jest płaskimi stropami. Od zewnątrz ściany obite są gontem, podobnie jak dwuspadowe dachy. Nad nawą znajduje się wieżyczka z sygnaturką, zwieńczona cebulastym hełmem. Po przeniesieniu do Ochódz, kościół został posadowiony na podmurówce. W latach 60. XX wieku wybudowano pięciogłosowe organy piszczałkowe. W 1999 przeprowadzono generalny remont

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MARCINA

[madohora]

RADIO OPOLE

[madohora]

NOWA TRYBUNA OPOLSKA

[madohora]

INSTYTUT ŚLĄSKI W OPOLU

[madohora]

Obecnie na Bolko znajduje się Ogród Zoologiczny oraz wiele ścieżek pieszo-rowerowych, kilka stawów oraz kanałów. Znajduje się tam także tzw. „Polana” – miejsce spotkań opolskiej młodzieży. Wyspa jest ograniczona od północy i wschodu Odrą, od zachodu Kanałem Ulgi dla Odry i od północnego zachodu pozostałością Kanału Wińskiego. Można się na nią dostać pieszym mostem na Odrze (z Wyspy Pasieki), mostem na Kanale Ulgi (od strony Wójtowej Wsi) lub ulicą Parkową biegnącą wzdłuż wałów przy Kanale. Wyspa formalnie jest częścią Nowej Wsi Królewskiej (co odzwierciedla przedwojenna nazwa dzielnicy), natomiast jej południowy kraniec znajduje się poza granicami administracyjnymi Opola – jest to skutek ukończenia budowy Kanału Ulgi, który ma nieco inny bieg, niż wcześniej tamtędy płynący Kanał Wiński (wyznaczał granicę miasta).

[madohora]

W latach 30. XX wieku miasto zaczęło pokrywać część kosztów utrzymania w zamian za udostępnienie kolekcji mieszkańcom – zwierzyniec (Tierpark Bolko) wzbogacił się o wiele gatunków zwierząt, zaś w 1938 roku powiększył swój obszar. Przed wojną, oprócz wspomnianych kolekcji ptaków, w zoo były także eksponowane niezbyt liczne gatunki innych zwierząt egzotycznych, w tym lwy, podarowane prawdopodobnie przez Hermanna Göringa, pumy, afrykańskie małpy i antylopy oraz krajowe ssaki, np. dziki czy jelenie. Na terenie zoo znajdowała się także wykwintna restauracja, prowadzona przez Alfreda Kunasta (Tierpark-Gaststätte). Pod koniec lat 30. odwiedzało go 50 tysięcy widzów rocznie.

[madohora]

Ogród odniósł wiele sukcesów hodowlanych, m.in. jako pierwszy w Polsce w latach 50. rozmnożył niedźwiedzie himalajskie i kangury rdzawoszyje, dziś regularnie rozmnaża liczne gatunki chronione kładąc największy nacisk na zwierzęta objęte programami ochrony gatunków ginących EEP i ESB jak np. żyrafa ugandyjska, oryks szablorogi, adaks pustynny, sitatunga sawannowa, wikunia andyjska, hipopotamek karłowaty, tapir amerykański, serwal sawannowy, jaguar amerykański, pampasowiec grzywiasty, kangur, kanguroszczur myszaty, wari rudy, lemur katta, siamang wielki, gibbon białoręki, sajmiri wiewiórcza i pazurkowce – tamaryna cesarska, tamaryna czerwonobrzucha, tamaryna czerwononoga, tamaryna białoczuba.

[madohora]

W 1980 roku powiększono powierzchnię ZOO do 19 ha, co stało się impulsem do dalszej rozbudowy, prowadzonej jednak w sposób prosty i tani gdyż przypadła na okres kryzysu.

[madohora]

[madohora]

W okresie wojny 30-letniej na przedmieściu wzniesione zostało niewielkie czworoboczne umocnienie, mające chronić przeprawę przez Młynówkę (podobne w funkcji dzieło powstało na przedmieściu Odrzańskim, na lewym brzegu Odry). Mimo zastoju ekonomicznego miasta w XVII–XVIII w. Ostrówek nadal funkcjonował jako osiedle podmiejskie z niewielką zabudową. Odrębną jednostką administracyjną i gospodarczą pozostawała pozostała część wyspy Pasieki. Na planie Daniela Petzolda z 1734 r. zaznaczony został należący do miasta skład towarowy oraz zabudowania zagrodników. Naniesiona została też linia graniczna oddzielająca teren należący do miasta od terenu zamkowego. W połowie XVIII w. obok drogi łączącej mosty na Odrze, teren Ostrówka zajmowało malutkie osiedle podmiejskie (13 domów, 106 mieszkańców). Znajdował się tam również miejski magazyn soli

[madohora]

[madohora]

Za głównego inicjatora stworzenia muzeum uważa się Stanisława Bronicza, ówczesnego kierownika Działu Etnografii Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu. W latach 1956–1958 przeprowadził on wraz z członkami Katedry Etnografii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie badania terenowe na terenie całego województwa opolskiego, podczas których spośród około tysiąca drewnianych obiektów wybrano kilkadziesiąt, mających znaleźć swoje miejsce w przyszłym skansenie. Muzeum powołano 14 listopada 1961 r. na mocy zarządzenia nr 17 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu. Od tej chwili nosiło ono tytuł specjalistycznej, wojewódzkiej placówki muzealnej. Pięć lat później, w kwietniu, otrzymało pełną samodzielność i statut. Było podległe Urzędowi Wojewódzkiemu, który także finansował jego działalność. Początkowo sądzono, iż nowa atrakcja powstanie na Wyspie Bolko[1]. Ostatecznie na przyszłą lokalizację muzeum wybrano okolice wsi Bierkowice, obecnie dzielnicy Opola. Był to dziesięciohektarowy obszar dawnego poligonu, porośnięty małą ilością drzew, w dużej części pokryty betonem. W celu urozmaicenia i upiększenia tutejszego krajobrazu przeprowadzono szereg inicjatyw. W 1969 r. miały tu miejsce prace melioracyjne. Wykopano także długi na 700 metrów ciek wodny, okrążający cały skansen, nad którym umieszczono młyn wodny. Nad kanałem przerzucono również pięć mostów. W późniejszym terminie usypaniu tu także sztuczne wzgórze, na którym dziś stoi jeden z eksponowanych wiatraków

[madohora]

Kiedy muzeum zostało otwarte dla zwiedzających 23 września 1970 r. przy obecności przewodniczącego Rady Państwa, Henryka Jabłońskiego, na jego terenie znajdowało się 19 obiektów. Po otwarciu muzeum dla zwiedzających zaczęło stopniowo spadać tempo podejmowania kolejnych inwestycji. W 1971 r. wzniesiono chałupę z Kozub oraz rozpoczęto budowę młyna wodnego ze Starych Siołkowic. W 1973 r. robotnicy podjęli się odbudowy kościoła z Gręboszowa. W tym okresie rozpoczęto także zasiewanie pola różnymi gatunkami zbóż, tworzenie zagrodowych ogródków, a także sadzenie drzew owocowych. Wyposażono także chałupy oraz zakupiono sprzęt rolniczy, który obecnie stanowi część ekspozycji w stodołach. W 1975 r. ze stanowiska dyrektora ustąpił Kowalewski, a jego obowiązki przejęła Krystyna Wicher-Jesionowska

[madohora]

Wystrój wnętrza kościoła łączy elementy katolickie oraz ewangelickie. Najważniejsze miejsce w świątyni zajmuje ołtarz pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej, pochodzący z południowoopolskiej parafii w Groszowicach. Wykonał go nieznany artysta, stosując się do stylu manieryzmu niderlandzkiego. Jest wykonany z polichromowanego, złoconego i srebrzonego drewna, przedstawia sceny z życia Katarzyny Aleksandryjskiej, męczenniczki oraz świętej kościoła prawosławnego i katolickiego

[madohora]

MUZEUM WSI OPOLSKIEJ

[madohora]

Z założenia miało to być muzeum na wolnym powietrzu typu skansenowskiego. 
W kwietniu 1966 r Muzeum uzyskało statut i pełną samodzielność jako jednostka autonomiczna o zasięgu regionalnym. Podporządkowana i finansowana początkowo przez Wojewódzką Radę Narodową, potem Urząd Wojewódzki, a obec-nie Urząd Marszałkowski w Opolu.
Podwaliny pod Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu położył już w 1955 r. – Stanisław Bronicz, kierownik Działu Etnografii Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, późniejszy pierwszy dyrektor opolskiego skansenu. Zapoczątkował on w latach 1956-58 wspólnie z Katedrą Etnografii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie penetracje i badania naukowe na Śląsku Opolskim, które doprowadziły do zebrania stosunkowo obfitego materiału dokumentacyjnego i opracowania listy ponad 20 obiektów zabytkowych, wytypowanych w pierwszej kolejności do przeniesienia na teren przyszłego muzeum.

[madohora]

Muzeum Wsi Opolskiej jest parkiem etnograficznym, w którym eksponowane są budynki drewniane wraz z wyposażeniem. Zespoły budynków są odtworzone w taki sposób, aby reprezentowały subregion, z którego pochodzą. Sposób tego rozmieszczenia odpowiada geografii regionu, tj. rejon oleski, znajdujący się w północno-wschodniej części Opolszczyzny odtworzony został w północno-wschodniej części skansenu, region nyski – w południowej, zaś opolski – w części centralnej. Dzięki temu można zauważyć różnice i podobieństwa w rozwiązaniach architektonicznych i wyposażeniu obiektów z różnych części regionu. Poszczególne subregiony oddzielone są od siebie „kurtynami” zieleni, czyli pasami drzew i krzewów. Budynki zgrupowane są w zagrodach, tworzących zespół ogrodzonych budynków użytkowanych przez rodzinę. Zagroda stanowi całość pod względem mieszkalnym i gospodarczym, dlatego w jej skład obok domu wchodzą budynki gospodarcze – stodoły, spichlerze i chlewy (na Śląsku chlewami [chlywami] nazywano też stajnie i obory). Oprócz zagród w skansenie odtworzono kościół, obiekty przemysłu wiejskiego (wiatraki, młyn wodny, kuźnia), budynki użyteczności publicznej (szkoła, sklep, karczma) oraz duże spichlerze dworskie.

[madohora]

Zauważyć można funkcjonalność użytkowanych mebli i sprzętów, dbano też o estetykę wnętrza. Stoły i zydle mają ozdobnie wycięte nogi i oparcia, łóżka dekoracyjne zagłówki, ale główną ozdobą izby była skrzynia wianna – na Opolszczyźnie w kolorze niebieskim, ozdobiona malowanymi dekoracjami kwiatowymi i datą ślubu.

[madohora]

Wieś to nie tylko chłopskie budynki, mieszkalne i gospodarcze, to także młyny i wiatraki, szkoła i karczma, a w centralnym punkcie osady – kościół. Jego wielkość i położenie świadczyły o roli religii w życiu mieszkańców wsi. Drewniany kościół muzealny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej pochodzi z Gręboszowa k/Namysłowa (północna część regionu). Postawiony przez protestantów w 1613 roku po kilkudziesięciu latach przejęty przez katolików, po zajęciu Śląska przez protestanckie Prusy (1741 rok) powrócił w ręce ewangelików. W skansenie odtworzono wnętrze kościoła katolickiego, jako, że było to dominujące wyznanie na wsi śląskiej. We wnętrzu znajduje się niewielka ambona – jedyny oryginalny element wyposażenia. Ołtarz w stylu manieryzmu niderlandzkiego ufundowany w 1632 roku, pochodzący z kościoła parafialnego w Groszowicach pod Opolem. Na płaskorzeźbionych kwaterach ołtarza przedstawiono sceny z życia i męczeńską śmierć św. Katarzyny, patronki kościoła. Poza tym w znajdują się tu ławki i stalle, loża kolatorska, w której zasiadał opiekun i dobroczyńca kościoła, a także rzeźby i obrazy olejne z wizerunkami świętych. Stacje drogi krzyżowej z 1846 roku pochodzą z drewnianego kościoła cmentarnego w Borkach Wielkich k/Olesna. Cennym historycznie elementem wyposażenia są ewangelickie chłopskie epitafia z XVIII i XIX wieku, poświęcone przedwcześnie zmarłym dzieciom, pochodzące z Ligoty Górnej koło Kluczborka.

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSU 9

[madohora]

Stałym elementem festiwalu są konkursy Debiutów (dla wykonawców debiutujących) i Premier (z premierowymi utworami uznanych artystów). W latach 2000–2016 i ponownie od 2024 w jego ramach przyznawane są także nagrody muzyczne Superjedynki. Ponadto festiwal obejmuje koncerty okolicznościowe i tematyczne.

[madohora]

1. edycja festiwalu odbyła się 19 czerwca 1963, w 15 koncertach wzięło udział 102 wykonawców oraz ponad 100 dziennikarzy i fotoreporterów, a także nagrodzono 37 piosenek. Podczas 1. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej padły historyczne słowa, używane dzisiaj jako motto miasta Opole, wypowiedziane przez Jerzego Waldorffa, który stwierdził:

[madohora]

Organizatorami następnych edycji festiwalu zostali: Komitet „Polskie Radio i Telewizja” oraz Towarzystwo Przyjaciół Opola, natomiast główne koncerty (nie licząc amfiteatru) odbyły się w szkole muzycznej i teatrze im. Jana Kochanowskiego, jako towarzyszące festiwalowi w różnych salach klubowych miasta Opola. 12. edycja festiwalu, rozpoczynająca się 26 czerwca 1974, została opóźniona z powodu meczu piłkarskiej reprezentacji Polski z reprezentacją Szwecji w ramach drugiej rundy mistrzostw świata 1974 w RFN (1:0). XIV KFPP odbył się w cieniu robotniczych protestów w Radomiu i Ursusie. Władze rozważały nawet odwołanie festiwalu. W jego trakcie główni uczestnicy m.in. Jan Pietrzak i Olga Lipińska byli wzywani na rozmowy ostrzegawcze do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Opolu. W trakcie zmieniono program koncertów, by zwolnić amfiteatr, po południu 27 czerwca 1976, kiedy to odbył się wiec poparcia dla ekipy Edwarda Gierka. W 1982 festiwal nie odbył się z powodu wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Inauguracja 23. edycji festiwalu została przesunięta na 22 lipca 1986 z powodu trwających piłkarskich mistrzostw świata 1986 w Meksyku, by nie stawiać Polaków przed dylematem: piłka nożna czy muzyka.

[madohora]

W 2017 roku z powodu konfliktu władz miasta Opola z Telewizją Polską oraz bojkotu wielu artystów, inauguracja 54. edycji festiwalu, odbyła się 15 września 2017 roku. W 2020 roku z powodu pandemii COVID-19 władze miasta Opola z Telewizją Polską podjęły decyzję o przeniesieniu inauguracji 57. edycji festiwalu z 5 czerwca 2020 roku na 3 września 2020 roku

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W amfiteatrze funkcjonuje również sala kameralna z widownią na 500 osób.

[madohora]

Muzeum otrzymało nagrodę w konkursie regionalnym na Najlepszy Produkt Turystyczny – Certyfikat OROT w 2016 roku, Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej oraz Živa Award w kategorii kreatywność. Wśród najważniejszych inicjatyw znajdują się wystawy czasowe prezentujące bogactwo polskiej sceny muzycznej oraz projekty łączące aspekty artystyczne, historyczne i edukacyjne. Nagrody oraz wyróżnienia przyznawane muzeum świadczą o uznaniu dla wysokiej jakości jego działalności, promującej polskie dziedzictwo muzyczne.

[madohora]

[madohora]

W muzycznych ścianach umieszczone są także soczewki - przez które jak przez dziurkę od klucza – zwiedzający może podglądać tło historyczne danego okresu.

Hitem Muzeum okazały się budki do nagrywania piosenek, w których każdy zwiedzający może zarejestrować swój ulubiony utwór i wysłać go mailem na pamiątkę.

[madohora]

[madohora]

Wieża Piastowska – zbudowana ok. 1300 roku jedyna pozostałość po rozebranym w latach 30. XX wieku Zamku Piastowskim; na wysokości 42 metrów znajduje się taras widokowy.

[madohora]

W XX w. władze rejencji opolskiej uznały zamek za mało użyteczny oraz kosztowny w utrzymaniu i postanowiły go zburzyć. Dzięki ostrym sprzeciwom polskiego mieszczaństwa w Opolu oraz działaczy Związku Polaków w Niemczech udało się jedynie ocalić wieżę zamkową tego zabytku. W 1928 r. zamek został zburzony, a zachowaną wieżę wkomponowano w projekt planowanego gmachu rejencji opolskiej, obecnie siedziby Urzędu Wojewódzkiego.

[madohora]

W okresie od 22 czerwca 2011 roku do 2 czerwca 2014 roku, wieża była zamknięta dla odwiedzających. W tym czasie odbył się jej gruntowny remont. Od dnia 2 czerwca 2014 roku Wieża Piastowska, ponownie, została otwarta dla zwiedzających.

[madohora]

WIEŻA PIASTOWSKA

[madohora]

Ratusz w Opolu – budynek w Opolu, znajdujący się w dzielnicy Śródmieście. Wzniesiony w 1864 i częściowo w 1936 roku, w stylu neorenesansowym na wzór florenckiego pałacu Vecchio w miejscu wcześniejszej budowli.

[madohora]

W latach 1878–1928 rada miejska ufundowała liczne pomniki poświęcone niemieckim osobistościom i mężom stanu. Było to zgodne z trendem panującym w Niemczech na przełomie XIX i XX w., równocześnie jednak świadczyło o powiększaniu się zasobności kasy miejskiej i aspiracji władz Brzegu i jego społeczności. Stawianie pomników o określonej tematyce nie zostawało także bez związku z obecnością w Brzegu i jego okolicach mniejszości polskiej. W mieście do lat 50. XX w. znajdował się szachulcowy kościół ewangelicki, w którym do 1829 odprawiano msze dla ludności polskiej.

[madohora]

Podczas nocy kryształowej narodowi-socjaliści spalili synagogę, a razem z nią zwoje Tory. Po tych wydarzeniach wielu Żydów wyjechało z miasta na Zachód.

[madohora]

W 1940 roku do Brzegu i okolic dotarł pierwszy gaz przesłany z Gazowni Miejskiej w Wałbrzychu, co znacząco wpłynęło na rozwój miasta. Jesienią 1944 w trakcie marszu ewakuacyjnego więźniów z miejscowego więzienia strażnicy niemieccy zamordowali 200 więźniów.

[madohora]

Po wyparciu oddziałów niemieckich miasto zostało przejęte przez polską administrację. Wówczas w Brzegu i okolicy została osiedlona między innymi część polskich przesiedleńców z Kresów Wschodnich.

[madohora]

W latach 60. XX wieku trwała odbudowa najważniejszych zabytków miasta, zabudowa starego miasta blokami mieszkalnymi, a także rozwój przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego, skórzanego i spożywczego

[madohora]

Przez Brzeg biegła droga państwowa nr 34(do grudnia 1985 roku) i droga międzynarodowa E22 (do 1983 roku), następnie droga krajowa nr 4 i trasa europejska E40

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Jakuba i Agnieszki to obiekt halowy, dziewięcioprzęsłowy, o trzech nawach równej wysokości, orientowany, zbudowany z jasnoszarego piaskowca i różowej cegły.

[madohora]

Wizyta u zielarek na targu w Zabrzu lub Zaborzu jest dla botanika całkowicie opłacalna i interesująca. Może on łatwo i bez trudu studiować florę różnych obszarów naszej górnośląskiej ojczyzny, mając często okazję do ciekawych i rzadkich znalezisk. Wokół dużej latarni na środku targu siedzą zielarki "á la turca” na bruku, przed sobą, na dywanach z trawy i papierze, w stosach i pęczkach posortowane są różnorodne zioła i kwiaty zebrane na polach i w lasach i oferowane na sprzedaż. Przekonując o cudownych właściwościach leczniczych różnych herbat ziołowych, udaje im się sprzedać swoje produkty "dobre na wszystkie choroby u ludzi i zwierząt” kupującym je głównie gospodyniom domowym.

[madohora]

Informacje o protestantach w Prószkowie pochodzą z XVII wieku. Początkowo nabożeństwa i kazania odbywały się w domu zarządca majątku króla Fryderyka Wielkiego, radcy Jana Bogumiła Leopolda. W 1793 roku kaznodzieją prószkowskiej parafii (wówczas zbór w Prószkowie był samodzielną parafią), został Fryderyk Fromhold. Nauki jednak nadal odbywały się w domach wiernych. W 1866 roku zbudowano kościół i plebanię. Koniec protestantów w Prószkowie przyniosła II wojna światowa. W 1945 roku, po zakończeniu działań wojennych, zbór nie wznowił już działalności. Plebania została przekształcona w Ośrodek Zdrowia, kościół do dzisiaj stoi pusty, a niewielki ewangelicki cmentarz przejęły prószkowskie władze samorządowe

[madohora]

Największa stodoła w Muzeum. Pochodzi z Rudziczki koło Prudnika. Została wzniesiona w 1830 roku w konstrukcji ryglowej. Składa się z trzech sąsieków i dwóch klepisk. Drewniana konstrukcja nośna została wypełniona gliną, a ściany pobielono wapnem. Dwuspadowy dach jest pokryty słomą. Wnętrze stodoły nie jest udostępniane turystom, pełni funkcje magazynu

[madohora]

Spichlerz z Murowa, znajdujący się naprzeciwko chałupy, wzniesiono w połowie XIX w. Ma dwa piętra, jego dach jest dwuspadowy, pokryty gontem, a we wnętrzu prezentowane są sprzęty używane podczas wyrobu produktów żywieniowych, takie jak duża maślnica klepkowa, czy stojak na kołacze. Na terenie zagrody znajduje się jeszcze mała piwnica, która nie została przeniesiona do muzeum, a jedynie skopiowana na podstawie obiektów w Dąbrówce Dolnej i Karmonkach. Ściany powstały z kamienia łamanego, a dach jest pokryty słomą

[madohora]

KOŚCIÓŁ Z GRĘBOSZOWA - www.polska.irg.pl

[madohora]

Wystawa stała muzeum, obejmująca multimedialną ekspozycję, umożliwia zwiedzającym zapoznanie się z pamiątkami związanymi z historią polskiej piosenki. Ekspozycja znajduje się na terenie Amfiteatru Tysiąclecia w Opolu przy ulicy Piastowskiej 14a (wejście od ulicy Barlickiego]]). Siedziba dyrekcji muzeum mieści się przy placu Kopernika 1

[marzeniazwierzakow]

KOCHANI, jeszcze raz prosimy o wsparcie....
proszę
PRZECZYTAJCIE 🙏

www.ratujemyzwierzaki.pl/lokalmruczkowo

[madohora]

ZAMEK PIASTOWSKI W OPOLU

[madohora]

*

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

🌆

[madohora]

[madohora]

Opole, Z w iązek kilku sąsiednich osad (wiosek) zw ał się za. czasów słow iańskich (t. j. jeszcze przed p o w sta niem p ań stw a polskiego) opolem. N a czelo opola sta ła starszyzna, któ ra schodziła się n a w spólne narady. P ó źniej pozostały opola, ale kró l (książę) polski p ostaw ił n ad niem i sw ego u rzę d n ik a grodow ego. Opola składały pew nądaninę, odpow iadały za porządek (n. p. za zbrodnie popełnione w obrębie opola
pociągano cało opole do odpow iedzial ności, je śli nie ujęto spraw cy i t. p.).K ilk a opól tw orzyło okrąg, k tó ry p o d legał kasztelanow i. W X IV . w ieku g i nie podział na opola

[madohora]

[madohora]

Mój znajomy z Opola
Kupił sobie kawał pola
Chyba jest szalony
Bo on jest "uczony"
A teraz będzie siać i orać...

[madohora]

PRZEBUDOWA PLACU PRZED DWORCEM PKP W OPOLU - www.msn.com.pl - 15.02.2023

[madohora]

Opole, m iasto na G órnym Śląsku,
leży n a praw ym brzegu O dry, liczy
8 0 .0 0 0 m ieszkańców . P row adzi oży
wiony handel produktam i górniczym i,
m a w ielkie ja rm a rk i na bydło, fab ry k i
m aszyn i cem entu i k ilk a w ielkich
w apienników . Od r. 1163 do r. 1532
było stolicą k się stw a opolskiego. D ziś
je s t stolicą okręgu górnośląskiego,
w którym m ieszka z górą 1 m ilion Po-^
laków t. j. 3/ó ogółu ludności

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Jedna pani z Opola
Wciąż udaje, że jest chora
U lekarzy wysiaduje
Wszystkich oszukuje
I co chwilę zmienia doktora

[madohora]

Opole - do Opola się wybieram
Ale chyba jeszcze nie teraz
Powiem to dość jasno
Trochę dziwne jest to miasto

[madohora]

[madohora]

Kościoły:
kościół pw. św. Mikołaja, gotycki (1370–1417)
kościół Podwyższenia Krzyża Św. z XVIII wieku, barokowy z iluzjonistycznymi freskami Jana Kubena z lat 1739–1745
dawny kościół franciszkanów, gotycki, najstarsza świątynia Brzegu, wzmiankowana w 1285, z klasztorem
kościół ewangelicko-augsburski im. św. Łukasza, pierwotnie staroluterski, poświęcony w dniu 10 października 1897

[madohora]

Kamienice mieszczańskie:
Rynek pod nr 19 (aktualnie pod nr 18) – renesansowa fasada z 1621 (rekonstrukcja).
Rynek, cała pierzeja wschodnia zawiera fragmenty kamienic z XIV wieku.
Chopina 1, renesansowa z 1597.
Jabłkowa 5, barokowa kamienica Kreyera z 1715.
Jabłkowa 7, kamienica z 1797 w stylu empire.

[madohora]

Planty – pozostałości twierdzy bastionowej wzniesionej wokół średniowiecznego miasta. Budowę rozpoczęto od 1572, kilkakrotnie rozbudowywana w XVII, XVIII i XIX wieku, rozebrana w 1807 i zamieniona w XIX wieku na zespół parków, dzisiaj Planty.

[madohora]

Dawna kaplica cmentarna Św. Krzyża, dziś kościół garnizonowy. Obecnego kształtu nabrała w 1724.
Wieża ciśnień przy ulicy Rybackiej z 1877.
Czerwone Koszary z początku XIX wieku.

[madohora]

Nieistniejące pomniki niemieckie z lat 1878–1939
▪️pomnik Fryderyka II Wielkiego, aut. Louis Sussmann-Hellborn postawiony w 1878.
▪️pomnik cesarza Niemiec Wilhelma I aut. Johannes Boese postawiony w 1900.
▪️pomnik Marcina Lutra aut. Robert Hanig postawiony w 1905.
▪️pomnik kanclerza Rzeszy Ottona von Bismarcka aut. Heinrich Victor Seifert postawiony w 1908.
▪️pomnik burmistrza miasta Juliusa Peppela postawiony w 1911 na terenie parku nazwanego jego imieniem, obecnie Park Wolności
▪️monument poświęcony bohaterom wojny francusko-pruskiej 1870–1871 postawiony w 1918.
▪️pomnik pierwszego prezydenta Niemiec Friedricha Eberta postawiony w 1927.
monumentalne założenie pomnikowe ▪️„Pomnik Bohaterów” aut. Hans Damman, Heinrich Victor Seifert i architekt Höpner postawione w 1928.

[madohora]

Zamek został rozbudowany przez biskupa Jodoka z Rożemberka w roku 1459.
Do Nysy została przeniesiona w roku 1477 kapituła kolegiacka z Otmuchowa, a biskupi wrocławscy osiedli wówczas tu na stałe.

[madohora]

Poczynając od XVI wieku dotychczasowa rezydencja przestawała powoli zaspokajać wzrastające potrzeby związane z funkcjonowaniem kurii. Zarówno odbudowany po pożarze zamek, jak i Budynek Główny okazały się niewystarczające w stosunku do coraz większych wymagań biskupów i ich aspiracji. Planowano wzniesienie nowej budowli na wzór pałaców rzymskich.

[madohora]

Według początkowego założenia pałac miał mieć kształt podkowy, złożonej z trzech jednakowych, dwupiętrowych skrzydeł. Wkrótce jednak zmieniono te projekty. Postanowiono powiększyć powierzchnię użytkową budynku, a także nadać mu nowocześniejszy i bardziej monumentalny wygląd. W latach 1722–1729 dobudowano z fundacji biskupa Franciszka Ludwika von Neuburg, zgodnie z projektem jezuickiego architekta Krzysztofa Tauscha, czwarte skrzydło (południowo-zachodnie) i część skrzydła południowo-wschodniego, które zamykały czworobok. Pracami w tym drugim etapie kierował najpierw Michał Klein, a następnie Antoni Feliks Hammerschmidt.

[madohora]

W 1810 roku nastąpił jednak koniec kilkuwiekowego panowania biskupów wrocławskich w księstwie nyskim z powodu sekularyzacji dóbr kościelnych i klasztornych przez króla pruskiego. Pałac ponownie odebrano właścicielom, poddano przebudowie i zmieniono jego przeznaczenie. W 1823 r. część budynku została przekazana sądowi ziemskiemu, a w 1849 resztę pomieszczeń przejął królewski sąd wojskowy. Mieścił się tu także urząd katastralny, a w latach 1850-1852 druga kondygnacja skrzydła frontowego pełniła funkcję mieszkania służbowego księcia Karola Antoniego Hohenzollerna, komendanta nyskiej brygady. W 1881 r. cały budynek został przejęty przez władze sądowe.

[madohora]

[madohora]

Budynek o charakterze reprezentacyjnego pałacu miejskiego, zaliczany do wysokiej klasy zabytków śląskiej architektury. Porównywalny z Pałacem Laterańskim w Rzymie, wzniesiony w stylu baroku włoskiego. Trzykondygnacyjny, czteroskrzydłowy, z dziedzińcem wewnętrznym, o bogatej dekoracji architektonicznej elewacji i wnętrz.
Powstawał dwuetapowo i nie jest stylistycznie jednorodny. Widać wyraźnie zarysowaną różnicę pomiędzy elewacją starszą, ciasno podzieloną zdecydowanymi gzymsami, a młodszą, z raczej wertykalnym charakterem, utrzymaną w konwencji wielkiego porządku.

[madohora]

Na początku 19. stulecia Nysa była jedną z najlepszych fortec w Europie, o czym przekonały się wojska napoleońskie w 1807, które przez 114 dni oblegały miasto. Przez ten okres trwał intensywny ostrzał przez ciężką artylerię (w mieście ocalało tylko 5 domów), a i tak dopiero brak nadziei na odsiecz oraz kończąca się amunicja i żywność zmusiły obrońców do kapitulacji. Podpisano ją 3 czerwca 1807. Przejęcie twierdzy przez oblegających nastąpiło 16 czerwca 1807.

[madohora]

Klimat miasta podobnie jak ogólnie klimat Polski, określa się jako umiarkowany przejściowy łączący cechy klimatu kontynentalnego z morskim (atlantyckim. Warunki klimatyczne województwa opolskiego należą do najłagodniejszych w Polsce, ze stosunkowo wysoką średnią temperaturą roczną, umiarkowaną ilością opadów i jednym z najdłuższych okresów wegetacyjnych w Polsce (220–225 dni). Klimat na terenie gminy Strzelce Opolskie nieznacznie różni się od średniej wojewódzkiej – średnia roczna temperatura jest nieco niższa (8–8,5 °C), a roczna suma opadów atmosferycznych jest wyższa (650–700 mm). Przeważają wiatry zachodnie, południowo-zachodnie i południowe.
Z perspektywy powiatu strzeleckiego wyróżnia się 2 regiony mezoklimatyczne: południowy – cieplejszy, oraz północny – chłodniejszy i wilgotniejszy. W Strzelcach, położonych na północno-wschodnim stoku Garbu Chełmu, występuje więcej opadów niż w Leśnicy, położonej na stoku południowo-wschodnim.

[madohora]

Nazwa "Opolanie" pochodzi od słowiańskiego słowa "opole", co znaczyło pewną formę samorządu w grodzie. (Od plemienia Opolanie pochodzi nazwa dzisiejszego miasta – Opola). W skład "opola" wchodziło 10 osób – członków starszyzny plemiennej, które zarządzały grodem. Na tzw."Opolszczyźnie" znajdowało się 20 grodów Opolan m.in. w Toszku czy w Opolu.

[madohora]

zboczach‎ ‎w‎ ‎ogromnej‎ ‎ilości,‎ ‎miejscami‎ ‎nawet‎ ‎panująco,‎ ‎ale tylko‎ ‎tam,‎ ‎gdzie‎ ‎gleba‎ ‎a‎ ‎raczej‎ ‎rumoszowate‎ ‎podglebie‎ ‎jest głębokie.‎ ‎Na‎ ‎glebach‎ ‎płytkich‎ ‎o‎ ‎podłożu‎ ‎skalisto‎ ‎gipsowem‎ ‎ze względu‎ ‎na‎ ‎bardzo‎ ‎długi‎ ‎korzeń,‎ ‎jaki‎ ‎wykształca,‎ ‎Kąsina‎ ‎wcale nie‎ ‎rośnie.‎ ‎** Dla‎ ‎zobrazowania‎ ‎jakościowego‎ ‎składu‎ ‎roślinności‎ ‎Czorto- wej‎ ‎Góry‎ ‎podaję‎ ‎poniżej‎ ‎listę‎ ‎zebranych‎ ‎na‎ ‎niej‎ ‎roślin,‎ ‎która, jakkolwiek‎ ‎jeszcze‎ ‎nie‎ ‎zupełna,‎ ‎przedstawia‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎względu‎ ‎na szereg‎ ‎rzadszych‎ ‎gatunków‎ ‎wcale‎ ‎interesująco.
Clematis‎ ‎recta‎ ‎L. Pulsatilla‎ ‎vulgaris‎ ‎Mill. P.‎ ‎patens‎ ‎Mill. P.‎ ‎vulgaris‎ ‎xP.‎ ‎patens Anemone‎ ‎silvestris‎ ‎L. A.‎ ‎narcissiflora‎ ‎L. Adonis‎ ‎vernalis‎ ‎L. Thalictrum‎ ‎minus‎ ‎L. Ranunculus‎ ‎polyanthemus‎ ‎L. R.‎ ‎Villarsii‎ ‎Koch. Arabis‎ ‎arenosa‎ ‎Skop. Sisimbrium‎ ‎junceum‎ ‎M.‎ ‎B. Alyssum‎ ‎calycinum‎ ‎L. Helianthemum‎ ‎vulgar‎ ‎e‎ ‎Gar‎ ‎tn. Viola‎ ‎hirta‎ ‎L. Polygala‎ ‎vulgaris‎ ‎L. Silene‎ ‎inf‎lata‎ ‎ ‎Sm. 8.‎ ‎Otites‎ ‎Smith. 8.‎ ‎nutans‎ ‎L. Dianthus‎ ‎carthusianorum‎ ‎L.‎ ‎var. polonicus‎ ‎Zap. Cerastium‎ ‎arvense‎ ‎L. Linum‎ ‎catharticum‎ ‎L. L.‎ ‎flavum‎ ‎L. Hypericum‎ ‎perforatum‎ ‎L. Geranium‎ ‎sanguineum‎ ‎L Rhamnus‎ ‎Cathartica‎ ‎L. Genista‎ ‎tinctoria‎ ‎L. Cytirus‎ ‎nigricans‎ ‎L.
C.‎ ‎variabilis‎ ‎Bł. Anthyllis‎ ‎vulneraria‎ ‎L. Medicago‎ ‎falcata‎ ‎L. Trifolium‎ ‎pannonicum‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q. T.‎ ‎alpestre‎ ‎L. T.‎ ‎rubens‎ ‎L. T.‎ ‎montanum‎ ‎L. Lotus‎ ‎corniculatus‎ ‎L. Coronilla‎ ‎varia‎ ‎L. Oxytropis‎ ‎pilosa‎ ‎DC. Astragalus‎ ‎Onobrychis‎ ‎L. A.‎ ‎danicus‎ ‎Retz. Onobrychis‎ ‎sativa‎ ‎Lmk. Lathyrus‎ ‎pannonicus‎ ‎Grcke L.‎ ‎pisiformis‎ ‎L. Vida‎ ‎Cracca‎ ‎L. Prunus‎ ‎spinosa‎ ‎L. P.‎ ‎avium‎ ‎L. P.‎ ‎Chamaecerasus‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q.‎ ‎(Za rośla‎ ‎przy‎ ‎drodze‎ ‎polnej w‎ ‎pobliżu‎ ‎Czortowej‎ ‎Góry). Rubus‎ ‎Caesius‎ ‎L. R.‎ ‎saxatilis‎ ‎L. Fragaria‎ ‎campestris‎ ‎Stev. Potentilla‎ ‎alba‎ ‎L. P.‎ ‎argentea‎ ‎L. P.‎ ‎opaca‎ ‎L. P.‎ ‎arenaria‎ ‎Borkh. Sanguisorba‎ ‎officiralis‎ ‎
&‎ ‎minor‎ ‎Scop. Filipendula‎ ‎hexapetala‎ ‎Gilib. Hr‎ ‎us‎ ‎communis‎ ‎L. Crataegus‎ ‎monogyna‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q. Sedum‎ ‎acre‎ ‎L. Laserpitium‎ ‎latifolium‎ ‎L. Ferulago‎ ‎silvatica‎ ‎Bess. Pencedanum‎ ‎Oreoselinum‎ ‎M‎ ‎6‎ ‎n‎ ‎c‎ ‎h Falcaria‎ ‎Rivini‎ ‎Host. Trinia‎ ‎Henningii‎ ‎Hoffm. Bupleurum‎ ‎falcatum‎ ‎L. Eryngium‎ ‎planum‎ ‎L. Galium‎ ‎verum‎ ‎L. G.‎ ‎boreale‎ ‎L. G.‎ ‎Mollugo‎ ‎L Asperula‎ ‎glauca‎ ‎Bess. Asperula‎ ‎cynanchica‎ ‎L. Valeriana‎ ‎angustifolia‎ ‎Tausch. Scabiosa‎ ‎ochroleuca‎ ‎L. Knantia‎ ‎arvensis‎ ‎C‎ ‎o‎ ‎u‎ ‎11. Senecio‎ ‎campestris‎ ‎DC. Erig‎ ‎er‎ ‎on‎ ‎acer‎ ‎L. Anthemis‎ ‎tinctoria‎ ‎L. Leucanthemum‎ ‎vulgare‎ ‎Lmk. Tanacetum‎ ‎corymbosum‎ ‎Schulz Inula‎ ‎salicina‎ ‎L. I.‎ ‎ensifolia‎ ‎L. I.‎ ‎hirta‎ ‎L. Carlina‎ ‎simplex‎ ‎W.‎ ‎et‎ ‎K. C.‎ ‎onop‎ ‎or‎ ‎difolia‎ ‎Bess. Cirsium‎ ‎pannonicum‎ ‎Gaud. Jurinea‎ ‎arachnoidea‎ ‎Bunge Serratula‎ ‎heterophylla‎ ‎D‎ ‎e‎ ‎s‎ ‎f. Centaurea‎ ‎axillaris‎ ‎W‎ ‎i‎ ‎11‎ ‎d. C.‎ ‎Scabiosa‎ ‎L. Hieracium‎ ‎Pilosella‎ ‎L. H.‎ ‎pratense‎ ‎Tausch. II.‎ ‎polonicum‎ ‎Bl. H.‎ ‎Bauhini‎ ‎Bess.
Crepis‎ ‎praemorsa‎ ‎Tausch. Tragopogon‎ ‎orientalis‎ ‎L. Scorzonera‎ ‎purpurea‎ ‎L. Leontodon‎ ‎hispidus‎ ‎L. Hypochaeris‎ ‎maculata‎ ‎L. Campanula‎ ‎rapunculoides‎ ‎L. C.‎ ‎persidfolia‎ ‎L. C.‎ ‎Cervicaria‎ ‎L. (?.‎ ‎sibirica‎ ‎L. Phyteuma‎ ‎orbiculare‎ ‎L. Vincetoxicum‎ ‎of‎ficin.‎ ‎ ‎Moench. Anchusa‎ ‎Barrelieri‎ ‎Vittm. Cerinthe‎ ‎minor‎ ‎L. Echium‎ ‎vulgare‎ ‎L. E.‎ ‎rubrum‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q. Veronica‎ ‎Teucrium‎ ‎L. V.‎ ‎spicata‎ ‎L. Melampyrum‎ ‎arvense‎ ‎L. Teucrium‎ ‎Chamaedrys‎ ‎L* Ajuga‎ ‎reptans‎ ‎L. A.‎ ‎genevensis‎ ‎L. Salvia‎ ‎pratensis‎ ‎L. Brunella‎ ‎grandiflora‎ ‎L. B.‎ ‎vulgaris‎ ‎L. Stachys‎ ‎recta‎ ‎L. Thymus‎ ‎lanuginosus‎ ‎Mill. Primula‎ ‎officinalis‎ ‎Scop. Plantago‎ ‎media‎ ‎L. P.‎ ‎lanceolata‎ ‎L. Chenopodium‎ ‎hybridum‎ ‎L. Rumex‎ ‎Acetosella‎ ‎L. Thesium‎ ‎intermedium‎ ‎S‎ ‎c‎ ‎h‎ ‎r‎ ‎a‎ ‎d Euphorbia‎ ‎angulata‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q. E.‎ ‎villosa‎ ‎W.‎ ‎K. E.‎ ‎Cyparissias‎ ‎L. E.‎ ‎Gerardiana‎ ‎J‎ ‎a‎ ‎c‎ ‎q. Mercurialis‎ ‎ovata‎ ‎St.‎ ‎et‎ ‎Ho‎ ‎op. Platanthera‎ ‎bifolia‎ ‎K‎ ‎e‎ ‎i‎ ‎c‎ ‎h‎ ‎b. Ophrys‎ ‎musciferaHn&s.

