OPOLE

[madohora]

drewniany gotycki krucyfiks z 1530 roku, pochodzący z tzw. Szkoły Krakowskiej (powstał prawdopodobnie w kręgu uczniów Wita Stwosza),
renesansowy obraz wotywny Albrechta Opali, pastora byczyńskiego, ze sceną Chrztu w Jordanie,
obraz Tobiasza Fendta Zmartwychwstanie z przełomu XVII/XVIII wieku,
obraz również Tobiasza Fendta Ukrzyżowanie w ramie z kartuszem herbowym,
drewniane siedzisko z wyciętymi inicjałami i datą 1712 rok.

[madohora]

[madohora]

BYCZYNA - wwww.naszlaku.com.pl

[madohora]

Gotycki kościół św. Mikołaja z końca XIV w., użytkowany przez ewangelików, odnowiony w 1888 r. w stylu neogotyckim. W wyposażeniu wnętrza znajduje się m.in. średniowieczny krucyfiks oraz krypty grobowe ks. von Württemberga, rodziny Frankenbergów i miejscowych pastorów: Daniela Opolliusa i Jana Kośnego.

[madohora]

Ratusz z XV/XVI w., przebudowany na barokowo-klasycystyczny w XVIII w. Całkowicie spłonął w 1945 r., w 1968 r. zrekonstruowany. Z oryginalnej budowli zachowały się zabytkowe piwnice z renesansowym portalem z XVI w. i kartusz ufundowany po pożarze miasta w 1719 r. Na początku 2011 r. w ratuszu utworzono Byczyńską Izbę Tradycji, a jego wieża służy jako punkt widokowy na miasto.

[madohora]

Gotycka kaplica cmentarna św. Jadwigi z XIV w., przebudowana w XVII w. Wyremontowana w 1977 r., na miejscowym cmentarzu spoczywa autor historii Byczyny, Hermann Koelling.

[madohora]

Mury obronne w Byczynie – ciąg murów miejskich wokół Starego Miasta w Byczynie, wzniesionych w połowie XIII wieku.

[madohora]

Baszta Piaskowa, Południowa, ul. Floriańska - powstała w XVI wieku w południowej części miasta, nieco później niż reszta murów, dla wzmocnienia ich obronności, baszta posiada liczne okienka strzelnicze

[madohora]

[madohora]

Byczyna to miejscowość, której historia sięga zamierzchłych czasów. Najprawdopodobniej dogodne warunki naturalne tego terenu spowodowały, że już ludy wędrowne przed 4 tys. lat chętnie tu koczowały. Świadczą o tym znalezione w okolicach Byczyny, Gołkowic czy Roszkowic krzemienne ostrza i kamienne siekiery. Przypuszczalnie życie osiadłe rozpoczęło się tu w epoce żelaza. W czasie rozkwitu osadnictwa plemiennego przez terytorium ziemi kluczborskiej przebiegała północna część pasa puszcz zwanego przesieką, rozdzielającego Śląsk Górny i Dolny. Podział ten utrwalił się na dobre w XII w. Okolice Byczyny, zamieszkiwane przez plemię Opolan, należały do Górnego Śląska.

[madohora]

Pierwotnie miasto należało do Księstwa Wrocławskiego. W roku 1293 w okresie walk o sukcesję po Henryku IV Probusie zostało odebrane Henrykowi V Grubemu przez księcia Henryka Głogowskiego. Od tej pory Byczyna przechodziła z rąk do rąk często jako zastaw. W latach 1341-1348 była we władaniu króla Kazimierza Wielkiego, który zamienił ją wraz z Kluczborkiem, w roku 1356 z królem czeskim Karolem IV na księstwa mazowieckie. Karol IV przekazał Byczynę i Kluczbork swojemu teściowi Bolkowi II świdnickiemu, a ten z kolei odstąpił owe miasta książętom opolskim - Władysławowi II i Bolkowi III. Spór wynikły między książętami opolskimi doprowadził do wykupienia zastawionych miast przez Ludwika I brzeskiego. Za jego zwierzchnictwa pojawia się w dokumentach pierwsza, pisana informacja o radzie miejskiej Byczyny (1383) choć z pewnością istniała już wcześniej, podobnie rzecz się miała i z wójtem byczyńskim.

[madohora]

W latach dwudziestych XVI wieku dotarła do Byczyny fala reformacji, a miejscowy ksiądz Albert Opala przeszedł w 1532 roku na luteranizm. Był on ostatnim w tym czasie księdzem katolickim w miasteczku i zarazem pierwszym pastorem ewangelickim. Wraz z nim większość mieszkańców Byczyny przeszła na protestantyzm. Fryderyk II brzeski w roku 1534 w swoim księstwie zażądał od księży przyjęcia nauki Lutra pod rygorem wygnania, zaś w roku następnym wygonił oponentów. Tymczasem w okręgu byczyńskim książę z niewiadomych powodów pozostawił katolików w spokoju jeszcze przez kilka lat. Prawdziwą walkę o wprowadzenie reformacji na tym terenie rozpoczął w latach 1542-1550, starosta byczyńsko-kluczborski, Henryk Falkenberg. Jednak jego następca Kasper Koschembar-Schkorkowsky oszczędzał katolików nie popierając zbytnio pastorów.
Reformacja potwierdziła fakt przewagi w tym regionie Polaków, co zmuszało protestantów do uszanowania woli ludności i odprawiania praktyk religijnych w tym właśnie języku. Umocniła ona również władzę książęcą, ograniczając prawa samorządu miejskiego. Książę był nie tylko zwierzchnikiem politycznym ale też głową kościoła luterańskiego. W 1581 r. Jerzy II brzeski polecił sporządzić nowy urbarz Byczyny.