[madohora]

okazał‎ ‎się‎ ‎równie‎ ‎odważnym‎ ‎jak‎ ‎roztropnym‎ ‎i‎ ‎ro zumnym‎ ‎królem.‎ ‎On‎ ‎pierwszy‎ ‎zwrócił‎ ‎uwagę‎ ‎na to,‎ ‎że‎ ‎Polska,‎ ‎aby‎ ‎się‎ ‎stała‎ ‎silną,‎ ‎potężną‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎po trzebowała‎ ‎się‎ ‎obawiać‎ ‎napadów‎ ‎nieprzyjaciół,‎ ‎po winna‎ ‎w‎ ‎przyszłości‎ ‎oprzeć‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎brzegi‎ ‎Bałtyku. O‎ ‎Śląsk‎ ‎prowadzić‎ ‎musiał‎ ‎długie‎ ‎a‎ ‎uciążliwe‎ ‎walki. Wspomniany‎ ‎już‎ ‎jego‎ ‎brat‎ ‎Zbigniew,‎ ‎połączywszy się‎ ‎z‎ ‎Czechami,‎ ‎napadł‎ ‎z‎ ‎nimi‎ ‎na‎ ‎Śląsk.‎ ‎Książę czeski‎ ‎Borzywój,‎ ‎następca‎ ‎Brzetysława,‎ ‎najechał kasztelanię‎ ‎wrocławską,‎ ‎a‎ ‎spustoszywszy‎ ‎ją,‎ ‎roz łożył‎ ‎swe‎ ‎wojska‎ ‎obozem‎ ‎pod‎ ‎Byczyną,‎ ‎czekając na‎ ‎posiłki‎ ‎Zbigniewa,‎ ‎ażeby‎ ‎potem‎ ‎razem‎ ‎uderzyć dalej‎ ‎na‎ ‎Małopolskę.‎ ‎Ale‎ ‎Zbigniewowi‎ ‎nie‎ ‎dopisało szczęście;‎ ‎nie‎ ‎udało‎ ‎mu‎ ‎się‎ ‎wojska‎ ‎zebrać,‎ ‎a‎ ‎Bo rzywój,‎ ‎nie‎ ‎mogąc‎ ‎się‎ ‎posiłków‎ ‎doczekać,‎ ‎też‎ ‎co fnąć‎ ‎się‎ ‎musiał,‎ ‎nic‎ ‎nie‎ ‎wskórawszy. Tymczasem‎ ‎już‎ ‎następnego‎ ‎roku,‎ ‎gdy‎ ‎Bolesław zajęty‎ ‎był‎ ‎Pomorzanami,‎ ‎spaliło‎ ‎się‎ ‎miasto‎ ‎Koźle nad‎ ‎Odrą.‎ ‎Pokazało‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎ktoś‎ ‎podpalił,‎ ‎i‎ ‎znów padło‎ ‎podejrzenie,‎ ‎że‎ ‎Zbigniew‎ ‎nowy‎ ‎spisek‎ ‎urzą dza‎ ‎i‎ ‎spaleniem‎ ‎grodów‎ ‎bliższych‎ ‎granicy‎ ‎chce Czechom‎ ‎najazd‎ ‎ułatwić.‎ ‎Na‎ ‎wieść‎ ‎o‎ ‎tern‎ ‎pospie szył‎ ‎Bolesław‎ ‎z‎ ‎Pomorza‎ ‎na‎ ‎Śląsk‎ ‎i‎ ‎zaraz‎ ‎kazał gród‎ ‎ten‎ ‎odbudować.‎ ‎Wtedy‎ ‎też‎ ‎przyszło‎ ‎pomiędzy Bolesławem‎ ‎i‎ ‎Zbigniewem‎ ‎za‎ ‎pośrednictwem‎ ‎bisku pa‎ ‎krakowskiego‎ ‎Baldwina‎ ‎do‎ ‎ugody.‎ ‎Zbigniew obiecał,‎ ‎że‎ ‎spokojnie‎ ‎się‎ ‎już‎ ‎będzie‎ ‎zachowywał, jeżeli‎ ‎król‎ ‎zachowa‎ ‎mu‎ ‎udział‎ ‎na‎ ‎Mazowszu.‎ ‎Przy stał‎ ‎Bolesław‎ ‎na‎ ‎tę‎ ‎proźbę‎ ‎tern‎ ‎bardziej,‎ ‎że‎ ‎mu spieszno‎ ‎było‎ ‎wrócić‎ ‎na‎ ‎Pomorze.‎ ‎Pod‎ ‎Głogową kazał‎ ‎się‎ ‎zbierać‎ ‎na‎ ‎nowo‎ ‎polskim‎ ‎wojskom‎ ‎i‎ ‎ze Śląska‎ ‎nad‎ ‎morze‎ ‎wyruszył.‎ ‎I‎ ‎znowu‎ ‎musiał‎ ‎tę wojnę‎ ‎przerwać,‎ ‎bo‎ ‎Czesi‎ ‎zajęli‎ ‎mu‎ ‎tymczasem Racibórz!‎ ‎Wraca‎ ‎co‎ ‎tchu,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎drodze‎ ‎dowiaduje się,‎ ‎że‎ ‎drugie‎ ‎wojsko‎ ‎czeskie‎ ‎ciągnie‎ ‎na‎ ‎Koźle. Skoro‎ ‎jednak‎ ‎tylko‎ ‎przybył,‎ ‎zaraz‎ ‎się‎ ‎wszystko zmieniło.‎ ‎Czesi‎ ‎pod‎ ‎Koźlem‎ ‎pobici,‎ ‎z‎ ‎Raciborza wypędzeni,‎ ‎musieli‎ ‎w‎ ‎ucieczce‎ ‎szukać‎ ‎ocalenia.‎ ‎Na

[madohora]

Kunegundy.‎ ‎Gdy‎ ‎tenże‎ ‎nie‎ ‎mając‎ ‎dzieci,‎ ‎wyznaczył następcą‎ ‎swoim‎ ‎Leszka‎ ‎Czarnego,‎ ‎księcia‎ ‎sieradz kiego,‎ ‎podburzył‎ ‎przeciwko‎ ‎niemu‎ ‎rycerstwo‎ ‎nie wdzięczny‎ ‎kanclerz‎ ‎jego,‎ ‎Paweł‎ ‎z‎ ‎Przemankowa, biskup‎ ‎krakowski,‎ ‎i‎ ‎Władysławowi‎ ‎opolskiemu‎ ‎ofia rował‎ ‎panowanie.‎ ‎Ten,‎ ‎niepomny‎ ‎udzielonej‎ ‎mu niegdyś‎ ‎przez‎ ‎Bolesława‎ ‎Wstydliwego‎ ‎pomocy,‎ ‎we zwał‎ ‎rokoszan‎ ‎do‎ ‎siebie,‎ ‎ale‎ ‎pod‎ ‎Bogucinem‎ ‎dopadł ich‎ ‎Bolesław‎ ‎i‎ ‎po‎ ‎krwawej‎ ‎walce‎ ‎r.‎ ‎1273‎ ‎rozpro szył.‎ ‎Za‎ ‎wspólnictwo‎ ‎z‎ ‎rokoszanami‎ ‎spustoszyli Bolesław‎ ‎i‎ ‎Leszek‎ ‎Czarny‎ ‎księstwo‎ ‎opolskie.‎ ‎Wła dysław‎ ‎widział‎ ‎palące‎ ‎się‎ ‎dokoła‎ ‎miasta‎ ‎i‎ ‎sioła,‎ ‎ale z‎ ‎zamku‎ ‎wychylić‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎śmiał. I‎ ‎syn‎ ‎Władysława‎ ‎I-go,‎ ‎Bolesław‎ ‎Il-gi,‎ ‎wystę pował‎ ‎wrogo‎ ‎przeciwko‎ ‎Polsce‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎innymi‎ ‎ksią żętami‎ ‎śląskimi.‎ ‎Tych‎ ‎zdrajców‎ ‎sprawy‎ ‎narodowej pobił‎ ‎dzielny‎ ‎Władysław‎ ‎Łokietek‎ ‎na‎ ‎głowę‎ ‎pod Siewierzem‎ ‎i‎ ‎Bolesława‎ ‎opolskiego‎ ‎wziął‎ ‎w‎ ‎nie wolę‎ ‎1289‎ ‎roku.‎ ‎W‎ ‎trzy‎ ‎lata‎ ‎później‎ ‎(1292‎ ‎r.)‎ ‎zło żyli‎ ‎hołd‎ ‎zniemczałemu‎ ‎królowi‎ ‎czeskiemu‎ ‎Wacła wowi,‎ ‎gdy‎ ‎się‎ ‎wybierał‎ ‎na‎ ‎podbój‎ ‎Polski,‎ ‎książęta Bolesław‎ ‎opolski,‎ ‎Kazimierz‎ ‎kozielski‎ ‎i‎ ‎bytomski, Przemysław‎ ‎raciborski‎ ‎i‎ ‎Mieczysław‎ ‎cieszyński‎ ‎i to‎ ‎w‎ ‎obecności‎ ‎margrabiego‎ ‎brandenburskiego,‎ ‎Ot tona‎ ‎Askańczyka.‎ ‎Tak‎ ‎był‎ ‎stary‎ ‎zamek‎ ‎opolski świadkiem‎ ‎smutnego‎ ‎wydarzenia,‎ ‎bo‎ ‎odbieżenia‎ ‎Pia stów‎ ‎śląskich‎ ‎od‎ ‎narodowego‎ ‎sztandaru.‎ ‎Woleli oni‎ ‎raczej‎ ‎widzieć‎ ‎na‎ ‎tronie‎ ‎polskim‎ ‎krzewiciela niemczyzny‎ ‎niż‎ ‎bohatera‎ ‎narodowego,‎ ‎Władysława Łokietka. Przeciwko‎ ‎Łokietkowi‎ ‎jeszcze‎ ‎raz‎ ‎wystąpił zbrojno‎ ‎Bolesław‎ ‎opolski.‎ ‎Gdy‎ ‎bowiem‎ ‎niemieckie mieszczaństwo‎ ‎w‎ ‎Krakowie‎ ‎z‎ ‎wójtem‎ ‎Albertem‎ ‎na czele,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎porozumieniu‎ ‎z‎ ‎biskupem‎ ‎krakowskim Muskatą,‎ ‎gorejące‎ ‎nienawiścią‎ ‎ku‎ ‎utwierdzającym się‎ ‎w‎ ‎narodzie‎ ‎polskim‎ ‎rządom‎ ‎Łokietka,‎ ‎podniosło przeciwko‎ ‎niemu‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1312‎ ‎rokosz‎ ‎i‎ ‎wezwało Bolesława‎ ‎opolskiego‎ ‎na‎ ‎pomoc,‎ ‎pospieszył‎ ‎tenże z‎ ‎znacznem‎ ‎wojskiem‎ ‎do‎ ‎Krakowa,‎ ‎gdzie‎ ‎chętnie

[madohora]

Piękna studnia

[madohora]

Wieża Bramy Wrocławskiej w Nysie to wieża przybramna, która wchodziła w skład miejskich obwarowań. Obiekt został zbudowany w XIV w. i ma 33 metry wysokości. Zabezpieczał bramę miejską prowadzącą w kierunku Wrocławia. Jest to budowla gotycka, dwukondygnacyjna. W XVII w. dobudowano do niej renesansową attykę z elementami ozdobnymi. Brama Wrocławska oraz Ziębicka jako jedyne nie zostały rozebrane w XIX w. podczas rozbiórki murów miejskich.

[madohora]

Pierwotnie miasto należało do Księstwa Wrocławskiego. W 1293 w okresie walk o sukcesję po Henryku IV Probusie, zostało odebrane Henrykowi V Brzuchatemu przez księcia Henryka III głogowskiego. W latach 1341–1348 było we władaniu króla Kazimierza Wielkiego, który w 1356 wraz z Kluczborkiem wymienił je na Księstwo płockie, oddając Byczynę królowi czeskiemu Karolowi IV.

[madohora]

[madohora]

Położone w połowie drogi pomiędzy Wrocławiem a Opolem miasto Brzeg jest jednym z najstarszych i piękniejszych miast Śląska. Pierwszy zapis o istniejącej niegdyś w miejscu Brzegu osadzie rybacko-handlowej Wissoke Brzegh zamieszczono w dokumencie z 1234 r. Powstaniu miasta sprzyjało dogodne położenie na skrzyżowaniu szlaków lądowych i wodnego, łączących największe ośrodki średniowiecznego Śląska z państwami ościennymi. Lokacja Brzegu nastąpiła na mocy wydanego pomiędzy 1246 a 1248 r., a potwierdzonego w 1250 r., zachodnioeuropejskiego prawa lokacyjnego. Dokument lokacyjny wystawiony przez ks. wrocławskiego Henryka III wyznaczył teren lokacji, po dziś dzień czytelny w układzie starówki.

[madohora]

W XVI wieku, za rządów Jerzego I, Brzeg odzyskuje utraconą rangę stolicy księstwa legnicko-brzeskiego. Rozkwit architektury i kultury miasta przynoszą rządy jego następców – Fryderyka II i Jerzego II. Książę Fryderyk wprowadził w mieście i księstwie luteranizm. Za jego panowania miasto opuścili franciszkanie i dominikanie. Fryderyk II rozpoczął renesansową przebudowę zamku. Wobec zagrożenia najazdem tureckim, książę postanowił przebudować fortyfikacje miejskie. Podczas prac fortyfikacyjnych zburzono najstarszy, znany z przekazów źródłowych, romański kościół Najświętszej Marii Panny. W 1545 r. rozebrano kościół i klasztor dominikanów. Prace budowlane kontynuował książę Jerzy II. Jego najznakomitszym dziełem była renesansowa przebudowa zamku, przy której pracowali architekci włoscy. Oni też, po pożarze w 1569 r., gruntownie przebudowali ratusz miejski. Książę popierał kulturę i naukę, czemu miało służyć ufundowanie Gymnasium Illustre Bregense, nazwane później Gimnazjum Piastowskim. Po 1582 r. kościół franciszkanów przebudowano na arsenał. W XVI w. Brzeg był prężnym ośrodkiem handlowym. To tu spędzano na sławne targi bydło z kresów Rzeczpospolitej i sprzedawano je kupcom z całych Niemiec. Podczas wojny trzydziestoletniej, dzięki rozbudowanym w XVI w. Fortyfikacjom, Brzeg nie został zdobyty przez oblegające go wojska szwedzkie. Wojna odbiła się jednak niekorzystnie na sytuacji księstwa i miasta. W 1675 r. umiera Jerzy IV Wilhelm – ostatni męski przedstawiciel dynastii piastowskiej. Miasto i księstwo wchodzą wówczas w skład monarchii habsburskiej. Rządy habsburskie przynoszą ze sobą próby rekatolizacji. W miejsce usuniętych w XVI w. zakonów zostają sprowadzeni do Brzegu jezuici i kapucyni, którzy wznieśli w Brzegu swoje klasztory i kościoły.

[madohora]

W latach 20-tych XX w. pogarsza się sytuacja ekonomiczna miasta, do czasu ponownego zlokalizowania w nim garnizonu wojskowego i wykorzystania, wybudowanego w 1916 r., lotniska wojskowego. Druga wojna światowa przyniosła miastu najdotkliwsze w jego historii zniszczenia oraz zmianę przynależności państwowej. Odbudowie ze zniszczeń towarzyszyła rozbudowa przemysłu, głównie spożywczego i elektromaszynowego. W rozwijającej się południowej części miasta powstały nowe dzielnice mieszkaniowe. Do 1950 r. Brzeg znajdował się w województwie wrocławskim, a po przeprowadzonej wówczas reformie administracji, wszedł w skład województwa opolskiego. W okresie obchodów milenium chrztu Polski doszło w mieście do tzw. "wypadków brzeskich" – w maju 1966 r. Milicja Obywatelska usunęła, pomimo sprzeciwu mieszkańców, duchownych z domu parafialnego przy pl. Zamkowym. Sprzeciw mieszkańców miasta wywołał wobec nich represje ze strony służby bezpieczeństwa.

[madohora]

Brzeg

[madohora]

Cmentarz żydowski w Brzegu – żydowska nekropolia znajdująca się w Brzegu, przy ul. Makarskiego obok rzymskokatolickiego kościoła pw. Miłosierdzia Bożego, przy zjeździe z obwodnicy miasta na wysokości wsi Żłobizna.

[madohora]

[madohora]

Na początku XVI w. w Brzegu istniał inny budynek synagogi, jednak spłonął w 1507 r.
Późniejsza synagoga została zbudowana w 1799 roku przez Żydów, którzy sprowadzili się do Brzegu w 1660 r. z Białej. Pierwszy rabin zatrudniony został przez gminę w 1816 roku. W 1899 roku przeprowadzono pierwszy generalny remont budynku, zaś drugi w 1937 roku. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku hitlerowcy doszczętnie zdewastowali wnętrze synagogi oraz spalili publicznie zwoje Tory. W 1940 roku synagoga została przebudowana z przeznaczeniem na mieszkania.

[madohora]

Murowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, w stylu klasycystycznym. Do dziś zachowało się jedynie kilka zdobień elewacji północnej i wschodniej. Są to m.in. pilastry zwieńczone trójkątnym przyczółkiem znajdujące się na środku ściany północnej (ul. Długa). Obecne pierwotnie na ścianie wschodniej (ul. 3 Maja) między pilastrami podłużne i okrągłe okna są obecnie zamurowane, aczkolwiek można dostrzec ich zarys po wgłębieniach na tynku.
Synagoga została wpisana do krajowego rejestru zabytków pod nr. 217/58 w dniu 20.01.1958 roku.

[madohora]

Zamek Piastów Śląskich w Brzegu – zabytkowa rezydencja Piastów śląskich z XIII w., obecnie siedziba Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu.

[madohora]

W 1311 r. wyodrębniło się księstwo brzeskie, a zamek stał się wówczas siedzibą książąt brzeskich. W latach 1360–1370 książę Ludwik I brzeski dokonał przebudowy zamku. Do dziś zachowały się ówczesne fragmenty muru. Podczas tej rozbudowy w latach 1368–1369 obok zamku wzniesiono gotycką kaplicę św. Jadwigi, która stała się kolegiatą, oraz nowy budynek mieszkalny.

[madohora]

W połowie XVI w. książę Jerzy II z żoną Barbarą z Hohenzollernów dokonali przebudowy obiektu na styl renesansowy, wzorując się na Zamku Królewskim na Wawelu. Z tej racji zamek jest określany mianem Śląskiego Wawelu. W latach 1541–1544 wzniesiono południowe skrzydło, a między 1544 a 1547 powstało skrzydło wschodnie. 17 października 1547 r. zmarł książę Fryderyk II, a nadzór na pracami budowlanymi przejął jego syn Jerzy II.

[madohora]

Dziedziniec zamku ozdabiają wewnętrzny portal bramy wjazdowej i dwupiętrowe renesansowe krużganki. Zamek miał bogato wyposażone wnętrza. Jerzy II zamówił we Flandrii arrasy o łącznej długości 300 łokci (170 m). Wyposażenie sal nie dotrwało do naszych czasów.
Kolegiata została w tym czasie przekształcona w mauzoleum książąt śląskich.

[madohora]

Z Pięknej Studni nikt już dziś nie czerpie wody. Teraz w tej części miasta stoją bloki mieszkalne, zbudowane w latach sześćdziesiątych XX wieku na miejscu zniszczonych podczas wojny zabytkowych kamienic. Piękna Studnia silnie kontrastuje z tą monotonną architekturą. Obecnie jest nocą podświetlona, przez całą dobę można więc podziwiać jej bogatą ornamentykę. Turyści odwiedzający Nysę wrzucają do jej wnętrza symboliczny grosik, przyrzekając, że kiedyś tu jeszcze przyjadą.

[madohora]

[madohora]

W 1750 r. nazwa Strzelce Wielkie wymieniona została w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska.

[madohora]

Nazwa miasta występowała w różnych wersjach: Strzelecz, Strzelicz, Strelicz, Gross-Strehlitz, Strehlitz od 1581 r., a od 1945 r. Strzelce Opolskie. Ludowe, górnośląskie nazwy miasta: Wielkie Strzelce (w 1945 r. używana urzędowo[2]), Strzelce Wielkie (opozycja do Strzelec Małych – Strzeleczek), Strzelce.

[madohora]

[madohora]

Od XVIII wieku miasto było pod panowaniem pruskim. W XVIII wieku Strzelce Opolskie podlegały inspekcji podatkowej w Prudniku. W 1759 administracja pruska nałożyła na miasto ogromną kontrybucję, a rodzinie Colonnów ograniczono władzę administracyjną. Według danych z księgi gruntowej z 1786 każdy dom w mieście, podobnie jak każdy rzemieślnik, płacił zamkowi 1 grosz czynszu. Co roku odbywały się trzy jarmarki, a każdy kram płacił po groszu. Każdy rzeźnik oddawał rocznie cztery kamienie łoju i 4 grosze. Piekarze na święta piekli pszenną struclę. Szewc płacił rocznie 9 groszy i oddawał parę butów. Cech krawców musiał wysyłać dwóch młodych mistrzów krawieckich do pracy na zamku. Ludność miasta była zatem zobowiązana do opłat i prac na rzecz zamku, a każda próba przeciwstawienia się woli pana była karana co najmniej chłostą, co było zjawiskiem powszechnym również w innych majątkach. W samym zamku pracowali tylko wybrani – najzdolniejsi kucharze w mieście, najpiękniejsze mieszkanki miasta jako służba.

[madohora]

Od 1950 Strzelce Opolskie leżą w granicach województwa opolskiego, przy czym były to trzy różne jednostki administracyjne funkcjonujące w latach 1950–1975, 1975–1998 oraz współczesne od 1999.
Po pierwszych wyborach do samorządu terytorialnego w Polsce po jego przywróceniu w 1990 roku burmistrzem miasta został Krzysztof Fabianowski.
W ramach reformy administracyjnej w Polsce w 1999 Strzelce Opolskie ponownie stały się siedzibą powiatu strzeleckiego.

[madohora]

kościół pw. Bożego Ciała, lata 1825–1826 – pierwotnie ewangelicki kościół wzniesiony wg projektu Ernesta Samuela Friebla z poprawkami naniesionymi przez Karla Friedricha Schinkla. Wieżę wybudowano około roku 1888. Styl budowli można określić jako eklektyczny kościół na planie prostokąta z dwuspadowym dachem nawiązujący do klasycyzmu oraz neogotycka wieża. We wnętrzu drewniany chór muzyczny wsparty na czterech słupach. W 1982 roku przejęty przez społeczność katolicką.

[madohora]

DZIEDZICTWO EWANGELICY

[madohora]

Kościół świętej Barbary – rzymskokatolicki kościół cmentarny należący do parafii św. Wawrzyńca w Strzelcach Opolskich. Znajduje się przy zbiegu ulic Gogolińskiej i Opolskiej.
Świątynia została wybudowana w latach 1683-1690 przez cieślę Jan Brixi (Brychcy). Ufundowali ją Florian Fryderyk Weiser i Anna Bass. W 1720 i 1970 roku budowla była restaurowana.

[madohora]

Jest to świątynia drewniana, posiadająca konstrukcję zrębową. Budowla jest orientowana. Składa się z mniejszego prezbiterium od nawy, zamkniętego trójbocznie z boczną zakrystią. Kościół nakryty jest stromym dachem dwukalenicowym, złożonym z gontów. Dach ten tworzy okap z barokową wieżyczką na sygnaturkę. Jest ona zakończona blaszanym baniastym dachem hełmowym z latarnią. Budowlę otaczają soboty. Wnętrze jest nakryte płaskimi stropami. Chór muzyczny jest podparty dwiema kolumnami i mieści prospekt organowy wykonany na przełomie XVII i XVIII wieku. Belka tęczowa zawiera inskrypcję fundacyjną, datę „1690” oraz barokowy krzyż pochodzący z końca XVII wieku. Ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne reprezentują styl wczesnobarokowy i pochodzą z 2 połowy XVII wieku. Ambona reprezentuje styl późnorenesansowy i pochodzi z początku XVII wiekU

[madohora]

dom Wspólnoty Błogosławieństw, dawniej dom zakonny Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety, ul. Powstańców Śląskich 8, z 1879 r.

[madohora]

kapliczka przydrożna, ul. Ujazdowska 27 – kapliczka ludowa z przełomu XVIII/XIX w. Jest murowana, zbudowana z kamienia wapiennego i cegły, otynkowana, z półkoliście zwieńczonymi oknami i wejściem. Nad wejściem widnieje monogram IHS. Czterospadowy dach jest pokryty gontem, a nad nim wznosi się drewniana ażurowa wieżyczka z dzwonem i kutym krzyżem. We wnętrzu znajdują się ludowe figury Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej i św. Jana Nepomucena

[madohora]

Ratusz w Strzelcach Opolskich – obecny ratusz został wzniesiony w latach 1844–1846, w miejscu poprzedniego, zniszczonego w pożarach. W roku 1911 został przebudowany, w 1945 roku częściowo zniszczony, a następnie odbudowany w latach 60. XX wieku. Obecnie jest siedzibą władz samorządowych Strzelec Opolskich.

[madohora]

Wzniesiony na planie prostokąta ratusz, jest budowlą neogotycką, podpiwniczoną i posiadającą trzy kondygnacje. Na bokach wyróżniają się dwa duże ryzality, połączone na froncie portykiem, podtrzymującym balkon z żelazną balustradą. Od tyłu na osi elewacji stoi wieża, w dolnej części czworoboczna, wyżej przechodząca w ośmiobok Wieża zwieńczona jest dekoracyjnym gzymsem i fryzem oraz nakryta wysokim hełmem z dwoma prześwitami. Na fasadzie ratusza znajduje się tablica ku czci Piotra Gaszowca. Przed budynkiem znajduje się fontanna strzelca, postawiona w 1923 roku, a po drugiej stronie pomnik poświęcony ofiarom wojen i przemocy.
Obecnie jest siedzibą władz samorządowych Strzelec Opolskich.

[madohora]

zakład karny nr 2, ul. Klonowa 3, lata 1893–1896 – zespół budynków więziennych obejmujący dwa pawilony więzienne, kuchnię oraz ogrodzenie z wartowniami[62]. Oba pawilony wzniesione są na rzucie litery „T”, kryte czterospadowymi dachami. Ściany tynkowane, gzymsy ceglane z motywem ceglanych kroksztynów. Między pawilonami znajduje się niższy dwukondygnacyjny budynek kuchni zbudowany na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu

[madohora]

zagroda dawnej bażanciarni z I poł. XIX w.[62] przy ulicy Rychla 14[97] na terenie parku[98] – zagroda składająca się z budynku mieszkalno-gospodarczego i budynku gospodarczego jeden murowany, drugi (częściowo) drewniany. Poza tym znajduje się tu również zabytkowy budynek mieszkalny

[madohora]

oficyna w zespole zamkowym, ul. Zamkowa 4[86], (nie ma w NID) ok. 1900 rok – budynek stanowiący część zespołu budynków pomocniczych i zaplecza zamkowego; po 1945 pełnił funkcje biurowe. Parter z kamiennymi detalami z szarego piaskowca[87]. Piętro w konstrukcji szkieletowej z dekoracyjnie ułożonymi drewnianymi belkami[88] naśladującymi układ konstrukcji ryglowej. Mury z cegły, otynkowane gładkimi tynkami. Wieżyczka kwadratowa, trzykondygnacyjna, pokryta namiotowo-iglicowym dachem

[madohora]

brama zamkowa – późnoklasycystyna brama wjazdowa z II poł. XIX w. Po bokach w niszach znajdują się późnobarokowe kamienne posągi pochodzące z XVIII w. Jeden przedstawia św. Jana Nepomucena, a drugi św. Floriana

[madohora]

Pierwszym księciem samodzielnego księstwa strzeleckiego został w 1323 Albert. Albert rozpoczął przebudowę swojego zamku oraz wzniósł fortyfikacje wokół grodu. Pierwsze wzmianki o murach obronnych pochodzą z 1327. Na jednym krańcu miasta stanęła brama opolska, na drugim krakowska. Częścią muru była południowa ściana zamku. Miasto otoczone było fosą z wyjątkiem południowej części, gdzie znajdował się wał i rozległe mokradła będące naturalną przeszkodą dla najeźdźców.

[madohora]

Po śmierci Alberta jeszcze przez kilka lat w zamku mieszkała wdowa po nim – Agnieszka – aż do swojej śmierci w 1377. Następnie właścicielami księstwa strzeleckiego stali się Piastowie niemodlińscy, a po wygaśnięciu tej linii w 1382 – Piastowie opolscy. Po śmierci ostatniego z nich, Jana Dobrego, księstwo opolsko-raciborskie obejmujące Strzelce przypadło Ferdynandowi I Habsburgowi, który jednak oddał je w zastaw margrabiemu Jerzemu Hohenzollern-Ansbachowi. W związku z przejęciem sporządzono urbarz. Do 1534 zamek strzelecki składał się z kilkunastu pomieszczeń i miał co najmniej dwie kondygnacje. W najstarszej części stały kręcone drewniane schody. Był jednak wówczas budynkiem mocno zrujnowanym

[madohora]

Podczas wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie plądrowane i palone. Georg von Redern młodszy umarł w 1637. Strzelce stały się własnością jego siostry, następnie córki, po której dziedziczył Siegfried von Promnitz, a ten z kolei zapisał je w testamencie Gustawowi, synowi Kaspara Colonny. Z powodu jego niepełnoletniości początkowo (od 1651) władzę sprawował ojciec. Rozpoczęło to ponad 150-letnie panowanie rodu Colonna w mieście

[madohora]

[madohora]

Fontanna Trytona w Nysie – fontanna położona u zbiegu rynku oraz ulic Brackiej i Celnej, wzorowana na rzymskiej Fontannie Trytona Berniniego.

[madohora]

W swej formie artystycznej fontanna nyska przypomina swój włoski pierwowzór, lecz nie jest jego dokładna kopią. Duża sadzawka zbudowana na planie kwadratu, z zaokrąglonymi narożnikami, w obramieniu o wykroju sarkofagowym. Balustrada fontanny otacza dużych rozmiarów trzon, na którym wyrzeźbiono cztery delfiny z otwartymi paszczami, zwrócone w cztery strony świata. W górnej części po stronie południowej umieszczony został herb Nysy z inskrypcją SPQN 1701. Jest to data powstania fontanny.

[madohora]

Trzon wieńczy czara w kształcie muszli, na której umieszczona jest postać klęczącego Trytona, przedstawionego jako półczłowiek-półryba, z uniesionymi rękoma, grającego na muszli. Jest to barokowy symbol pokoju i harmonii.

[madohora]

Nysa to miasto o bardzo bogatej i zróżnicowanej architekturze sakralnej, przez wiele wieków będące siedzibą biskupów wrocławskich. Jednak to właśnie ta fontanna najbardziej uzasadnia nadaną niegdyś Nysie dewizę "Śląski Rzym".

[madohora]

Dom Komendanta w Nysie (Stara Komendantura, Dawna Komendantura) – barokowy pałacyk w Nysie przy ulicy Grodzkiej 15, zbudowany w pierwszej połowie XVIII wieku.

[madohora]

Podczas drugiej wojny światowej Dom Komendanta został spalony. Po długotrwałej odbudowie, w 1981 roku, stał się siedzibą Państwowego Ogniska Plastycznego. Obecnie (2020) mieści się tu Zespół Szkół i Placówek Artystycznych.

[madohora]

JAK DŁUGO W NYSIE PO WOJNIE STRASZYŁY RUINY - www.nysainfo.pl

[madohora]

ZEGAR SŁONECZNY

[madohora]

[madohora]

W czasie wojen napoleońskich w 1807 roku Dom Wagi uległ zniszczeniu. Pamiątką po tych czasach jest wmurowana w elewację południową kamienna kula armatnia. Kosztowną odbudowę podjęto dopiero po kilkudziesięciu latach. Prace konserwatorskie przy renowacji zatartych przez zniszczenia wojenne i upływ czasu polichromiach przeprowadził w latach 1888-1890 Heinrich Irmann. Elewacje zewnętrzne zostały wówczas przemalowane i uzupełnione, a cały budynek gruntownie odnowiony i częściowo wewnątrz przebudowany.

[madohora]

Dom wzniesiony w stylu renesansu północnego (niderlandzkiego). Zalicza się go do najwspanialszych dzieł świeckiej architektury mieszczańskiej w czasach nowożytnych. Elewacje budynku zdobiły niegdyś liczne rzeźby i niezwykle bogate malowidła. Do dziś zachowały się jedynie figura Iustitii oraz niewielkie fragmenty dawnej polichromii

[madohora]

W niszach na fasadzie budowli umieszczono wówczas figury przedstawiające alegorie trzech cnót teologicznych, zgodnych z nauką biblijną:

Wiara (łac. Fides) – kobieta trzymająca Krzyż i Biblię;
Nadzieja (Spes) – z charakterystycznym atrybutem – kotwicą;
Miłość (Caritas) jako matka z dzieckiem.

[madohora]

Na zwieńczeniu ściany szczytowej umieszczono kamienną figurę Archanioła Michała w zbroi rycerskiej, trzymającego lancę i tarczę. Rzeźba ta miała symbolizować zwycięstwo dobra nad złem.

[madohora]

Około 1700 roku zadecydowano o wzbogaceniu tego renesansowego wystroju o nowe treści polityczne i religijne. Inicjatorem przedsięwzięcia był prawdopodobnie bardzo wpływowy wówczas w mieście zakon jezuitów.

[madohora]

Ukazaniu majestatu władzy wynikającego z jej religijnego pochodzenia służyły portrety biblijnych proroków i władców – Abrahama, Izraela, Judy, Mojżesza, Jozuego, Gedeona, Jefty, Samsona i Dawida.

[madohora]

W zwieńczeniu umieszczono wizerunek Matki Bożej jako Królowej Nieba, z Dzieciątkiem Jezus, siedzącej na tronie, z półksiężycem u stóp. Po bokach znajdowały się przedstawienia knechtów symbolizujących prawo i władzę.

[madohora]

Obie nałożone na siebie dekoracje – renesansowa i barokowa – odznaczały się bardzo wysokim poziomem artystycznym. Nie zachowały się jednak żadne informacje o ich autorach.

[madohora]

•••

[madohora]

Punkt widokowy – miejsce lub punkt topograficznie wyniesiony w terenie, z którego układ wizualny obszaru widzenia dla obserwatora jest szeroki i daleki. Punkt widokowy może być wyposażony w urządzenia obsługi ruchu turystycznego oraz infrastrukturę informacyjno-porządkową.

[madohora]

ze względu na kąt widzenia:
punkty widokowe pełne – z pełnym kątem widzenia 360°,
punkty widokowe szerokie – z szerokim kątem widzenia powyżej 180°,
punkty widokowe ograniczone – obejmujące mały kąt widzenia poniżej 180°, w którym w polu widzenia znajduje się tylko szczególny fragment obiektu.

[madohora]

Wieża Ziębicka (Wieża Bramy Ziębickiej, niem. Münsterberger Turm) – jedna z dwóch zachowanych średniowiecznych wież bramnych w murach obronnych Nysy.

[madohora]

Wieża Bramy Ziębickiej to czworoboczna, gotycka budowla wzniesiona w roku 1350. Mimo upływu czasu prawie nie zatraciła swych cech stylowych. W okresie renesansu w XVI i XVII wieku została częściowo przebudowana i podwyższona, a w XIX wieku odnowiona i ponownie nadbudowana.

[madohora]

Czterokondygnacyjna wieża wybudowana ze zwykłej cegły z dodatkiem ciemniejszej zendrówki w wątku polskim, tworzących razem deseń o charakterze dekoracyjnym. Na ścianach zewnętrznych znajdują się regularne kwadratowe otwory. Są to pozostałości po zbutwiałych drewnianych belkach, które pełniły funkcję rusztowania w czasie budowy wieży.

[madohora]

W górnej części ścian kondygnacji dolnej (z wyjątkiem elewacji południowej) znajdują się po cztery prostokątne płyciny o podziałach krzyżowych zdwojonych. W górnych kondygnacjach okienka prostokątne i zamknięte ostrołukowo.

[madohora]

Obecne wejście w przyziemiu wieży pochodzi z nowszych czasów. We wnęce nad tym wejściem umieszczono w 1922 kamienną renesansową figurę lwa, wykonaną przypuszczalnie w drugiej połowie XVI wieku. Zgodnie z tradycyjnym przekazem rzeźba ta miałaby stanowić zdobycz z wyprawy wojennej mieszczan nyskich do Ziębic w 1489.

[madohora]

Od 1919 Strzelce Opolskie należały do nowo utworzonej prowincji Górny Śląsk. Prowincja została zlikwidowana w 1938, a 18 stycznia 1941 utworzono ją ponownie.
W trakcie plebiscytu na Górnym Śląsku 20 marca 1921 oddano w Strzelcach Opolskich 3364 głosów (85,7%) za pozostaniem w Niemczech i 558 (14,2%) za włączeniem do państwa polskiego[49]. Frekwencja wyniosła 98,4%. 4 oddane głosy uznano za nieważne. W powiecie Strzelce Opolskie za włączeniem do państwa polskiego oddano 23023 głosów (50,7%), za pozostaniem w Niemczech 22390 głosów (49,3%).
Podczas III powstania śląskiego powstańcy z powiatu strzeleckiego, prudnickiego, toszeckiego i kozielskiego należeli do 7 Strzeleckiego Pułku Piechoty. Batalion prudnicki pod dowództwem H. Kabeli i strzelecki pod dowództwem J. Faski brał udział w ciężkich walkach o Garb Chełmu i Żyrową. Po zakończeniu powstania miasto pozostało w Niemczech.

[madohora]

Kościół świętego Wawrzyńca – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Strzelce Opolskie diecezji opolskiej.
est to budowla wzniesiona w latach 1904–1907 (w dniu 7 sierpnia 1904 roku został wmurowany kamień węgielny, natomiast w dniu 3 czerwca 1907 roku świątynia została konsekrowana). Proboszczem parafii był w tym czasie Maksymilian Ganczarski, natomiast funkcję kierownikia budowy pełnił Georg Güldenpfennig. Z wcześniejszego kościoła zachowała się, stojąca na placu przy obecnej świątyni, wieża.
Wyposażenie budowli pochodzi częściowo z poprzedniego kościoła. Należą do niego m.in. barokowy ołtarz główny wykonany przez wrocławskiego artystę Jana Krzysztofa Königera, ołtarze boczne, ambona a także obrazy

[madohora]

domy, ul. Karola Lange 3, 5 z I poł. XIX w.
kamienica, ul. Parafialna 1, z 1875 r. – budynek w stylu eklektycznym z elementami neobarokowymi, o architekturze charakterystycznej dla zabudowy kwartału przyrynkowego dla 4. ćw. XIX w.
dawna plebania, obecnie dom mieszkalny, ul. Parafialna 2, XVIII w.– kamienica zbudowana na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjna, z czterospadowym dachem
domy, Rynek 15, 16, 17, 18 z I poł. XIX w.[62] – należą do kamienic i willi tworzących XIX-wieczną zabudowę centrum miasta, typową dla niewielkich miast z tamtych czasów

[madohora]

W 1840 rozpoczęto remont i przebudowę zamku. Powiększono zachodnie skrzydło, położono nowy tynk, wybudowano wieżę zamkową. Przy zachodnim skrzydle wzniesiono dużą stajnię, tzw. masztalarnię. Trafiały do niej konie pełnej krwi angielskiej hodowane w Olszowej. Hrabia zlecił także urządzenie parku w stylu angielskim. Wybudowano w nim oranżerię, ananasarnię, bażanciarnię, neoklasycystyczną świątynię nawiązującą architektonicznie do starożytnej Grecji, wieżę Ischl. Planowane było wzniesienie zamku myśliwskiego inspirowanego architekturą średniowiecza. Do majątku należał także okazały budynek Dyrekcji Dóbr Hrabiowskich i tzw. czworaki dworskie.

[madohora]

Wolfgang zu Castell-Castell zmarł w 1940 po ciężkiej chorobie. Został pochowany w strzeleckim parku. Ostatnim hrabią na strzeleckich włościach był najstarszy syn zmarłego, osiemnastoletni Prosper Castell-Castell. Wraz z matką Sybillą i bratem Lutzem mieszkali jeszcze w zamku przez pięć lat. Przetrwał on do 21 stycznia 1945, kiedy to do miasta wkroczyły radzieckie oddziały. Opuszczając Strzelce, podpalili miasto i zamek. Zniszczenia w centrum sięgały 90%

[madohora]

Zamek znajduje się obecnie w rękach prywatnych. Wielokrotnie planowano odbudowę zamku. Miał w nim powstać czterogwiazdkowy hotel z salami konferencyjnymi. Początkowo prace wstrzymywał wojewódzki konserwator zabytków, który nie wyrażał zgody na planowany wygląd zamku po odbudowie. Potem problemem okazało się wytyczenie dróg przeciwpożarowych. Ostatecznie prace zastopowała konieczność umieszczenia pod ziemią tysiąca ośmiometrowych żelbetowych pali dla wzmocnienia fundamentów, co okazało się być zbyt kosztowne. W 2018 udało się jednak przeprowadzić renowację zamkowej wieży

[madohora]

[madohora]

Tereny parku mieszczą się na obszarze bagnistym na południe od miasta, na pograniczu fizycznogeograficznego regionu Chełm i równiny rozciągającej się do doliny Małej Panwi. Od północy park graniczy z zamkiem i zabudowaniami wzdłuż ul. Krakowskiej, od zachodu granicą jest ul. Opolska, a od wschodu zachowany we fragmentach mur

[madohora]

W XVIII w. między zamkiem a wałem obronnym istniał niewielki odzobny ogród. Większy, o układzie geometrycznym znajdował się za drogą prowadzącą do Suchych Łanów i prawdopodobnie także należał do zamku

[madohora]

Unikatowe, stare drzewa zwożono nie tylko z terenów powiatu strzeleckiego, ale i z okręgu lublinieckiego. Przykładowo starą lipę z podwórza klasztoru z Jemielnicy musiało ciągnąć aż 16 wołów. Dzięki świetnym warunkom rośliny rosły w bardzo szybkim tempie, zadziwiającym samych ogrodników.

[madohora]

W parku powstało wiele budowli i innych obiektów, które w większości już nie istnieją. Należy do nich oranżeria, ananasarnia, bażanciarnia, neoklasycystyczna świątynia nawiązująca architektonicznie do starożytnej Grecji, wieża Ischl, kaplica-mauzoleum, szkółka leśna, ogródek owocowy, pomnik rzymskiej bogini obfitości Ceres. W niedalekiej odległości od zamku hrabia Renard planował wybudować zamek myśliwski inspirowany architekturą średniowiecza, ale zamiaru tego nie zrealizował

[madohora]

Pomnik Ceres przedstawiał boginię trzymającą w lewej ręce róg obfitości, w prawej sierp, a u jej stóp leżał snopek zboża. Związana jest z nim legenda. Córka Alberta strzeleckiego, Elżbieta, poślubiła w 1359 r. Władysława Białego, Piasta kujawskiego. Po roku jednak księżniczka zmarła w tajemniczych okolicznościach. Z miłości do ojcowizny Elżbieta wróciła do zamku strzeleckiego jako duch. Chcąc ukoić zbłąkaną duszę księżniczki, żona Andrzeja Renarda – Eufemia poleciła zbudować jej pomnik. Ponieważ nie znała jej wizerunku, postanowiła nadać jej postać rzymskiej bogini Ceres. Posąg został umyślnie uszkodzony przez radzieckich żołnierzy, którzy dla zabawy do niego strzelali. Decyzją władz został w latach 60. XX w. rozebrany, ponieważ rzekomo miał przeszkadzać w obchodach Tysiąclecia Państwa Polskiego w parku

[madohora]

Kamień wapienny jest tradycyjnym materiałem budowlanym w regionie. Duża dostępność wapienia na ziemi strzeleckiej powodowała, że w przeszłości było tu stosunkowo mało drewnianych kościołów. W 1687 roku na okolicznych 20 świątyń tylko 4 były zbudowane z drewna. Charakterystyczny styl budynków rejonu Strzelec Opolskich, zwłaszcza dla wielkokubaturowych budynków produkcji rolnej, zakłada użycie w ścianach miejscowego łamanego kamienia wapiennego oraz czerwonej cegły dla detali architektonicznych

[madohora]

Herb miasta Strzelce Opolskie jest jednocześnie herbem gminy Strzelce Opolskie. Po lewej stronie na niebieskim tle przedstawia pół orła złotego, a po stronie prawej na żółtym tle widnieje gałązka winorośli ustawiona na ukos. Barwy tła herbu, niebieski i żółty, występują także na fladze gminy Strzelce Opolskie. Flagę stanowi prostokątny płat tkaniny o proporcjach boków 3:5 ukośnie przedzielony przekątną. Na górnym żółtym trójątnym polu flagi może być umieszczony herb Strzelec

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY AUTOBUSÓW NA TRASIE OPOLE - STRZELCE OPOLSKIE

[madohora]

Mury miasta biegły od bramy krakowskiej do dzwonnicy (w pobliżu kościoła parafialnego), a dalej linią dzisiejszych murów okalających powyższy kościół, przez ogród farny do bramy opolskiej. Stąd przez plac kościoła p.w. Bożego Ciała do zamku.

[madohora]

W latach 1816-25, z powodu rozbudowy drogi Wrocław - Opole - Strzelce - Bytom, przerwano mury miejskie. Dziś istnieją jedynie fragmenty muru średniowiecznego, który okalał miasto - naprzeciw kościoła p.w. Bożego Ciała przy ulicy Opolskiej oraz od strony północnej - przy zabytkowej baszcie obok kościoła p.w. św. Wawrzyńca.

[madohora]

Pomnik, nazywany też strzelcem lub myśliwcem, mieszkańcom i turystom kojarzy się z piastowskimi korzeniami miasta i symbolizuje rodowód nazwy: Strzelce.

[madohora]

Ruiny zamku
Najstarsze wiadomości o zamku (castrum strolecense) pochodzą z 1303 roku.
Prawdopodobnie gród książęcy był usytuowany w tym miejscu, gdzie obecnie znajdują się ruiny zamku. Trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć, czy nastąpiło to przez wzmocnienie drewnianej budowli (pierwotnej chaty myśliwskiej), czy też przez nowo wzniesioną budowę. Osada, być może w połączeniu z zamkiem myśliwskim, była miejscem osiedlania się myśliwych książąt opolskich.

[madohora]

Zamek za czasów margrabiego Jerzego brandenburskiego (z linii Hohenzollernów) popadł w ruinę. Mówi o tym urbarz miejski z 1534 r., odnotowując jego zły stan. Do zamku należał tzw. Wielki Folwark przed miastem z 40 krowami, 20 wołami i 300 owcami oraz 4 młyny, znajdujące się w obrębie miasta. Naonczas ogólne dochody "dla zamku" szacowano na 27.000 talarów. W 1575 r. Jerzy von Redern (właściciel zamku) nadał artykuły cechowe garncarzom strzeleckim. Do ich obowiązku należało dostarczenie co tydzień kilka garnków na potrzeby kuchni zamkowej. W zamian mogli pobierać glinę na gruntach dworskich. Ważnym szczegółem jest fakt, iż kandydaci na mistrza mieli obowiązek zbudowania pieca w zamku.

[madohora]

Przed zniszczeniem zamek był murowany z kamienia i cegły, otynkowany. Pośrodku budowli znajdował się dziedziniec. Podobnie, jak w poprzednich stuleciach, posiadał 2 skrzydła - wschodnie i zachodnie. Wschodnie skrzydło jest obecnie częściowo zawalone.
Poza ruinami, świadczącymi o dawnej świetności zamku, do czasów obecnych zachowały się niektóre elementy zabudowań, jak np. Masztalarnia, o której piszemy w innym miejscu.
Tuż przy zamku podziwiać możemy zabytkowy, murowano-ryglowy budynek z połowy XIX w. Został on całkowicie odrestaurowany i mieści biura miejskich instytucji.
Zachowała sie także brama wjazdowa pochodząca z II połowy XIX w., późnoklasycystyczna. W niszach, po bokach bramy, znajdują się figury kamienne: św. Jana Nepomucena - patrona od nieszczęść na mostach i św. Floriana - patrona od pożarów (także strażaków); datowane na XVIII w., późnobarokowe.

[madohora]

Kolejny pożar w mieście, jaki miał miejsce 21 lipca 1826 r., również zniszczył częściowo ratusz, a następny - 18 czerwca 1827 r. - strawił go całkowicie. Nowy ratusz postawiono w latach 1844-46 według planów budowniczego Rocha. Wieżę wybudowano na starych fundamentach i nakryto ją hełmem klasycystyczno - neogotyckim. Budowa ratusza kosztowała 43.000 talarów.

[madohora]

Zakładanie parku rozpoczęto w 1832 r. Najpierw założono tzw. "mały park", na południe od ruin zamku. Ulica Parkowa odgradza go od obszaru dużo młodszego, zwanego "dużym parkiem".

[madohora]

W małym parku rośnie wiele zabytkowych drzew, np. srebrny klon, wielkolistna lipa, cisy, tulipanowce, miłorząb, platany; a ponadto: sosny, dęby, klony, graby, biały buk, biała topola. W dużym parku spotykamy: kasztany, białe buki, wierzby, amerykańskie białe jodły i inne. Pośrodku stawu jest wyspa, gdzie stada dzikiego ptactwa znajdują swoje schronienie. Nieco dalej widzimy domek myśliwego (tzw. leśniczówka). Na "górze świątyni" przed laty stał pawilon w stylu greckim. Stąd obserwujemy rozległe łąki i grupy zagajników (tzw. remizy). Każdego roku przeprowadzano znaczne przecinki drzewostanu, aby tworzyć miejsca pod nowe nasadzenia. Rokrocznie sadzono tysiące drzew i krzewów, wzbogacając park o nowe gatunki. Ścieżki i dróżki, co pewien czas były odnawiane.

[madohora]

[madohora]

W roku 1683 kościół został odbudowany pod kierunkiem byłego burmistrza Strzelec - Floriana Weisera, który ożenił się z Anną Bassą. Budowniczy świątyni nazywał się Jan Brixi. Jeszcze w r. 1871 widniały na głównym dźwigarze kościoła nazwiska: Weisera i Brixi oraz data 1690 (rok ukończenia budowy).

[madohora]

Kościół pw. Bożego Ciała
Kościół ewangelicki powstał w latach 1825-26 według planów Ernesta Samuela Friebla, z fragmentarycznym wykorzystaniem propozycji Krzysztofa Worbsa. Wieżę kościoła wybudowano około 1888 roku. Budowla nie posiada określonego stylu. Jest murowana z cegły i otynkowana. Okna są zamknięte półkoliste. Chór muzyczny jest wykonany z drewna, wsparty na 4 słupach. Dach świątyni jest siodłowy i był nakryty dachówką.

[madohora]

[madohora]

W 1675 r. na zamku zmarł ostatni potomek z linii Piastów śląskich, Jerzy Wilhelm i rezydencja zaczęła podupadać. Opuszczony zamek uległ niewielkim zniszczeniom w czasie ostrzału miasta przez króla pruskiego, Fryderyka II w 1741 r. Następnie zamek pełnił funkcje karczmy, koszar, magazynu.

[madohora]

Zamek posiadał status zabytku klasy 0 (nomenklatura ta obecnie nie jest już stosowana). Obecnie znajduje się tu Muzeum Piastów Śląskich. Wewnątrz zgromadzone są zabytki związane z historią miasta i ziemi brzeskiej oraz Piastów śląskich. W 2013 roku w plebiscycie na 7 nowych cudów Polski organizowanym przez National Geographic zamek zajął 7. miejsce.
W 2018 r. zamek wpisany został na listę pomników historii w ramach akcji „100 Pomników Historii na stulecie odzyskania niepodległości”

[madohora]

Pierwszy segment
1. Piasta – „Piast. Crusvicen. Polo. Monarcha circa annum Do. DCCCXL., a quo reges Poloniae. et Silesia. duces orti.”
2. Siemowita – „Semovitus Monarcha Polo. fortis regni dilatator.”
3. Lestka – „Lesko Mo’ar. (Monarcha) Justus, Liberalis et Togatus.”
4. Siemomysła – „Zemomislaus Mo’ar. (Monarcha) Polo. Sapiens, Togatus.”

[madohora]

Trzeci segment
9. Bolesława II Śmiałego – „Boleslaus altus primus dux Silesiae. dominus Vratislaviensis et Lignicensis, Ann. Dom. MCLIX.”
10. Władysława I Hermana – „Wladislaus Hermannus Monarcha Polo et virtute et pietate excellens anno Do. MLXXXII.”
11. Bolesława III Krzywoustego – „Boleslaus Curvus. Mo. Pol. fortissimus heros anno Do. MCII.”
12. Władysława II Wygnańca – „Wladislaus Mon. Pol. regno expulsus anno Do. MCXI.”

[madohora]

Pierwszy segment
13. Henryka I Brodatego – „Henricus barbatus dux Silesiae Vratis. Lign. MCCI.”u
14. Henryka II u – „Henricus Vratislaviensis Ligni. MCCXLI”
15. Bolesława II Rogatki – „Boleslaus Lignicensis.”
16. Henryka V Brzuchatego – „Henricus Ligni. et Vratislavi.”

[madohora]

Pokrycie takimi zdobieniami rzeźbiarskimi miało na celu głoszenie chwały dynastii Piastów i władców Brandenburgii, co podkreślały trzy herby na balustradzie: Rzeczypospolitej (zachowany w środku) oraz (niezachowane) habsburski i brandenburski

[madohora]

Zamek Piastów Śląskich – zwany Śląskim Wawelem – wzniesiony na miejscu gotyckiego zamku warownego. Obecny kształt nadała mu renesansowa przebudowa prowadzona przez architektów włoskich – Jakuba Parra, Franciszka Parra, Bernarda Niurona. Zniszczony podczas oblężenia miasta w 1741 r., odbudowany w latach 1966 – 1990. Zachowana bogato rzeźbiona fasada budynku bramnego zaliczana do najznakomitszych zabytków renesansu w Europie Środkowej. Dziedziniec ze zrekonstruowanymi trójkondygnacyjnymi krużgankami. Na parterze skrzydła wschodniego zachowana część sal. Obiekt mieści Muzeum Piastów Śląskich. W ramach ekspozycji stałej muzeum prezentuje historie miasta, dzieje Piastów Śląskich oraz rzeźbę i malarstwo śląskie, od XV do XVIII w. ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, w tym obrazy najwybitniejszego malarza śląskiego doby baroku Michała Leopolda Willmanna. Wśród zbiorów muzeum znajdują się m.in. sarkofagi książąt legnicko-brzeskich oraz jedyny w Polsce zachowany w całości średniowieczny łuk myśliwski (XIV w.), odnaleziony podczas wykopalisk na ul. Mlecznej w Brzegu.

[madohora]

Obiekt mieści Muzeum Piastów Śląskich. Interesującą częścią ekspozycji stałej są zbiory rzeźby i malarstwa śląskiego od XV do XVIII w. należące do wrocławskiego Muzeum Narodowego. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują obrazy najwybitniejszego malarza śląskiego doby baroku – Michała Leopolda Willmanna zwanego śląskim Appellesem lub śląskim Rembrandtem. W ramach ekspozycji stałej muzeum prezentuje również historię Brzegu i dzieje Piastów Śląskich. Cenną grupą zabytków są sarkofagi książąt legnicko-brzeskich prezentowane na wystawie Memoriae Piastorum Principum Silesiae. Wśród ciekawostek ze zbiorów uwagę zwraca jedyny w Polsce zachowany w całości średniowieczny luk myśliwski (XIV w.), odnaleziony podczas wykopalisk na ul. Mlecznej w Brzegu.

[madohora]

Sztuka śląska XV-XVIII w. ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Jedyny poza Wrocławiem tak bogaty zbiór śląskiej sztuki sakralnej eksponowany dzięki uprzejmości Dyrekcji wrocławskiego Muzeum Narodowego. Zwiedzający mogą podziwiać dzieła sakralne warsztatów śląskich od gotyku po barok. Na szczególną uwagę zasługuje ekspozycja malarstwa Michaela Leopolda Willmanna określanego mianem śląskiego Rembrandta

[madohora]

Zamek w Brzegu

[madohora]

23 maja 2022 roku Narodowy Bank Polski wyemitował w nakładzie do 1 mln sztuk monetę okolicznościową o nominale 5 złotych z serii „Odkryj Polskę” – Zamek w Mosznej.

[madohora]

Stadnina położona jest w Mosznej w woj. opolskim w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki, około 18 km od Krapkowic na trasie Krapkowice – Prudnik.

[madohora]

Początkowo, oprócz stada klaczy pełnej krwi angielskiej, stadnina w Mosznej posiadała również klacze rasy fiording, które w 1961 zostały przeniesione do Stadniny w Nowielicach, skąd w ramach wymiany przybyły klacze z paleniami Gryfa Pomorskiego, określone następnie mianem koni ”szlachetnej półkrwi”. Stadnina stała się w ten sposób pierwszym w Polsce ośrodkiem hodowli koni przeznaczonych do sportu wyczynowego. Stadnina Koni Moszna jest znanym w kraju i zagranicą ośrodkiem hodowli koni wyścigowych pełnej krwi angielskiej oraz sportowych szlachetnej półkrwi (sp). Obecne stado liczy około 200 sztuk koni obu ras

[madohora]

Na infrastrukturę stadniny składają się: zabytkowe zabudowania zamkowe, zabytkowa kryta ujeżdżalnia, dwa place treningowe, tereny leśne i parkowe, pawilon myśliwski i baza noclegowa. Stadnina działa na 250 hektarach, w skład których wchodzi zabytkowy park, pastwiska, łąki, stawy i grunty orne

[madohora]

MOSZNA PIECZĘCIE GMINNE

[madohora]

STADNINA KONI MOSZNA - www.moszna.pl

[madohora]

[madohora]

Spisana w XIII wieku Księga założenia klasztoru świętej Marii Dziewicy w Henrykowie podaje nazwę Nyża. Trudno jest ustalić pochodzenie tej nazwy. Możliwe, że oznaczała niskie położenie strumienia rzeki lub płynącą rzekę. Jest to starosłowiańska nazwa. Jan Długosz w kronice z XV wieku wyjaśnia, że miasto Nysa wzięło swoją nazwę od rzeki. Pogląd Długosza podziela Hartmann Schedel w swojej Kronice Świata z 1493

[madohora]

W 1198 r. biskup Jarosław miał konsekrować kościół św. Jakuba i św. Agnieszki. Nie wiadomo, czy była to pierwsza nyska świątynia, ponieważ źródła z 1240 r. wymieniają kościół św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście, patrona diecezji wrocławskiej, który umieszczony był w najstarszym herbie miejskim

[madohora]

Nie zahamowało to jednak rozwoju miasta. Na początku XV wieku Nysa stała się jednym z najludniejszych miast śląskich. Zamieszkiwało ją wtedy około 5000 osób. Nysa to znany ośrodek edukacyjny – już od średniowiecza, od 1417, istniała szkoła parafialna, przekształcona w następnych wiekach w znane gimnazjum.

[madohora]

[madohora]

W 1810 roku rząd pruski przeprowadził sekularyzację dóbr kościelnych. W Nysie przestała istnieć władza biskupów wrocławskich, trwająca nieprzerwanie od XIV wieku, której miasto zawdzięczało swą wielkość i znaczenie. Ograniczenia związane z istnieniem twierdzy hamowały dalszy rozwój Nysy, powstały jednak takie obiekty, jak połączenie kolejowe (1848 r.), teatr miejski (1852 r.), gazownia i oświetlenie gazowe ulic (1860 r.), wodociągi (1878 r.), kanalizacja (1888 r.), elektryczność (1907 r.).

[madohora]

1 stycznia 1944 w zakładach przemysłu maszynowego w Nysie założono AL Neiße – podobóz niemieckiego obozu koncentracyjnego w Groß-Rosen. W mieście funkcjonowały również trzy obozy pracy przymusowej i liczne oddziały robocze jeńców wojennych z obozu Stalag VIIIB/344 w Łambinowicach

[madohora]

Najgorszy pogrom miasta odbył się w marcu 1945 roku. Nysa została zdobyta przez Armię Czerwoną 24 marca. Walki o miasto między Armią Czerwoną a wojskami niemieckimi trwały od 23 marca, w ich wyniku zniszczeniu uległo około 1450 budynków. Czerwonoarmiści zamordowali 27 niemieckich sióstr zakonnych (głównie elżbietanek), które zostały by opiekować się chorymi i rannymi w nyskich szpitalach. 150 zakonnic zostało znieważonych, a niektóre zgwałcone, niektóre z nich wywieziono na roboty do Związku Radzieckiego[30]. Zniszczonych zostało wiele budynków, m.in. Dom Wagi Miejskiej (po wojnie odbudowany) oraz gotycka, 94-metrowa, wieża ratuszowa, najwyższa, jak dotąd, budowla miasta (odbudowana wraz z kamieniczkami w 2009 roku). Ogółem zniszczeniu uległo ponad 50% zabudowy miasta

[madohora]

Po zdobyciu miasta nastąpiły częściowa odbudowa i zabezpieczenie cenniejszych obiektów. Polityka ta zmieniła się w pierwszej połowie lat 50., kiedy Miejski Oddział Rozbiórkowo-Porządkowy nakazał wyburzenie większości ruin Starego Miasta w celu dostarczenia cegieł przeznaczonych do odbudowy Warszawy(tylko w 1954 r. Warszawa wyznaczyła dla Nysy kontyngent 12 mln sztuk cegły rozbiórkowej). Wskutek znacznych zniszczeń miasta i braku dostępnych lokali, w latach 1945–1950 nyski Sąd Okręgowy miał siedzibę w Prudniku. Od lat 60. odbywały się ponowna odbudowa i rozbudowa miasta, rozwijały się zakłady przemysłowe, m.in. Fabryka Samochodów Dostawczych Nysa (produkująca do lat 90. samochody dostawcze Nysa). W 1986 roku połączona z FSO Warszawa, zmieniła nazwę na FSO Zakład Samochodów Dostawczych. Rozwijał się przemysł spożywczy, metalowy (Zakład Urządzeń Przemysłowych). Wybudowano nowe osiedla, obiekty użyteczności publicznej oraz jezioro zaporowe na Nysie Kłodzkiej. W 1974 w 30 rocznicę powstania PRL w uznaniu wkładu w budownictwo socjalistyczne miasto zostało odznaczone Orderem Odrodzenia Polski I klasy.

[madohora]

Nysa

[madohora]

Nysa, pomimo wielu zniszczeń wojennych (ponad 50% zabudowy miejskiej) oraz wyburzenia tuż po wojnie przez polskie władze miasta 103 zabytkowych kamienic i kościoła w centrum miasta[46], posiada wiele zabytkowych obiektów.

[madohora]

inne zabytki:

kościół pw. NMP Wspomożenia Wiernych, neogotycki kościół pielgrzymkowy z obrazem uważanym za cudotwórczy i słynący łaskami
piękna Studnia – z 1686 roku, z ręcznie kutą kratą
fontanna Trytona, barokowa, wzorowana na rzymskiej Fontana del Tritone
synagoga
cmentarz żydowski
zespół kamieniczek mieszczańskich, odbudowanych ze zniszczeń wojennych, które prezentują dawną zabudowę Nysy.

[madohora]

Stary cmentarz żydowski w Nysie – nieistniejący kirkut społeczności żydowskiej niegdyś zamieszkującej Nysę.

[madohora]

Jedyną pozostałością po cmentarzu była macewa odnaleziona w fundamentach klasztoru św. Barbary w 1856. Należała do Arona, zmarłego 13 listopada 1350. W 1889 historyk Markus Brann opublikował jej transkrypcję, tłumaczenie i opis. Macewa nie zachowała się do czasów współczesnych[1]. Polskojęzyczne tłumaczenie epitafium zostało opublikowane przez Marcina Wodzińskiego: „Biada i nieszczęście bardzo wielkie dla mnie, bo odszedł do wieczności Aron, mój syn, który trudził się w Prawie dniami i nocami; w noc sobotnią paraszy: I wyszedł dwunastego kislew”.
Nowy cmentarz został założony w 1815 przy ul. Kaczkowskiego.

[madohora]

Synagoga została zbudowana w 1892 roku. Wcześniejsza synagoga (wzniesiona w roku 1838) mieściła się przy ulicy Tkackiej, zwanej wówczas Weberstraße. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku bojówki hitlerowskie zdewastowały synagogę, lecz jej nie spalono – powodem tego było położenie budowli w bliskiej odległości od ścisłego centrum miasta. Sam budynek został zburzony w roku 1945 (niektóre źródła podają, że nastąpiło to już w roku 1943) podczas walk o miasto. Po zakończeniu II wojny światowej na miejscu, gdzie stała synagoga, wzniesiono budynek przedszkola nr 8.
Obecnie brak jest jakiekolwiek tablicy informującej, że w tym miejscu stała kiedyś synagoga (jak chociażby w Opolu).

[madohora]

Głębokość studni wynosi 7 m, sięga ona 2 metry w głąb poziomu wodonośnego. Kamienna cembrowina, wykonana z marmuru sławniowickiego, nakryta jest misterną obudową z żelaznych sztab. Wysokość tej ozdobnej czaszy wynosi ponad 5 metrów, średnica - 186 cm, a masa - około 2600 kg.

[madohora]

Cembrowina studni również posiada bogatą dekorację. Zdobią ją główki aniołków, postaci smoków i innych tworów.
Wewnątrz widoczna jest pompa wodna, jedno z pierwszych urządzeń tego typu na Śląsku

[madohora]

Według legendy podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648), oblegający Nysę Szwedzi usiłowali zmusić miasto do kapitulacji, zatruwając wszystkie studnie. Mieszkańcom udało się jednak odnaleźć podziemną żyłę wodną, z której doprowadzili wodę na ulicę Wrocławską. Ta jedyna wówczas w mieście nieskażona studnia była stale chroniona przez dwóch żołnierzy. Szpiegom szwedzkim udało się jednak uśpić czujność strażników i zatruć to ostatnie źródło wody pitnej. Z tego powodu Nysa musiała się poddać.

[madohora]

Piękna Studnia, podobnie jak inne zabytki Nysy, przeżyła wiele kataklizmów. Okazała się wyjątkowo odporna na korozję i wandalizm. Przetrwała także wiele bombardowań miasta. W czasie drugiej wojny światowej jej obudowa została ukryta w Forcie Wodnym na obrzeżach parku.

[madohora]

Według nowszych analiz to jednak wschodnia część kościoła powstała wcześniej i to właśnie ona miała pierwotnie funkcjonować jako świątynia biskupia. Wskazywać na to mógłby brak w niej wieńca stopniowo dobudowywanych kaplic, charakterystycznego dla ówczesnych mieszczańskich kościołów oraz wielka zakrystia i znajdujący się nad nią, otwarty na nawę chór, gdzie biskup wysłuchiwał homilii. Natomiast od 1424 roku budowę finansowała rada miejska, chcąc zapewne uczynić kościół św. Jakuba bardziej kościołem miejskim, a nie tylko biskupim. Rozbudowano wtedy kościół, dodając część zachodnią, do której w ciągu około stu lat dobudowano kolejno wszystkie obecne boczne kaplice, ufundowane przez osoby prywatne i różne organizacje mieszczańskie (cechy, gildie itp.)

[madohora]

Dzwon

[madohora]

Północna barokowa kaplica Trójcy Świętej z przełomu XVII i XVIII wieku, wykonana według projektu Krzysztofa Tauscha, przykryta jest kopułą ze sztukateriami i polichromiami Feliksa Antoniego Schefflera z 1753 roku. Z tego samego okresu pochodzi rokokowy ołtarz z marmuru przeworzeńskiego, wykonany przez rzeźbiarza Antoniego Joerga. Znajduje się tu także malowany witraż przedstawiający Świętą Rodzinę.

[madohora]

Dawny neogotycki ołtarz główny (tzw. Ołtarz Wielki) został zniszczony w roku 1945. W prezbiterium w jego miejscu stanął drewniany gotycko-renesansowy tryptyk z początku XVI wieku, złożony z płaskorzeźbionego awersu z malowanymi rewersami skrzydeł, zwany Ołtarzem Pasyjnym. Został on zwrócony po wojnie Polsce przez władze czechosłowackie, potem był przechowywany m.in. w Pszczynie. Jest to jedyny ocalały z 43 ołtarzy kościoła św. Jakuba. W jego polu środkowym umieszczona została rzeźbiona grupa ukrzyżowania – Jezus wiszący na krzyżu, klęcząca u jego stóp Maria Magdalena i stojący po bokach Matka Boża oraz św. Jan Ewangelista. Na awersach skrzydeł przedstawiono cztery sceny pasyjne – Modlitwa w Ogrójcu, Biczowanie, Cierniem Ukoronowanie i Ecce homo. Rewersy zawierają kolejne cztery przedstawienia męki Chrystusa – Pojmanie, Sąd Piłata, Niesienie Krzyża i Ukrzyżowanie. W predelli ukazany jest upadek pod krzyżem, a półkoliste zwieńczenie części środkowej posiada bogatą dekorację roślinną. Dwukrotne powtórzenie motywu ukrzyżowania wskazuje na to, ze ołtarz mógł być złożony z dwóch oddzielnych dzieł.

[madohora]

Obraz Maryja z Dzieciątkiem i Czternastu Świętych Wspomożycieli, pędzla Hansa Dürera (1490-1538), namalowany został na desce w roku 1524, przypuszczalnie na zamówienie biskupa Jakuba Salzy. Przedstawia on objawienie maryjne w diecezji bamberskiej. Matka Boża została ukazana jako Królowa Nieba, w geście błogosławienia, z berłem w ręku, trzymająca Dzieciątko Jezus, na którego kolanach spoczywa jabłko – symbol strawy duchowej. Wokół unosi się obłok z tłumem małych aniołów. Poniżej, na tle realistycznego krajobrazu stoi czternastu świętych: Krzysztof, Katarzyna, Barbara, Jerzy, Błażej, Cyriak, Małgorzata, Dionizy, Wit, Idzi, Erazm, Pantaleon, Achacy i Eustachy. Widoczna tu jest charakterystyczna dla malarstwa renesansowego głęboka i rozległa perspektywa – sugestywne połączenie ziemi z niebem, sugerujące nieskończoność.

[madohora]

Pamiątkę po odwiedzeniu katedry przez Zygmunta III Wazę stanowi wbudowana we wnętrzu kościoła pamiątkowa tablica.

[madohora]

Renesansowy nagrobek biskupa Jakuba Salzy przedstawia na pokrywie tumby płaskorzeźbioną w czerwonym salzburskim marmurze postać zmarłego w pozycji leżącej, na katafalku, ubranego w szaty liturgiczne. Obok znajduje się portret Karola V, wizerunki trzech bliżej niezidentyfikowanych rycerzy oraz aniołów z kadzielnicą i kropidłem, co nawiązuje do typowych egzekwii. Ziemski wymiar życia biskupa podkreśla umieszczony na ścianie czołowej drugi jego portret w rokiecie – stroju noszonym wówczas przez biskupów – starostów Śląska.

[madohora]

Manierystyczne epitafium biskupa Jana Sicza z popiersiem zmarłego wykonano w kamieniu i częściowo w stiuku. Wokół umieszczone są figury Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, a powyżej – wizerunki świętych Wawrzyńca i Jadwigi, herb biskupi oraz trzy sceny biblijne, wyrażające wiarę w zmartwychwstanie i zbawienie – Przemienienie Pańskie, Wizja Ezechiela i Jonasz z rybą. Znajdujący się w kaplicy ołtarz, konsekrowany w 1612 roku, ukazuje motywy adoracji oraz obcowania świętych i zawiera następujące przedstawienia: Zwiastowanie, Pokłon Pasterzy, Maryja z Dzieciątkiem na półksiężycu w towarzystwie św. Katarzyny i św. Jadwigi, figury świętych – Jana Chrzciciela, Jana Ewangelisty, Henryka i Wincentego, a w zwieńczeniu – rzeźbę pelikana karmiącego pisklęta (symbol ofiary Krwi Chrystusa). Tak silne wyeksponowanie potrydenckiej idei obcowania świętych nawiązuje do poglądów i działalności biskupa, który był zdecydowanym zwolennikiem kontrreformacji.

[madohora]

Inspirowane twórczością Corneliusa Florisa jest manierystyczne epitafium nyskiego lekarza Jakuba Schorensiusa, (zm. 1590), wykonane z alabastru i zawieszone na filarze chóru mieszczańskiego. Obok klęczących postaci zmarłego, jego żony Anny i dziecka przedstawia ono Drabinę Jakubową, wizerunek Boga Ojca, oraz scenę Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, z krzyżem, w otoczeniu aniołów trzymających chustę i kielich (alegoria Ofiary Krwi Zbawiciela).

[madohora]

Dzwonnica przy bazylice pod wezwaniem św. Jakuba i św. Agnieszki w Nysie – późnogotycka, monumentalna, czterokondygnacyjna wieża o charakterze włoskiej kampanili. Usytuowana w sąsiedztwie północno-zachodniego narożnika kościoła, w odległości około 20 metrów od niego. Jedna z nielicznych ocalałych średniowiecznych wolnostojących dzwonnic w Polsce. Zaliczana do najcenniejszych zabytków Nysy.

[madohora]

Święta Anna
Drugim co do wielkości dzwonem była zawieszona na trzeciej kondygnacji Święta Anna o średnicy 1,57 metra, wykonana w 1518 roku, a w 1942 przeniesiona do Kolonii.

[madohora]

Obecnie na czwartej kondygnacji znajduje się dziewięć dzwonów oraz zegar z kurantem, ufundowany w 2003 roku.

[madohora]

Największym kataklizmem dla tego zabytku okazała się II wojna światowa. Najpierw w latach 1941–1942 zarekwirowano wszystkie dzwony z wyjątkiem Świętego Jakuba, a potem i on uległ zniszczeniu w 1945 roku podczas walk o miasto.

[madohora]

Na zachodniej ścianie dzwonnicy znajdują się:
zegar z kurantem i podświetleniem diodowym, umieszczony w 2003 roku
krzyż i napisy „W krzyżu miłości nauka” oraz „W tym znaku zwyciężysz”
tablica pamiątkowa dla upamiętnienia półwiecza od powołania Armii Krajowej i w hołdzie poległym żołnierzom tej formacji zbrojnej, uroczyście odsłonięta dnia 15 września 1991 r.
tablica okolicznościowa w hołdzie pomordowanym rodakom wmurowana i odsłonięta dnia 30 listopada 2003 r. dla uczczenia sześćdziesiątej rocznicy masowych mordów Polaków na Wołyniu i Kresach Południowo-Wschodniej Polski przez UPA i OUN

[madohora]

Galeria zlokalizowana została we wnętrzu pochodzącej z przełomu XV i XVI wieku, wolnostojącej dzwonnicy, sąsiadującej z kościołem św. Jakuba i Agnieszki.

[madohora]

Stary dwór połączono z pałacem wygodnym gankiem, poprowadzonym ponad fosą i ulicą.
Na ścianach zewnętrznych od strony dziedzińca znajdują się trzy malowane zegary słoneczne z lat 1708-1710.
Z pierwotnego wyposażenia wnętrza pałacu zachowały się tylko stiukowe dekoracje trzech marmurowych kominków.

[madohora]

Pierwsze muzeum w Nysie powstało w 1897 roku z inicjatywy Towarzystwa Sztuki i Starożytności w Nysie (Kunst- und Altertumsverein in Neisse). Opiekę nad placówką – działającą jako Muzeum Sztuki i Starożytności – objęli biskupi wrocławscy, a na siedzibę przeznaczono budynek dawnej komendantury garnizonu nyskiego (od 1916 roku muzeum zajmowało cały obiekt). Zbiory przedwojennego muzeum liczyły około 33 tysięcy eksponatów, a od 1932 roku przy placówce działał na Górnym Śląsku warsztat konserwacji zabytków.
Podczas II wojny światowej trudności finansowe i organizacyjne Towarzystwa doprowadziły do przekazania muzeum miastu. Wobec nadciągającej ofensywy radzieckiej część eksponatów zabezpieczono i wywieziono do Domaszowa koło Jesenika (Czechy) oraz do Przełęku. Eksponaty, które pozostały w gmachu muzeum zostały zniszczone w wyniku pożaru w marcu 1945 roku.

[madohora]

sztuki, obejmująca malarstwo obce z okresu od XV do XIX wieku, zawierająca m.in. dzieła malarzy holenderskich i flamandzkich (Pieter Aertsen, Bartholomeus van der Helst, Anthonie Palamedesz, Otto van Veen), niemieckich (warsztat Lucasa Cranacha Starszego) oraz włoskich (Francesco Bassano, Francesco Francia, Carlo Portelli, Innocenzo Francucci, Girolamo Sicciolante).

[madohora]

MUZEUM W NYSIE

[madohora]

Nocne zwiedzanie

[madohora]

Kościół ewangelicki Jezusa Chrystusa w Nysie – kościół luterański należący do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Brzegu.

[madohora]

Kościół został spalony w 1945 roku przez Armię Czerwoną. Odbudowany pięć lat później. Obecnie kościół współużytkowany jest przez luteran i zielonoświątkowców

[madohora]

Na Nysie

[madohora]

Rynek w Nysie – średniowieczny plac targowy w Nysie, o kształcie zbliżonym do prostokąta zaokrąglonego przy południowo-zachodnim narożniku, o wymiarach ok. 200 m długości oraz ok. 100 m szerokości. W zabudowie otaczającej Rynek dominują bloki wybudowane w okresie powojennym w miejsce zniszczonych kamienic, zachowane kamienice stanowią niewielki fragment zabudowy. Północną, krótką stronę Rynku zamyka kościół i wolnostojąca dzwonnica. Wewnętrzna część rynku jest w większości zabudowana, z wyjątkiem małego placu w części południowej i większego w części północnej. Wewnętrzna zabudowa, z wyjątkiem kilku zachowanych zabytkowych kamienic, to współczesne budowle wzorowane na dawnej zabudowie, wśród nich odbudowany ratusz.

[madohora]

Na Rynku znajdują się:
Dom Wagi Miejskiej (obecnie Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna)
bazylika św. Jakuba i św. Agnieszki
dzwonnica przy bazylice św. Jakuba i św. Agnieszki
zespół kamieniczek mieszczańskich
ratusz, odbudowany w latach 2006–2008. Pierwszy ratusz wzmiankowano w 1347 r. (choć prawdopodobnie istniał on wcześniej), od 1488 był rozbudowany. W 1499 Hans Kangenstein dobudował do niego strzelistą wieżę o wysokości ponad 90 m, w przyziemiu czworoboczną, a w wyższych partiach ośmioboczną z galerią, którą zwieńczono smukłym hełmem (ośmioboczną iglicą) z kulą i metalową chorągiewką. W XVI wieku ratusz doznał zniszczeń w wyniku burzy, a następnie trzęsienia ziemi w 1590 (odbudowano go w 1592) i pożarze wynikłym z uderzenia pioruna w 1627. Budynek ratusza rozebrano w 1782 z rozkazu Fryderyka II, a 94-metrowa wieża ratuszowa przetrwała do marca 1945. Zrealizowana w I dekadzie XXI wieku odbudowa ratusza zwieńczona została 22 grudnia 2008 montażem na odbudowanej 50-metrowej wieży (obecnie punkt widokowy) trzydziestometrowej iglicy.
Ponadto u wylotu ul. Wrocławskiej z Rynku stoi Piękna Studnia, a na zbiegu ulic Celnej i Brackiej oraz Rynku jest Fontanna Trytona.

[madohora]

°°°

[madohora]

Rynek Maślany (niem. Buttermarkt) to południowo-wschodnia część Rynku, ciągnąca się wzdłuż rynku. W tej części jezdnia przebiegała blisko wewnętrznych kamienic Rynku i ratusza, od strony zewnętrznej rynku (wschodu) między jezdnią a kamienicami znajdowały się stragany z różnymi wyrobami. Rynek Maślany spotyka się z ulicami: Celną, Bracką oraz Wyzwolenia. Obecnie zachował się układ jezdni i chodników, a na pasie, na którym znajdowały się stragany, podczas rewitalizacji Rynku urządzono pas parkingowy z niewielką ilością zieleni.

[madohora]

[madohora]

Znane są streszczenia dwóch bulli papieskich z 25 listopada 1202 r. W pierwszej papież gwarantuje układ pomiędzy Henrykiem księciem śląskim, a jego stryjem Mieszkiem. W drugiej poleca opiekę nad przestrzeganiem tego porozumienia episkopatowi Polski (kościół był w tamtych czasach potężną instytucją). Dodatkowo za sumę 1000 grzywien srebra Plątonogi zrezygnował z pretensji do grodów i ziem - nie wymienionych jednak z nazwy - będących dziedzictwem bratanka.

[madohora]

Taki scenariusz wydarzeń zdaje się potwierdzać Kronika polsko-śląska, źródło cenne i uznane za wiarygodne: "Dlatego nareszcie po śmierci [Konrada - AK-P] Głogowska Marchia pod Bolesława panowanie powróciła, który ustępując bratu swojemu Mieszkowi ziemię opolską przekazał, którą Henryk Brodaty syn jego równocześnie sobie przyjął i ustępując Kazimierzowi, synowi Bolesława monarchy (po) zmarłym spadek dla Kazimierza był przeniesiony". A zatem Mieszko chciał, ale mu się nie udało. Jedynym Kzimierzem, o którym być może w kronice to syn Mieszka, chrześniak Kazimierza Sprawiedliwego ("syn Bolesława monarchy"), który wówczas w 1202 r. już nie żył.

[madohora]

[madohora]

Nazwa pochodzi od wyrazu pospolitego byczyna oznaczającego miejsce hodowli i wypasu byków lub od nazwy osobowej Bycza, która pochodzi od wyrazu byk. Nazwa Byczyna została zniemczona jako Bitschin, później Pitschen. Nazwę Pitschen odnotowano po raz pierwszy w dokumencie handlowym książąt Ludwika II i Henryka IX z 31 maja 1400 roku

[madohora]

Po śmierci ostatniego księcia legnicko-brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 r., Byczyna przeszła pod bezpośredni zarząd władców Austrii, a od 1742 znalazła się w granicach Prus. Miasto odgrywało również znaczącą rolę w handlu śląskim, bowiem do 1736 odbywały się tu trzy, a po tej dacie sześć jarmarków rocznie. W spisie z 1771 wymienia się w mieście 268 domów i 1191 mieszkańców. Rozwijało się też rzemiosło, zrzeszone było ono w siedmiu cechach: piekarskim, rzeźniczym, krawieckim, poszewniczym, szewskim, kuśnierskim i kowalsko-ślusarskim.

[madohora]

Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje stosunki ludnościowe w mieście: w 1861 roku w mieście żyło 2128 mieszkańców z czego 1850 osób mówiło po niemiecku, a 278 po polsku. Według spisu powszechnego z 1910 r. 2500 mieszkańców miasta deklarowało jako ojczysty język niemiecki, a 224 polski

[madohora]

W 1925 miasto liczyło 2639 mieszkańców, w 1933 zaś 3007 mieszkańców. W okresie międzywojennym działały dwa tartaki, których właścicielami byli Otto Locke i Gustaw Gebauer, browar Dalibor-Bräutmann, oraz niewielki zakład ceramiczny Paula Seifferta. W mieście funkcjonowało ponadto wiele małych warsztatów rzemieślniczych: najwięcej szewskich i krawieckich.

[madohora]

Od 1945 miasto należy do Polski. Byczyna jest określana jako jedno z najstarszych miast Śląska

[madohora]

Pomnik został odsłonięty 1 maja 1945 r., inicjatorem jego budowy była Miejska Rada Narodowa. Został wzniesiony na skwerze przy ul. Stawowej 3, ok. 20 m od Urzędu Pocztowego. Upamiętniał 38 czerwonoarmistów z I Frontu Ukraińskiego, poległych w styczniu 1945 r. w walkach o miasto. Miał postać obelisku zwężającego się ku górze, na jego wierzchołku była umieszczona pięcioramienna gwiazda. Na pomniku umieszczony był emblemat w postaci sierpa i młota. Teren dookoła pomnika był otoczony drewnianym ogrodzeniem

[madohora]

W sali obrad Rady Miejskiej w Byczynie znajduje się kopia obrazu Jana Matejki „Jan Zamojski pod Byczyną”, który został namalowany przez Stanisława Chomiczewskiego, Daniela Pieluchę i Jana Wołka oraz replika zbroi husarskiej.

[madohora]

Dwukrotnie każdego roku odbywa się w Byczynie Międzynarodowy Turniej Rycerski, przeważnie na początku maja oraz września. We wrześniu 2007 r. towarzyszyło turniejowi otwarcie nowo wybudowanego grodu rycerskiego stylizowanego na średniowieczny Ostrów.

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są
zespół urbanistyczny

[madohora]

zabytkowe kamienice i domy - przy rynku i przy ulicach starego miasta i jego bliższej zabudowy za murami, szczególnie na ulicach: Rynek, Floriańskiej i Okrężnej:

[madohora]

mogiła ks. Hermana Koellinga, na cmentarzu komunalnym, ul. Kluczborska, 1902 r.
mogiła Franciszka Lazara, na cmentarzu par., ul. Poznańska, 1969 r.
park miejski, poł. XIX w.

[madohora]

Ratusz w Byczynie – budowla powstała w roku 1766 w wyniku przebudowy poprzedniej siedziby władz miasta. W latach późniejszych ratusz był kilkakrotnie modernizowany, w czasie II wojny światowej został zniszczony, a następnie odbudowany. Obecnie jest siedzibą władz miasta, apteki i kawiarni.

[madohora]

Pierwszy ratusz w Byczynie istniał już w XV wieku, był on niszczony w nawiedzających miasto pożarach w latach 1719 i 1757. Obecny ratusz powstał w roku 1766 w wyniku przebudowy prowadzonej przez królewskiego inspektora budowniczego Jana Marcina Pohlmanna. W tym samym czasie wzniesiono także zespół kupieckich kamienic przylegających do ratusza. W roku 1899 siedzibę władz miejskich przebudowano po raz kolejny[3]. W czasie II wojny światowej ratusz został całkowicie zniszczony[4], po wojnie odbudowano go w poprzednim kształcie i oddano do użytku w roku 1968

[madohora]

kościół pw. Świętej Trójcy, parafialny, w stylu barokowym z 1767 r.,

[madohora]

Kościół położony jest w zachodniej części miasta i otoczony murem. Zbudowany został z cegły i otynkowany. Jest to konstrukcja halowa, orientowana, prezbiterium zostało wydzielone, jednoprzęsłowe, zamknięte poligonalne. Od strony południowej do prezbiterium przylega zakrystia. Nawa jest trójprzęsłowa, ze ściętymi narożnikami, natomiast wieża (w swej dolnej części) wbudowana została w korpus świątyni. Obok głównej wieży (od strony południowej budowli) znajduje się mniejsza wieża, w której mieszczą się schody na chór organowy. Dach kościoła jest trójspadowy, pokryty dachówką ceramiczną. Hełmy obu wież mają kształt baniasty i pokryte są blachą. Wyposażenie świątyni pochodzi z przełomu XVIII/XIX wieku i należą do niego m.in. zabytkowe ołtarze i barokowa chrzcielnica

[madohora]

ORGANY W KOŚCIELE ŚW. TROJCY W BYCZYNIE - www.organy.pro

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚW.. TRÓJCY W BYCZYNIE - www.polska.org

[madohora]

[madohora]

Kościół ewangelicko-augsburski imienia św. Mikołaja – polski ewangelicko-augsburski kościół filialny, należący do diecezji katowickiej, znajdujący się przy ulicy Okrężnej w Byczynie.

[madohora]

Nawa główna otwarta jest na prezbiterium ostrołukową arkadą, od naw bocznych oddzielają ją również ostrołukowe arkady. W zachodniej części nawy jest murowany chór, pod nim wstawiona drewniana empora. Wnętrze jest tynkowane i malowane. Sklepienie prezbiterium pokryto polichromią. Na neogotycki wystrój wnętrza kościoła składają się m.in. siedziska i stalle w prezbiterium, empora, ławki, ołtarz główny, ambona oraz kamienna chrzcielnica. Prezbiterium, w części ołtarzowej, wydzielone jest drewnianą balustradą. Bliżej nawy, po obu stronach prezbiterium, znajdują się dwurzędowe stalle z baldachimem, o bogatej dekoracji snycerskiej. Ołtarz główny jest pięknie dekorowany w formie tryptyku, ambona z baldachimem umieszczona jest pod ścianą. Większość wystroju i wyposażenia kościoła powstało w latach 80 XIX wieku. Jednak jest kilka cennych dzieł, które pochodzą sprzed okresu regotycyzacji. Są to m.in.:

[madohora]

gazów‎ ‎oporu‎ ‎znayduie‎ ‎(*).‎ ‎Podłoga‎ ‎zaś‎ ‎wszędzie dla‎ ‎uniknienia‎ ‎wilgoci‎ ‎wywyższona‎ ‎iest‎ ‎nad‎ ‎ziemią. ‎7.‎Pominąwszy‎ ‎magazyny,‎ ‎szopy‎ ‎na‎ ‎materya- ły,‎ ‎narzędzia,‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d.,‎ ‎fabryka‎ ‎składa‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎następują
cych‎ ‎budowli: Węglarnia‎ ‎(Kohlerey)‎ ‎-‎ ‎--‎ ‎--‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎1. Budynek‎ ‎do‎ ‎zaprawy‎ ‎(Ansetzehaus)‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎1. Młyny‎ ‎prochowe‎ ‎(Satzmiiklen)‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎9. Prassownia‎ ‎(Presshaus)‎ ‎—‎ ‎!• Ziarnowalnia‎ ‎(Kernmiihle)‎ ‎-----‎ ‎—‎ ‎1. Przesiewalnia‎ ‎(Siebmiihle)‎ ‎-‎ ‎•‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎1. Suszarnia‎ ‎(Trockenhaus)‎ ‎—‎ ‎1. Polerowalnia‎ ‎(Polirmiihle)‎ ‎-----‎ ‎—‎ ‎]. Piozgatunkowalnia‎ ‎(Sortierhaus)‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎1, Budynek‎ ‎do‎ ‎wypylenia‎ ‎(Anstaubehaus)‎ ‎-‎ ‎—‎ ‎1. Budynek‎ ‎do‎ ‎ładowania‎ ‎w‎ ‎beczki‎ ‎(Packhaus)‎ ‎—‎ ‎1.
Środki‎ ‎ostrożności‎ ‎w‎ ‎budynkach, ‎8.‎Nieprzestaiąc‎ ‎na‎ ‎znaiomych‎ ‎urządzeniach‎ ‎re gulaminów,‎ ‎które‎ ‎zakazuią‎ ‎pod‎ ‎iakimkolwiek‎ ‎pozorem zbliżać‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎ogniem‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎p.,‎ ‎starano‎ ‎się‎ ‎iesacze‎ ‎nastę- puiącemi‎ ‎sposobami‎ ‎wszelkim‎ ‎przypadkom‎ ‎zapobiedz: a)‎ ‎Podłogi‎ ‎pokryte‎ ‎są‎ ‎rogóżkami,‎ ‎które‎ ‎kilka‎ ‎ra zy‎ ‎na‎ ‎dzień‎ ‎pokrapiaią‎ ‎się‎ ‎wodą. I)‎ ‎Próg‎ ‎każdych‎ ‎drzwi‎ ‎opatrzony‎ ‎iest‎ ‎wałkiem‎ ‎weł nianym. c)‎ ‎Fugi‎ ‎drzwi‎ ‎są‎ ‎pilśnią‎ ‎obite.
d)‎ ‎Lampy‎ ‎umieszczone‎ ‎zewnątrz‎ ‎Budynków,‎ ‎przez szybę‎ ‎szklanną,‎ ‎która‎ ‎nie‎ ‎możebydź‎ ‎otworzoną,‎ ‎oświe- caią‎ ‎robotę‎ ‎podczas‎ ‎nocy.‎ ‎Skrzynki‎ ‎blaszane,‎ ‎w‎ ‎któ rych‎ ‎się‎ ‎palą,‎ ‎maią‎ ‎drzwiczki‎ ‎zamykane‎ ‎na‎ ‎klucz‎ ‎ze wnątrz‎ ‎budynku.‎ ‎A‎ ‎rura‎ ‎blaszana‎ ‎wyższa‎ ‎od‎ ‎dachów przyległych,‎ ‎służy‎ ‎lampom‎ ‎za‎ ‎dymnik. e)‎ ‎W‎ ‎iedne'm‎ ‎ntieyscu,‎ ‎gdzie‎ ‎okoliczności‎ ‎zmusiły dwa‎ ‎młyny‎ ‎prochow'e‎ ‎bardzie'y‎ ‎do‎ ‎siebie‎ ‎niż‎ ‎gdzie indzie'y‎ ‎zbliżyć,‎ ‎wystawiony‎ ‎iest‎ ‎między‎ ‎niemi‎ ‎prze- dzielaiący‎ ‎mur‎ ‎odosobniony. /)‎ ‎-Wszystkie‎ ‎zębowania‎ ‎machin‎ ‎znayduią‎ ‎się‎ ‎ze wnątrz‎ ‎budynków. Jednak‎ ‎mimo‎ ‎wszelkich‎ ‎ostrożności,‎ ‎wyleciała w‎ ‎powietrze‎ ‎znaczna‎ ‎częś‎ ‎fabryki‎ ‎na‎ ‎wiosnę‎ ‎r.‎ ‎1828‎ ‎(*), Zdaie‎ ‎się‎ ‎iż‎ ‎przyczyną‎ ‎te'y‎ ‎klęski‎ ‎było‎ ‎pęknięcie Szrubki‎ ‎zelazne'y‎ ‎w‎ ‎zębowaniu‎ ‎iednego‎ ‎młyna,‎ ‎któ re‎ ‎wznieciło‎ ‎iskrę‎ ‎przez‎ ‎gwałtowne‎ ‎dwóch‎ ‎kół‎ ‎u- derzenie. Siła‎ ‎poruszaiąca‎ ‎i‎ ‎idy‎ ‎udzielanie. 9.‎ ‎Źródłem‎ ‎siły‎ ‎poruszaiące'y‎ ‎iest‎ ‎staw,‎ ‎które go‎ ‎obiętość‎ ‎iest‎1‎ ‎taka,‎ ‎iż‎ ‎machinom‎ ‎nigdy‎ ‎nie‎ ‎może zbywać‎ ‎na‎ ‎wodzie.‎ ‎Odpływ‎ ‎ma‎ ‎mieysce‎ ‎przez‎ ‎upust opatrzony‎ ‎szluzą‎ ‎i‎ ‎trzy‎ ‎pogródki,‎ ‎których‎ ‎stawidła reguluią‎ ‎bieg‎ ‎trzech‎ ‎kół‎ ‎wodnych,‎ ‎odbieralników‎ ‎si ły‎ ‎poruszaiącey-‎ ‎Podłogi‎ ‎tych‎ ‎pogródek‎ ‎w‎ ‎prze cięciu‎ ‎przedstawiaią‎ ‎prostą‎ ‎pod‎ ‎6°‎ ‎nacliyloną,‎

[madohora]

przymuszeni‎ ‎postępować‎ ‎drogą,‎ ‎teoretyczną‎ ‎za‎ ‎prze wodnictwem‎ ‎Pi‎ ‎Brianchon‎ ‎(*). Rozbiór‎ ‎stosunków‎ ‎mieszaniny‎ ‎w‎ ‎JSissie. 30.‎ ‎Teorya‎ ‎atomistyczna‎ ‎Berzeliusa‎ ‎(**)‎ ‎popro wadzi‎ ‎nas‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎rozbiorze.‎ ‎Znamy‎ ‎pierwiastki‎ ‎wcho dzące‎ ‎W‎ ‎skład‎ ‎prochu‎ ‎i‎ ‎prawa‎ ‎ich‎ ‎kombinacyi.‎ ‎Wie my‎ ‎także,‎ ‎iż‎ ‎działanie‎ ‎prochu‎ ‎będąc‎ ‎tylko‎ ‎działaniem gazów‎ ‎rozwiiaiącyeh‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎niego‎ ‎podczas‎ ‎spłonienia, zależy‎ ‎od‎ ‎ich‎ ‎ilości;‎ ‎nareszcie,‎ ‎iż‎ ‎te‎ ‎gazy‎ ‎same‎ ‎są tylko‎ ‎nową‎ ‎kombinacyą‎ ‎pierwiastków‎ ‎prochu.‎ ‎Mo żemy‎ ‎więc‎ ‎ze‎ ‎stosunku‎ ‎owych‎ ‎pierwiastków,‎ ‎wyra chować‎ ‎dosyć‎ ‎przybliżonym‎ ‎sposobem,‎ ‎iaką‎ ‎ilość‎ ‎ga zów‎ ‎one‎ ‎utworzyć‎ ‎są‎ ‎zdolne.‎ ‎Itak,‎ ‎wychodząc‎ ‎znay- wyższego‎ ‎stopnia‎ ‎nasycenia‎ ‎między‎ ‎atomami‎ ‎kwaso- Todu‎ ‎i‎ ‎węglika‎ ‎(te‎ ‎dwa‎ ‎bowiem‎ ‎pierwiastki,‎ ‎w‎ ‎two rzeniu‎ ‎się‎ ‎gazów‎ ‎przez‎ ‎spłonienie,‎ ‎główne‎ ‎mieysce trżymaią)‎ ‎i‎ ‎przechodząc‎ ‎następnie‎ ‎inne‎ ‎stosunki‎ ‎w kombinacyi‎ ‎tych‎ ‎dwóch‎ ‎pierwiastków,‎ ‎otrzymamy‎ ‎sze reg‎ ‎wypadków,‎ ‎z‎ ‎którego‎ ‎poznamy,‎ ‎ile‎ ‎każda‎ ‎miesza nina‎ ‎prochu‎ ‎gazów‎ ‎wydaie. 31.‎ ‎Wypadające‎ ‎z‎ ‎podobnych‎ ‎rachunków‎ ‎mie szaniny‎ ‎prochu,‎ ‎można‎ ‎nazwać‎ ‎mieszaninami‎ ‎teore‎-
saletra‎ ‎siarka‎ ‎węgiel Austryacka‎ ‎armatnia‎ ‎64‎ ‎19‎ ‎20‎ ‎(Decker) Angielska‎ ‎...‎ ‎-‎ ‎69,5‎ ‎13,8‎ ‎16,7‎ ‎(Cossigny) Sardyńska‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎.‎ ‎.‎ ‎71,4‎ ‎14,3‎ ‎14,3‎ ‎(Antoni) llollenderska‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎-‎ ‎70‎ ‎14‎ ‎14‎ ‎(Gassendi) (*)‎ ‎Bulletin‎ ‎de‎ ‎Ferussacr.‎ ‎1824. Berzelius.‎ ‎Essai‎ ‎sur‎ ‎la‎ ‎theorie‎ ‎des‎ ‎proportions‎ ‎chimiques. Paris‎ ‎1819‎ ‎8vo.‎ ‎£

[madohora]

mym.‎ ‎Osadzone‎ ‎są‎ ‎na‎ ‎końcach‎ ‎dwóch‎ ‎średnic‎ ‎do‎ ‎siebie prostopadłych,‎ ‎a‎ ‎przechodzących‎ ‎przezwał‎ ‎pionowy, który‎ ‎za‎ ‎pomocą‎ ‎koła‎ ‎zębatego‎ ‎odbiera‎ ‎ruch‎ ‎od‎ ‎ie- dnego‎ ‎z‎ ‎trzech‎ ‎wyze'y‎ ‎opisanych‎ ‎wielkich‎ ‎wałów‎ ‎po ziomych.‎ ‎Koła‎ ‎są‎ ‎surowcowe;‎ ‎każde‎ ‎wazy‎ ‎60‎ ‎cetna- rów,‎ ‎iest‎ ‎ruchome‎ ‎na‎ ‎osi‎ ‎i‎ ‎wysokości‎ ‎zewnętrzney ma‎ ‎6‎ ‎stóp‎ ‎w‎ ‎odległości‎ ‎7‎ ‎stóp‎ ‎od‎ ‎środka‎ ‎wału.‎ ‎Tym sposobem‎ ‎pas‎ ‎kołowy,‎ ‎na‎ ‎którym‎ ‎mieszanina‎ ‎procho wa‎ ‎sypie‎ ‎się,‎ ‎czyli‎ ‎droga‎ ‎czterech‎ ‎kół‎ ‎młyń^cich, iest‎ ‎i‎ ‎obszernieyszą‎ ‎i‎ ‎lepie'y‎ ‎gniecioną,‎ ‎aniżeli‎ ‎w‎ ‎znaio- mym‎ ‎młynie‎ ‎biegunowym‎ ‎Essonskim,‎ ‎gdzie‎ ‎dwa‎ ‎tyl ko‎ ‎lubo‎ ‎daleko‎ ‎większe‎ ‎znaydowały‎ ‎się‎ ‎koła. 38.‎ ‎Koła‎ ‎maią‎ ‎kształt‎ ‎stożków‎ ‎ściętych‎ ‎zmniey- szą‎ ‎podstawą‎ ‎wewnątrz‎ ‎zwróconą,‎ ‎przez‎ ‎co‎ ‎gniece nie‎ ‎mieszaniny‎ ‎iest‎ ‎1'agodnieysze'm,‎ ‎brzegi‎ ‎kół‎ ‎tnnięy cierpią.‎ ‎Uważano‎ ‎bowiem,‎ ‎że‎ ‎kiedy‎ ‎koła‎ ‎są‎ ‎walcowe a‎ ‎następnie‎ ‎stoiące‎ ‎na‎ ‎iedney‎ ‎krawędzi,‎ ‎psuie‎ ‎się‎ ‎prę- dzey‎ ‎brzeg‎ ‎ich‎ ‎wewnętrzny,‎ ‎zkąd‎ ‎wiele‎ ‎niedogodno ści‎ ‎wypływa,‎ ‎a‎ ‎między‎ ‎innemi‎ ‎i‎ ‎ta,‎ ‎że‎ ‎część‎ ‎miesza niny,‎ ‎nppełnia‎ ‎mieysce‎ ‎znayduiące‎ ‎się‎ ‎między‎ ‎środ kiem‎ ‎młyna‎ ‎i‎ ‎pasem‎ ‎gniecenia.‎ ‎Przy‎ ‎stożkowych kołach‎ ‎ta‎ ‎okoliczność‎ ‎niema‎ ‎mieysca;‎ ‎część‎ ‎zaś‎ ‎pro chu‎ ‎przez‎ ‎siłę‎ ‎odśrodkową‎ ‎zewnątrz‎ ‎pasu‎ ‎wyrzuco na,‎ ‎miotełkami‎ ‎do‎ ‎machiny‎ ‎przytwierdzonemi‎ ‎zno wu‎ ‎pod‎ ‎kola‎ ‎garnioną‎ ‎zostaie‎ ‎(*).‎ ‎Kamień‎ ‎pozio my‎ ‎ma‎ ‎brzegi‎ ‎na‎ ‎kilka‎ ‎cali‎ ‎wysokie.‎ ‎Mały‎ ‎żłób‎ ‎o- bracaiąoy‎ ‎się‎ ‎zwałem‎ ‎pionowym,‎ ‎kroplami‎ ‎wodę‎ ‎wy puszcza‎ ‎i‎ ‎mieszaninę‎ ‎odwilżą.
(*)‎ ‎W‎ ‎młynie‎ ‎biegunowym‎ ‎Essonskim‎ ‎było‎ ‎umyślnie‎ ‎do‎ ‎teg* przeznaczone‎ ‎narzędzie‎ ‎zwane‎ ‎Charrue.
39.‎ ‎Kładą‎ ‎na‎ ‎raz‎ ‎ieden‎ ‎tylko‎ ‎39‎ ‎funtów‎ ‎mieszaniny (ein‎ ‎Salz)‎ ‎do‎ ‎młyna,‎ ‎ale‎ ‎w‎ ‎potrzebie‎ ‎moźnaby‎ ‎tę ilość‎ ‎powiększyć.‎ ‎Robota‎ ‎w‎ ‎pięciu‎ ‎godzinach‎ ‎iest‎ ‎u- kończona. Uwagi‎ ‎nad‎ ‎młynami‎ ‎biegunowemi‎ ‎(*). 40.‎ ‎Oprócz‎ ‎korzyści‎ ‎które‎ ‎przedstawia‎ ‎młyn Nisski‎ ‎w‎ ‎porównaniu‎ ‎z‎ ‎młynem‎ ‎biegunowym‎ ‎Essoń- skim(**),‎ ‎ma‎ ‎ieszcze‎ ‎z‎ ‎nim‎ ‎wspólne‎ ‎zalety‎ ‎w‎ ‎po równaniu‎ ‎z‎ ‎młynami‎ ‎stęporowemi‎ ‎(***). a)‎ ‎Proch‎ ‎w‎ ‎biegunowych‎ ‎młynach‎ ‎wyrabia‎ ‎się‎ ‎prę dzej. b)‎ ‎Ciśnienie‎ ‎lepie'y‎ ‎działa‎ ‎od‎ ‎uderzenia‎ ‎i‎ ‎iestmnie'y niebezpieczne'm. c)‎ ‎Polewanie‎ ‎wodą‎ ‎nie‎ ‎iest‎ ‎tak‎ ‎często‎ ‎potrzebne.
(*)‎ ‎O‎ ‎fabrykacyi‎ ‎prochu‎ ‎zob.‎ ‎Encyclopedic‎ ‎art.‎ ‎Poudrerie.‎ ‎Re nach‎ ‎Instruction‎ ‎sur‎ ‎la‎ ‎fabrication‎ ‎de‎ ‎la‎ ‎poudre.‎ ‎1’aris‎ ‎1‎SH.—‎Bot- tke‎ ‎et‎ ‎RiffaULT‎ ‎Traile‎ ‎de‎ ‎fart‎ ‎de‎ ‎fabriquer‎ ‎la‎ ‎poudre‎ ‎d‎ ‎canon Paris‎ ‎1811.‎ ‎—‎ ‎Gassendi‎ ‎II.‎ ‎art.‎ ‎poudre.‎—Co‎ ‎(lo‎ ‎metody‎ ‎angielskiey Encyklopedyą‎ ‎Falconera‎ ‎;‎ ‎Dupin,‎ ‎Voyage‎ ‎dans‎ ‎la‎ ‎grande‎ ‎Pręta‎- gn-.‎ ‎Force‎ ‎militaire.‎ ‎Volz‎ ‎Reisen‎ ‎tom‎ ‎I. (**)‎ ‎Do‎ ‎naywiększych‎ ‎podobnych‎ ‎zakładów‎ ‎należy‎ ‎prochownia w‎ ‎Kazanie,‎ ‎gdzie‎ ‎37‎ ‎młynów‎ ‎biegunowych‎ ‎dwukołowych‎ ‎mogą miesięcznie‎ ‎dostarczać‎ ‎42,000‎ ‎pudów‎ ‎(I‎ ‎pud‎ ‎—‎ ‎40‎ ‎funt.)‎ ‎prochu. f‎łł‎*)‎ ‎W‎ ‎Dictionnaire‎ ‎detIndustrie.‎ ‎Paris,‎ ‎an‎ ‎XX.‎ ‎tom‎ ‎V.‎ ‎p-‎ ‎358 znayduie‎ ‎się‎ ‎wiadomość‎ ‎o‎ ‎młynie‎ ‎prochowym‎ ‎w‎ ‎Warszawie‎ ‎przez Barona‎ ‎Gumprecht‎ ‎r.‎ ‎1783‎ ‎wystawionym;‎ ‎ale‎ ‎bardzo‎ ‎mało‎ ‎z‎ ‎po danego‎ ‎tam‎ ‎opisu‎ ‎dowiedzieć‎ ‎się‎ ‎można.‎ ‎—‎ ‎W‎ ‎Oycowie‎ ‎ieśt‎ ‎mata stępornia‎ ‎gdzie‎ ‎robią‎ ‎proch‎ ‎strzelecki.‎ ‎—‎ ‎O‎ ‎dawney‎ ‎metodzie‎ ‎ro bienia‎ ‎prochu‎ ‎przez‎ ‎gotowanie,‎ ‎u/.ywaney‎ ‎kiedyś‎ ‎na‎ ‎Ukrainie‎ ‎i Podolu,‎ ‎zob.‎ ‎C.‎ ‎Siemianowic*‎ ‎Art‎ ‎magna‎ ‎Jrtill,‎ ‎Anutelod.‎ ‎1650 tom‎ ‎I‎ ‎o‎ ‎prochu.

[madohora]

chodzącego‎ ‎ztąd‎ ‎cuchu‎ ‎dzieli‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎trzy‎ ‎części proch‎ ‎wsypany‎ ‎na‎ ‎górny‎ ‎przetak.‎ ‎Naygrubsze‎ ‎ziar na‎ ‎pozostaiąc‎ ‎na‎ ‎górztf‎ ‎daią‎ ‎proch‎ ‎armatni.‎ ‎W‎ ‎dol nym‎ ‎przetaku‎ ‎zbiera‎ ‎się‎ ‎proch‎ ‎karabinowy.‎ ‎A‎ ‎mą czka‎ ‎u‎ ‎dołu‎ ‎skrzyni‎ ‎zgomadzOna‎ ‎*‎ ‎do‎ ‎młynów‎ ‎odsy- ła‎ ‎się‎ ‎(*). tVypylenie. 54.‎ ‎Kaldy‎ ‎gatunek‎ ‎prochu‎ ‎przechodzi‎ ‎ieszcze przez‎ ‎wypylenie.‎ ‎Do‎ ‎tego‎ ‎służy‎ ‎walec‎ ‎próżny‎ ‎bli sko‎ ‎20°‎ ‎do‎ ‎poziomu‎ ‎nachylony,‎ ‎do‎ ‎którego‎ ‎wsypuie się‎ ‎proch‎ ‎z‎ ‎góry.‎ ‎Wewnątrz‎ ‎obraca‎ ‎się‎ ‎lekka‎ ‎mioteł ka‎ ‎włosiana,‎ ‎która‎ ‎mączkę‎ ‎tnogąeą‎ ‎być‎ ‎przy‎ ‎ziar nach‎ ‎wypyla.‎ ‎Proch‎ ‎u‎ ‎dołu‎ ‎walca‎ ‎wysypuie‎ ‎się‎ ‎do skrzyni‎ ‎na‎ ‎to‎ ‎ustawione'y. Ładowanie, 55.‎ ‎Proch‎ ‎po‎ ‎wypyleniu‎ ‎odwozi‎ ‎się‎ ‎taczka mi‎ ‎w‎ ‎otwartych‎ ‎u‎ ‎góry‎ ‎beczkach‎ ‎do‎ ‎budynku‎ ‎łado wania.‎ ‎Beczki‎ ‎w‎ ‎które‎ ‎sięładuie,‎ ‎są‎ ‎dębowe;‎ ‎zawiera- ią‎ ‎120—122‎ ‎fbntów,‎ ‎maią‎ ‎wysokości‎ ‎w‎ ‎świetle‎ ‎19‎ ‎ca- Ji,‎ ‎zewnętrzne'y‎ ‎21,75,‎ ‎szerokości‎ ‎u‎ ‎góry‎ ‎14",‎ ‎u‎ ‎środ ka‎ ‎16,5";‎ ‎a‎ ‎obiętości‎ ‎2,13‎ ‎stóp‎ ‎sześć.‎ ‎Naładowane iuż‎ ‎beczki‎ ‎i‎ ‎znaczone‎ ‎numerem‎ ‎bieżącym‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎prze chodzą‎ ‎do‎ ‎składu‎ ‎fabrycznego.‎ ‎A‎ ‎ztąd‎ ‎odbiera‎ ‎Dy- rekcya‎ ‎Artylleryi‎ ‎każdego‎ ‎tygodnia‎ ‎wyrobioną‎ ‎ilość prochu‎ ‎po‎ ‎przepisanych‎ ‎próbach.
W‎ ‎Nissie‎ ‎tylko‎ ‎te‎ ‎dwa‎ ‎gatunki‎ ‎prochu‎ ‎wyrabiane‎ ‎bywaią. Prochu‎ ‎zaś‎ ‎strzeleckiego‎ ‎kilka‎ ‎iest‎ ‎rodzaiów‎ ‎w‎ ‎Prussach
Uwaga‎ ‎nad‎ ‎całą‎ ‎robotą. 56.‎ ‎Jakkolwiek‎ ‎opisane‎ ‎tu‎ ‎działania‎ ‎zdaią‎ ‎się być‎ ‎złożone,‎ ‎iednak‎ ‎robota‎ ‎wNissie‎ ‎nie‎ ‎wymaga‎ ‎więcćy czasu‎ ‎nad‎ ‎dzień‎ ‎ieden.‎ ‎To‎ ‎iest‎ ‎w‎ ‎24‎ ‎godzinach‎ ‎odwa żone‎ ‎do‎ ‎mieszaniny‎ ‎materyały‎ ‎mogą‎ ‎iuż‎ ‎w‎ ‎stanie‎ ‎go towego‎ ‎prochu‎ ‎być‎ ‎odesłane‎ ‎do‎ ‎składów. Co‎ ‎się‎ ‎zaś‎ ‎tyczy‎ ‎metody‎ ‎w‎ ‎fabryce‎ ‎Nisskie'y‎ ‎(*) uzywane'y,‎ ‎należy‎ ‎powiedzieć,‎ ‎iż‎ ‎zbliżaiąc‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎metody rewolucyyne'y‎ ‎i‎ ‎kongrewskie'y,‎ ‎więce'y‎ ‎ma‎ ‎iednak‎ ‎sty czności‎ ‎z‎ ‎tą‎ ‎ostatnią;‎ ‎i‎ ‎że‎ ‎pod‎ ‎każdym‎ ‎względem powinna‎ ‎fabryka‎ ‎Nisska‎ ‎być‎ ‎rachowaną‎ ‎do‎ ‎mal’e'y‎ ‎li czby‎ ‎tych,‎ ‎w‎ ‎których‎ ‎nie‎ ‎trzymaiąc‎ ‎się‎ ‎ślepo‎ ‎żadnych wzorów,‎ ‎umiano‎ ‎połączyć‎ ‎naystosownieysze‎ ‎odkrycia nowszych‎ ‎czasów‎ ‎z‎ ‎oszczędnością‎ ‎szczegolnie'y‎ ‎chwa lebną‎ ‎w‎ ‎zakładaniu‎ ‎fabryk‎ ‎prochu‎ ‎(**), Znaki‎ ‎zewnętrzne‎ ‎prochu‎ ‎Nisskiego. 57.‎ ‎Proch‎ ‎Nisski‎ ‎łatwo‎ ‎poznać‎ ‎można: 1)‎ ‎Po‎ ‎kształcie‎ ‎graniastymi‎ ‎ziarnach‎ ‎nie‎ ‎bardzo drobnych. 2)‎ ‎Po‎ ‎kolorze‎ ‎czarnym‎ ‎przechodzącym‎ ‎w‎ ‎szaro- lioletowy,‎ ‎ale‎ ‎bez‎ ‎żadnego‎ ‎blasku. 3)‎ ‎Po‎ ‎znaczne'y‎ ‎twardości. 4)‎ ‎Nie‎ ‎brudzi‎ ‎białego‎ ‎papieru‎ ‎na‎ ‎który‎ ‎zostaie wysypany.‎ ‎*‎ ‎. 5)‎ ‎Średnio‎ ‎biorąc‎ ‎waży‎ ‎ieden‎ ‎litr‎ ‎840‎ ‎gram. C)‎ ‎Uczony‎ ‎p.‎ ‎Sagave‎ ‎iest‎ ‎założycielem‎ ‎i‎ ‎dyrektorem‎ ‎fabryk* Nisskiey. (‎łł‎)‎ ‎W‎ ‎układaniu‎ ‎kosztorysów‎ ‎na‎ ‎fabryki‎ ‎prochu‎ ‎powinien wsze‎ ‎-wchodzić‎ ‎Spótczynnik‎ ‎wybuchu‎ ‎oznaczaiący‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎porówna nia‎ ‎liczby‎ ‎lat‎ ‎przez‎ ‎które‎ ‎podobne‎ ‎zakłady‎ ‎stały,‎ ‎z‎ ‎liczbą‎ ‎zdarzo- ych‎ ‎wybuchów.

[madohora]

W drugiej połowie XIII wieku powstały pierwsze fortyfikacje drewniano-ziemne otaczające Nysę. Uległy one całkowitemu zniszczeniu w 1284 roku podczas konfliktu między biskupem Tomaszem II a księciem wrocławskim Henrykiem IV Probusem. Odbudowano je sześć lat później.

[madohora]

Mury miejskie Nysy dobrze zdały egzamin w okresie wojen husyckich, ratując miasto i jego mieszkańców przed najeźdźcami, których łupem padło w tym czasie wiele innych miast śląskich. W marcu 1428 r. dowodzeni przez Prokopa husyci zwyciężyli w bitwie z wojskami biskupa wrocławskiego Konrada i jego sojuszników. Z łatwością zdobyli słabo ufortyfikowane Stare Miasto, plądrując je i paląc doszczętnie. Nie udało im się jednak wtargnąć do otoczonego murami Nowego Miasta, aczkolwiek wyrządzili mu oni znaczne szkody poprzez ostrzał z dział.

[madohora]

Mury miejskie Nysy niemal całkowicie rozebrano w drugiej połowie XIX w. i pierwszych latach XX w. Zachowały się jednak niektóre elementy średniowiecznego systemu obronnego, stanowiące wymowną ilustrację dawnej potęgi i świetności miasta. Najbardziej okazale prezentują się dwie wysokie wieże, stanowiące w przeszłości obronę bram miejskich: Ziębickiej i Wrocławskiej.

[madohora]

Barokowy kościół św. Trójcy z 1767 r., wzniesiony na miejscu szachulcowego, który spłonął w 1757 r. Wieża z baniastym hełmem pochodzi z 1782 r. Wyposażenie wnętrza z XVIII-XIX w. (ołtarze i barokowa chrzcielnica).

[madohora]

Fosa, ul. Błonie - pierwotnie fosa miejska otaczała cała miasto wzdłuż linii obwarowań, zachowany do dziś fragment fosy łączy się z parkiem miejskim w północnej części Byczyny, obecny kształt fosy pochodzi z 1940 roku, od wielu lat w fosie hodowane są pstrągi

[madohora]

Pierwsza połowa XIX wieku to czas przebudowy wsi - reforma uwłaszczeniowa i dążenie chłopów do ostatecznej likwidacji pańszczyzny oraz innych powinności feudalnych. Pretensje i żądania chłopów na tym tle doprowadziły do wprowadzenia na terenie powiatu kluczborskiego stanu wyjątkowego. Obwieszczenie władz o tym fakcie ukazało się w języku polskim, co świadczyło niezbicie, że obszar ten zamieszkiwany był przez Polaków. Tak więc język polski utrzymywał się mimo że od chwili zaboru Śląska przez Prusy czynniki urzędowe dokładały wszelkich starań, by szerzyć niemczyznę na obszarach zamieszkiwanych przez ludność polską. Od początku XIX wieku wyłącznym językiem nauczania w szkołach elementarnych był język niemiecki, ale statystyki jakie prowadzono w okresie daleko posuniętej germanizacji mówią także o uczniach posługujących się wyłącznie językiem polskim i uczniach dwujęzycznych, którzy niemieckim posługiwali się w szkole, a polski wyniesiony z domu stosowali na własny użytek.
Wiek XIX, a szczególnie jego druga połowa, przyniósł Byczynie i najbliższej okolicy poważne zmiany.
Przede wszystkim wytyczono ostatecznie (26 maja 1818 r.) na rzece Prośnie granicę między Prusami, a Królestwem Polskim. W drugiej połowie tegoż wieku wybrukowano wszystkie ulice w mieście, a chodniki i krawężniki wyłożono płytami granitowymi, które częściowo zachowały się do dnia dzisiejszego. Powstały drogi bite łączące Byczynę z innymi miejscowościami. Rozpoczęto budowę linii kolejowej Kluczbork - Byczyna - Kluczbork, utworzono połączenie telefoniczne z czterema miejscowościami. Miasto zelektryfikowano na początku XX wieku. Tak, więc Byczyna wkroczyła w nowoczesność.
Jednak nadchodząca wojna (1914-1918) zahamowała rozkwit miasta. Nastąpiła mobilizacja dużej liczby mężczyzn do wojska. Wielu z nich w niej zginęło.

[madohora]

31 grudnia 1959 do gromady Błotnica Strzelecka włączono wsie Sieroniowice i Balcarzowice ze zniesionej gromady Sieroniowice w tymże powiecie
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej

[madohora]

Rozbudowano górne obwałowania o oba boczne skrzydła, powstała także nowa samodzielna cytadela – Fort Prusy (Fort Preussen) wraz z pasami obwałowań, tzw. Jerozolimskimi wewnętrznymi. Od Fortu Prusy biegła sucha fosa. Wybudowano także drugi fort – Fort Wodny (Wasserfestung). Prace te były prowadzone w latach 1742–1756. O ich skuteczności świadczy fakt, że w 1758 oblegające Nysę wojska austriackie nie zdołały zdobyć twierdzy, mimo prowadzonego ciężkiego bombardowania.

[madohora]

Mimo tego twierdza stawała się przestarzała (m.in. z powodu powszechnego zastosowania skuteczniejszych dział z gwintowanymi lufami). Zaczął się proces jej stopniowej likwidacji i przejmowania na cele cywilne – początkowo na potrzeby nowej miejskiej gazowni. Rozporządzenie z 1889 r. przewidywało całkowite rozbrojenie twierdzy. W 1895 zlikwidowano w Nysie główny odwach, w 1903 miasto straciło status twierdzy i zaczęło się jeszcze intensywniejsze adaptowanie konstrukcji na inne cele (magazyny i więzienia) oraz wyburzanie.

[madohora]

W 1918 Obwałowania Kolejowe przekształcono w park, a kazamaty na kolejne magazyny. W latach 1926–1934 wyburzono część Obwałowań Jerozolimskich wewnętrznych, a forty I, II i III zamieniono na magazyny broni i amunicji.

[madohora]

W twierdzy odbywają się inscenizacje historyczne – Bitwa o Nysę (w lipcu lub sierpniu podczas Dni Twierdzy Nysa) z udziałem grup rekonstrukcyjnych z Polski i zagranicy.

[madohora]

Druga z zachowanych wież obronnych Nysy. Wzniesiona w stylu gotyckim, kilkakrotnie przebudowywana i podwyższana, nie zatraciła jednak pierwotnych cech stylowych. Posiada zwieńczenie w formie krenelaża.

[madohora]

Reduta Kapucyńska i Kardynalska

Wybudowane jako bliźniacze obiekty w latach 1743–1746. Reduta Kapucyńska położona jest na lewym, a Kardynalska na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej. Zadaniem redut była osłona zachodnich umocnień Nysy i Friedrichsstadt, a także obrona wałów na lewym brzegu rzeki.
Reduta Kapucyńska już od 1820 zastępowana Obwałowaniami Wysokimi, stopniowo wyburzana. Najpierw służyła jako magazyn, w 1910 w południowo-wschodnim narożniku kwadratu reduty wybudowano kasyno oficerskie. Po II wojnie światowej ścięto część przeciwległego narożnika. Zachowały się 2 prawie całe boki i 2. połowy boków reduty, a także budynek kasyna. Nasypy wałowe zostały splantowane.
Położona jest na ulicy Szlak Chrobrego. Użytkowana była przez Fabrykę Samochodów Dostawczych w Nysie, obecnie nieużytkowana i zarośnięta.
Położona na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej Reduta Kardynalska, zbudowana na planie kwadratu z kolistym dziedzińcem, otoczonym kazamatami. Mury reduty i sklepienia kazamatów przekryto wałami ziemnymi. W przeszłości otoczona fosą tworzącą wyspę na rzece. Fosę później zasypano. Reduta zaniedbana z powodu niedostępności bagnistego terenu.
Znajduje się na ulicy Wyspiańskiego i jest w lepszym stanie technicznym niż reduta Kapucyńska. Otoczenie uporządkowane.

[madohora]

Fort II

Nazywano również Fortem Regulickim powstał w tym samym czasie co Fort I i ma podobny zarys czworobocznej lunety z wklęsłą ścianą szyjową, otoczone przez cztery kaponiery chroniące suchą fosę.
Historia Zbudowany w latach 1865–1866 jako dzieło prowizoryczne. Przebudowany w latach 1871–73 na fort stały, z przeznaczeniem osłony linii kolejowej. Od 1934 r. przeznaczony został na magazyn sprzętu wojskowego. Od 1934 był magazynem sprzętu wojskowego i taką funkcję pełnił także przez wiele lat po wojnie.
Położony jest ok. 250 metrów na północny zachód od Fortu I.

[madohora]

Obwałowania Jerozolimskie wewnętrzne

Biegnące od Reduty Jerozolimskiej ulicą Ujejskiego i Mieczysława I do rzeki przy górnej śluzie. Zbudowano ją w latach 1742–1756, rozbudowano w 1790 i 1864, ale po 1888 straciła na znaczeniu. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku w większości została zburzona – zachowała się tylko Reduta Jerozolimska z wałem od strony południowej, który styka się z obwałowaniami powodziowymi. Obwałowania miały osłaniać od zachodu Friedrichsstadt na odcinku od Fortu Prusy do rzeki.
Samą Redutę Jerozolimską zbudowano w latach 40. XVIII wieku, a w czasie wojny prusko-francuskiej w 1870-71 zbudowano baraki lazaretu. Po I wojnie światowej przeznaczona na cele gospodarcze, a po II wojnie światowej przebudowana na stadion sportowy.
Składała się z wału z suchą fosą (w części dolnej nadrzecznej wypełnionego wodą) i dwóch samodzielnych dzieł wzmacniających.

[madohora]

TWIERDZA NYSA. STAN ZACHOWANIA FORTYFIKACJI

[madohora]

Szkoła w Nysie

[madohora]

Do połowy XVIII wieku w miejscu dzisiejszego parku, po południowej stronie Młynówki, obok ówczesnego ogrodu biskupiego, znajdowały się podmokłe, niemal bagienne łąki nadrzeczne, na których nie można było budować domów. Później teren ten był stopniowo osuszany, wznoszono tu liczne młyny i folusze z kołami wodnymi. Uregulowano przepływającą tędy niewielką rzeczkę Białkę, rozdzielającą się jeszcze w końcu XVI wieku na dwie odnogi. Powstał w ten sposób kanał odwadniający z licznymi rozgałęzieniami (Kanał Bielawski). Istniejącą tu dawniej drogę prowadzącą do tzw. Młyna Prochowego obsadzono obustronnie lipami.

[madohora]

•••

[madohora]

Park posiada bardzo rozbudowany system wodny. Tworzy go Kanał Bielawski, kanał Młynówka, sieć mniejszych rozgałęzionych kanałów oraz dwa rozległe stawy parkowe - Staw Łabędzi i Staw Gondolowy. Całość zajmuje łącznie 5,3 ha powierzchni.

[madohora]

Starsza i bardziej zagospodarowana część parku położona jest po wschodniej stronie ulicy Powstańców Śląskich. To tu znajduje się główne wejście (przy ulicy Bohaterów Warszawy, obok szpitala) oraz najstarsza promenada nad Kanałem Bielawskim. Boczne alejki, usytuowane nad kanałami i brzegami stawów oraz wśród drzewostanu parkowego, mają kształt łagodnych łuków. Poprowadzone zostały one przez liczne mostki nad kanałami, a w niektórych miejscach posadowione na wysokich groblach

[madohora]

Zwana Parkiem Wilsona cześć Parku Miejskiego po zachodniej stronie ulicy Powstańców Śląskich zmienia swój charakter i bardziej przypomina las, a konkretnie typową naturalną jednogatunkową podgórską nadrzeczną olszynę. Jej drzewostan tworzy niemal wyłącznie olsza szara, z niewielkimi domieszkami innych gatunków, przede wszystkim brzozy brodawkowatej.

[madohora]

Na terenie parku można spotkać między innymi następujące gatunki ptaków:

bocian biały, bogatka, czapla siwa, dzięcioł czarny, dzięcioł zielonosiwy, dzięciołek, dzwoniec, grubodziób, kaczka krzyżówka, kos, kowalik, kukułka, kwiczoł, łabędź niemy, modraszka, sowa uszata, szpak, wrona siwa, zięba, zimorodek.
Wyspa pośrodku Stawu Łabędziego stanowi miejsce lęgowe łabędzi niemych.

[madohora]

PARK MIEJSKI W NYSIE - www.um.nysa.pl

[madohora]

Park o nieregularnym kształcie rozdziela na dwie części ulica Powstańców. Główna aleja przebiega od wejścia głównego, które znajduje się przy ulicy Bohaterów Warszawy, do ulicy Powstańców Śląskich. Jej przebieg pokrywa się z trasą Kanału Bielawskiego. Alejki boczne prowadzone są po liniach łagodnych nad kanałami i brzegami stawów oraz wśród drzewostanu parkowego. Najstarsze alejki prowadzone są na wysokich groblach i posiadają rzędowe nasadzenia z lipy drobnolistnej i jesionu wyniosłego. Większość alejek posiada nawierzchnię asfaltową. Powierzchnia parku wynosi 42 ha, w tym: 36,7 ha park i 5,3 ha wody.
Infrastruktura: w granicach parku zachował się budynek dawnego kasyna oficerskiego (obecnie przeznaczony na cele mieszkalne), budynek dawnych koszar oraz budynek gospodarczy. Z elementów małej architektury ogrodowej zachował się jedynie postument rzeźby parkowej oraz kamienny portal na nasypie nad Kanałem Bielawskim w części wejściowej do parku, a także Fort "Blokhaus" w części południowej.

[madohora]

Około 1990 roku powstał kolejny plan parku miejskiego. Od strony południowo-wschodniej park ograniczony był prostą drogą, od strony wschodniej ograniczała go fosa, przekształcona obecnie na staw, a od strony zachodniej zamykała go dawniej już istniejąca droga obsadzona lipami, niektóre z nich rosną do dzisiaj. Na planie tym zaznaczono również groble, restaurację i budynek, chociaż obecnie budowle te na terenie parku już nie występują. Głównym wejściem do parku była droga nad kanałem, przechodząca przez teren dawnych fortyfikacji.

[madohora]

Spośród gatunków aklimatyzowanych na terenie parku występują: skrzydłorzech kaukaski, cyprysik groszkowy, daglezja zielona i choina kanadyjska. Krzewy występują nielicznie i są reprezentowane przez nowe 5-12 letnie nasadzenia z forsycji pośredniej, derenia białego i rozłogowego, cyprysików i żywotników, zlokalizowanych nad brzegami Stawu Łabędziego. Trawniki typu parkowego występują na większej powierzchni polan parkowych.

[madohora]

2) Wchodzimy na biegnącą ze wschodu na zachód aleję, a następnie idziemy wzdłuż Kanału Bielawskiego. Po stronie północnej mijamy topolę czarną, której odwód pnia wynosi 175 cm i ma wysokość 32m. Jest to jedna z największych topól na terenie nyskiego parku. Dochodzimy do środkowej części parku, gdzie łączy się ze sobą kilka alejek. W miejscu tym występuje także sieć kanałów, które powiązane są z Kanałem Bielawskim. Punktem rozpoznawczym tego miejsca jest choina kanadyjska, której obwód pnia wynosi 60 cm, a wysokość drzewa wynosi 26 m. Jest to gatunek drzewa występujący rzadko w naszej strefie klimatycznej, ale możemy ją spotkać na terenach nizinnych i podgórskich. Cechą charakterystyczną tego gatunku drzewa jest luźna, szerokostożkowa korona. Delikatne gałązki choiny pokryte są drobnymi igłami.

[madohora]

7) Następnie wracamy tą samą drogą do pierwszej części parku, przechodzimy przez ulicę Powstańców i kierujemy się alejką w kierunku Stawu Łódkowego. Na początku alei znajduje się topola czarna o obwodzie 159 cm i wysokości 35 m. Nieopodal znajduje się wzniesienie o charakterze widokowym, na którym znajduje się dwanaście dębów czerwonych. Jest to drzewo kwalifikujące się do uznania za pomnik przyrody. Idąc dalej, wzdłuż Stawu Łódkowego, mijamy aleję grabów zwyczajnych, których obwód pni jest zróżnicowany i wynosi od 35 cm do 65 cm, a ich wysokość - od 16 do 20 m. Grab zwyczajny jest gatunkiem pospolitym na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Jest to drzewo liściaste z rodziny Stylocerataceae. Wśród grabów znajdują się dwa dęby szypułkowe, które także kwalifikowane są do uznania za pomniki przyrody. Na końcu tej alei znajduje się lipa drobnolistna o obwodzie 124 cm i wysokości 30 m.

[madohora]

Nysa – trzecie co do wielkości miasto w województwie opolskim. Ważny ośrodek edukacyjny i kulturalny, turystyczne i wypoczynkowe centrum Opolszczyzny. Historycznie jedno z największych i najbogatszych miast Śląskich, będące przez wieki stolicą biskupiego Księstwa Nyskiego.

[madohora]

Nysa z racji swego położenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych już w średniowieczu była znaną osadą handlową. Nazwa miasta prawdopodobnie pochodzi od rzeki nad którą leży. Tak też zapisał swojej kronice Jan Długosz, który w niej wspomina, że Bolesław Krzywousty odbudował osadę, zniszczoną wskutek walk między nim a bratem Zbigniewem, zamieniając ją w warowny gród.

[madohora]

Fort II
Najdalej wysunięty na północ obiekt, który miał zabezpieczać linię kolejową i tzw. „Ślepy dworzec”. Razem z Fortem I był systemem umocnień artyleryjskich, przebudowanych w drugiej połowie XIX w. Jest najmłodszym Fortem w Nysie i najlepiej zachowanym. Bardzo dobrze zachowane korytarze kontrminerskie, galerie ogniowe oraz cały system służący do obrony obiektu. Dziś jest miejscem, gdzie odbywają się rekonstrukcje historyczne wojen prusko-napoleońskich.

[madohora]

Kościół św. św. Piotra i Pawła
Powstał za czasów biskupa Franciszka Ludwika von Neuburg. Pracami kierowali słynni architekci Michał Klein, a następnie Feliks Antoni Hammerschmidt. Jest to wspaniałe dzieło baroku. Kościół i przyległy do niego klasztor należał do zakonu bożogrobców, którzy przybyli do Nysy z Miechowa na przełomie XII i XIII wieku. Ich zadaniem było strzec grobu Bożego oraz relikwii krzyża świętego. Polichromie iluzjonistyczne autorstwa braci Schefflerów przedstawiają sceny związane z krzyżem, miały oszałamiać i wraz z doskonałą muzyką z organów doprowadzić do powrotu luteranów na drogę katolicką. Kościół powstał ze specjalnych funduszy cesarskich, po podarowaniu protestantom 122 kościołów na Śląsku w dobie reformacji. W kościele replika grobu Bożego. Po II Wojnie Światowej kościół pełnił rolę seminaryjnego.

[madohora]

Pałac Biskupi (Muzeum Powiatowe)
Powstały w czasach austriackich okazały obiekt, którego budowa trwała ponad 100 lat, a zakończył ją biskup Franciszek Ludwik von Neuburg w 1729 r. Pracami kierowali wybitni architekci jak: Krzysztof Tausch, Michał Klein, Antoni Feliks Hammerschmidt. Jest barokową czteroskrzydłową budowlą z dziedzińcem wewnątrz. Na ścianach wewnętrznych dziedzińca pałacu znajdują się trzy osiemnastowieczne zegary słoneczne. Pałac zastąpił stary gotycki zamek stanowiący do tej pory rezydencję biskupów. Był miejscem spotkania cesarza austriackiego Józefa II i króla Prus Fryderyka II. Podczas kampanii napoleońskiej mieszkał w nim Hieronim Bonaparte. Po sekularyzacji w 1810 r stanowił siedzibę sądu. Zniszczony w 1945 r. Od 1984 roku jest siedzibą Muzeum w Nysie. Dopełnieniem pałacu był ogród typu francuskiego, założony przez biskupa Franciszka Ludwika w 1702 roku. Znajdował się on w okolicach rzeki Nysy Kłodzkiej i Młynówki.

[madohora]

Dom Wagi Miejskiej
Dom Wagi Miejskiej, ufundowany przez biskupa Jana Sitscha, wzniesiony został w latach 1602-1604. Była to siedziba zarządu administracyjnego księstwa biskupiego, a także izba miar i wag. W podcieniach znajdowała się urzędowa waga. Budynek został w znacznej części zniszczony przez armię napoleońską w 1807 r. – pamiątką tamtych wydarzeń jest wmurowana w ścianę południową armatnia kula. Budowlę odbudowano pod koniec XIX w. W 1945 r. Dom Wagi Miejskiej uległ ponownemu zniszczeniu, tym razem przez Armię Czerwoną. Częściowo odbudowany został w 1947 r. Jest to budynek renesansowy, z zachowanym fragmentem polichromii oraz rzeźbą Iustitii. W 2011 r. kamienicę odnowiono, a do jej wnęk powróciły rzeźby.

[madohora]

PKP OPOLE - NYSA

[madohora]

[madohora]

Miasto Strzelce Opolskie położone jest w południowo-zachodniej Polsce, we wschodniej części województwa opolskiego, na jego pograniczu z województwem śląskim. Zlokalizowane jest na północno-wschodnim stoku Garbu Chełmu

[madohora]

Suche Łany – część miasta Strzelce Opolskie, dawniej wieś położona w Polsce, województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.

[madohora]

Pewien pan z Nowej Wsi
O wyjeździe sobie śni
Lecz widzisz kolego
Nie wyjdzie nic z tego
Bo nosa nie wystawia za drzwi

[madohora]

Pewna pani w Koszarach
Wcale nie była stara
Myślała że wszystko przeżyła
Zrezynowana była
Aż zakochala się w arach

[madohora]

damowice (niem. Adamowitz) – dzielnica miasta Strzelce Opolskie i sołectwo w gminie Strzelce Opolskie, do 1926 roku oddzielna wieś.
Nazwa miejscowa Adamowice pochodzi od męskiego imienia Adam. Końcówka „ice” charakterystyczna jest dla tworzenia słowiańskich nazw patronimicznych wywodzących się od głowy rodu w tym wypadku Adama.
Polska nazwa Adamowice oraz niemiecka Adamowitz wymieniona jest w 1896 roku przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1906 notuje polską nazwę miasta Adamowice oraz niemiecką Adamowitz.
W okresie międzywojennym pojawiają się obydwie nazwy Adamowitz i Adamowice.

[madohora]

Do obszarów cennych florystycznie zalicza się kamieniołom w Strzelcach. Proponuje się utworzenie użytku ekologicznego „murawa kserotermiczna w Strzelcach Opolskich”. Park miejski to jedyny większy fragment dojrzałego drzewostanu liściastego na terenie gminy. Występuje w nim m.in. tulipanowiec amerykański, buk czerwony, platan klonolistny i klon srebrzysty. Na obszarze parku znajdują się pomniki przyrody: lipa drobnolistna, 2 cisy pospolite, 2 miłorzęby dwuklapowe, a poza parkiem na terenie miasta – kolejne 2 miłorzęby stanowiące pomniki.

[madohora]

Zamek w Strzelcach Opolskich – jeden z zabytków miasta Strzelce Opolskie, dawna siedziba opolskich Piastów, a następnie rezydencja hrabiów. Murowany zamek powstał między XIII a XIV wiekiem na miejscu drewnianej budowli. Został spalony w 1945 roku przez wojska radzieckie.

[madohora]

Obecnie w budynku mieści się siedziba władz miasta wraz z gabinetem prezydenta. Z wieży ratuszowej wykonywany jest codziennie hejnał Opola.

[madohora]

Wieża ciśnień znajduje się na ulicy Oleskiej naprzeciwko Stadionu Odry Opole. W 1892 roku przystąpiono do budowy wieży ciśnień w Opolu. Została ona zaprojektowana przez inżyniera W. Pfeffera, a ukończona w 1893 roku wraz z nowoczesną siecią wodociągową z rur stalowych pod ziemią oraz nowym zakładem wodociągowym, nowoczesnym ujęciem i stacją uzdatniania wody; oddano ją do użytku w 1896 roku

[madohora]

Obecnie wieże ciśnień prawie całkowicie zostały wyparte przez hydrofory, pozostały głównie jako awaryjne źródło wody (do celów przeciwpożarowych), gdyż mogą dostarczyć stosunkowo dużo wody przy całkowitym braku zasilania

[madohora]

Ostatnie nabożeństwo odbyło się w poniedziałek 21 czerwca 1897 roku – wtedy to nowy opolski rabin, Leo Baeck, oraz odchodzący Hermann Vogelstein odmówili pożegnalną modlitwę. Wkrótce uroczyście wyniesiono zwoje Tory oraz sprzęty liturgiczne do Nowej Synagogi.
Synagoga przetrwała noc kryształową i II wojnę światową praktycznie bez zniszczeń.

[madohora]

Koncepcje budowy nowej synagogi narodziły się w latach 90. XIX wieku, które zostały pomyślnie przyjęte. Głównymi orędownikami budowy byli rabin Adolf Wiener oraz zamożny aptekarz Ernst Muhr. W 1893 roku, po długim wybieraniu, gmina żydowska zakupiła za 30 tysięcy marek teren po dawnej garbarni przy Hafenstrasse. Projekt synagogi wykonał niemiecki architekt Felix Henry

[madohora]

9 listopada 1938 roku w synagodze odprawiono ostatnie nabożeństwo. Podczas nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938 roku, hitlerowcy zmusili ówczesnego rabina synagogi, Hansa Hirschberga, do własnoręcznego podpalenia synagogi (tuż po tym policja aresztowała rabina za podpalenie synagogi). W synagodze spłonęła także biblioteka i archiwum gminy żydowskiej. Kilka dni później przystąpiono do rozbiórki ruin synagogi. W kwietniu 1939 roku po synagodze pozostał tylko pusty plac. Na tym miejscu zlokalizowano schron.

[madohora]

[madohora]

Ostatni pochówek na opolskim kirkucie odbył się w 1940 roku. II wojna światowa nie przyniosła wielu zniszczeń. Po wojnie cmentarz przejęła gmina żydowska z Wrocławia i zatrudniła dozorcę oraz wyremontowała dom pogrzebowy. Po 1957, kiedy zmarł opiekun nekropolii, zaczął on niszczeć. W 1963 cmentarz oficjalnie zamknięto. W 1969 r. oddzielono z cmentarza część terenu od ul. Józefa Walecki z domem przedpogrzebowym, kostnicą i mieszkaniem stróża. Po ich zburzeniu wybudowano tam budynek mieszkalny oraz warsztaty. W latach 1976–1977 wybudowano południową i zachodnią część murowanego ogrodzenia oraz nową bramę wejściową od strony ul. Granicznej.

[madohora]

Domek Lodowy (niem. Eishaus) – zabytkowy, drewniany dom w stylu łużyckim znajdujący się w Opolu, na wyspie Pasieka, przy ulicy Barlickiego.

[madohora]

NOCNY POKAZ FONTANNY W OPOLU - Nowa Trybuna Opolska

[madohora]

Po wojnie staw przerobiono na fontannę o największej powierzchni w mieście a Domek Lodowy stał się własnością PTTK. Przez lata służył jako schronisko młodzieżowe. Później znajdowała się tam kawiarnia „Piastowska”. Obecnie nie posiada miejsc noclegowych, stanowi lokal gastronomiczny.

[madohora]

Zamek Piastowski w Opolu – zamek na odrzańskiej wyspie Pasieka w Opolu, którego budowę rozpoczął prawdopodobnie po 1217 r. książę Kazimierz I opolski, rozebrany w latach 1928–1931.

[madohora]

W latach 1904–1906 przebudowano skrzydło północne, a po stronie południowo-zachodniej wzniesiono nowe w stylu neorenesansowym. Dalsze plany modernizacji zostały zarzucone z powodu I wojny światowej

[madohora]

W połowie XIV w. wybudowano w narożniku południowo-wschodnim okrągłą wolnostojącą 35-metrową wieżę ostatecznej obrony tzw. stołp (bergfried). Była ona usytuowana w bliskiej odległości od budynku bramnego, którego pozostałości odkryto podczas prac archeologicznych w latach 2011–2012. Gotycki zamek po 1558 r. został przebudowany w stylu renesansowym. Jednak o nowożytnym kształcie i jego przemianach trudno coś pewnego stwierdzić, ponieważ w związku z wyburzeniem w latach 1928–1931 zachowały się jedynie gotyckie fundamenty. Z późniejszego okresu pochodzą natomiast odkryte w latach 1948–1951 fundamenty wolnostojącej barokowej kaplicy zamkowej, wzniesionej w okresie pomiędzy 1680 a 1730

[madohora]

Istnieje wiele sprzecznych opinii na temat początków Zamku Górnego w Opolu. Z jednej strony niektórzy dawni historycy w ogóle powątpiewali w jego istnienie, z drugiej niektórzy uważali, że Zamek Górny był starszy od zamku na Ostrówku. Już za Bolesława Chrobrego w tym miejscu miało stać dworzyszcze opolskiego kasztelana. Obecnie przyjmuje się, że zamek został wybudowany w latach 1382–1387 przez Władysława Opolczyka

[madohora]

Nie wiadomo kto faktycznie użytkował zamek po śmierci biskupa Jana Kropidły. Po śmierci Bolka IV w 1437 r. posiadłości odziedziczyli jego synowie. Wkrótce jedynym władcą Opola stał się Mikołaj I opolski, co prawdopodobnie spowodowało, że Zamek Górny jako druga rezydencja przestał był potrzebny. Dodatkowo kilkadziesiąt lat później w związku z modernizacją systemu obronnego Opola zamek stracił znaczenie jako obiekt obronny. Prawdopodobnie wszystko to przyczyniało się do zaniedbania budowli.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ZOBACZ JAK BĘDZIE WYGLĄDAĆ MOST GROSZOWY - Nowa Trybuna Opolska

[madohora]

Zielony mostek Powołany przez władze miejskie w 1858 roku "Komitet upiększenia miasta" ze szczególną uwagą zajął się zagospodarowaniem przejętej wówczas od zamku wyspy. Rozplanowano ulice i wyznaczono działki pod luźną zabudowę willową, udostępniono mieszkańcom park zamkowy i park nad Odrą. Nowa dzielnica szybko się zabudowuje, a kiedy z końcem XIX wieku postawiono nad Młynówką Zielony Most, wyspa Pasieka bardzo się przybliżyła do miasta, wyznaczając nowy kierunek spacerów.

[madohora]

Dzisiaj na Pasiece poza dominującymi ciągle zabudowaniami willowymi rezydują liczne ważne i szacowne instytucje, żeby wymienić tylko Instytut Śląski, wyższe szkoły i biblioteki, szkoły muzyczna i plastyczna, redakcje prasy i radia, niemiecki konsulat. Pulsuje więc wyspa życiem jak nigdy, a stuletni już Zielony Mostek ciągle i niezmiennie pełni swą przyjazną i coraz to bardziej docenianą rolę.

[madohora]

Decyzję o budowie pomnika podjęto w 1970, dając wykonawcy, Opolskiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego, 28 dni na realizację. Technicznej pomocy przy realizacji udzielili pracownicy opolskiego oddziału Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego. Monument wykonano ze stali i betonu, a w późniejszym czasie pokryto go brązem. Pod pomnikiem zlokalizowano pomieszczenie z półkami, na których miały być złożone urny z prochami powstańców śląskich oraz studnią, która znajdowała się w tym miejscu jeszcze przed postawieniem monumentu. Pomnik Bojownikom o Wolność Śląska Opolskiego został odsłonięty 9 maja 1970, w 25. rocznicę zakończenia II wojny światowej i powrotu Opola do macierzy.

[madohora]

Młynówka (niem. Mühlgraben) – stare koryto Odry w centrum Opola, błędnie uważane za kanał. Rozdziela prawobrzeżną część miasta od Wyspy Pasieki.

[madohora]

[madohora]

Plac Wolności w Opolu – plac położony w Opolu w Śródmieściu, znajdujący się na południe od Starego Miasta.

[madohora]

Podczas II wojny światowej budynki znajdujące się wokół placu zostały niemal całkowicie zniszczone. Stary budynek rejencji i pomnik cesarza Wilhelma I zostały zrównane z ziemią, Dom Europa zniszczony, potem przebudowany. Obecnie w miejscu budynku rejencji znajduje się park.

[madohora]

W lecie regularnie na deptaku placu odbywają się liczne koncerty.

[madohora]

Plac Ignacego Daszyńskiego (do 1945 Friedrichsplatz) – zlokalizowany w centrum Opola plac, na którym znajduje się mały park oraz fontanna, tzw. opolska Ceres. Plac znajduje się w zachodniej części kwartału ulic: Kościuszki, Reymonta, Damrota i Kołłątaja.

[madohora]

W 1971 roku plac został poddany gruntownej przebudowie: podniesiono niweletę całego terenu o pół metra, dodano schody, murki i gazony, zamiast rabatek utworzono 2 prostokątne trawniki, a resztę wyłożono płytami betonowymi.

[madohora]

[madohora]

Po włączeniu Opola w granice Polski powrócono do historycznej nazwy Krakowska, aby w 1949 nadać jej imię Józefa Stalina. Kolejny powrót do tradycyjnej nazwy nastąpił w 1956

[madohora]

HISTORIA OPOLSKICH ULIC - Wyborcza

[madohora]

[madohora]

Filharmonicy Opolscy prezentowali się w najznamienitszych salach Europy, m.in.: Philips Saal w Rotterdamie, Teatro Municipale w Piacenzy, historycznej Herkulessaal w Monachium oraz w Złotej Sali Musikverein w Wiedniu.

[madohora]

Orkiestra Filharmonii Opolskiej regularnie bierze udział w festiwalach muzycznych w kraju i za granicą, m.in. Festiwalu Polskiej Muzyki Współczesnej Poznańska Wiosna, Festiwalu Polskiej Muzyki Współczesnej we Wrocławiu, Śląskim Festiwalu im. Ludwiga van Beethovena w Głogówku, Festiwalu im. Jana Kiepury w Krynicy-Zdroju, Międzynarodowym Festiwalu Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju, Międzynarodowych Targach Sztuki Ludowej w Krakowie, Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera w Warszawie czy International Music Festival Sion Valais w Szwajcarii.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Od grudnia 2012 do grudnia 2014 trwał remont kompleksu dworcowego. Modernizacji została poddana elewacja zewnętrzna, jak również wnętrze. Budynek został także dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych – pojawiły się windy, oznaczenia dla niewidomych i obniżono okienka kasowe. Najważniejszym zadaniem przeprowadzonej inwestycji była poprawa komfortu podróżujących oraz poprawa estetyki i bezpieczeństwa na dworcu, gdzie w tym wypadku pojawił się system monitoringu. Swoje oblicze zmienił plac przed dworcem; we wschodniej jego części wybudowano parking, który mieści około sześćdziesięciu samochodów. Przed wejściem głównym do budynku dworca powstał także deptak. Inwestycja na dworcu Opole Główne była finansowana ze środków własnych PKP S.A. i budżetowych. Jej wartość to 15 milionów złotych netto. Oficjalne otwarcie odnowionego dworca miało miejsce 4 grudnia 2014

[madohora]

[madohora]

Opolski rynek mocno ucierpiał w 1945, podczas zdobywania miasta przez Armię Czerwoną. Zniszczeniu uległa większość zabytkowych kamieniczek na pierzei zachodniej i wschodniej. Pozostałe odbudowano po wojnie, jednak większość nie nawiązuje kształtem do dawnych, przedwojennych. Architekci polscy nadali nowym budynkom kształty nawiązujące do baroku.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA

[madohora]

Kościół (kaplica) należy do zespołu zabytków rejestru zabytków województwa opolskiego:
zespół szpitalny św. Aleksego, ul. Katedralna / Szpitalna 17:
kaplica, 1421, k. XVII, XVIII, nr rej.: 765/64 z 3.04.1964
szpital, XVIII, 1865, 1912–1913, nr rej.: 2007/74 z 24.04.1974:

[madohora]

Późnobarokowy ołtarz powstał po 1740 roku. Znajduje się w nim obraz przedstawiający śmierć św. Aleksy. Obraz został przeniesiony z kościoła franciszkanów w 1812 roku. Pietà pochodzi z 1505 roku. Wewnątrz kościoła znajdują się m.in. zabytkowe organy z klasztoru w Czarnowąsach

[madohora]

Kościół św. Sebastiana – rzymskokatolicki kościół filialny, znajdujący się przy placu św. Sebastiana 2 w Opolu. Świątynia należy do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Opolu, w dekanacie Opole, diecezji opolskiej.
Kościół jest wpisany do rejestru zabytków województwa opolskiego pod numerem 1949/71 15.06.1971

[madohora]

[madohora]

Kościół Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha, tzw. kościół „Na Górce” – najstarsza rzymskokatolicka świątynia parafialna, położona przy pl. Kopernika 12 w Opolu. Kościół należy do Parafii Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha w Opolu w dekanacie Opole, diecezji opolskiej. Jest to budowla gotycka z barokowym wnętrzem i neoromańską fasadą.
3 września 1954 roku, pod numerem 125/54 kościół został wpisany do rejestru zabytków województwa opolskiego.

[madohora]

Tryptyk z XIV wieku „Niepokalana Matka” w otoczeniu świętych męczennic: Agnieszki, Barbara, Cecylii, Katarzyny.
Obraz z XVII wieku w ołtarzu głównym przedstawiający legendarny pobyt św. Wojciecha w Opolu.
Obraz z XVII wieku przedstawiający Niepokalane Poczęcie NMP, przywieziony przez repatriantów z kolegiaty w Stanisławowie.
Barokowa tzw. kaplica częstochowska, prawdopodobnie z XVII wieku; obraz MB Częstochowskiej z Brodów (diecezja lwowska).
Kopia obrazu Matki Boskiej Piekarskiej z I połowy XIX wieku

[madohora]

KOŚCIÓŁ MATKI BOSKIEJ BOLESNEJ

[madohora]

Kościół Świętej Trójcy – rzymskokatolicki kościół klasztorny w bliskim sąsiedztwie Rynku w Opolu, w dekanacie Opole, diecezji opolskiej.
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
zespół klasztorny franciszkanów, ul. Zamkowa / pl. Wolności, nr rej.: 764/64 z 5.04.1964:
kościół pw. Świętej Trójcy, 1287-1329, XV, XIX
klasztor, 1 poł. XIV-XX

[madohora]

Kościół Franciszkanów to kościół rzymskokatolicki w sercu Opola . Znajduje się przy ulicy Zamkowej, bezpośrednio przy kanale młyńskim .

[madohora]

Kaplica św. Anny

Ta kaplica jest często nazywana kaplicą piastowską. Znajduje się w południowej nawie kościoła. Kaplica została wybudowana w 1309 roku przez Piastę opolskiego Bolka I i dlatego jest jedną z najstarszych budowli sakralnych na Śląsku . We wnętrzu znajdują się groby Piastów opolskich: Bolka I , Bolka II i Bolka III , a także jego żony Anny. Wnętrze zdobią również kamienne sklepienia, na których między innymi przedstawiono orła piastowskiego. Ołtarz przedstawia pięć postaci: św. Annę , Władysława II , św. Barbarę i św. Jadwigę .

[madohora]

Wedle tradycji pierwszy kościół powstał z fundacji Bolesława I Chrobrego w 1005 roku.
Najstarsze znane i zachowane wzmianki o kościele pochodzą z 1223 roku (dokument bpa Wawrzyńca, wymieniający jako pierwszego proboszcza w kościele Reginalda), jednakże wedle tradycji w 1024 r. bp wrocławski Klemens przekazał dla kościoła w Opolu relikwie Świętego Krzyża (wtedy też do orła widniejącego w herbie miasta dołączono połowę krzyża z trójlistnymi zakończeniami ramion), natomiast kronika z końca XVII w. powołuje się na niezachowany dokument z 1102 roku. Na początku XIII w. powołano w Opolu kapitułę. Około 1227 r. utworzono w Opolu archidiakonat, który był wzmiankowany w 1230 roku. W 1239 r. wzmiankowana była kolegiata, ustanowiona przez bpa wrocławskiego Tomasza I, a pierwszym prepozytem był Grzegorz. W 1295 r. przeniesiono parafię opolską z kościoła Najświętszej Maryi Panny i św. Wojciecha do późnoromańskiego, murowanego kościoła bazylikowego z wieżą, ufundowanego niewiele wcześniej przez księcia Bolka I opolskiego. Poświęcenia kolegiaty Świętego Krzyża dokonano 16 listopada 1295 roku.

[madohora]

Pod koniec 1. dekady XXI w. przeprowadzono renowację obu wież. Przy tej okazji zdjęto z ich hełmów kończące je kule i krzyże. Renowację lewej (północnej) wieży rozpoczęto we wrześniu 2008 r. a w tubie z jej szczytu znajdowały się:
list dziękczynny dla Opola, napisany z okazji rozpoczęcia kolejnego wieku,
„cegiełki” (2 pocztówki i srebrny medalik) z ubranym wizerunkiem Najświętszej Maryi Panny w Opolu, których sprzedaż umożliwiła rozbudowę katedry w XIX wieku,
litografie z wizerunkami pierwotnych ołtarzy katedralnych, m.in. zdemontowanego pod koniec XIX w. marmurowego ołtarzu, w którym znajdował się obraz Najświętszej Maryi Panny w Opolu.

[madohora]

Katedra ma charakter gotycki, a jej wieże powstały w stylu neogotyckim. Została zbudowana z cegły, a w starszych fragmentach murów występuje wątek wendyjski. Całość przykryta jest spadzistym dachem, który w 1978 r. pokryto miedzią. Bryła kościoła ma długość 60,7 m, szerokość 26,5 m i wysokość 18 m. Wieże mają wysokość 73 m i są zwieńczone odrestaurowanymi w latach 2007–2008 hełmami i krzyżami

[madohora]

Wnętrze katedry

Katedra składa się z trzech naw: głównej i dwóch bocznych, uzupełnionych półkolistym prezbiterium oraz dwiema bocznymi absydami. W prezbiterium znajdują się trzy późnobarokowe ołtarze. Ołtarz główny powstał w 1773 r. Wykonali go prawdopodobnie Włosi. Znajdująca się w centrum scena ukrzyżowania powstała jednak ponad sto lat później, w 1885 r. w Monachium. Po obu stronach tabernakulum umieszczono figury aniołów, natomiast u jego szczytu dostrzec można rzeźbę Baranka Paschalnego. Powyżej, w głównej części ołtarza przedstawiono scenę ukrzyżowania Jezusa na Golgocie. Chrystusowi towarzyszą Maryja, św. Jan oraz klęcząca Maria Magdalena. Po obu stronach, na konsolach, spoczywają figury Apostołów: św. Piotra, który trzyma w ręku klucz, oraz Pawła z Tarsu, obejmującego księgę. Na samym szczycie ołtarza autorzy przedstawili Trójcę Świętą w otoczeniu aniołów. Ołtarz główny uzupełniają dwa stiukowe ołtarze boczne: św. Józefa i św. Urbana.

[madohora]

Na ścianie zachodniej kaplicy umieszczono tablicę w hołdzie powstańcom śląskim i patriotom, na której czytamy: „W 75. rocznicę III Powstania Śląskiego 1921, żołnierze Armii Krajowej i społeczeństwo Opolszczyzny – 1996. W hołdzie ludowi śląskiemu za zachowanie mowy, wiary i przywiązania do polskiej macierzy”. Tablicę zwieńcza orzeł w koronie. Po drugiej stronie nagrobka Jana Dobrego, na ścianie umieszczono także tablicę upamiętniającą Tadeusza Podkówkę, jak czytamy: „(…) wybitny leśnik, naukowiec i wynalazca, niestrudzony orędownik sprawy katyńskiej (…)”, a także urny upamiętniające ofiary zbrodni katyńskiej z prośbą do Maryi o wspomożenie w modlitwach za nie. Na ścianie południowej widnieje tablica dziękczynna związku NSZZ „Solidarność” z 2010 r. Na ścianie północnej oglądamy natomiast drzewo genealogiczne Piastów opolskich. Całość uzupełniają dwa barwne witraże, przedstawiające zabytki Opola, m.in.: katedrę, Ratusz i Wieżę Piastowską

[madohora]

Historia obecnych organów w opolskiej katedrze sięga roku 1898, kiedy firma Schlag & Söhne ze Świdnicy wybudowała 2-manuałowy, 34 głosowy instrument o trakturze pneumatycznej. Prospekt oraz szafa tych organów zachowały się do dziś. Stół gry był wbudowany w cokół szafy organowej. Obecnie w miejsce dawnej szafki gry są wmontowane drzwi, którymi można wejść do wnętrza instrumentu. W roku 1941, z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. prałata Józefa Kubisa, firma Rieger z Karniowa gruntownie przebudowała i rozbudowała instrument do 59 głosów. W późniejszym czasie staraniem następnego proboszcza, ks. prałata Stefana Baldego odrestaurowano instrument oraz dobudowano 3 głosy obsługujące trąbki hiszpańskie, zasilane osobną dmuchawa, a znajdujące się w lewej bocznej nawie (patrząc od ołtarza). Poza dobudową trąbek zmieniono w niewielkiej części dyspozycję III manuału, nadając jej bardziej uniwersalny charakter brzmieniowy. Organy katedry opolskiej są wpisane do międzynarodowego rejestru instrumentów o wyjątkowych walorach brzmieniowych

[madohora]

[madohora]

Dnia 21 czerwca 1983 r., w 500-lecie istnienia wizerunku, na oczach miliona pielgrzymów, ręce papieża Polaka - Jana Pawła II ozdobiły skroń Maryi srebrno-złotą koroną. Papież w homilii wygłoszonej na Górze Świętej Anny, gdzie miał miejsce akt koronacji, ukazał piastowską genealogię kultu Pani Opolskiej.

[madohora]

Kościół św. Krzyża w Opolu - historia
Początki tej świątyni jednak sięgają lat wcześniejszych. W roku 1024 Biskup Wrocławski przekazał nowemu kościołowi w Opolu relikwie Świętego Krzyża, które otrzymał w podarunku od św. Emeryka. Wtedy to miasto zmieniło swój herb: do piastowskiego orła dodano połowę krzyża. Na początku XIII stulecia powołana została kapituła, a kościół Świętego Krzyża stał się kościołem kolegiackim. W połowie XIII wieku parafia z okolicznymi wioskami liczyła już około 2 tysięcy wiernych. Dzięki szczodrobliwości księcia Bolesława I już w roku 1295 wybudowano w stylu późnoromańskim bazylikę z wieżą, która stała się prawdziwą ozdobą miasta. Kolegiatę Świętego Krzyża poświęcono 16 listopada 1295 roku.

[madohora]

KATEDRA ŚWIĘTEGO KRZYŻA W OPOLU - musicamsacram.pl

[madohora]

Narodowe Centrum Polskiej Piosenki
Młodzieżowy Dom Kultury
Klub Nadwórnian (prezes Adam Karcher) – skupiający dawnych mieszkańców (i ich potomków) kresowego miasta Nadwórna
Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Emanuela Smołki w Opolu
Miejska Biblioteka Publiczna w Opolu im. Jana Pawła II

[madohora]

[madohora]

KIEDYŚ TEN PAŁAC BYŁ PERŁĄ DOLNEGO ŚLĄSKA - Gazeta - 17.08.2025

[madohora]

naszych‎ ‎odwiecznych‎ ‎nieprzyjaciół,‎ ‎Niemców.‎ ‎Lud polski‎ ‎tak‎ ‎jak‎ ‎był,‎ ‎tak‎ ‎jest‎ ‎a‎ ‎da‎ ‎Bóg‎ ‎i-będzie‎ ‎na‎ ‎Gór nym‎ ‎Śląsku‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎dalszych‎ ‎czasach.‎ ‎Zaprzeczyć‎ ‎chcą nam‎ ‎Niemcy‎ ‎naszego‎ ‎polskiego‎ ‎pochodzenia,‎ ‎wmó wić‎ ‎chcą‎ ‎w‎ ‎nas,‎ ‎że‎ ‎nie‎ ‎jesteśmy‎ ‎Polakami.‎ ‎Ale czy‎ ‎dziś‎ ‎bylibyśmy‎ ‎nimi,‎ ‎gdyby‎ ‎nie‎ ‎ta‎ ‎okoliczność, że‎ ‎nasi‎ ‎przodkowie‎ ‎zaliczali‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎wielkiej‎ ‎rodziny słowiańskiej‎ ‎?‎ ‎Zapewne,‎ ‎że‎ ‎nie‎ ‎! Już‎ ‎w‎ ‎wieku‎ ‎X-tym‎ ‎musiała‎ ‎być‎ ‎okolica‎ ‎Opola stosunkowo‎ ‎dobrze‎ ‎zaludniona.‎ ‎W‎ ‎dokumencie‎ ‎pe wnym,‎ ‎z‎ ‎wieku‎ ‎tego‎ ‎pochodzącym,‎ ‎znajduje‎ ‎się wzmianka‎ ‎o‎ ‎ziemi‎ ‎opolskiej,‎ ‎dotykającej‎ ‎granic‎ ‎pań stwa‎ ‎morawskiego.‎ ‎Już‎ ‎wtedy‎ ‎wspomina‎ ‎kroni karz‎ ‎Buat‎ ‎o‎ ‎20‎ ‎osadach‎ ‎w‎ ‎okolicy‎ ‎tej‎ ‎się‎ ‎znajdują cych.‎ ‎Przypuszczać‎ ‎należy,‎ ‎że‎ ‎były‎ ‎to‎ ‎osady‎ ‎sto sunkowo‎ ‎dobrze‎ ‎zaludnione.‎ ‎Z‎ ‎tego‎ ‎wynika‎ ‎także, że‎ ‎Opole‎ ‎już‎ ‎wtedy‎ ‎było‎ ‎dość‎ ‎znaczną‎ ‎osadą‎ ‎a‎ ‎z początkiem‎ ‎wieku‎ ‎XII-go‎ ‎tak‎ ‎wielkiego‎ ‎znaczenia, że‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1163‎ ‎dano‎ ‎okręgowi‎ ‎całemu‎ ‎nazwę‎ ‎księ stwa‎ ‎opolskiego.‎ ‎Wobec‎ ‎tego‎ ‎upadają‎ ‎wszelkie inne‎ ‎twierdzenia,‎ ‎jakoby‎ ‎Opole‎ ‎było‎ ‎powstało‎ ‎do piero‎ ‎w‎ ‎wieku‎ ‎IX-tym,‎ ‎X-tym‎ ‎a‎ ‎nawet‎ ‎jedenastym.
2.‎ ‎Nazwa‎ ‎miasta‎ ‎Opola. Dziwnie‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎bardzo‎ ‎niefortunnie‎ ‎niektórzy‎ ‎kro nikarze‎ ‎niepolscy‎ ‎na‎ ‎wytłomaczenie‎ ‎nazwy‎ ‎Opola silą,‎ ‎naciągając‎ ‎rzecz‎ ‎ku‎ ‎nieprawdopodobnym,‎ ‎a nawet‎ ‎śmiesznym‎ ‎lub‎ ‎błahym‎ ‎możebnościom.‎ ‎1 tak‎ ‎utrzymuje‎ ‎jeden,‎ ‎że‎ ‎rycerz‎ ‎pewien,‎ ‎Apolo niusz,‎ ‎miał‎ ‎Opole‎ ‎założyć‎ ‎i‎ ‎pierwotnie‎ ‎A‎ ‎p‎ ‎o‎ ‎1‎ ‎o- n‎ ‎i‎ ‎ą‎ ‎je‎ ‎nazwać,‎ ‎z‎ ‎czego‎ ‎z‎ ‎czasem‎ ‎A‎ ‎p‎ ‎o‎ ‎1‎ ‎i‎ ‎a,‎ ‎a‎ ‎na stępnie‎ ‎Opole‎ ‎powstało. Inne‎ ‎dwie‎ ‎kroniki‎ ‎od‎ ‎topoli,‎ ‎które‎ ‎tu‎ ‎rosnąć miały,‎ ‎wywodzą‎ ‎tę‎ ‎nazwę,‎ ‎twierdząc,‎ ‎że‎ ‎się‎ ‎Opole T‎ ‎o‎ ‎p‎ ‎u‎ ‎1‎ ‎i‎ ‎a,‎ ‎później‎ ‎T‎ ‎o‎ ‎p‎ ‎o‎ ‎1‎ ‎i‎ ‎a‎ ‎nazywało.‎ ‎Tym czasem‎ ‎na‎ ‎obrazie,‎ ‎w‎ ‎kaplicy‎ ‎św.‎ ‎Jadwigi‎ ‎w‎ ‎tutej szym‎ ‎farnym‎ ‎kościele‎ ‎wiszącym,‎ ‎a‎ ‎przedstawiają cym‎ ‎Opole‎ ‎z‎ ‎roku‎ ‎1685,‎ ‎ani‎ ‎jednej‎ ‎nie‎ ‎widać‎ ‎topoli,

[madohora]

sarz‎ ‎jak‎ ‎król,‎ ‎że‎ ‎czas‎ ‎zakończyć‎ ‎rozlewanie‎ ‎krwi. Wymieniono‎ ‎tedy‎ ‎najprzód‎ ‎jeńców,‎ ‎a‎ ‎potem‎ ‎zawar to‎ ‎pokój‎ ‎w‎ ‎Budyszynie.‎ ‎Układ‎ ‎pokojowy‎ ‎przyznał Chrobremu:‎ ‎Budyszyn,‎ ‎Łużyce‎ ‎z‎ ‎okolicą‎ ‎Żarn,‎ ‎zie mie‎ ‎Ślubian‎ ‎i‎ ‎Milczan,‎ ‎Śląsk‎ ‎i‎ ‎Morawy,‎ ‎skąd‎ ‎widać, że‎ ‎dwudziestoletnie‎ ‎ciężkie‎ ‎i‎ ‎krwawe‎ ‎boje,‎ ‎choć‎ ‎nie- zupełnem,‎ ‎ale‎ ‎znacznem‎ ‎zakończyły‎ ‎się‎ ‎dla‎ ‎Polski zwycięstwem‎ ‎i‎ ‎korzyścią.‎ ‎Tak‎ ‎cesarz‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎Bole sław‎ ‎utwierdzili‎ ‎warunki‎ ‎pokojowe‎ ‎uroczystemi przysięgami‎ ‎i‎ ‎stawieniem‎ ‎sobie‎ ‎wzajem‎ ‎zakła dników. Wróciwszy‎ ‎do‎ ‎Polski,‎ ‎zaczął‎ ‎Bolesław‎ ‎myśleć o‎ ‎koronacyi.‎ ‎Za‎ ‎daleko‎ ‎było‎ ‎z‎ ‎Gniezna‎ ‎do‎ ‎Rzymu, aby‎ ‎przewieźć‎ ‎królewską‎ ‎koronę‎ ‎bezpiecznie‎ ‎przez szeregi‎ ‎wrogów,‎ ‎których‎ ‎miał‎ ‎jeszcze‎ ‎niemało!‎ ‎Na reszcie‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1024‎ ‎zwołał‎ ‎Bolesław‎ ‎biskupów polskich,‎ ‎a‎ ‎odbywszy‎ ‎z‎ ‎nimi‎ ‎naradę,‎ ‎postanowił‎ ‎się koronować.‎ ‎Być‎ ‎może,‎ ‎że‎ ‎otrzymał‎ ‎z‎ ‎Rzymu‎ ‎jakąś tajemną‎ ‎wiadomość,‎ ‎że‎ ‎stolica‎ ‎apostolska‎ ‎wie‎ ‎o‎ ‎jego stosunkach‎ ‎i‎ ‎nic‎ ‎niema‎ ‎przeciw‎ ‎przywdzianiu‎ ‎ko rony.‎ ‎Jakoż‎ ‎żaden‎ ‎papież‎ ‎nigdy‎ ‎tego‎ ‎nie‎ ‎zganił,‎ ‎i królewskiego‎ ‎tytułu‎ ‎nie‎ ‎przeczył.‎ ‎Zresztą‎ ‎dziełu Bolesława‎ ‎trzeba‎ ‎było‎ ‎koniecznie‎ ‎korony.‎ ‎Ta‎ ‎pol ska‎ ‎korona‎ ‎stała‎ ‎się‎ ‎widomym‎ ‎znakiem‎ ‎niepodle głości‎ ‎narodowej‎ ‎i‎ ‎równości‎ ‎zupełnej‎ ‎z‎ ‎Niemcami. Odtąd‎ ‎nie‎ ‎mogło‎ ‎już‎ ‎być‎ ‎Europy‎ ‎bez‎ ‎polskiej‎ ‎ko rony,‎ ‎odtąd‎ ‎potrzebną‎ ‎ona‎ ‎była‎ ‎do‎ ‎spokoju‎ ‎i‎ ‎roz woju‎ ‎chrześciańskiej‎ ‎myśli‎ ‎w‎ ‎Europie,‎ ‎odtąd‎ ‎wszel ki‎ ‎zamach‎ ‎na‎ ‎niepodległość‎ ‎Polski‎ ‎był‎ ‎już‎ ‎nietylko rabunkiem,‎ ‎ale‎ ‎świętokradztwem.
Mieczysław‎ ‎II-gi‎ ‎(1025—1034). Król‎ ‎Bolesław‎ ‎Chrobry‎ ‎umarł‎ ‎3-go‎ ‎kwietnia r.‎ ‎1025,‎ ‎a‎ ‎więc‎ ‎już‎ ‎za‎ ‎rok‎ ‎po‎ ‎koronacyi,‎ ‎a‎ ‎pocho wany‎ ‎został‎ ‎w‎ ‎katedrze‎ ‎Poznańskiej.‎ ‎Po‎ ‎ojcu‎ ‎mę żnym,‎ ‎wielkim‎ ‎i‎ ‎walecznym‎ ‎nastąpił‎ ‎syn‎ ‎jego‎ ‎Mie czysław‎ ‎z‎ ‎pierwszego‎ ‎małżeństwa‎ ‎z‎ ‎Judytą,‎ ‎księ żniczką‎ ‎węgierską,‎ ‎słaby‎ ‎i‎ ‎zgnuśniały.‎ ‎Jak‎ ‎ojciec

[madohora]

cza,‎ ‎głód‎ ‎i‎ ‎nędzę,‎ ‎a‎ ‎miasta‎ ‎stały‎ ‎pustkami.‎ ‎Przy wrócił-także‎ ‎król‎ ‎Kazimierz‎ ‎Polsce‎ ‎stałość‎ ‎i‎ ‎powa gę‎ ‎rządów;‎ ‎zdołał‎ ‎wszczepić‎ ‎w‎ ‎poddanych‎ ‎miłość do‎ ‎nich‎ ‎i‎ ‎zaufanie;‎ ‎zapewnił‎ ‎bezpieczeństwo‎ ‎i‎ ‎błogą swobodę‎ ‎biednym‎ ‎i‎ ‎udręczonym,‎ ‎wydał‎ ‎prawa‎ ‎na złoczyńców.‎ ‎Pomnik‎ ‎nad‎ ‎pomniki‎ ‎wystawił‎ ‎sobie przez‎ ‎to,‎ ‎że‎ ‎był‎ ‎przykładem‎ ‎gorącej‎ ‎wiary,‎ ‎poboż ności‎ ‎i‎ ‎obyczajów‎ ‎uczciwych.‎ ‎To‎ ‎też‎ ‎wdzięczny naród‎ ‎dal‎ ‎mu‎ ‎szczytny‎ ‎przydomek‎ ‎„Odnowiciela‎44‎. Przydomek‎ ‎ten‎ ‎należy‎ ‎mu‎ ‎się‎ ‎zwłaszcza‎ ‎od‎ ‎Śląska, któremu‎ ‎odnowił‎ ‎biskupstwo.‎ ‎—‎ ‎Kazimierz‎ ‎1-szy, „Odnowiciel‎44‎,‎ ‎zmarł‎ ‎28-go‎ ‎listopada‎ ‎r.‎ ‎1058‎ ‎i‎ ‎od poczywa‎ ‎obok‎ ‎przodków‎ ‎swoich‎ ‎w‎ ‎katedrze‎ ‎poz nańskiej.‎
Bolesław‎ ‎Il-gi,‎ ‎Śmiały‎ ‎(1058—1080). Kazimierz‎ ‎zostawił‎ ‎czterech‎ ‎synów,‎ ‎z‎ ‎których najstarszy,‎ ‎Bolesław,‎ ‎odziedziczył‎ ‎tron‎ ‎po‎ ‎ojcu. Koronowany‎ ‎w‎ ‎latach‎ ‎jeszcze‎ ‎młodych,‎ ‎dawał‎ ‎do wody‎ ‎cnót‎ ‎prawdziwie‎ ‎królewskich,‎ ‎skromności, szczodrości,‎ ‎sprawiedliwości‎ ‎i‎ ‎niezwykłej‎ ‎odwagi. Nikt‎ ‎się‎ ‎zaiste‎ ‎nie‎ ‎spodziewał,‎ ‎aby‎ ‎kiedyś‎ ‎miało‎ ‎z nim‎ ‎być‎ ‎inaczej. Państwo‎ ‎odebrał‎ ‎po‎ ‎ojcu‎ ‎zabezpieczone‎ ‎i‎ ‎uspo kojone;‎ ‎raz‎ ‎tylko‎ ‎na‎ ‎ziemi‎ ‎śląskiej‎ ‎przyszło‎ ‎do‎ ‎boju, kiedy‎ ‎Bolesław‎ ‎przyjął‎ ‎do‎ ‎siebie‎ ‎dobijającego‎ ‎się tronu‎ ‎czeskiego‎ ‎Jaromira,‎ ‎—‎ ‎a‎ ‎pozwolił‎ ‎mu‎ ‎zebrać w‎ ‎Polsce‎ ‎na‎ ‎wojnę‎ ‎przeciw‎ ‎bratu‎ ‎Wratysławowi, księciu‎ ‎czeskiemu,‎ ‎ochotników,‎ ‎za‎ ‎których‎ ‎pomocą Jaromir‎ ‎panowanie‎ ‎odzyskać‎ ‎pragnął.‎ ‎Wratysław łatwo‎ ‎napastników‎ ‎rozpędził,‎ ‎a‎ ‎za‎ ‎poparcie‎ ‎ze‎ ‎stro ny‎ ‎‘Polaków,‎ ‎wpadł‎ ‎na‎ ‎Śląsk.‎ ‎Niebawem‎ ‎nadszedł jednak‎ ‎Bolesław‎ ‎z‎ ‎wojskami‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎obstąpił‎ ‎Cze chów,‎ ‎że‎ ‎musieli‎ ‎zginąć.‎ ‎Gdy‎ ‎ci‎ ‎widząc‎ ‎pewną zgubę,‎ ‎cichaczem‎ ‎i‎ ‎tajnie‎ ‎przeprawić‎ ‎się‎ ‎zdołali‎ ‎z łupami‎ ‎przez‎ ‎posterunki‎ ‎polskie‎ ‎i‎ ‎uszli. Chciał‎ ‎wprawdzie‎ ‎Bolesław‎ ‎gonić‎ ‎za‎ ‎nieprzy jacielem,‎ ‎lecz‎ ‎przeszkodził‎ ‎temu‎ ‎napad‎ ‎Prusaków,

[madohora]

W‎ ‎tej‎ ‎chwili‎ ‎też‎ ‎wrzawa‎ ‎się‎ ‎robi‎ ‎przy‎ ‎bramie‎ ‎miej skiej;‎ ‎wypadają‎ ‎oblężeni‎ ‎z‎ ‎miasta‎ ‎i‎ ‎uderzają‎ ‎na obóz,‎ ‎gwałtownie‎ ‎naciskając‎ ‎biesiadujących‎ ‎i‎ ‎nie przygotowanych‎ ‎nieprzyjaciół.‎ ‎Nastaje‎ ‎krwawa‎ ‎bi twa,‎ ‎a‎ ‎raczej‎ ‎rznięcie‎ ‎nieprzygotowanych‎ ‎do‎ ‎boju wojsk‎ ‎Władysławowych.‎ ‎Wreszcie‎ ‎wojsko‎ ‎Wła dysława‎ ‎pierzcha,‎ ‎a‎ ‎król‎ ‎sam‎ ‎z‎ ‎żoną‎ ‎pierwszy‎ ‎pole walki‎ ‎opuszcza‎ ‎i‎ ‎chroni‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎Krakowa.‎ ‎Po‎ ‎tej wygranej‎ ‎bitwie,‎ ‎objął‎ ‎każdy‎ ‎z‎ ‎braci‎ ‎królewskich swoje‎ ‎ziemie,‎ ‎a‎ ‎następnie‎ ‎zaczęli‎ ‎się‎ ‎zbroić,‎ ‎aby ruszyć‎ ‎pod‎ ‎Kraków‎ ‎i‎ ‎Władysława‎ ‎z‎ ‎niego‎ ‎wygnać. Dowiedziawszy‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎tern,‎ ‎opuścił‎ ‎król‎ ‎sam‎ ‎czem- prędzej‎ ‎swoją‎ ‎stolicę,‎ ‎udając‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎cesarza‎ ‎nie mieckiego‎ ‎Konrada.‎ ‎Po‎ ‎kilku‎ ‎dniach‎ ‎udało‎ ‎się‎ ‎je dnak‎ ‎braciom‎ ‎Kraków‎ ‎sam‎ ‎opanować,‎ ‎a‎ ‎królowa z‎ ‎dziećmi‎ ‎udała‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎mężem‎ ‎do‎ ‎Niemiec. Bolesław‎ ‎IV-ty,‎ ‎Kędzierzawy‎ ‎(1149—1173). Po‎ ‎ucieczce‎ ‎Władysława‎ ‎i‎ ‎rodziny‎ ‎jego‎ ‎za granicę,‎ ‎zebrana‎ ‎szlachta‎ ‎i‎ ‎duchowieństwo‎ ‎uznając tron‎ ‎za‎ ‎osierocony,‎ ‎starała‎ ‎się‎ ‎zaprowadzić‎ ‎znowu w‎ ‎kraju‎ ‎porządek,‎ ‎a‎ ‎przedewszystkiem‎ ‎przywrócić Polsce‎ ‎raz‎ ‎ustanowione‎ ‎przez‎ ‎testament‎ ‎Bolesława Krzywoustego‎ ‎a‎ ‎uświęcone‎ ‎przysięgą‎ ‎dziedziców królewskich‎ ‎i‎ ‎stanów‎ ‎prawo‎ ‎następstwa.‎ ‎Uważając, że‎ ‎Władysław‎ ‎przez‎ ‎gwałtowne‎ ‎pogwałcenie‎ ‎tego prawa‎ ‎stracił‎ ‎je‎ ‎dla‎ ‎siebie‎ ‎i‎ ‎nawet‎ ‎na‎ ‎potomków swoich,‎ ‎oddali‎ ‎zgromadzeni‎ ‎biskupi‎ ‎i‎ ‎szlachta‎ ‎wyż sza‎ ‎dziedzictwo‎ ‎jego,‎ ‎szczególnie‎ ‎ziemię‎ ‎krakowską i‎ ‎najwyższą‎ ‎nad‎ ‎wszystkiemi‎ ‎władzę‎ ‎krajową,‎ ‎tron i‎ ‎koronę,‎ ‎synowi‎ ‎najstarszemu‎ ‎z‎ ‎drugiego‎ ‎małżeń stwa‎ ‎Władysława,‎ ‎Bolesławowi,‎ ‎którego‎ ‎lud‎ ‎i‎ ‎po tomność‎ ‎dla‎ ‎włosów‎ ‎kędzierzawych‎ ‎nazwala‎ ‎„Kę dzierzawym".‎ ‎Prócz‎ ‎ziem‎ ‎po‎ ‎Władysławie,‎ ‎zatrzy mał‎ ‎Bolesław‎ ‎i‎ ‎nadal‎ ‎pierwotne‎ ‎swoje‎ ‎dzielnice, Mazowsze‎ ‎z‎ ‎Kujawami. •‎ ‎Tymczasem‎ ‎wygnany‎ ‎Władysław‎ ‎i‎ ‎żona‎ ‎jego zanieśli‎ ‎skargi‎ ‎do‎ ‎władz‎ ‎najwyższych,‎ ‎do‎ ‎stolicy apostolskiej‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎cesarza‎ ‎na‎ ‎braci.‎ ‎Przedewszystkim

[madohora]

da‎ ‎czyli‎ ‎polskim‎ ‎sądem,‎ ‎stojącym‎ ‎pod‎ ‎przewodnic twem‎ ‎księcia‎ ‎lub‎ ‎jego‎ ‎zastępcy.‎ ‎Oprócz‎ ‎sądownic twa‎ ‎przysługiwało‎ ‎księciu‎ ‎prawo‎ ‎bicia‎ ‎monet,‎ ‎sprze daży‎ ‎soli,‎ ‎zaprowadzania‎ ‎cel,‎ ‎zakładania‎ ‎miast,‎ ‎u- stanawiania‎ ‎jarmarków,‎ ‎stawiania‎ ‎karczem,‎ ‎ław rzeźniczych,‎ ‎piekarskich,‎ ‎szewskich‎ ‎itd.,‎ ‎budowania młynów‎ ‎oraz‎ ‎prawo‎ ‎rybolóstwa‎ ‎i‎ ‎łowów‎ ‎leśnych. Radę‎ ‎księstwa‎ ‎stanowili‎ ‎szlacheccy‎ ‎posiedziciele ziemscy,‎ ‎którzy‎ ‎piastowali‎ ‎wyłącznie‎ ‎urzędy‎ ‎dwor skie‎ ‎i‎ ‎krajowe,‎ ‎wykonywali‎ ‎sądownictwo‎ ‎w‎ ‎spra wach‎ ‎pomniejszych‎ ‎nad‎ ‎poddanymi‎ ‎swemi. 5.‎ ‎Początki‎ ‎osadnictwa‎ ‎niemieckiego. Po‎ ‎przejściu‎ ‎Śląska‎ ‎1163‎ ‎r.‎ ‎pod‎ ‎rządy‎ ‎książąt samodzielnych‎ ‎nastąpił‎ ‎zupełny‎ ‎przewrót‎ ‎w‎ ‎do tychczasowych‎ ‎stosunkach.‎ ‎Piastowie‎ ‎śląscy‎ ‎u- trzymywali‎ ‎skutkiem‎ ‎kojarzenia‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎niemieckimi domami‎ ‎trwale‎ ‎z‎ ‎Niemcami‎ ‎stosunki‎ ‎i‎ ‎wynarada wiali‎ ‎się‎ ‎coraz‎ ‎więcej.‎ ‎Zaczęto‎ ‎sprowadzać‎ ‎osa dników‎ ‎niemieckich,‎ ‎zakładać‎ ‎miasta‎ ‎na‎ ‎prawie niemieckim‎ ‎a‎ ‎istniejącym‎ ‎już‎ ‎osadom‎ ‎i‎ ‎miastom nadawano‎ ‎te‎ ‎nowe‎ ‎prawo‎ ‎gwałtem.‎ ‎Szczególnie pod‎ ‎tym‎ ‎względem‎ ‎odznaczał‎ ‎się‎ ‎książę‎ ‎opolski, Kazimierz.‎ ‎Już‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1217‎ ‎nadał‎ ‎wiosce‎ ‎Leś nicy‎ ‎prawo‎ ‎nowotargskie,‎ ‎którem‎ ‎uprzywilejowano przedtem‎ ‎miasto‎ ‎Opole‎ ‎i‎ ‎Racibórz.‎ ‎W‎ ‎którym roku‎ ‎zostało‎ ‎Opolu‎ ‎prawo‎ ‎nowotargskie‎ ‎nadane, trudno‎ ‎dziś‎ ‎stwierdzić.‎ ‎Przypuszczać‎ ‎jednak‎ ‎nale ży,‎ ‎że‎ ‎także‎ ‎z‎ ‎początkiem‎ ‎wieku‎ ‎XIII-go,‎ ‎za‎ ‎pano wania‎ ‎wspomnianego‎ ‎księcia‎ ‎Kazimierza.‎ ‎W‎ ‎roku 1223‎ ‎sprowadza‎ ‎ten‎ ‎sam‎ ‎Kazimierz‎ ‎do‎ ‎Ujazdu‎ ‎Niem ców‎ ‎i‎ ‎daje‎ ‎im‎ ‎to‎ ‎samo‎ ‎prawo,‎ ‎jakie‎ ‎miał‎ ‎Nowytarg (Neumarkt). W‎ ‎myśl‎ ‎nowego‎ ‎prawa‎ ‎miejskiego‎ ‎sprawował sądownictwo‎ ‎nad‎ ‎mieszczanami‎ ‎starosta‎ ‎z‎ ‎ławni kami.‎ ‎Dochody‎ ‎starosty‎ ‎jako‎ ‎sędziego‎ ‎były‎ ‎wielkie i‎ ‎składały‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎wolnego‎ ‎domu,‎ ‎czynszów‎ ‎z‎ ‎2‎ ‎ław rzeźniczych,‎ ‎19‎ ‎szewskich,‎ ‎4‎ ‎piekarskich,‎ ‎łaźni,‎ ‎od piernikarzy‎ ‎i‎ ‎rybarzy.‎ ‎Piątą‎ ‎część‎ ‎tych‎ ‎dochodów

[madohora]

nawie‎ ‎mieści‎ ‎sie‎ ‎ołtarz‎ ‎z‎ ‎cudownym‎ ‎obrazem‎ ‎Matki Boskiej‎ ‎Piekarskiej;‎ ‎w‎ ‎północnej‎ ‎zaś‎ ‎ołtarz‎ ‎Matki Boskiej‎ ‎Bolesnej.‎ ‎Prócz‎ ‎już‎ ‎wymienionych‎ ‎ołtarzy i‎ ‎prócz‎ ‎wspaniałego‎ ‎wielkiego‎ ‎ołtarza‎ ‎św.‎ ‎Krzyża, w‎ ‎stylu‎ ‎odrodzenia‎ ‎wykonanego,‎ ‎jest‎ ‎jeszcze‎ ‎przy filarach‎ ‎sześć‎ ‎ołtarzy,‎ ‎więc‎ ‎ogółem‎ ‎12‎ ‎ołtarzy.‎ ‎Oł tarze‎ ‎te,‎ ‎prócz‎ ‎ołtarza‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Bolesnej,‎ ‎nie harmonizują‎ ‎z‎ ‎gotycką‎ ‎budową‎ ‎kościoła.‎ ‎Nie‎ ‎zo stały‎ ‎też‎ ‎zbudowane‎ ‎w‎ ‎jednym‎ ‎czasie,‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎po chodzi‎ ‎ołtarz‎ ‎św.‎ ‎Katarzyny‎ ‎z‎ ‎roku‎ ‎1306,‎ ‎św.‎ ‎Mi chała‎ ‎z‎ ‎1312,‎ ‎a‎ ‎ołtarz‎ ‎św.‎ ‎Mikołaja‎ ‎z‎ ‎1324‎ ‎roku. Inne‎ ‎ołtarze‎ ‎albo‎ ‎już‎ ‎istniały‎ ‎przedtem,‎ ‎lub‎ ‎też‎ ‎zo stały‎ ‎wzniesione‎ ‎później.‎ ‎Naprzeciw‎ ‎ołtarza‎ ‎św. Trójcy‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎ścianie‎ ‎piękna,‎ ‎duża‎ ‎z‎ ‎czer wonego‎ ‎marmuru‎ ‎wykonana‎ ‎płyta,‎ ‎poświęcona‎ ‎pa mięci‎ ‎ostatniego‎ ‎Piasta‎ ‎opolskiego,‎ ‎księcia‎ ‎Jana, 1532‎ ‎roku‎ ‎zmarłego. Kolegiata,‎ ‎darzona‎ ‎łaskami‎ ‎książąt‎ ‎i‎ ‎mieszczań stwa,‎ ‎stała‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎czasem‎ ‎bardzo‎ ‎bogatą.‎ ‎W‎ ‎18‎ ‎do- kumentch,‎ ‎sięgających‎ ‎roku‎ ‎1357,‎ ‎znajdujących‎ ‎się w‎ ‎archiwum‎ ‎prowincyonalnem,‎ ‎napotykamy‎ ‎aż‎ ‎na 18‎ ‎darowizn.‎ ‎Od‎ ‎tego‎ ‎czasu‎ ‎wzmagały‎ ‎się‎ ‎jej‎ ‎bo gactwa‎ ‎coraz‎ ‎więcej.‎ ‎Od‎ ‎roku‎ ‎1361‎ ‎do‎ ‎1531‎ ‎napo tykamy‎ ‎jeszcze‎ ‎na‎ ‎188‎ ‎darowizn,‎ ‎jak:‎ ‎domów,‎ ‎ław rzeźniczych,‎ ‎czynszów,‎ ‎dziesięcin‎ ‎itd.‎ ‎Tak‎ ‎należało r.‎ ‎1531‎ ‎do‎ ‎kolegiaty‎ ‎7‎ ‎domów‎ ‎w‎ ‎Opolu,‎ ‎prócz‎ ‎tego otrzymywało‎ ‎duchowieństwo‎ ‎dziesięciny‎ ‎z‎ ‎154‎ ‎wio sek,‎ ‎5‎ ‎folwarków,‎ ‎13‎ ‎ogrodów,‎ ‎4‎ ‎całych‎ ‎wiosek,‎ ‎2 winnic,‎ ‎13‎ ‎law‎ ‎rzeźniczych‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎kilkunastu‎ ‎pojedyń- czych‎ ‎włók‎ ‎roli.‎ ‎Wioski‎ ‎płacące‎ ‎czynsze‎ ‎kolegia cie‎ ‎były‎ ‎następujące:‎ ‎z‎ ‎powiatu‎ ‎raciborskie go:‎ ‎Lubomia,‎ ‎Markowice,‎ ‎Raszęzyce,‎ ‎Babice,‎ ‎A- damowice,‎ ‎Bogunice,‎ ‎Ruda,‎ ‎Syrynia,‎ ‎Olża,‎ ‎Buków, Nieboczów,‎ ‎Zawada,‎ ‎Syrynka,‎ ‎Bluszczów,‎ ‎Bełszni- ca,‎ ‎Odra,‎ ‎Brzezie,‎ ‎Kobyla;‎ ‎z‎ ‎powiatu‎ ‎rybnic kiego:‎ ‎Pszów,‎ ‎Kokoszyce,‎ ‎Szczejkowice,‎ ‎Krzy- szkowice,‎ ‎Pilchowice,‎ ‎Wielepole,‎ ‎Małe‎ ‎i‎ ‎Wielkie Dubieńsko,‎ ‎Rydułtowy,‎ ‎Szczyglowice,‎ ‎Ligota,‎ ‎Czu- ęhów,‎ ‎Nieborowice,‎ ‎Czerwionka,‎ ‎Bełk,‎ ‎Lyski,‎ ‎Górki,

[madohora]

nawiedziła‎ ‎zaraza‎ ‎wyżej‎ ‎wspomniana.‎ ‎I‎ ‎Ślązacy błagali‎ ‎Boga‎ ‎o‎ ‎ratunek’w‎ ‎utrapieniu‎ ‎przed‎ ‎cudow nym‎ ‎wizerunkiem‎ ‎Matki‎ ‎Zbawiciela‎ ‎w‎ ‎Piekarach. Magistrat‎ ‎opolski‎ ‎—‎ ‎jak‎ ‎pisze‎ ‎kronikarz‎ ‎—‎ ‎pierw szy‎ ‎poruszył‎ ‎potrzebę‎ ‎urządzenia‎ ‎wielkiej‎ ‎piel grzymki‎ ‎do‎ ‎Piekar;‎ ‎prawie‎ ‎całe‎ ‎miasto‎ ‎wzięło‎ ‎w niej‎ ‎udział.‎ ‎Każdy‎ ‎obywatel‎ ‎miał‎ ‎zgodnie‎ ‎z‎ ‎wez waniem‎ ‎władzy‎ ‎miejskiej‎ ‎przynajmniej‎ ‎trzy‎ ‎osoby z‎ ‎każdego‎ ‎domu‎ ‎swego‎ ‎na‎ ‎pielgrzymkę‎ ‎tę‎ ‎dzięk czynną‎ ‎ze‎ ‎sobą‎ ‎zabrać.‎ ‎Dnia‎ ‎8-go‎ ‎lipca‎ ‎ruszono‎ ‎w pochód.‎ ‎Na‎ ‎czele‎ ‎postępowało‎ ‎bractwo‎ ‎św.‎ ‎Fran ciszka,‎ ‎potem‎ ‎bractwo‎ ‎różańcowe‎ ‎jedno‎ ‎i‎ ‎drugie‎ ‎z chorągwiami‎ ‎i‎ ‎obrazami.‎ ‎Następnie‎ ‎szła‎ ‎młodzież szkolna‎ ‎z‎ ‎trzema‎ ‎wozami‎ ‎tryumfalnemi,‎ ‎potem‎ ‎ka nonicy‎ ‎i‎ ‎wikaryusze‎ ‎kolegiaccy‎ ‎i‎ ‎2‎ ‎Ojców‎ ‎Jezuitów, dalej‎ ‎magistrat‎ ‎i‎ ‎wszyscy‎ ‎obywatele‎ ‎opolscy‎ ‎z‎ ‎24 wozami‎ ‎tryumfalnemi‎ ‎i‎ ‎ludu‎ ‎moc‎ ‎wielka. Nazajutrz‎ ‎po‎ ‎przybyciu‎ ‎pątników‎ ‎do‎ ‎Piekar‎ ‎już o‎ ‎3‎ ‎rano‎ ‎rozpoczęły‎ ‎się‎ ‎msze‎ ‎uroczyste,‎ ‎a‎ ‎odpra wiono‎ ‎ich‎ ‎trzy.‎ ‎Wicedziekan‎ ‎ks.‎ ‎Tomasz‎ ‎Wąsowicz miał‎ ‎polskie,‎ ‎ks.‎ ‎dziekan‎ ‎Mateusz‎ ‎Szarek‎ ‎niemiec kie‎ ‎kazanie.‎ ‎29‎ ‎srebrnych‎ ‎tablic‎ ‎złożono‎ ‎na‎ ‎ołtarzu N.‎ ‎M.‎ ‎Panny‎ ‎w‎ ‎ofierze.‎ ‎Ale‎ ‎nie‎ ‎na‎ ‎tern‎ ‎koniec wdzięcznych‎ ‎afektów‎ ‎Opolan‎ ‎dla‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Pie karskiej,‎ ‎albowiem‎ ‎6-go‎ ‎stycznia‎ ‎1683‎ ‎r.‎ ‎składa‎ ‎rajca miejski‎ ‎opolski‎ ‎Temer‎ ‎kościołowi‎ ‎piekarskiemu‎ ‎w imieniu‎ ‎magistratu‎ ‎i‎ ‎gminy‎ ‎miasta‎ ‎Opola‎ ‎srebrny trybularz‎ ‎z‎ ‎srebrnemi‎ ‎potrzebami. Ody‎ ‎pamiętnego‎ ‎w‎ ‎dziejach‎ ‎roku‎ ‎tego‎ ‎rzucił się‎ ‎Turczyn‎ ‎na‎ ‎Austryą‎ ‎i‎ ‎obiegł‎ ‎Wiedeń,‎ ‎zadrżał i‎ ‎Śląsk,‎ ‎do‎ ‎państwa‎ ‎austryackiego‎ ‎wtenczas‎ ‎nale żący,‎ ‎słusznie‎ ‎się‎ ‎obawiając‎ ‎strasznych‎ ‎klęsk‎ ‎i‎ ‎na jazdu‎ ‎niewiernych,‎ ‎coby‎ ‎niechybnie‎ ‎było‎ ‎nastąpiło, gdyby‎ ‎dzielny‎ ‎król‎ ‎polski‎ ‎Jan‎ ‎Sobieski‎ ‎nie‎ ‎był‎ ‎cesa rzowi‎ ‎w‎ ‎30‎ ‎tysięcy‎ ‎wojska‎ ‎przybył‎ ‎na‎ ‎pomoc.‎ ‎Już po‎ ‎przemarszu‎ ‎Polaków‎ ‎przez‎ ‎Górny‎ ‎Śląsk,‎ ‎w‎ ‎cza sie‎ ‎czego‎ ‎oddał‎ ‎król‎ ‎Jan‎ ‎w‎ ‎Piekarach‎ ‎hołd‎ ‎Pannie Maryi,‎ ‎pozostawiwszy‎ ‎Piekarzanie‎ ‎kopią‎ ‎cudowne

[madohora]

Przeszczyc‎ ‎i‎ ‎Nowejwsi‎ ‎pod‎ ‎Strzelcami,‎ ‎majątkowe ich‎ ‎stosunki‎ ‎tak‎ ‎się‎ ‎pogorszyły,‎ ‎że‎ ‎nie‎ ‎mogli‎ ‎do konać‎ ‎budowy‎ ‎nowego‎ ‎kościoła.‎ ‎Ten‎ ‎gmach‎ ‎pro jektowany‎ ‎nie‎ ‎stanął;‎ ‎małoco‎ ‎się‎ ‎wzniósłszy‎ ‎nad fundamenta,‎ ‎czekał‎ ‎pewien‎ ‎czas‎ ‎dalszej‎ ‎roboty‎ ‎i doczekał‎ ‎się‎ ‎—‎ ‎zniesienia‎ ‎zakonu‎ ‎Jezuitów.‎ ‎Szcząt ki‎ ‎tej‎ ‎budowli‎ ‎rozebrano‎ ‎w‎ ‎drugiej‎ ‎połowie‎ ‎XVIII stulecia. W‎ ‎roku‎ ‎1773‎ ‎zniósł‎ ‎papież‎ ‎Klemens‎ ‎XIV,‎ ‎na nalegania‎ ‎świeckich‎ ‎mocarstw,‎ ‎zakon‎ ‎Jezuitów. Atoli‎ ‎Fryderyk‎ ‎II,‎ ‎ceniąc‎ ‎ich‎ ‎jako‎ ‎nauczycieli,‎ ‎za bronił‎ ‎ogłoszenia‎ ‎buli‎ ‎papieskiej‎ ‎w‎ ‎swem‎ ‎państwie, i‎ ‎tak‎ ‎Jezuici‎ ‎pozostali‎ ‎w‎ ‎Opolu.‎ ‎Gdy‎ ‎jednak‎ ‎wieść o‎ ‎owej‎ ‎buli‎ ‎papieskiej‎ ‎rozeszła‎ ‎się‎ ‎po‎ ‎kraju,‎ ‎me mogło‎ ‎kolegium‎ ‎ostać‎ ‎się‎ ‎dłużej.‎ ‎Jakoż‎ ‎na‎ ‎prośbę samych‎ ‎Ojców‎ ‎zwinął‎ ‎ich‎ ‎Fryderyk‎ ‎jako‎ ‎zakon, dobra‎ ‎ich‎ ‎wziął‎ ‎w‎ ‎zarząd,‎ ‎z‎ ‎dochodów‎ ‎utworzył fundusz‎ ‎na‎ ‎utrzymanie‎ ‎szkół‎ ‎katolickich,‎ ‎a‎ ‎byłym członkom‎ ‎Towarzystwa‎ ‎Jezusowego‎ ‎pozwolił‎ ‎dalej pełnić‎ ‎obowiązki‎ ‎nauczycielskie.‎ ‎Szkoła‎ ‎jezuicka aż‎ ‎do‎ ‎roku‎ ‎1800‎ ‎istniała;‎ ‎po‎ ‎zniesieniu‎ ‎jej‎ ‎utwo rzono‎ ‎gimnazyum‎ ‎i‎ ‎odtąd‎ ‎już‎ ‎tylko‎ ‎do‎ ‎niego‎ ‎świec kich‎ ‎nauczycieli‎ ‎powoływano.‎ ‎Dyrektorem‎ ‎zakładu i‎ ‎nadal‎ ‎jeszcze‎ ‎był‎ ‎exjezuita‎ ‎ks.‎ ‎Buchitz. Dziś‎ ‎tylko‎ ‎nazwa‎ ‎malej‎ ‎uliczki‎ ‎i‎ ‎jedyny‎ ‎jeden dom‎ ‎murowany,‎ ‎poważny‎ ‎budową,‎ ‎lazaret‎ ‎miejski mieszczący,‎ ‎świadczy‎ ‎o‎ ‎bytności‎ ‎synów‎ ‎św.‎ ‎Igna cego‎ ‎Lojoli‎ ‎w‎ ‎Opolu,‎ ‎bo‎ ‎czego‎ ‎nie‎ ‎zniszczyły‎ ‎czę ste‎ ‎pożary,‎ ‎to‎ ‎zgryzł‎ ‎ząb‎ ‎czasu.‎ ‎Takiego‎ ‎też‎ ‎losu doczekał,‎ ‎się‎ ‎kościół‎ ‎pojezuicki,‎ ‎w‎ ‎którym‎ ‎dwu krotnie‎ ‎—‎ ‎jak‎ ‎już‎ ‎wiadomo‎ ‎—‎ ‎Piekarzanie‎ ‎obraz swój‎ ‎cudowny‎ ‎w‎ ‎czasach‎ ‎wojennych‎ ‎potrzeb‎ ‎skła dali.‎ ‎Piękna‎ ‎ta‎ ‎świątynia‎ ‎znikła‎ ‎z‎ ‎powierzchni,‎ ‎nie ma‎ ‎jej‎ ‎dziś‎ ‎już.‎ ‎Pozostało‎ ‎jednak‎ ‎po‎ ‎zakonie‎ ‎wiele czynów‎ ‎wielkich,‎ ‎szczególnie‎ ‎za‎ ‎czasów‎ ‎szerzenia się‎ ‎protestantyzmu,‎ ‎o‎ ‎czen)‎ ‎jeszcze‎ ‎na‎ ‎innym miejscu‎ ‎szczegółowo‎ ‎napiszę. •‎ ‎sio‎ ‎m'doqC)‎ ‎boq‎ ‎:‎ ‎i‎ ‎voTnG‎ ‎i‎ ‎izwTYl‎ ‎nmjsb.Gi'bo

[madohora]

służył‎ ‎za‎ ‎urząd‎ ‎miejski,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎kupcom‎ ‎za‎ ‎dom‎ ‎towa rowy.‎ ‎Zaopatrzony‎ ‎był‎ ‎w‎ ‎wieżę‎ ‎z‎ ‎zegarem,‎ ‎wska zującym‎ ‎jak‎ ‎wszystkie‎ ‎inne‎ ‎dawniejsze‎ ‎24‎ ‎godziny. Wchód‎ ‎do‎ ‎ratusza‎ ‎znajdował‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎strony‎ ‎Rynku.‎ ‎W czasie‎ ‎pożarów‎ ‎ucierpiał‎ ‎budynek‎ ‎ratuszowy‎ ‎bar dzo,‎ ‎pomimo‎ ‎to-zatrzymał‎ ‎przez‎ ‎długie‎ ‎wieki‎ ‎daw niejszy‎ ‎styl‎ ‎budowy.‎ ‎Sala‎ ‎ratuszowa‎ ‎służyła‎ ‎pier wotnie‎ ‎w‎ ‎dni‎ ‎targowe‎ ‎miejscom‎ ‎sprzedaży‎ ‎wyrobów szewskich,‎ ‎zaś‎ ‎po‎ ‎zajęciu‎ ‎Śląska‎ ‎przez‎ ‎Prusaków urządzono‎ ‎w‎ ‎niej‎ ‎dom‎ ‎modlitwy‎ ‎dla‎ ‎osiadłych‎ ‎w mieście‎ ‎i‎ ‎okolicy‎ ‎protestantów.‎ ‎Obok‎ ‎tej‎ ‎sali‎ ‎znaj dował‎ ‎się‎ ‎urząd‎ ‎burmistrzowski,‎ ‎do‎ ‎niego‎ ‎zaś‎ ‎przy tykała‎ ‎sala‎ ‎posiedzeń‎ ‎rajców‎ ‎miejskich. Już‎ ‎wyżej‎ ‎wspomniany‎ ‎młyn‎ ‎miejski,‎ ‎składający się‎ ‎z‎ ‎4‎ ‎złożeń,‎ ‎znajdował‎ ‎się‎ ‎pod‎ ‎jurysdykcyą‎ ‎zam kową.‎ ‎Rzeźnia‎ ‎miejska‎ ‎nie‎ ‎została‎ ‎po‎ ‎pożarze‎ ‎w roku‎ ‎1739‎ ‎odbudowana‎ ‎prawdopodobnie‎ ‎dlatego,‎ ‎iż dochody‎ ‎z‎ ‎niej‎ ‎były‎ ‎stosunkowo‎ ‎małe.‎ ‎W‎ ‎mieście istniały‎ ‎dwie‎ ‎apteki;‎ ‎jedna‎ ‎miejska‎ ‎niedaleko‎ ‎ratu sza,‎ ‎druga‎ ‎w‎ ‎budynkach‎ ‎klasztornych‎ ‎00.‎ ‎Jezuitów. Z‎ ‎rzemieślników‎ ‎napotykamy‎ ‎w‎ ‎pierwszej‎ ‎połowie wieku‎ ‎XVIII‎ ‎20‎ ‎rzeźników,‎ ‎20‎ ‎piekarzy,‎ ‎24‎ ‎szew ców,‎ ‎37‎ ‎płócienników‎ ‎3‎ ‎rękawiczników,‎ ‎3‎ ‎kapelusz- ników,‎ ‎1‎ ‎perukarza,‎ ‎2‎ ‎introligatorów,‎ ‎1‎ ‎malarza,‎ ‎1 rzeźbiarza,‎ ‎6‎ ‎garncarzy,‎ ‎2‎ ‎kucharzy‎ ‎miejskich,‎ ‎3 mistrzów‎ ‎mularskich‎ ‎i‎ ‎1‎ ‎ciesielskiego.‎ ‎O‎ ‎stolarzach, bednarzach,‎ ‎sukiennikach,‎ ‎krawcach‎ ‎itd.‎ ‎nie‎ ‎znajdu jemy‎ ‎w‎ ‎zapiskach‎ ‎z‎ ‎tego‎ ‎czasu‎ ‎pochodzących‎ ‎ża dnej‎ ‎wzmianki.‎ ‎Oprócz‎ ‎już‎ ‎dawniej‎ ‎miastu‎ ‎nada nych‎ ‎jarmarków‎ ‎odbywały‎ ‎się‎ ‎jeszcze‎ ‎2‎ ‎na‎ ‎wełnę a‎ ‎ostatecznie‎ ‎dwa‎ ‎na‎ ‎woły,‎ ‎pierwszy‎ ‎w‎ ‎mięsopuście, drugi‎ ‎na‎ ‎św.‎ ‎Małgorzatę. Zanim‎ ‎przystąpię‎ ‎do‎ ‎końca‎ ‎rozdziału,‎ ‎powró cić‎ ‎trzeba‎ ‎do‎ ‎przywilejów,‎ ‎jakiemi‎ ‎darzyli‎ ‎książęta a‎ ‎później‎ ‎cesarzowie‎ ‎miasto‎ ‎Opole.‎ ‎Najważniejsze z‎ ‎tych‎ ‎przywilei‎ ‎dotyczą‎ ‎opłat‎ ‎od‎ ‎domów‎ ‎i‎ ‎zabu dowań‎ ‎w‎ ‎mieście,‎ ‎inne‎ ‎zaś‎ ‎opału‎ ‎dla‎ ‎wapienników i‎ ‎browarów.‎ ‎Wydatki‎ ‎miasta‎ ‎szczególnie‎ ‎na‎ ‎utrzy manie‎ ‎murów‎ ‎go‎ ‎otaczających‎ ‎wzrastały‎ ‎rok‎ ‎rocz

[madohora]

zupełnie‎ ‎monarchą,‎ ‎nie‎ ‎mógł‎ ‎rozporządzać‎ ‎swem księstwem‎ ‎na‎ ‎wypadek,‎ ‎gdyby‎ ‎nie‎ ‎pozostawił‎ ‎po sobie‎ ‎dziedziców. Takim‎ ‎zupełnie‎ ‎niepodległym‎ ‎księciem‎ ‎był‎ ‎Jan opolski,‎ ‎bo‎ ‎zwierzchnikiem‎ ‎księstw‎ ‎śląskich‎ ‎była korona‎ ‎czeska,‎ ‎a‎ ‎Ferdynand‎ ‎miał‎ ‎obowiązek‎ ‎bro nić‎ ‎je‎ ‎praw,‎ ‎skoro‎ ‎był‎ ‎królem‎ ‎czeskim.‎ ‎Dzierża wy‎ ‎księcia‎ ‎Jana‎ ‎nie‎ ‎były‎ ‎jego‎ ‎bezwzględną‎ ‎wła snością,‎ ‎ale‎ ‎tylko‎ ‎lennem;‎ ‎nie‎ ‎miał‎ ‎zatem‎ ‎prawa rozporządzać‎ ‎niemi‎ ‎dowolnie.‎ ‎Sejm‎ ‎czeski‎ ‎wezwał też‎ ‎Ferdynanda,‎ ‎żeby‎ ‎wystąpił‎ ‎przeciw‎ ‎rozporzą dzeniu‎ ‎nie‎ ‎swoją‎ ‎rzeczą;‎ ‎bo‎ ‎Opolskie‎ ‎dopóty‎ ‎tylko mogło‎ ‎być‎ ‎własnością‎ ‎książęcego‎ ‎rodu‎ ‎opolsko-ra- ciborskiego,‎ ‎dopóki‎ ‎starczyło‎ ‎potomków‎ ‎tego‎ ‎rodu. Kiedy‎ ‎tedy‎ ‎margrabia‎ ‎Jerzy‎ ‎prosił‎ ‎króla‎ ‎w‎ ‎roku 1528‎ ‎o‎ ‎zatwierdzenie‎ ‎tej‎ ‎jego‎ ‎umowy‎ ‎z‎ ‎księciem Janem,‎ ‎król‎ ‎Ferdynand‎ ‎odmówił,‎ ‎a‎ ‎Jajia‎ ‎opolskiego wezwał‎ ‎przed‎ ‎sąd.‎ ‎Natenczas‎ ‎książę‎ ‎Jan‎ ‎odwołał przyrzeczenie‎ ‎dane‎ ‎margrabiemu,‎ ‎sam‎ ‎ogłosił,‎ ‎że one‎ ‎już‎ ‎nieważne,‎ ‎bo‎ ‎je‎ ‎cofa‎ ‎i‎ ‎wydał‎ ‎dokument, w‎ ‎którym‎ ‎sam‎ ‎stwierdza,‎ ‎że‎ ‎kraje‎ ‎jego‎ ‎mają‎ ‎przejść po‎ ‎jego‎ ‎śmierci‎ ‎do‎ ‎korony‎ ‎czeskiej. Po‎ ‎śmierci‎ ‎księcia‎ ‎Jana‎ ‎dziedzictwo‎ ‎jego‎ ‎przy padłe‎ ‎wprawdzie‎ ‎królowi,‎ ‎ale‎ ‎król‎ ‎zastawia‎ ‎księ stwa‎ ‎opolskie‎ ‎i‎ ‎raciborskie‎ ‎margrabiemu‎ ‎Jerzemu i‎ ‎jego‎ ‎potomkom‎ ‎za‎ ‎183‎ ‎333‎ ‎guldenów,‎ ‎tak,‎ ‎że margrabia‎ ‎lub‎ ‎jego‎ ‎dzieci‎ ‎mają‎ ‎tam‎ ‎panować‎ ‎do póty,‎ ‎dopóki‎ ‎im‎ ‎król‎ ‎tych‎ ‎pieniędzy‎ ‎nie‎ ‎spłaci. Ponieważ‎ ‎król‎ ‎nie‎ ‎miał‎ ‎gotówki,‎ ‎więc‎ ‎w‎ ‎tej‎ ‎for mie‎ ‎zabezpieczył‎ ‎odszkodowanie‎ ‎margrabiemu;‎ ‎nie był‎ ‎to‎ ‎zastaw‎ ‎prawdziwy,‎ ‎boć‎ ‎margrabia‎ ‎żadnych pieniędzy‎ ‎Ferdynandowi‎ ‎nie‎ ‎dawał.‎ ‎Dobrowolnie król‎ ‎chcial‎ ‎Jerzemu‎ ‎dać‎ ‎te‎ ‎pieniądze,‎ ‎uznał‎ ‎to‎ ‎za swój‎ ‎dług‎ ‎i‎ ‎ten‎ ‎zabezpieczył‎ ‎margrabiemu,‎ ‎według ówczesnych‎ ‎zwyczajów,‎ ‎w‎ ‎formie‎ ‎zastawu.‎ ‎Król Ferdynand‎ ‎sądził,‎ ‎że‎ ‎ze‎ ‎skarbów‎ ‎odziedziczonych po‎ ‎księciu‎ ‎wypłaci‎ ‎margrabiemu‎ ‎zaraz‎ ‎ową‎ ‎sumę zastawną‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎ten‎ ‎sposób‎ ‎usunie‎ ‎zupełnie‎ ‎protestanta z‎ ‎Opola‎ ‎i‎ ‎Raciborza.‎ ‎Ale‎ ‎skarby‎ ‎opolskie,‎ ‎chociaż

[madohora]

przyznał‎ ‎osobnem‎ ‎pismem‎ ‎swobodę‎ ‎wszystkim‎ ‎ka tolikom.‎ ‎Jednak‎ ‎zarządzenia‎ ‎jednej‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎drugiej strony‎ ‎musiały‎ ‎nie‎ ‎być‎ ‎dość‎ ‎stanowcze,‎ ‎gdyż‎ ‎jesz cze‎ ‎wciąż‎ ‎zanosiło‎ ‎duchowieństwo‎ ‎katolickie‎ ‎skargi na‎ ‎niesfornych‎ ‎protestantów.‎ ‎W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎mu- siala‎ ‎zajść‎ ‎także‎ ‎zmiana‎ ‎na‎ ‎niekorzyść‎ ‎katolicyzmu w‎ ‎radzie‎ ‎miejskiej,‎ ‎bo‎ ‎ówczesny‎ ‎dziekan‎ ‎opolski Stefan‎ ‎skarży‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎nią.‎ ‎Już‎ ‎za‎ ‎czasów‎ ‎księcia Mikołaja‎ ‎uzyskała‎ ‎kolegiata‎ ‎przywilej,‎ ‎mocą‎ ‎któ rego‎ ‎mieszczaństwo‎ ‎zobowiązane‎ ‎było‎ ‎do‎ ‎utrzyma nia‎ ‎kościoła‎ ‎kolegiackiego‎ ‎jako‎ ‎parafialnego‎ ‎a‎ ‎nadto zarządzał‎ ‎majątkiem‎ ‎kościelnym‎ ‎osobny‎ ‎przez‎ ‎mie szczan‎ ‎wybrany‎ ‎kurator.‎ ‎W‎ ‎skardze‎ ‎swej‎ ‎do‎ ‎bis kupa‎ ‎wrocławskiego‎ ‎Karola‎ ‎prosi‎ ‎o‎ ‎napomnienie mieszczan‎ ‎opolskich,‎ ‎a‎ ‎gdyby‎ ‎takowe‎ ‎nie‎ ‎odniosło skutku‎ ‎pożądanego,‎ ‎mieli‎ ‎mieszczanie‎ ‎odstąpić‎ ‎od zarządu‎ ‎majątków‎ ‎kościelnych,‎ ‎gdyż‎ ‎trudno‎ ‎pozo stawić‎ ‎je‎ ‎pieczy‎ ‎osobom,‎ ‎przychylnym‎ ‎protestantom. Biskup‎ ‎niestety,‎ ‎nie‎ ‎wiadomo‎ ‎z‎ ‎jakich‎ ‎powo dów,‎ ‎zwlekał‎ ‎z‎ ‎odpowiedzią.‎ ‎Tymczasem‎ ‎miesz czaństwo‎ ‎dopięło‎ ‎swych‎ ‎celów.‎ ‎Kościół‎ ‎przy‎ ‎kla sztorze‎ ‎oddano‎ ‎protestantom‎ ‎i‎ ‎zezwolono‎ ‎im‎ ‎na odprawianie‎ ‎w‎ ‎nim‎ ‎nabożeństw.‎ ‎Dopiero‎ ‎w‎ ‎roku 1623,‎ ‎gdy‎ ‎cesarz‎ ‎Ferdynand‎ ‎oddał‎ ‎księstwo‎ ‎bratu swemu,‎ ‎wspomnianemu‎ ‎biskupowi‎ ‎wrocławskiemu Karolowi,‎ ‎i‎ ‎swemu‎ ‎synowi‎ ‎Ferdynandowi,‎ ‎nastąpiła zmiana‎ ‎na‎ ‎lepsze.‎ ‎Przy‎ ‎pomocy‎ ‎starosty‎ ‎Oppers- dorfa‎ ‎wystąpili‎ ‎nowi‎ ‎książęta‎ ‎z‎ ‎całą‎ ‎stanowczością przeciw‎ ‎złowrogim‎ ‎zamiarom‎ ‎protestantów,‎ ‎którzy już‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1625‎ ‎zmuszeni‎ ‎byli‎ ‎do‎ ‎zaprzestania‎ ‎na bożeństw‎ ‎w‎ ‎kościele‎ ‎katolickim.‎ ‎Cesarz‎ ‎Ferdynand tak‎ ‎długo‎ ‎nie‎ ‎poprzestał‎ ‎walki‎ ‎z‎ ‎protestantami,‎ ‎do póki‎ ‎nie‎ ‎zdołał‎ ‎najszkodliwszych‎ ‎jednostek‎ ‎z‎ ‎placó wek‎ ‎swych‎ ‎usunąć‎ ‎lub‎ ‎też‎ ‎do‎ ‎dalszej‎ ‎opozycyi‎ ‎ubez- władnić.‎ ‎Zapoczątkowana‎ ‎przez‎ ‎niego‎ ‎praca‎ ‎znala zła‎ ‎godnych‎ ‎naśladowców‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎księstwie‎ ‎opolskiem‎ ‎i tak‎ ‎po‎ ‎przejściu‎ ‎Śląska‎ ‎pod‎ ‎panowanie‎ ‎pruskie‎ ‎na potykamy‎ ‎w‎ ‎Opolu‎ ‎już‎ ‎tylko‎ ‎jedną‎ ‎niewiastę‎ ‎wy znania‎ ‎protestanckiego.

[madohora]

Na‎ ‎tem‎ ‎wrzenia‎ ‎religijne‎ ‎wieku‎ ‎XVII‎ ‎się‎ ‎nie były‎ ‎zakończyły.‎ ‎Wprawdzie‎ ‎cesarz‎ ‎Ferdynand wyszedł‎ ‎zwycięsko‎ ‎z‎ ‎potyczek‎ ‎z‎ ‎burzycielami‎ ‎po koju‎ ‎religijnego‎ ‎i‎ ‎zdawało‎ ‎się,‎ ‎że‎ ‎teraz‎ ‎nastąpi‎ ‎daw niejszy‎ ‎spokój.‎ ‎Myli‎ ‎się‎ ‎jednak‎ ‎ten,‎ ‎co‎ ‎tak‎ ‎myśli. Teraz‎ ‎wystąpił‎ ‎król‎ ‎duński‎ ‎Krystyan‎ ‎IV‎ ‎w‎ ‎obronie protestantów,‎ ‎w‎ ‎czem‎ ‎dopomagał‎ ‎mu‎ ‎szwagier‎ ‎jego Fryderyk‎ ‎V,‎ ‎a‎ ‎hr.‎ ‎Mansfeld‎ ‎przyłączył‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎nich. Wojska‎ ‎Mansfelda‎ ‎najechały‎ ‎Śląsk‎ ‎a‎ ‎przy‎ ‎tej‎ ‎spo sobności‎ ‎miały‎ ‎zawadzić‎ ‎o‎ ‎Opole,‎ ‎gdzie‎ ‎przy‎ ‎bra mie‎ ‎gosławickiej‎ ‎miano‎ ‎stoczyć‎ ‎krwawą‎ ‎walkę,‎ ‎w czasie‎ ‎której‎ ‎został‎ ‎wódz‎ ‎nieprzyjacielski‎ ‎zraniony. Wiadomości‎ ‎te‎ ‎są‎ ‎jednak‎ ‎zbyt‎ ‎niepewne,‎ ‎natomiast pewnem‎ ‎jest,‎ ‎że‎ ‎Opole‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎najazdu‎ ‎Mansfelda ponosić‎ ‎musiało‎ ‎znaczne‎ ‎koszta‎ ‎wojenne. W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎zwrócili‎ ‎się‎ ‎protestanci‎ ‎Niemiec do‎ ‎króla‎ ‎szwedzkiego‎ ‎Gustawa‎ ‎Adolfa‎ ‎o‎ ‎pomoc, która‎ ‎też‎ ‎niedługo,‎ ‎bo‎ ‎już‎ ‎1629‎ ‎r.‎ ‎nadeszła.‎ ‎Jeszcze na‎ ‎początku‎ ‎tego‎ ‎samego‎ ‎roku‎ ‎rozłożyły‎ ‎się‎ ‎dwa oddziały‎ ‎wojsk‎ ‎nieprzyjacielskich‎ ‎w‎ ‎Opolu‎ ‎obozem. W‎ ‎roku‎ ‎1631‎ ‎przybył‎ ‎jeszcze‎ ‎jeden‎ ‎oddział,‎ ‎obo zując‎ ‎jak‎ ‎pierwsze‎ ‎kosztem‎ ‎mieszczaństwa.‎ ‎Rok później‎ ‎najechały‎ ‎Górny‎ ‎Śląsk‎ ‎oddziały‎ ‎wojska‎ ‎sas kiego,‎ ‎szerząc‎ ‎wszędzie‎ ‎postrach‎ ‎i‎ ‎spustoszenie. Opole‎ ‎stało‎ ‎się‎ ‎pierwszą‎ ‎ofiarą‎ ‎gawiedzi‎ ‎nieprzy jacielskiej.‎ ‎Przeszło‎ ‎dwa‎ ‎lata‎ ‎gospodarowała‎ ‎w mieście‎ ‎i‎ ‎pomimo‎ ‎kilkakrotnych‎ ‎oblężeń‎ ‎przez‎ ‎woj ska‎ ‎cesarskie‎ ‎nie‎ ‎zdołano‎ ‎nieprzyjaciela‎ ‎z‎ ‎ważnej tej‎ ‎placówki‎ ‎wyprzeć.‎ ‎W‎ ‎brutalny‎ ‎sposób‎ ‎obcho dziło‎ ‎się‎ ‎żołdactwo‎ ‎saskie‎ ‎z‎ ‎zakonnikami‎ ‎klaszto rów‎ ‎00.‎ ‎Dominikanów‎ ‎i‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów.‎ ‎Wle czono‎ ‎ich‎ ‎po‎ ‎ulicach‎ ‎błocistych,‎ ‎bito,‎ ‎znieważano a‎ ‎ostatecznie‎ ‎wygnano‎ ‎z‎ ‎miasta.‎ ‎Klasztory‎ ‎zruj nowano,‎ ‎ołtarze‎ ‎zburzono,‎ ‎groby‎ ‎zostały‎ ‎otwarte, jednem‎ ‎słowem‎ ‎zburzono‎ ‎wszystko.‎ ‎Przez‎ ‎3‎ ‎lata świecił‎ ‎klasztor‎ ‎00.‎ ‎Dominikanów‎ ‎pustkami,‎ ‎1635 r.‎ ‎powrócili‎ ‎zakonnicy‎ ‎do‎ ‎miasta;‎ ‎zastawszy‎ ‎jed nak‎ ‎wszystko‎ ‎zburzone,‎ ‎mieszkać‎ ‎musieli‎ ‎w‎ ‎namio tach‎ ‎a‎ ‎nawet‎ ‎w‎ ‎stajniach.

[madohora]

1100‎ ‎kóp‎ ‎szędziolu,‎ ‎wartości‎ ‎1210‎ ‎talarów.‎ ‎W‎ ‎ro ku‎ ‎1647‎ ‎zostało‎ ‎Opole‎ ‎nawiedzone‎ ‎przez‎ ‎nowy‎ ‎po żar,‎ ‎który‎ ‎zniszczył‎ ‎wielką‎ ‎część‎ ‎miasta. Wielkie‎ ‎szkody‎ ‎wyrządził‎ ‎pożar‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1682, najwięcej‎ ‎ucierpiała‎ ‎wschodnia‎ ‎część‎ ‎miasta.‎ ‎O- gólem‎ ‎spaliło‎ ‎się‎ ‎105‎ ‎domostw,‎ ‎klasztor‎ ‎dominikań ski,‎ ‎kościół‎ ‎i‎ ‎szkoła‎ ‎00.‎ ‎Jezuitów.‎ ‎Także‎ ‎i‎ ‎inne kościoły‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎tego‎ ‎pożaru‎ ‎ucierpieć‎ ‎musiały. Wynika‎ ‎to‎ ‎z‎ ‎darowizn‎ ‎cesarza,‎ ‎który‎ ‎przeznaczył dla‎ ‎kościoła‎ ‎kolegiackiego‎ ‎1200,‎ ‎dla‎ ‎kościoła‎ ‎fran ciszkańskiego‎ ‎(OO.‎ ‎Minorytów)‎ ‎2300‎ ‎a‎ ‎00.‎ ‎Domi nikanom‎ ‎1400‎ ‎talarów‎ ‎zapomogi. Jeszcze‎ ‎nie‎ ‎zdołano‎ ‎wszystkich‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1682‎ ‎spa lonych‎ ‎domów‎ ‎zbudować,‎ ‎a‎ ‎tu‎ ‎26-go‎ ‎lipca‎ ‎1684‎ ‎r. nawiedził‎ ‎Opole‎ ‎nowy‎ ‎pożar,‎ ‎który‎ ‎nieomal‎ ‎cale miasto‎ ‎zamienił‎ ‎w‎ ‎gruzy.‎ ‎Także‎ ‎i‎ ‎kościół‎ ‎kole- giacki‎ ‎został‎ ‎w‎ ‎większej‎ ‎części‎ ‎zniszczony.‎ ‎Dla tego‎ ‎konwent‎ ‎kolegiaty‎ ‎zanosi‎ ‎prośbę‎ ‎o‎ ‎zapomogę na‎ ‎odbudowanie‎ ‎kościoła.‎ ‎Szkody,‎ ‎jakie‎ ‎pożar‎ ‎wy rządził,‎ ‎wynosiły‎ ‎przeszło‎ ‎61‎ ‎tysięcy‎ ‎talar.‎ ‎I‎ ‎teraz pospieszył‎ ‎cesarz‎ ‎miastu‎ ‎z‎ ‎pomocą,‎ ‎darując‎ ‎mu‎ ‎po datki‎ ‎z‎ ‎spalonych‎ ‎posiadłości‎ ‎na‎ ‎przeciąg‎ ‎lat‎ ‎trzech. Spaloną‎ ‎wieżę‎ ‎na‎ ‎murze‎ ‎za‎ ‎kościołem‎ ‎kolegiackim przebudowano‎ ‎na‎ ‎więzienie‎ ‎dla‎ ‎mieszczan‎ ‎i‎ ‎nie sfornego‎ ‎duchowieństwa.‎ ‎Rok‎ ‎później‎ ‎spaliło‎ ‎się 46‎ ‎domów‎ ‎miejskich,‎ ‎a‎ ‎także‎ ‎i‎ ‎kościół‎ ‎dominikański spalić‎ ‎się‎ ‎musiał,‎ ‎bo‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1686‎ ‎został‎ ‎w‎ ‎części odbudowany‎ ‎i‎ ‎upiększony.‎ ‎Przy‎ ‎tej‎ ‎okazyi‎ ‎został jeszcze‎ ‎znacznie‎ ‎powiększony. Opole‎ ‎zdawa‎ ‎się‎ ‎prześladować‎ ‎klęska‎ ‎pożarów, wyrządzająca‎ ‎miastu‎ ‎niezliczone‎ ‎wielkie‎ ‎szkody. Jakkolwiek‎ ‎miasto‎ ‎zdołało‎ ‎się‎ ‎po‎ ‎ostatnim‎ ‎pożarze jako‎ ‎tako‎ ‎podnieść,‎ ‎a‎ ‎tu‎ ‎już‎ ‎26-go‎ ‎października 1722‎ ‎r.‎ ‎spaliło‎ ‎się‎ ‎26‎ ‎domostw,‎ ‎nadto‎ ‎musiano‎ ‎z 19‎ ‎domów‎ ‎znieść‎ ‎dachy,‎ ‎chcąc‎ ‎tym‎ ‎sposobem‎ ‎za- pobiedz‎ ‎dalszemu‎ ‎szerzeniu‎ ‎się‎ ‎pożaru.‎ ‎Także‎ ‎i kościół‎ ‎kolegiacki‎ ‎został‎ ‎znacznie‎ ‎uszkodzony. Szkody‎ ‎jakie‎ ‎pożar‎ ‎wyrządził,‎ ‎wynosiły‎ ‎ogółem‎ ‎o-

[madohora]

ta‎ ‎wojna‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1271.‎ ‎Krakowskie‎ ‎księstwo‎ ‎i‎ ‎wiel kopolskie,‎ ‎związane‎ ‎sojuszem‎ ‎z‎ ‎Węgrami,‎ ‎walczyły znowu‎ ‎po‎ ‎stronie‎ ‎Beli.‎ ‎Ale‎ ‎po‎ ‎przeciwnej‎ ‎stronie byli‎ ‎teraz‎ ‎nietylko‎ ‎dawniejsi‎ ‎książęta‎ ‎śląscy,‎ ‎ale‎ ‎i nasz‎ ‎Władysław‎ ‎opolski. Po‎ ‎tych‎ ‎wyprawach‎ ‎wojennych‎ ‎zajął‎ ‎się‎ ‎Wła dysław‎ ‎uporządkowaniem‎ ‎stosunków‎ ‎w‎ ‎swem‎ ‎księ stwie.‎ ‎W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎napotykamy‎ ‎na‎ ‎liczne‎ ‎zapisy jego‎ ‎dla‎ ‎klasztorów‎ ‎jak‎ ‎w‎ ‎Czarnowąsach,‎ ‎Głogów ku,‎ ‎Raciborzu‎ ‎itd.‎ ‎Krew‎ ‎burzliwa‎ ‎i‎ ‎chętna‎ ‎do‎ ‎wo jen‎ ‎odzywała‎ ‎się‎ ‎zawsze‎ ‎w‎ ‎Władysławie.‎ ‎Na‎ ‎sta rość‎ ‎zachciało‎ ‎mu‎ ‎się‎ ‎księstw‎ ‎sandomierskiego‎ ‎i krakowskiego,‎ ‎których‎ ‎panem‎ ‎był‎ ‎Bolesław‎ ‎Wsty dliwy.‎ ‎Gdy‎ ‎tenże‎ ‎nie‎ ‎mając‎ ‎dzieci,‎ ‎wyznaczył‎ ‎na stępcą‎ ‎swoim‎ ‎Leszka‎ ‎Czarnego,‎ ‎księcia‎ ‎sieradzkie go,‎ ‎podburzył‎ ‎przeciwko‎ ‎niemu‎ ‎rycerstwo‎ ‎niewdzię czny‎ ‎kanclerz‎ ‎jego,‎ ‎Paweł‎ ‎z‎ ‎Przemankowa,‎ ‎biskup krakowski,‎ ‎i‎ ‎Władysławowi‎ ‎ofiarował‎ ‎panowanie. Ten,‎ ‎nie‎ ‎pomny‎ ‎udzielonej‎ ‎mu‎ ‎pomocy‎ ‎przez‎ ‎Bole sława,‎ ‎wezwał‎ ‎rokoszan‎ ‎do‎ ‎siebie,‎ ‎ale‎ ‎pod‎ ‎Bogu- cinem‎ ‎dopadł‎ ‎ich‎ ‎Bolesław‎ ‎i‎ ‎po‎ ‎krwawej‎ ‎walce‎ ‎roz proszył‎ ‎1273‎ ‎roku.‎ ‎Za‎ ‎wspólnictwo‎ ‎z‎ ‎rokoszanami polskie.‎ ‎Władysław‎ ‎widział‎ ‎palące‎ ‎się‎ ‎dokoła‎ ‎mia- spustoszyli‎ ‎Bolesław‎ ‎i‎ ‎Leszek‎ ‎Czarny‎ ‎księstwo‎ ‎o- sta‎ ‎i‎ ‎sioła,‎ ‎ale‎ ‎z‎ ‎zamku‎ ‎wychylić‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎śmiał. Książę‎ ‎Władysław‎ ‎I-szy‎ ‎zmarł‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1283,‎ ‎zapi sując‎ ‎kilka‎ ‎lat‎ ‎przedtem‎ ‎pewne‎ ‎włości‎ ‎na‎ ‎różne fundacye. 6.‎ ‎Bolesław‎ ‎II.‎ ‎1283—1313. Po‎ ‎śmierci‎ ‎Władysława‎ ‎rządzili‎ ‎państwem‎ ‎sy nowie‎ ‎jego,‎ ‎z‎ ‎których‎ ‎Bolesław‎ ‎otrzymał‎ ‎księstwo opolskie.‎ ‎I‎ ‎Bolesław‎ ‎miał‎ ‎żyłkę‎ ‎wojenną‎ ‎i‎ ‎tak‎ ‎jak ojcier‎ ‎powstał‎ ‎przeciw‎ ‎królowi‎ ‎Władysławowi‎ ‎Ło kietkowi,‎ ‎połączywszy‎ ‎się‎ ‎przeciw‎ ‎niemu‎ ‎z‎ ‎irmenii książętami‎ ‎śląskimi.‎ ‎W‎ ‎bitwie‎ ‎pod‎ ‎Siewierzem‎ ‎został przez‎ ‎dzielnego‎ ‎Łokietka‎ ‎pobity‎ ‎na‎ ‎głowę‎ ‎a‎ ‎nawet raniony‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎niewoli‎ ‎wzięty.‎ ‎Na‎ ‎tern‎ ‎jednak‎ ‎Bole sław‎ ‎nie‎ ‎poprzestał.‎ ‎Zaledwie‎ ‎odetchnął‎ ‎po‎ ‎ciężkiej klęsce‎ ‎zadanej‎ ‎mu‎ ‎przez‎ ‎Władysława‎ ‎pod‎ ‎Siewierzem

[madohora]

dwoić‎ ‎swą‎ ‎potęgę,‎ ‎bo‎ ‎kto‎ ‎miał‎ ‎rękę‎ ‎Maryi,‎ ‎ten‎ ‎miał nadzieję,‎ ‎że‎ ‎zostanie‎ ‎w‎ ‎przyszłości‎ ‎królem‎ ‎węgier skim‎ ‎albo‎ ‎polskim.‎ ‎Władysław‎ ‎opolski,‎ ‎ujęty‎ ‎przez Karola‎ ‎IV,‎ ‎strzegł‎ ‎jego‎ ‎sprawy‎ ‎i‎ ‎małżeństwo‎ ‎to szczęśliwie‎ ‎do‎ ‎końca‎ ‎doprowadził.‎ ‎Ówczesny‎ ‎no wożeniec,‎ ‎Zygmunt‎ ‎Luksemburczyk,‎ ‎był‎ ‎potem‎ ‎za wziętym‎ ‎nieprzyjacielem‎ ‎Polski. Władysław‎ ‎opolski‎ ‎był‎ ‎już‎ ‎hrabią‎ ‎preszburskim, a‎ ‎..wkrótce‎ ‎został‎ ‎palatynem,‎ ‎t.‎ ‎j.‎ ‎pierwszą‎ ‎po‎ ‎królu osobą‎ ‎w‎ ‎państwie‎ ‎węgierskim,‎ ‎gdy‎ ‎w‎ ‎tern‎ ‎śmierć króla‎ ‎polskiego‎ ‎Kazimierza‎ ‎Wielkiego,‎ ‎a‎ ‎wstąpienie króla‎ ‎Ludwika‎ ‎na‎ ‎tron‎ ‎polski‎ ‎dopiero‎ ‎mu‎ ‎na‎ ‎oścież rozwarło‎ ‎bramy‎ ‎szczęścia.‎ ‎Zaraz‎ ‎na‎ ‎początek‎ ‎dał mu‎ ‎Ludwik‎ ‎w‎ ‎Polsce‎ ‎ziemię‎ ‎wieluńską,‎ ‎jako‎ ‎lenne księstwo;‎ ‎nabytek‎ ‎ten‎ ‎tern‎ ‎był‎ ‎ważniejszy,‎ ‎że‎ ‎zie mia‎ ‎ta‎ ‎kiedyś‎ ‎należała‎ ‎do‎ ‎księstwa‎ ‎onolskiego‎ ‎i‎ ‎z nim‎ ‎sąsiaduje.‎ ‎Nie‎ ‎dosyć‎ ‎na‎ ‎tern,‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1372‎ ‎po wierza‎ ‎mu‎ ‎Ludwik‎ ‎rządy‎ ‎Rusi‎ ‎Czerwonej.‎ ‎Tam przebywał‎ ‎Opolczyk‎ ‎przez‎ ‎sześć‎ ‎lat,‎ ‎a‎ ‎rządy‎ ‎jego były‎ ‎dla‎ ‎kraju‎ ‎bardzo‎ ‎korzystne‎ ‎pod‎ ‎względem‎ ‎go spodarczym.‎ ‎Dwie‎ ‎jednakże‎ ‎rzeczy‎ ‎były‎ ‎szkodliwe; po‎ ‎pierwsze,‎ ‎że‎ ‎sprzyjał‎ ‎bardzo‎ ‎Niemcom,‎ ‎których ciągle‎ ‎na‎ ‎Ruś‎ ‎sprowadzał.‎ ‎Lwów‎ ‎stawał‎ ‎się‎ ‎mia stem‎ ‎niemieckiem‎ ‎i‎ ‎doprawdy,‎ ‎Władysław‎ ‎chciał chyba‎ ‎z‎ ‎Rusi‎ ‎Czerwonej‎ ‎zrobić‎ ‎dla‎ ‎Niemców‎ ‎coś podobnego,‎ ‎jak‎ ‎się‎ ‎już‎ ‎zrobiło‎ ‎ze‎ ‎Śląska.‎ ‎Ale‎ ‎losy tego‎ ‎kraju‎ ‎niedługo‎ ‎weszły‎ ‎na‎ ‎zupełnie‎ ‎odmienne tory.‎ ‎Drugiem‎ ‎złem‎ ‎było,‎ ‎że‎ ‎Opolczyk‎ ‎przygotował wszystko‎ ‎do‎ ‎tego,‎ ‎żeby,‎ ‎gdy‎ ‎stosowna‎ ‎nadejdzie pora,‎ ‎oderwać‎ ‎kraj‎ ‎od‎ ‎Polski‎ ‎i‎ ‎przyłączyć‎ ‎go‎ ‎do Węgier. To‎ ‎też‎ ‎się‎ ‎stało‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1378.‎ ‎Król‎ ‎Ludwik‎ ‎od wołał‎ ‎Władysława,‎ ‎a‎ ‎grody‎ ‎Czerwonej‎ ‎Rusi‎ ‎obsa dził‎ ‎swojemi‎ ‎węgierskiemi‎ ‎załogami,‎ ‎nie‎ ‎troszcząc się‎ ‎o‎ ‎prawa‎ ‎Polski.‎ ‎Władysław‎ ‎sam‎ ‎węgierskich żołnierzy‎ ‎porozmieszczał‎ ‎w‎ ‎kraju,‎ ‎a‎ ‎wdzięczny‎ ‎za to‎ ‎Ludwik‎ ‎dał‎ ‎mu‎ ‎znowu‎ ‎kawał‎ ‎polskiej‎ ‎ziemi,‎ ‎na dając‎ ‎mu‎ ‎lennem‎ ‎ziemię‎ ‎dobrzyńską,‎ ‎bydgoską‎ ‎i gniewkowską.‎ ‎Chciał‎ ‎go‎ ‎nawet‎ ‎zrobić‎ ‎wielko-

[madohora]

się‎ ‎niepospolitemi‎ ‎zdolnościomi,‎ ‎wszędzie‎ ‎był‎ ‎chę tnie‎ ‎widziany‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎dworach‎ ‎książęcych‎ ‎i‎ ‎panów pożądanym‎ ‎gościem‎ ‎dla‎ ‎głośnych‎ ‎swoich‎ ‎na‎ ‎całą Polskę‎ ‎i‎ ‎kraje‎ ‎sąsiednie‎ ‎żartów‎ ‎i‎ ‎zajmującego‎ ‎opo wiadania. W‎ ‎roku‎ ‎1389‎ ‎udało‎ ‎mu‎ ‎się‎ ‎nawet‎ ‎uzyskać‎ ‎od Urbana‎ ‎VI‎ ‎pozwolenie‎ ‎na‎ ‎przeniesienie‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎sto licę‎ ‎arcybiskupią‎ ‎w‎ ‎Gnieźnie.‎ ‎Atoli‎ ‎król‎ ‎Włady sław‎ ‎Jagiełło,‎ ‎rozgniewany,‎ ‎że‎ ‎bez‎ ‎jego‎ ‎przyzwo lenia‎ ‎i‎ ‎kanonicznego‎ ‎wyboru‎ ‎miał‎ ‎osięgnąć‎ ‎naj wyższe‎ ‎w‎ ‎kraju‎ ‎dostojeństwo‎ ‎człowiek,‎ ‎który‎ ‎naj mniej‎ ‎był‎ ‎go‎ ‎godnym,‎ ‎uznać‎ ‎Kropidły‎ ‎arcybiskupem nie‎ ‎chciał,‎ ‎także‎ ‎kapituła‎ ‎gnieźnieńska‎ ‎oparła‎ ‎się stanowczo‎ ‎dopuszczeniu‎ ‎Kropidły‎ ‎do‎ ‎władzy.‎ ‎Stąd powstało‎ ‎wielkie‎ ‎zamięszanie,‎ ‎bo‎ ‎Kropidło,‎ ‎nie‎ ‎zwa żając‎ ‎na‎ ‎nic,‎ ‎występował‎ ‎jako‎ ‎arcybiskup,‎ ‎wyda wał‎ ‎rozporządzenia,‎ ‎rzucał‎ ‎klątwy‎ ‎i‎ ‎przy‎ ‎pomocy stryja‎ ‎Władysława‎ ‎opolskiego‎ ‎napadał‎ ‎dobra‎ ‎arcy biskupie. Nie‎ ‎mogąc‎ ‎nigdzie‎ ‎stałego‎ ‎przytułku‎ ‎znaleźć, gdyż‎ ‎w‎ ‎archidyecezyi‎ ‎pokazać‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎mógł,‎ ‎a‎ ‎bis kupstwo‎ ‎kujawskie‎ ‎dał‎ ‎Papież‎ ‎księciu‎ ‎Henrykowi lignickiemu,‎ ‎które‎ ‎temuż‎ ‎król‎ ‎Jagiełło‎ ‎spokojnie dzierżawić‎ ‎pozwolił,‎ ‎popadł‎ ‎Kropidło‎ ‎w‎ ‎wielkie‎ ‎dłu gi‎ ‎i‎ ‎nędzę,‎ ‎aż‎ ‎wreszcie‎ ‎przyjaciele‎ ‎jego,‎ ‎Krzyżacy, z‎ ‎któremi‎ ‎już‎ ‎dawniej‎ ‎konszachtował‎ ‎na‎ ‎niekorzyść Polski,‎ ‎dali‎ ‎mu‎ ‎schronienie‎ ‎i‎ ‎przytułek.‎ ‎Po‎ ‎pięciu latach‎ ‎daremnych‎ ‎zabiegów,‎ ‎widząc,‎ ‎że‎ ‎nic‎ ‎nic wskóra‎ ‎oporem,‎ ‎zrzekł‎ ‎się‎ ‎Kropidło‎ ‎arcybiskupstwa, w‎ ‎zamian‎ ‎zaś‎ ‎otrzymał‎ ‎od‎ ‎Papieża‎ ‎biskupstwo kamieńskie‎ ‎(na‎ ‎Pomorzu).‎ ‎Z‎ ‎tego‎ ‎biednego‎ ‎biskup stwa‎ ‎starał‎ ‎się‎ ‎wedrzeć‎ ‎to‎ ‎na‎ ‎poznańskie,‎ ‎to‎ ‎na kujawskie‎ ‎biskupstwo,‎ ‎ale‎ ‎w‎ ‎obydwóch‎ ‎razach‎ ‎się król‎ ‎Władysław‎ ‎i‎ ‎odnośne‎ ‎kapituły‎ ‎temu‎ ‎oparły. Wreszcie‎ ‎otrzymał‎ ‎za‎ ‎poparciem‎ ‎Krzyżaków‎ ‎bis kupstwo‎ ‎chełmińskie. Nagle‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1399‎ ‎zjawił‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎Wielkopolsce i‎ ‎to‎ ‎zapewne‎ ‎w‎ ‎złych‎ ‎zamiarach,‎ ‎gdyż‎ ‎król‎ ‎Włady sław,‎ ‎zawiadomiony‎ ‎o‎ ‎tem,‎ ‎kazał‎ ‎marszałkowi‎ ‎ko

[madohora]

Niedługo‎ ‎pogodził‎ ‎się‎ ‎Mikołaj‎ ‎z‎ ‎królem‎ ‎Podie- bradem‎ ‎a‎ ‎nawet‎ ‎pośredniczył‎ ‎mu‎ ‎przy‎ ‎zniesieniu klątwy,‎ ‎jaką‎ ‎był‎ ‎papież‎ ‎rzucił‎ ‎na‎ ‎króla‎ ‎Jerzego, Ta‎ ‎zgoda‎ ‎jednak‎ ‎długo‎ ‎potrwać‎ ‎nie‎ ‎miała.‎ ‎Stany a‎ ‎na‎ ‎czele‎ ‎ich‎ ‎Wrocławianie‎ ‎stanęli‎ ‎teraz‎ ‎przeciw Podiebradowi,‎ ‎przechylając‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎stronę‎ ‎polską. Mikołaj‎ ‎przyłączył‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎przeciwników‎ ‎króla‎ ‎cze skiego.‎ ‎Król‎ ‎polski‎ ‎jednak‎ ‎pragnął‎ ‎zgody,‎ ‎tem- więcej,‎ ‎że‎ ‎stronnictwo‎ ‎narodowe‎ ‎ofiarowało‎ ‎pono wnie‎ ‎koronę‎ ‎czeską‎ ‎Kazimierzowi‎ ‎Jagiellończykowi. To‎ ‎też‎ ‎do‎ ‎życzeń‎ ‎książąt‎ ‎śląskich‎ ‎się‎ ‎nie‎ ‎zastosował i‎ ‎nakłaniał‎ ‎ich‎ ‎do‎ ‎zgody.‎ ‎W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎powstał‎ ‎no wy‎ ‎wróg‎ ‎Podiebradzki‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎król‎ ‎węgierski‎ ‎Maciej Korwin,‎ ‎który‎ ‎wypowiedział‎ ‎królowi‎ ‎Jerzemu‎ ‎wojnę. Z‎ ‎Maciejem‎ ‎połączyli‎ ‎się‎ ‎książęta‎ ‎śląscy,‎ ‎a‎ ‎na wet‎ ‎powierzyli‎ ‎mu‎ ‎rządy‎ ‎Wrocławia.‎ ‎Król‎ ‎Maciej przegrał‎ ‎wojnę,‎ ‎Podiebrad‎ ‎wyruszył‎ ‎na‎ ‎Śląsk‎ ‎i‎ ‎nie długo‎ ‎wyglądał‎ ‎kraj‎ ‎cały‎ ‎jak‎ ‎pustynia.‎ ‎Otworzyły się‎ ‎oczy‎ ‎niektórym‎ ‎książętom‎ ‎śląskim‎ ‎i‎ ‎porzucili sprawę‎ ‎króla‎ ‎Macieja.‎ ‎Rozłoszczony‎ ‎postępowa niem‎ ‎tern‎ ‎król‎ ‎Maciej,‎ ‎wysłał‎ ‎z‎ ‎obozu‎ ‎swego‎ ‎pod Wrocławiem‎ ‎600‎ ‎konnicy‎ ‎pod‎ ‎dowództwem‎ ‎Dolina pod‎ ‎Opole,‎ ‎drugi‎ ‎oddział‎ ‎składający‎ ‎się‎ ‎z‎ ‎200‎ ‎kon nicy‎ ‎pod‎ ‎Grotków.‎ ‎Polacy‎ ‎dowiedziawszy‎ ‎się‎ ‎o zamiarach‎ ‎króla,‎ ‎przeszli‎ ‎pod‎ ‎Chrapkowicami‎ ‎Odrę. Król‎ ‎Maciej‎ ‎wysłał‎ ‎przeciw‎ ‎nim‎ ‎nowy‎ ‎oddział,‎ ‎któ ry‎ ‎miał‎ ‎się‎ ‎połączyć‎ ‎z‎ ‎pierwszym.‎ ‎Temu‎ ‎jednak przeszkodziły‎ ‎wojska‎ ‎polskie;‎ ‎napotkawszy‎ ‎wojska Macieja‎ ‎pod‎ ‎Opolem,‎ ‎popędzili‎ ‎za‎ ‎nimi‎ ‎i‎ ‎zabrali‎ ‎50 żołdaków‎ ‎nieprzyjacielskich‎ ‎w‎ ‎niewolę. Długie‎ ‎te‎ ‎wojny‎ ‎przyniosły‎ ‎krajowi‎ ‎wielkie szkody.‎ ‎Byłyby‎ ‎się‎ ‎może‎ ‎zakończyły‎ ‎wcześniej, ale‎ ‎ani‎ ‎po‎ ‎polskiej‎ ‎ani‎ ‎po‎ ‎czeskiej‎ ‎stronie‎ ‎nie‎ ‎było ani‎ ‎jednego‎ ‎wodza,‎ ‎któryby‎ ‎się‎ ‎choć‎ ‎trochę‎ ‎mógł równać‎ ‎z‎ ‎Maciejem‎ ‎pod‎ ‎względem‎ ‎wojskowym.‎ ‎Je dno‎ ‎tylko‎ ‎odnieśli‎ ‎zwycięstwo‎ ‎Polacy,‎ ‎a‎ ‎zresztą wojna‎ ‎ta‎ ‎była‎ ‎mizerną,‎ ‎jak‎ ‎na‎ ‎Polaków;‎ ‎ze‎ ‎wszyst kich‎ ‎wojen‎ ‎najmizerniejsza.‎ ‎Nadto‎ ‎brakło‎ ‎wojsku polskiemu‎ ‎żywności,‎ ‎a‎ ‎gdy‎ ‎król‎ ‎polski‎ ‎wysłał‎ ‎około

[madohora]

kazał‎ ‎poinformować,‎ ‎nie‎ ‎tylko‎ ‎że‎ ‎książętom‎ ‎śląskim wybaczył,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎nadal‎ ‎ich‎ ‎łaskami‎ ‎swemi‎ ‎darzył.‎ ‎Zre sztą‎ ‎zgonu‎ ‎księcia‎ ‎Mikołaja‎ ‎nie‎ ‎pomścił‎ ‎brat‎ ‎jego Jan,‎ ‎ostatni‎ ‎z‎ ‎rodu‎ ‎Piastów‎ ‎opolskich. Taka‎ ‎to‎ ‎oto‎ ‎była‎ ‎butność‎ ‎zniemczałych‎ ‎ksią żąt‎ ‎śląskich.‎ ‎Dorobiwszy‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎ziemiach‎ ‎śląskich, cząstce‎ ‎ziemi‎ ‎polskiej‎ ‎tytułów‎ ‎a‎ ‎poniekąd‎ ‎i‎ ‎mająt ków,‎ ‎zapominali‎ ‎o‎ ‎swej‎ ‎narodowości‎ ‎i‎ ‎swej‎ ‎kolebce rodzinnej.‎ ‎Postępowali‎ ‎sobie‎ ‎tak‎ ‎samo‎ ‎butnie,‎ ‎jak to‎ ‎czynią‎ ‎niejednokrotnie‎ ‎dziś‎ ‎butni,‎ ‎zarozumiali Niemcy.‎ ‎Przytłumiali‎ ‎wszelką‎ ‎myśl‎ ‎samoistną,‎ ‎de cydującą‎ ‎o‎ ‎przyszłości‎ ‎narodu‎ ‎i‎ ‎kraju.‎ ‎Zresztą Niemcy‎ ‎tak‎ ‎jak‎ ‎dziś‎ ‎tak‎ ‎i‎ ‎dawniej‎ ‎odznaczali‎ ‎się‎ ‎nie wymowną‎ ‎nienawiścią‎ ‎do‎ ‎żywiołu‎ ‎polskiego‎ ‎i‎ ‎tylko tej‎ ‎nienawiści‎ ‎należy‎ ‎fakt‎ ‎zaszły‎ ‎w‎ ‎Nysie‎ ‎1497‎ ‎roku przypisywać. Jan.‎ ‎1497—1532. Po‎ ‎tak‎ ‎strasznej‎ ‎śmierci‎ ‎księcia‎ ‎Mikołaja‎ ‎objął rządy‎ ‎księstwa‎ ‎brat‎ ‎jego‎ ‎Jan.‎ ‎Był‎ ‎on‎ ‎ostatnim księciem‎ ‎z‎ ‎rodu‎ ‎Piastów‎ ‎na‎ ‎Opolu.‎ ‎W‎ ‎tym‎ ‎czasie też‎ ‎wymarła‎ ‎męska‎ ‎linia‎ ‎Piastów‎ ‎raciborskich‎ ‎a księstwo‎ ‎objął‎ ‎1521‎ ‎r.‎ ‎książę‎ ‎Jan‎ ‎opolski.‎ ‎Książę Jan‎ ‎był‎ ‎wiernym‎ ‎synem‎ ‎Kościoła‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎boleścią‎ ‎serca patrzał‎ ‎na‎ ‎coraz‎ ‎bardziej‎ ‎do‎ ‎posiadłości‎ ‎jego‎ ‎się wciskającą‎ ‎reformacyę.‎ ‎Nie‎ ‎będziemy‎ ‎się‎ ‎o‎ ‎tym ruchu‎ ‎religijnynr‎ ‎ponownie‎ ‎rozwodzić,‎ ‎gdyż‎ ‎napisa liśmy‎ ‎o‎ ‎takowym‎ ‎już‎ ‎w‎ ‎jednym‎ ‎z‎ ‎poprzednich‎ ‎roz działów.‎ ‎To‎ ‎jednak‎ ‎zaznaczyć‎ ‎trzeba,‎ ‎że‎ ‎źle‎ ‎so bie‎ ‎postąpił,‎ ‎że‎ ‎mocą‎ ‎układu‎ ‎miały‎ ‎księstwa‎ ‎opol skie‎ ‎i‎ ‎raciborskie‎ ‎przejść‎ ‎po‎ ‎śmierci‎ ‎księcia‎ ‎Jana na‎ ‎własność‎ ‎margrabiego‎ ‎Jerzego‎ ‎brandenburskiego. Jakkolwiek‎ ‎z‎ ‎jednej‎ ‎strony‎ ‎był‎ ‎książę‎ ‎Jan‎ ‎gorliwym katolikiem,‎ ‎to‎ ‎z‎ ‎drugiej‎ ‎strony‎ ‎nie‎ ‎można‎ ‎mu‎ ‎daro wać‎ ‎przekazania‎ ‎swoich‎ ‎posiadłości‎ ‎największemu wrogowi‎ ‎Kościoła‎ ‎św.,‎ ‎jakim‎ ‎był‎ ‎wspomniany‎ ‎mar grabia‎ ‎Jerzy‎ ‎brandenburski. W‎ ‎czasie‎ ‎rządów‎ ‎księcia‎ ‎Jana‎ ‎zostało‎ ‎miasto Opole‎ ‎nawiedzone‎ ‎dwukrotnie‎ ‎przez‎ ‎pożar.‎ ‎We dług‎ ‎kronikarza‎ ‎Heneliusa‎ ‎spaliło‎ ‎się‎ ‎miasto‎ ‎29-go

[madohora]

zamienił‎ ‎w‎ ‎perzynę.‎ ‎Także‎ ‎i‎ ‎kościół‎ ‎farny‎ ‎ucier piał‎ ‎w‎ ‎znacznej‎ ‎mierze‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎tego‎ ‎pożaru.‎ ‎Nie długo‎ ‎wybuchła‎ ‎wojna‎ ‎pomiędzy‎ ‎Ludwikiem‎ ‎XIV francuskim‎ ‎i‎ ‎cesarzem‎ ‎Leopoldem.‎ ‎Mimo‎ ‎tego,‎ ‎że wojna‎ ‎toczyła‎ ‎się‎ ‎daleko‎ ‎od‎ ‎granic‎ ‎Śląska,‎ ‎odczuć się‎ ‎dała‎ ‎i‎ ‎Opolanom,‎ ‎gdyż‎ ‎znaczne‎ ‎sumy‎ ‎na‎ ‎nią płacić‎ ‎musieli.‎ ‎Niemniej‎ ‎kosztowała‎ ‎wojna‎ ‎turecka, w‎ ‎której‎ ‎odznaczył‎ ‎się‎ ‎pod‎ ‎Wiedniem‎ ‎bohaterstwem i‎ ‎walecznością‎ ‎król‎ ‎polski‎ ‎Jan‎ ‎Sobieski.‎ ‎Jedynem szczęściem‎ ‎było,‎ ‎że‎ ‎wojny‎ ‎hiszpańska‎ ‎i‎ ‎północna nie‎ ‎dotknęły‎ ‎tak‎ ‎obciążające‎ ‎Opola,‎ ‎gdyż‎ ‎wtedy losy‎ ‎miasta‎ ‎i‎ ‎okolicy‎ ‎byłyby‎ ‎zadecydowane. Ciężkie‎ ‎były‎ ‎losy‎ ‎miasta‎ ‎jak‎ ‎widzieliśmy;‎ ‎cią głe‎ ‎wojny,‎ ‎liczne‎ ‎pożary,‎ ‎to‎ ‎wszystko‎ ‎przyczyniało się‎ ‎do‎ ‎częściowej‎ ‎jego‎ ‎ruiny.‎ ‎W‎ ‎późniejszych‎ ‎cza sach‎ ‎nie‎ ‎zmieniło‎ ‎się‎ ‎nic‎ ‎na‎ ‎lepsze.‎ ‎W‎ ‎roku‎ ‎1713 wyrządziła‎ ‎powódź‎ ‎straszne‎ ‎szkody,‎ ‎1722‎ ‎r.‎ ‎spa liło‎ ‎się‎ ‎26‎ ‎domów‎ ‎a‎ ‎z‎ ‎19‎ ‎zabudowań‎ ‎musiano‎ ‎znieść dachy,‎ ‎gdyż‎ ‎zanadto‎ ‎były‎ ‎uszkodzone.‎ ‎Straszna nędza‎ ‎panowała‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1736.‎ ‎Jakkolwiek‎ ‎nie‎ ‎po siadamy‎ ‎o‎ ‎rozmiarach‎ ‎jej‎ ‎bliższego‎ ‎opisu,‎ ‎to‎ ‎jednak pewien‎ ‎obraz‎ ‎z‎ ‎tych‎ ‎smutnych‎ ‎czasów‎ ‎daje‎ ‎doku ment,‎ ‎znajdujący‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎wieży‎ ‎kościelnej,‎ ‎odnale ziony‎ ‎przy‎ ‎rozebraniu‎ ‎jej‎ ‎1818‎ ‎roku.‎ ‎Ostatecznie 1739‎ ‎r.‎ ‎nawiedziło‎ ‎Opole‎ ‎straszne‎ ‎nieszczęście. Dnia‎ ‎30‎ ‎maja‎ ‎wybuchł‎ ‎ogień,‎ ‎zamieniający‎ ‎dwie trzecie‎ ‎części‎ ‎miasta‎ ‎w‎ ‎popiół.‎ ‎Z‎ ‎liczby‎ ‎210‎ ‎do mów‎ ‎jakie‎ ‎miasto‎ ‎posiadało,‎ ‎pozostało‎ ‎tylko‎ ‎75‎ ‎nie tkniętych.‎ ‎Spaliły‎ ‎się:‎ ‎3‎ ‎browary,‎ ‎słodownia,‎ ‎szpi tal,‎ ‎ratusz,‎ ‎dom‎ ‎gminny,‎ ‎młyn‎ ‎zamkowy,‎ ‎klasztor 00.‎ ‎Dominikanów,‎ ‎klasztor‎ ‎i‎ ‎kościół‎ ‎00.‎ ‎Minory tów,‎ ‎kościół‎ ‎i‎ ‎szkoła‎ ‎00.‎ ‎Jezuitów,‎ ‎most-zamkowy a‎ ‎także‎ ‎i‎ ‎zamek‎ ‎znajdował‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎wielkiem‎ ‎niebez pieczeństwie.‎ ‎Spustoszenia‎ ‎były‎ ‎okropne‎ ‎a‎ ‎nędza jeszcze‎ ‎większa.‎ ‎Tylko‎ ‎dzięki‎ ‎pomocy‎ ‎ludności okolicznej‎ ‎i‎ ‎stanów‎ ‎zdołało‎ ‎się‎ ‎miasto‎ ‎podnieść‎ ‎z niedostatku.‎ ‎Długo‎ ‎jednak‎ ‎trwało,‎ ‎zanim‎ ‎zdołano wszystkie‎ ‎budynki‎ ‎wystawić,‎ ‎zaprowadzić‎ ‎porządek dawniejszy.‎ ‎W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎zastały‎ ‎Opolan‎ ‎nowe

[madohora]

były pisane po polsku, po czesku lub po niemiecku. Na dokumentach – dla uwierzytelnienia – zawsze przywieszano książęcą pieczęć w wosku.
Za czasów margrabiego Jerzego Brandenburskiego (z linii Hohenzollernów) zamek popadł
w ruinę. Mówi o tym urbarz miejski z 1534 r., odnotowując jego zły stan. W 1575 r. Jerzy von
Redern (właściciel zamku) nadał artykuły cechowe garncarzom strzeleckim. Do ich obowiązku należało dostarczenie, co tydzień kilka garnków na potrzeby kuchni zamkowej. W zamian
mogli pobierać glinę na gruntach dworskich. W latach 1562 -1596 przystąpiono do odbudowy zrujnowanego zamku. Zdaniem J.J. Reichela niemieckiego historyka J. von Redern (senior)
dość solidnie odbudował zamek. Choć nie cały zamek odbudowano od fundamentów, lecz tylko
jego prawe skrzydło (wjeżdżając od strony miasta). Natomiast starsze części, gdzie były umieszczone drewniane schody, zlecił odrestaurować. Zamek pokryto dachem gontowym (z drewna). We wnętrzu zamku wybudowano nową kuchnię, lecz już w nowej części przybudówki.
W piwnicach magazynowano wino. Na parterze zamku znajdował się m.in. jeden pokój dla
dam dworu, a na pierwszym piętrze skarbiec rodzinny. Prace ciesielskie w zamku wykonywał
cieśla z kopalni w Tarnowskich Górach, prace murarskie – niejaki mistrz Tomasz, szyby natomiast wprawił mistrz Dawid z Opola.
W okresie panowania w Strzelcach hrabiego Andrzeja Marii Renarda, około 1848 r. odnotowujemy istnienie gorzelni zamkowej. W tym okresie hrabia Renard przeprowadził większe inwestycje na obszarach należących do zamku, m.in. w połowie XIX w. wybudował wieżę
zamkową oraz część przyległych zabudowań do zamku, od strony szosy biegnącej w kierunku
Kędzierzyna - Koźla. Całkowita przebudowa spowodowała, że znikły poprzednie cechy stylowe
zamku. Ostatnim właścicielem - w okresie międzywojennym - jest ród hrabiów Castell - Castell;
wówczas to zamek nie ulega poważniejszym zmianom. Pod koniec stycznia 1945 roku oddziały
radzieckie paląc miasto, zniszczyły także całkowicie zamek.
Przed zniszczeniem zamek był murowany z kamienia i cegły, otynkowany. Pośrodku budowli znajdował się dziedziniec. Podobnie, jak w poprzednich stuleciach, posiadał 2 skrzydła
- wschodnie i zachodnie. Wschodnie skrzydło jest obecnie częściowo zawalone.
Brama wjazdowa pochodzi z II połowy XIX w., późnoklasycystyczna. W niszach, po bokach bramy, znajdują się figury kamienne: św. Jana Nepomucena - patrona od nieszczęść na mostach i św. Floriana - patrona od pożarów; datowane na XVIII w., późnobarokowe.
Masztalarnia
Idąc ścieżką - od strony ruin zamku – w głąb małego parku spotykamy budowlę nazwaną
masztalarnia, w której mieściła się stajnia dla koni. Kiedy w 1815 r., hrabia Andrzej Maria
Renard obejmuje Strzelce w dziedziczne władanie to jego zainteresowanie, obok rozwoju przemysłu w tym regionie, hodowli owiec, było ukierunkowane również na hodowlę koni. Hodował konie pełnej krwi w Olszowej.
Stadnina w Olszowej, założona w 1825 r., znana była w całej Europie. Hodowano tu konie
wyjazdowe i do konnej jazdy. W wybudowanej przez niego stajni w Strzelcach trzymał 50 koni,
w tym sprowadzane z Anglii ogiery pełnej krwi, z przeznaczeniem na tory wyścigowe.

[madohora]

Lokalizacja parku
Park krajobrazowy z I poł. XIX wieku o powierzchni
65 ha znajdujący się w Strzelcach Opolskich rozciąga się na dawnych terenach bagnistych na południe od miasta, które mieści
się na pograniczu dwóch jednostek fizjograficznych: Grzbietu
Chełmu i równiny rozciągającej się między grzbietem i doliną
Małej Panwi. Podmokłe tereny warunkują tu charakter roślinności łęgowej oraz występowanie w dużej ilości wody w stawach
i ciekach wodnych w latach mokrych.
Obszar parku zamyka się w kształcie wydłużonego wieloboku ukształtowanego w obecnym zarysie już przed rokiem
1880.
Od północy park graniczy z miastem. Od zachodu granicą jest ul. Opolska, dalej dawne zabudowania zamkowe – obecnie w ruinie – a następnie miejska zabudowa rozciągająca się wzdłuż ul. Krakowskiej. Wschodnią granicę stanowi mur wysokości 1.5 – 2 m wzniesiony z kamienia wapiennego, łamanego, zachowany we fragmentach, całkowicie urywający się w czę-
ści południowej. Oddziela on tereny parkowe od uprawnych pól.
Park dzieli się na dwie części.
„Mały park” to najstarsza część parku wykształcona
w I poł. XIX wieku. Na jego obszarze usytuowane są najciekawsze obiekty architektury − ruiny zamku, masztalarnia oraz
zarys fundamentów, dziś nieistniejącej świątyni − kaplicy św.
Andrzeja. W drugiej części − „dużym parku” − znajduje się domniemane wzgórze dawnej świątyni „Tempelberg”. Części tej
można przyporządkować cieplarnie, oranżerię i ananasarnię,
usytuowane obok zagrody dawnej bażanciarni, dziś nieistniejące, a ich ścisła lokalizacja pozostaje niesprecyzowana. Aleje
i remiza są połączone z południową wydłużoną częścią parku, z wieżą widokową

[madohora]

Następną pozycją o charakterze
źródłowym jest topograficzne opracowanie terenu z Górnego Śląska z 1864
roku. Autor – Felix Triest – wspomina
o zrealizowanym już w Strzelcach zało-
żeniu parkowym, w którym znajdowały
się tak charakterystyczne dla ogrodów
romantycznych budowle jak: mauzoleum, oranżeria, ananasarnia, bażantarnia a także sadzawki i sztuczne kanały.
Mapa topograficzna z roku 1883
jest najstarszym źródłem pozwalającym
zapoznać się z układem parku. Na póź-
niejszych wydaniach tej mapy z lat 1914 i 1930 nie naniesiono
żadnych poprawek dotyczących terenu parku, poza jedną – ewidentnie błędną – przedstawiającą polanę we wschodniej części
parku jako staw.
Cennym i obszernym, traktującym o parku, jest artykuł drukowany w 1928 roku zawarty w miejscowym czasopi-
śmie „Aus dem Chelmer Lande”, który przedstawia opowieść
ogrodnika Ulricha - zatrudnionego w Strzelcach, o historii i stanie parku z 1901 roku. Dowiadujemy się z niego jak wyglądał
pierwotnie teren przeznaczony pod park, następnie poznajemy
głównego ogrodnika (dyrektora ogrodu) – Schmidta, zatrudnionego i specjalnie w kierunku sztuki ogrodowej kształconego przez hr. Andrzeja Renarda oraz ogrom prowadzonych prac,
ilość zatrudnionych pracowników i koszty z tą inwestycją zwią-
zane. Cenną jest informacja dotycząca sprowadzania dorosłych
egzemplarzy drzew i sadzenia ich wedle wyznaczonego planu,
nie zaś - jak to często miało miejsce w krajobrazowych założeniach - adaptowania zastanej roślinności.
Z 1910 roku pochodzi przewodnik po Strzelcach zawierający ustęp poświęcony parkowi. Zawiera on jego zwięzły opis,
w którym autor również zachwyca się ogromem i różnorodnością jakie dają widoki

[madohora]

wzbogacało jeszcze użycie wody w postaci stawów i kanałów,
niezbędnych w rozwiązaniach krajobrazowych, a także utworzenie na płaskim tu terenie sztucznych wzniesień służących za
centra widokowe, z których roztaczała się panorama okolicy.
Sam budynek zamku, posiadający po wielu przebudowach formę pałacową, był z parkiem luźno związany, ponieważ związek ten nie miał już takiego znaczenia jak we wcześ-
niejszych okresach. Najważniejsze w parku było takie poprowadzenie dróg aby budynek mieszkalny ukazywał się w coraz to
innej perspektywie i oświetleniu w odróżnieniu od prostej drogi, z której budynek widziany jest stale w tym samym ujęciu.
Istniały też osie widokowe – obecnie częściowo zatarte – zamknięte budynkiem zamku.
Realizację głównych tez stawianych ówczesnej sztuce
ogrodowej umożliwiała na terenie parku strzeleckiego działalność na zupełnie świeżym gruncie a więc brak skrępowania zastanymi formami. Niedobór odpowiedniego tworzywa roślinnego na terenach bagiennych a także polach uprawnych, które sukcesywnie włączane były w obręb założenia, uzupełniany był nasadzeniami dojrzałych drzew, które sadzone były według ustalonego planu, co dawało pełną swobodę w komponowaniu parku.
Możliwość nowych nasadzeń dała wyraz pewnym zainteresowaniom botanicznym, przejawiającym się w sprowadzaniu
i aklimatyzowaniu gatunków egzotycznych. W Strzelcach jest
ich stosunkowo niewiele, niemniej jednak przyczyniają się one
bardzo do zróżnicowania „czynnika roślinnego”. Hrabia Renard
powrócił z Anglii z postanowieniem realizacji parkowego złożenia krajobrazowego na terenie swojej posiadłości w Strzelcach
Opolskich.
Renard wysłał Schmidta na studia ogrodnicze do Anglii,
aby tam zapoznał się z ówczesnymi parkami, a także przywiózł plany do przyszłego założenia ogrodowego w Strzelcach.
W 1832 roku prace przy zakładaniu parku były już rozpoczęte.

[madohora]

polan oraz stawów i kanałów. Całość dawała znakomity efekt
zmienności krajobrazu i stwarzała wrażenie większej przestrzeni niż w rzeczywistości. Olbrzymie trawiaste polany kontrastowały nie tylko z lustrem wody ale i z ozdobnymi, owalnymi klombami wypełnionymi kolorowym kwieciem. Park bez
żadnej granicy łączył się z otwartym terenem. Dopiero pod koniec XIX wieku zostały zasadzone gęste grupy świerkowe, któ-
re miały dać schronienie zwierzynie i być osłoną w czasie śnie-
życ. Po ukończeniu prac Schmidt uzyskał tytuł dyrektora ogrodu. Następcą Schmidta przez parę lat był inspektor ogrodowy,
Gottschalk a następnie przejął opiekę nad parkiem i ogrodem
Paweł Ullrich, który zarządził od dawna potrzebne odświeżenie obiektu. Zasadzono 10 000 kwiatów, które latem powodowały, że park stawał się magicznym miejscem. Ullrich troszczył
się o to miejsce przez kilka dziesięcioleci. Wycięto suche okazy
drzew i obsadzono teren nowymi. W 1936 roku dyrektor ogrodów – B.Goerth, pochodzący ze szkoły ogrodnictwa w Pruszkowie Opolskim, ogłosił park w Strzelcach Opolskich jednym z najpiękniejszych na Górnym Śląsku. Z opowiadania ogrodnika Ullricha dowiadujemy się, że cała wyspa obsadzona była
kwiatami – tworząc ozdobny, kolorowy, kontrastujący z jednolitym zielonym tłem kobierzec. Była to najprawdopodobniej
pozostałość z okresu działalności na terenie Parku Schmidta.
Stosowanie różnorodnych form kwiatowych w postaci barwnych klombów i dywanów, często o dziwacznych kształtach,
było elementem występującym w parkach planowanych przez ks.
Pückler - Muskau – a wychowanek księcia - ogrodnik Schmidt -
mógł je więc zastosować w organizowanym przez siebie założeniu. Dodatkowym motywem ożywiającym krajobraz parkowy
były swobodnie biegające zwierzęta: sarny, zające, bażanty. Dla
nich też została wybudowana w części wschodniej parku specjalna zagroda otoczona rustykalnym murem, przy której znajdował się parterowy budynek o romantycznej neogotyckiej formie a także, modny ówcześnie, budynek w stylu szwajcarskim.

[madohora]

Ołtatz

[madohora]

W kościele znajduje się 16 gotyckicjh kapil. Część z nich zamknięta jest kratami

[madohora]

Boczna kaplica

[madohora]

Dom Wagi Miejskiej

[madohora]

BYCZYNA - www.grod.byczuna.pl

[madohora]

Gotycka kaplica św. Jadwigi wzniesiono została w XIV wieku, na gruntach wsi Polanowice, która powstała pod koniec XIII wieku. Pierwsze informacje o kaplicy pochodzą z 1383 roku. Fundatorem był fascynat kultu św. Jadwigi książę brzeski Ludwik I. W 1405 roku książę brzeski Ludwik II ufundował ołtarz św. Andrzeja. Na początku XV wieku kaplica ucierpiała wskutek pożaru. Kolejny raz płonęła w 1588 roku. Zniszczone zostało wówczas sklepienie i zakrystia. Na przełomie XVI i XVII wieku została odbudowana. Od 1707 roku należała do protestantów. W latach 1860–1876 dobudowano początkowo przedsionek, a następnie kruchtę i przebudowano szczyty kaplicy. Do 1932 roku służyła ona jako miejsce kultu religijnego, po tym zaś roku stała się budowlą o charakterze kaplicy cmentarnej. Po II wojnie światowej nie była użytkowana. W 1977 roku dzięki miejscowym rzemieślnikom została wyremontowana i od tego czasu ponownie pełni funkcję kaplicy cmentarnej

[madohora]

Średniowieczne mury obronne, zachowane niemal w całości, jako jedne z nielicznych w Polsce. Powstały na przełomie XV i XVI w., otaczają miasto linią owalną o długości 912,5 m i wysokości 5,5-6 m. Zachowały się: wieża bramna zachodnia, tzw. Niemiecka z XV w., z ostrołukowym przejazdem przebitym w końcu XIX w., wieża bramna wschodnia, tzw. Polska z XV w., z namiotowym dachem z lat 30. XX w., (pod tą bramą dokonano aktu kapitulacji arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w 1588 r.), baszta południowa, tzw. Piaskowa z XVI w. Mury otoczone są fosą, ostatecznie ukształtowaną w 1940 r., zachował się fragment północny, łączący się z parkiem miejskim, w fosie hodowane są pstrągi.

[madohora]

Neogotycki spichlerz z XIX w., przylegający do murów obronnych, w latach 1980-90 miejsce Zlotu Piłkarzy Weteranów, obecnie karczma.

[madohora]

mury obronne miasta, średniowieczne, z basztą Piaskową i fosą, XV-XVI w. Byczyna jest jednym z niewielu miast w Polsce w którym średniowieczne mury zachowały się niemal w całości, przypuszczalnie powstały na przełomie XV i XVI w., otaczają one miasto linią owalną, długość obwarowań wynosi 912,5 m., wykonane są z kamienia i cegły, na fundamentach z głazów narzutowych klinowanych piaskowcem, obwarowania składają się z jednego rzędu murów, dwóch wież i baszty, przeciętna wysokość murów wynosi 5,5–6 m., grubość 1,35-1,7 m.

[madohora]

Wieża Bramna Zachodnia, ul. Okrężna - pochodzi z XV wieku, murowana z kamienia łamanego do pierwotnej wysokości murów, w wyższych partiach ceglana, założona na planie kwadratu, w przyziemiu widoczny jest ostrołukowy przejazd przebity w końcu XIX wieku, a ponad nim wąskie okienka strzelnicze.

[madohora]

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiego wyrazu byczyna - oznaczającego miejsce hodowli i wypasu byków. Na przestrzeni wieków używano różnej pisowni tej nazwy - od Byczyny poprzez Byscina, Biczin, Byczyn, Pyschyn do niemieckiej Pitschen.

[madohora]

Wracając jednak do panów tych ziem to po śmierci Ludwika I brzeskiego w posiadanie objął je brat Henryka IX, książę brzeski Ludwik II. Ten rozrzutny władca pozostawił Byczynę wraz z Kluczborkiem i Wołczynem (1413) księciu oleśnickiemu Konradowi VII Białemu i pozwolił miastom złożyć mu hołd. Jednak dzięki korzystnemu zbiegowi okoliczności (mieszczanie legniccy dostarczyli pieniędzy na wykup zastawionych miast), Ludwik II brzeski stał się w roku 1420 ponownie ich właścicielem. Niedługo się cieszył z odzyskania swych posiadłości, będąc bowiem niewypłacalnym, oddał Byczynę i Kluczbork w zastaw książętom opolskim, którzy władali nimi przez kilka następnych dziesięcioleci, a byli to kolejno: Bernard niemodliński (do 1449 r.), Mikołaj I opolski (1449-1476) oraz Mikołaj II i Jan III (do 1488 r.). Książęta ci prowadzili bezwzględną eksploatację tych ziem, co po zniszczeniach z okresu wojen husyckich doprowadziło mieszkańców miasta i okolicy do ubóstwa. Upadek pogłębiło pustoszenie całej okolicy przez rycerzy rabusiów przez co i kupcy w obawie przed rabunkiem omijali te ziemie. Stabilizacji nie sprzyjała też ówczesna sytuacja polityczna. Walki między zwolennikami i przeciwnikami Jerzego z Podiebradu czy Macieja Korwina powodowały ciągłe przemieszczanie się wojsk, które także przy okazji łupiły okolicę. W 1471 Byczynę i Kluczbork obsadziły zdążające do Pragi wojska Władysława Jagiellończyka. W 1488 r. Fryderyk I brzeski, dzięki racjonalnej gospodarce i korzystnym układom wykupił z rąk Opolczyków Byczynę i Kluczbork za 16 tys. guldenów. Ale jego następcy już w 1506 roku odsprzedali te miasta Janowi Opolskiemu. Śmierć tego bezdzietnego władcy w 1532 roku położyła kres opolskiej linii Piastów, a jego księstwo objął król czeski Ferdynand I Habsburg. W 1536 r. Ferdynandowi II brzeskiemu udało się ponownie nabyć Byczynę i Kluczbork. Od tej pory miasta te pozostały w posiadaniu książąt brzeskich aż do wygaśnięcia tej dynastii wraz ze śmiercią Jerzego Wilhelma (1675). Wówczas przeszły ostatecznie pod panowanie Habsburgów.
Tak więc wiek XV nie był łaskawy dla Byczyny. Ciągłe zmiany właścicieli pociągały za sobą zmiany prawodawstwa, przez co ludność była zdezorientowana i żyła w ciągłej niepewności. Nie lepszy był także wiek XVI. Pogranicze, na którym leżała Byczyna było bardzo niespokojne. Rabunki i pożary nękały mieszkańców.

[madohora]

Zabudowa Byczyny w XVI wieku to drewniane, kryte gontem lub słomą domy. Dlatego też częstym zjawiskiem były pożary, w których mieszkańcy tracili dobytek. Byczyna płonęła w 1512, 1563 i 1588 roku.
W roku 1594 miasto wraz z przedmieściami liczyło ok. 200 domów, w których żyło 1400 mieszkańców. Rozwijało się rzemiosło i handel. Do kasy miejskiej wpływały pieniądze od rzemieślników, kramarzy i z posiadłości ziemskich. Wydatki obejmowały natomiast utrzymanie administracji miejskiej, funkcjonowanie szkoły protestanckiej, remonty budynków użyteczności publicznej.
Miasto wchodziło powoli w XVII wiek, który rozpoczął się wybuchem groźnej zarazy, dziesiątkującej przez dwa lata ludność. Zahamowało to na krótko rozwój rzemiosła, ale nie przeszkodziło w potwierdzaniu przywilejów kolejnym cechom i zwiększaniu liczby ław. Zjawiskiem charakterystycznym w rzemiośle XVII w. było powstawanie zbiorowych cechów, grupujących rzemieślników niemieckich. Najprawdopodobniej nie chciano ich przyjmować do polskiej braci cechowej. W 1615 r. powstał w Byczynie taki właśnie cech zrzeszający powroźników, bednarzy, rymarzy, siodlarzy, stelmachów i stolarzy. W drugiej połowie XVII wieku Byczyna liczyła łącznie ok. 180 mistrzów różnych rzemiosł.

[madohora]

Stare zdjęcia z Byczyny

[madohora]

[madohora]

Szymiszów (niem. Schimischow[3], 1936-1945: Heuerstein O.S.)– wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.
W latach 1945–54 Szymiszów był siedzibą gminy Szymiszów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

[madohora]

W wyborach komunalnych z listopada 1919 r. nie wystawiono w Szymiszowie listy polskiej

[madohora]

Błotnica Strzelecka (niem. Blottnitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie. W miejscowości jest stacja kolejowa Błotnica Strzelecka.

[madohora]

W styczniu 1945 r. niemieccy strażnicy z SS wymordowali w miejscowości 23 więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz ewakuowanych z podobozu w Jaworznie

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest
zespół pałacowy, z XIX w.:
Pałac w Błotnicy Strzeleckiej
park pałacowy, został poważnie zniszczony w czasie nawałnicy w 2008 roku.

[madohora]

Pałac w Błotnicy Strzeleckiej – zabytkowy pałac znajdujący się w Błotnicy Strzeleckiej położonej w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Strzelce Opolskie.

[madohora]

Błotnica Strzelecka to niewielka miejscowość oddalona od Strzelec Opolskich o około 8,5 km w kierunku północno – wschodnim. Dojechać możemy do niej drogą krajową nr 94 prowadzącą na Bytom. Nazwa wywodzi się najprawdopodobniej od podmokłych, błotnistych terenów, na których ulokowana została wioska. W źródłach historycznych Błotnica po raz pierwszy jako „Blotnicza” wzmiankowana była w 1240 roku – w akcie nadania wsi przez Mieszka opolskiego joannitom z Grobnik i Makowa.W „Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego” znanej jako Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, spisanej w czasach biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295 – 1305 miejscowość ta wymieniona została w zlatynizowanej formie „Blotnicza Sygleri”. W wydanym przez Johanna Knie w 1830 roku we Wrocławiu alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska widnieje polska nazwa „Blotnica” oraz nazwa zgermanizowana „Blottnitz”. W lipcu 1936 roku administracja III Rzeszy z powodu zbyt polsko brzmiącej nazwie miejscowości zmieniła ją na całkowicie zgermanizowaną - „Quellengrund”, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy „ziemia źródeł”.

[madohora]

[madohora]

Tarnów Opolski (dodatkowa nazwa w niem. Tarnau Oppeln) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Tarnów Opolski. Historycznie Tarnów Opolski leży na Górnym Śląsku.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Tarnów Opolski. Regionalne dzielnice Tarnowa Opolskiego to: Niwy, Jeziorka, Korbania, Tkocz Aleja, Sulik, Bażanciarnia, Bauergasa, Ogórek, Kissgruby.

[madohora]

Według danych z roku 2023 gmina Tarnów Opolski ma obszar 81,8 km².
Gmina stanowi 5,14% powierzchni powiatu opolskiego w tym:
użytki rolne: 47%
użytki leśne: 44%

[madohora]

Samorządową centralną instytucją rozpowszechniania kultury na terenie Gminy Tarnów Opolski jest Gminny Ośrodek Kultury w Tarnowie Opolskim. Gminny Ośrodek Kultury w Tarnowie Opolskim zarządza poza sobą jeszcze 7 lokalnymi ośrodkami kulturalnymi działającymi w każdej wsi na terenie gminy.

[madohora]

Jarmark Wielkanocny Początek w okolicach niedzieli Palmowej Plac główny obok kościoła pw. św. Marcina Biskupa w Tarnowie Opolskim oraz w innych miejscowościach

[madohora]

Turniej Rycerski
(organizuje stowarzyszenie Niepokorni) Okres wakacyjny Walidrogi - Szranki do turnieju rycerskiego

[madohora]

Obecnie nazwa brzmi Tarnów Opolski dla odróżnienia od innych miejscowości w Polsce z tą nazwą. W herbie miejscowości znajduje się na czerwonym tle gałązka tarniny w nawiązaniu do nazwy.

[madohora]

Pośrodku lasu w okolicach Tarnowa Opolskiego znajduje się owiane legendami, pełne tajemnic miejsce zwane Księżym Dołem. Z Księżym Dołem wiąże się kilka niezwykłych legend. Według jednej z nich w połowie XVII w. podczas wojny trzydziestoletniej, gdy wojska szwedzkie grabiły dobytek i mordowały mieszkańców okolicznych wsi, w tym również Tarnowa Opolskiego, proboszcz Maximilian Schaff zebrał swych wiernych parafian i uciekł z nimi do pobliskich lasów. Ukryli się oni w tym właśnie miejscu. Był to głęboki, owalny, sporych rozmiarów dół położony na terenie równinnym w środku lasu, w którym nikt nie spodziewałby się istnienia takiego obniżenia. Mieszkańcy Tarnowa zbudowali na jego dnie lepianki, wykopali studnię, z której czerpali wodę do picia, i żywili się zapasami żywności, które ze sobą zabrali. W okresie tym szwedzkie oddziały zajęły miejscowość, a w kościele utworzono tymczasowe koszary.

[madohora]

Dom przy ulicy Dworcowej 9
Dom przy ulicy Dworcowej 18
Dom przy ulicy Koraszewskiego 2
Dom przy ulicy Koraszewskiego 3
Dom przy ulicy Koraszewskiego 4
Dom przy ulicy Koraszewskiego 8
Dom przy ulicy Koraszewskiego 24
Dom przy ulicy Kościuszki 13
Dom przy ulicy św. Marcina 5
Dom przy ulicy św. Marcina 9
Dom przy ulicy św. Marcina 11
Dom przy ulicy św. Marcina 13
Dom przy ulicy św. Marcina 19
Dom przy ulicy św. Marcina 23
Dom przy ulicy Torowa 1
Dom przy ulicy Torowa 1a
Dom przy ulicy Torowa 2

[madohora]

Dzięki współpracy z miejscową mniejszością niemiecką udało się zawiązać stosunki partnerskie z dwoma niemieckimi miejscowościami, co sprzyja rozwojowi kulturalnemu wsi i wzmacnianiu wzajemnych relacji

[madohora]

Opole - Graniczy z województwem wielkopolskim i łódzkim na północy i śląskim na wschodzie, z Czechami na południu i dolnośląskim na zachodzie. Utworzone jako jedno z 16 zreorganizowanych województw w Polsce w 1999 r., obejmuje dawne województwo opolskie (1975–98) oraz niewielką część dawnego województwa częstochowskiego. Stolicą prowincji jestOpole . Powierzchnia 3634 mil kwadratowych (9412 km2).

[madohora]

Podczas II wojny światowej, w czerwcu 1943 cmentarz przeszedł we władanie Gestapo – wskutek czego został on zdewastowany. W 1967 władze Nysy zamknęły kirkut dla celów grzebalnych. W tamtym momencie na obiekcie znajdowało się ok. 100 zdewastowanych nagrobków. Obecnie na jego terenie znajduje się około 25 zniszczonych macew – były one głównie wykonane z marmuru, granitu oraz piaskowca. Do dziś można znaleźć fragmenty dekoracyjny nagrobków z napisami w języku hebrajskich oraz niemieckim.

[madohora]

Pamiętam takie czasy, gdy do Nysy czy Otmuchowa jeździło się jak do Wisły.

[madohora]

W granicach miasta występuje krajobraz nizinny, peryglacjalny, równinny i falisty. Tereny ziemi strzeleckiej były wielokrotnie zalewane przez morza i podnoszone przez ruchy górotwórcze. W triasie środkowym (ok. 240 mln lat temu) na obszar Śląska wtargnęły wody z wielkiego oceanu Tetydy. Po wytworzonym w ten sposób płytkim morzu pozostały kości ryb, płazów, gadów, wytworzyły się skamieniałości ślimaków, małży, amonitów, liliowców, korali i gąbek, którymi przepełnione są wapienie w pasie od Jemielnicy, przez Strzelce Opolskie, po Górę św. Anny. Wapień muszlowy na powierzchni czy płytko pod powierzchnią ma duże znaczenie gospodarczeJ.

[madohora]

do‎ ‎roku‎ ‎1619.‎ ‎Tenże‎ ‎cesarz‎ ‎był‎ ‎bezdzietny‎ ‎i‎ ‎ofia rował‎ ‎jeszcze‎ ‎przed‎ ‎swą‎ ‎śmiercią‎ ‎koronę‎ ‎stryjowi swemu‎ ‎Ferdynandowi,‎ ‎księciu‎ ‎styryjskiemu,‎ ‎który jeszcze‎ ‎przed‎ ‎śmiercią‎ ‎cesarza‎ ‎Macieja‎ ‎dał‎ ‎się‎ ‎ko ronować‎ ‎na‎ ‎króla‎ ‎czeskiego.‎ ‎Także‎ ‎i‎ ‎stany‎ ‎śląskie uznały‎ ‎go‎ ‎za‎ ‎swego‎ ‎zwierzchnika‎ ‎i‎ ‎złożyły‎ ‎mu w‎ ‎Wrocławiu‎ ‎r.‎ ‎1617‎ ‎hołd.‎ ‎Ferdynand‎ ‎był‎ ‎wielkim przeciwnikiem‎ ‎rozwielmożniającego‎ ‎się‎ ‎protestan tyzmu.‎ ‎Z‎ ‎całą‎ ‎gwałtownością‎ ‎wystąpił‎ ‎przeciw zwolennikom‎ ‎protestantyzmu,‎ ‎czego‎ ‎powodem‎ ‎było powstanie‎ ‎w‎ ‎Pradze‎ ‎1618‎ ‎r.,‎ ‎którym‎ ‎się‎ ‎zapocząt kowała‎ ‎wojna‎ ‎trzydziestoletnia.‎ ‎Krótko‎ ‎potem zmarł‎ ‎Maciej.‎ ‎Za‎ ‎czasów‎ ‎rządów‎ ‎jego‎ ‎zgorzało miasto‎ ‎r.‎ ‎1615‎ ‎zupełnie.‎ ‎O‎ ‎strasznym‎ ‎tym‎ ‎pożarze pisaliśmy‎ ‎już‎ ‎poprzednio‎ ‎i‎ ‎zbytecznem‎ ‎byłoby‎ ‎w bliższe‎ ‎szczegóły'‎ ‎wypadku‎ ‎tego‎ ‎wchodzić.‎ ‎Drugi pożar‎ ‎nawiedził‎ ‎miasto‎ ‎25-go‎ ‎września‎ ‎1618‎ ‎r.,‎ ‎któ ry‎ ‎pochłonął‎ ‎32‎ ‎domostwa. Po‎ ‎śmięrci‎ ‎cesarza‎ ‎Macieja‎ ‎uznano‎ ‎Ferdynan da‎ ‎styryjskiego‎ ‎jako‎ ‎rządzcę‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎cesarza‎ ‎wybrano. W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎rozgrywała‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎dobre‎ ‎wojna‎ ‎trzy dziestoletnia,‎ ‎zapoczątkowana‎ ‎powstaniem‎ ‎w‎ ‎Pra dze.‎ ‎Czesi‎ ‎nie‎ ‎uznawali‎ ‎rządów‎ ‎Ferdynanda‎ ‎i‎ ‎ofia rowali‎ ‎koronę‎ ‎czeską‎ ‎Fryderykowi‎ ‎V,‎ ‎zwanego „królem‎ ‎zimowym“.‎ ‎Czynili‎ ‎to‎ ‎niby‎ ‎w‎ ‎obronie uciskanego‎ ‎przez‎ ‎Ferdynanda‎ ‎protestantyzmu.‎ ‎W tym‎ ‎czasie‎ ‎był‎ ‎starostą‎ ‎opolskim‎ ‎szlachcic‎ ‎Prosz- kowski,‎ ‎którego‎ ‎jednak‎ ‎Fryderyk‎ ‎zwolnił‎ ‎z‎ ‎urzędu a‎ ‎na‎ ‎miejsce‎ ‎jego‎ ‎mianował‎ ‎Andrzeja‎ ‎Kochcickiego. Fryderyk‎ ‎poległ‎ ‎w‎ ‎bitwie‎ ‎pod‎ ‎Białym‎ ‎Brzegiem‎ ‎a rządjr‎ ‎Czech‎ ‎i‎ ‎Śląska‎ ‎wróciły‎ ‎do‎ ‎Ferdynanda. W‎ ‎tym‎ ‎czasie‎ ‎był‎ ‎księciem‎ ‎siedmiogrodzkim Betlen‎ ‎Gabor,‎ ‎wielki‎ ‎przeciwnik‎ ‎Ferdynanda.‎ ‎Gdy się‎ ‎jednak‎ ‎po‎ ‎przegranej‎ ‎przez‎ ‎Fryderyka‎ ‎bitwie z‎ ‎cesarzem‎ ‎pogodził,‎ ‎oddał‎ ‎mu‎ ‎tenże‎ ‎jako‎ ‎wyna grodzenie‎ ‎za‎ ‎ustąpienie‎ ‎Siedmiogrodu‎ ‎księstwa‎ ‎opol skie‎ ‎i‎ ‎raciborskie.‎ ‎Stawił‎ ‎nowemu‎ ‎rządzcy‎ ‎za‎ ‎wa runek,‎ ‎że‎ ‎nie‎ ‎będzie‎ ‎szkodził‎ ‎wyznaniu‎ ‎katolickie mu,‎ ‎na‎ ‎co‎ ‎się‎ ‎też‎ ‎Betlen‎ ‎Gabor‎ ‎zgodził.‎ ‎Przejęcie

[madohora]

Działania wdowy były chyba dosyć nieprzyjemne i natrętne bo wkrótce i Wichauzer, i Waligórski - obrażony zresztą na swoją córkę - zrezygnowali z opieki nad powierzonym majątkiem.

[madohora]

Wg Ewalda Stefana Polloka, powstańcy śląscy ograbili miejscowy pałac, a następnie, w celu zatarcia śladów, podpalili go i wysadzili w powietrze

[madohora]

Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1953 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973 tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972

[madohora]

Jarmark Bożonoradzeniowy
(wydarzenie chrześcijańskie) W czasie adwentu w grudniu. Przed świętami Bożego Narodzenia Lokalizacja jest ustalana przed terminem wydarzenia

[madohora]

Opolskie jest w większości płaskie; Charakterystyczną cechą są szerokie doliny rzeczne. Na północy znajduje się Nizina Śląska; na południu Przedgórze Sudeckie i pasmo Sudetów Wschodnich (Sudety); a na wschodzie Wyżyna Śląska. Najwyższym punktem jestBiskupia Kopa (889 m n.p.m.) w Górach Opawskich. Główne rzeki toOdra (Odra), Nysa Kłodzka, Mała Panew i Stobrawa. Jedną czwartą województwa zajmują lasy, w większości iglaste. Dolina Odry to jeden z najcieplejszych regionów Polski, ze średnią roczną temperaturą 9,5°C. Średnie roczne opady wynoszą 24–28 cali (600–700 mm). Połowa ludności województwa mieszka w miastach. Największe ośrodki miejskie to Opole, Kędzierzyn-Koźle, Nysa i Brzeg . Około jedna trzecia populacji ma niemieckie pochodzenie.

[madohora]

Opolskie jest jednym z najmniejszych i najmniej zaludnionych województw. Prawie dwie trzecie gruntów jest wykorzystywane w rolnictwie, a produkcja jest wysoka. Głównymi uprawami są zboża, ziemniaki, rzepak, buraki cukrowe i pasza . Duże znaczenie ma hodowla bydła, trzody chlewnej i kurczaków. Produkcja przemysłowa jest silnie powiązana z sektorem rolniczym prowincji, a przetwórstwo spożywcze , browarnictwo i pakowanie mięsa to ważne gałęzie przemysłu lokalnego. Inne główne gałęzie przemysłu obejmują produkcję cementu i wapna, produkcję chemikaliów i tekstyliów, metalurgię, produkcję samochodów, produkcję papieru oraz produkcję maszyn i urządzeń. Lokalna sieć transportowa jest rozbudowana, z bezpośrednimi połączeniami kolejowymi do wszystkich głównych miast Polski oraz do kilku miast niemieckich i ukraińskich. Dla żeglugi śródlądowej wykorzystywana jest Odra i Kanał Gliwicki, a porty rzeczne funkcjonują w Kędzierzynie-Koźlu i Opolu.

[madohora]

Choć opolskie jest jednym z najrzadziej odwiedzanych województw, do atrakcji rekreacyjnych zaliczają się Jeziora Turawskie, Otmuchowskie i Głębinowskie. Głuchołazy, miejscowość położona w Górach Opawskich, to popularne uzdrowisko. Najważniejszym obiektem zabytkowym województwa jest prawdopodobnie zamek książąt brzeskich, zbudowany pierwotnie w stylu gotyckim , a później przebudowany w stylu renesansowym. Miasto Paczków słynie z dobrze zachowanych średniowiecznych murów otaczających je. Pielgrzymi rzymskokatoliccy udają się na Górę Świętej Anny, na miejsce XVII-wiecznego kościoła pielgrzymkowego św. Anny.