[madohora]

Bycina na starym zdjęciu

[madohora]

Menu

Strona główna
Aktualności
PPP
Informacje
Wybory do Parlamentu Europejskiego 2014
O gminie
Położenie
Historia
Historia
Robocze
GRÓD, HRAD
Sołectwa Gminy Byczyna
Plany, strategie
Wydarzenia i imprezy gminne
Z Budżetu Gminy
Urząd Miejski
Gospodarka Odpadami Komunalnymi
Projekty
Oświata
Organizacje pozarządowe
Instytucje pomocnicze
Turystyka, baza noclegowa i gastronomiczna
Przetargi
Przetargi nieruchomości
Galeria
Linki
Ośrodek Kultury w Byczynie

Historia

O gminie Historia Historia

Byczyna to miejscowość, której historia sięga zamierzchłych czasów. Najprawdopodobniej dogodne warunki naturalne tego terenu spowodowały, że już ludy wędrowne przed 4 tys. lat chętnie tu koczowały. Świadczą o tym znalezione w okolicach Byczyny, Gołkowic czy Roszkowic krzemienne ostrza i kamienne siekiery. Przypuszczalnie życie osiadłe rozpoczęło się tu w epoce żelaza. W czasie rozkwitu osadnictwa plemiennego przez terytorium ziemi kluczborskiej przebiegała północna część pasa puszcz zwanego przesieką, rozdzielającego Śląsk Górny i Dolny. Podział ten utrwalił się na dobre w XII w. Okolice Byczyny, zamieszkiwane przez plemię Opolan, należały do Górnego Śląska.

11 (2).jpeg

Dokument z 23 VII 1359 r.
Zbiory Archiwum Państwowego we Wrocławiu

Dokładna data powstania samej Byczyny nie jest znana. Przyjmuje się, że miejscowość ta jest rówieśniczką państwa polskiego. W zapiskach Jana Długosza znaleźć można informację, że w czasie chrystianizacji Śląska założono pierwszą sufraganię biskupią w Smogorzewie koło Namysłowa, która w 1041 roku przeniesiona została do Byczyny, a stąd dopiero w 1052 roku do Wrocławia.

12 (2).jpeg

Michał Stachowicz
Zbiory Urzędu Miejskiego w Byczynie

Nazwa miejscowości wywodzi się od staropolskiego wyrazu byczyna - oznaczającego miejsce hodowli i wypasu byków. Na przestrzeni wieków używano różnej pisowni tej nazwy - od Byczyny poprzez Byscina, Biczin, Byczyn, Pyschyn do niemieckiej Pitschen.

13 (2).jpeg

Pocztówka z 1909 r. Ob. ul. Zamoyskiego
Zbiory WUOZ w Opolu

Pierwotnie miasto należało do Księstwa Wrocławskiego. W roku 1293 w okresie walk o sukcesję po Henryku IV Probusie zostało odebrane Henrykowi V Grubemu przez księcia Henryka Głogowskiego. Od tej pory Byczyna przechodziła z rąk do rąk często jako zastaw. W latach 1341-1348 była we władaniu króla Kazimierza Wielkiego, który zamienił ją wraz z Kluczborkiem, w roku 1356 z królem czeskim Karolem IV na księstwa mazowieckie. Karol IV przekazał Byczynę i Kluczbork swojemu teściowi Bolkowi II świdnickiemu, a ten z kolei odstąpił owe miasta książętom opolskim - Władysławowi II i Bolkowi III. Spór wynikły między książętami opolskimi doprowadził do wykupienia zastawionych miast przez Ludwika I brzeskiego. Za jego zwierzchnictwa pojawia się w dokumentach pierwsza, pisana informacja o radzie miejskiej Byczyny (1383) choć z pewnością istniała już wcześniej, podobnie rzecz się miała i z wójtem byczyńskim.

14.jpeg

Pocztówka z 1899 r. Wyd. E. Schönbor
Zbiory Urzędu Miejskiego w Byczynie

W XIV wieku miasto było żywym ośrodkiem kultury, a wielu byczynian zajmowało poczesne urzędy i sprawowało godne funkcje. Henryk z Byczyny był w roku 1314 Burmistrzem w Brzegu, a w następnym roku funkcję konsula w tym mieście pełnił Heymannus także z Byczyny. Z Byczyny również pochodził Piotr, kanonik na dworze Ludwika I brzeskiego, autor "Kroniki książąt polskich" - co zostało odnotowane w 1374 r.

15.jpeg

Pocztówka z 1915 r. Ob. ul. Stawowa
Zbiory Urzędu Miejskiego w Byczynie

W słynnym gimnazjum byczyńskim kształcił się Jan Kapusta-Herbinius, autor licznych dzieł napisanych w języku polskim i łacińskim. Na początku XV wieku Mikołaj z Byczyny był studentem, a następnie profesorem na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Zresztą w latach 1400-1433 na tej uczelni studiowało 21 studentów pochodzących z tego terenu. Nieco później, byczyński pastor Süssenbacha (1622) dokonał przekładu i wydał pierwszy, polski katechizm Lutra.

16.jpeg

Pocztówka
Zbiory prywatne

Wracając jednak do panów tych ziem to po śmierci Ludwika I brzeskiego w posiadanie objął je brat Henryka IX, książę brzeski Ludwik II. Ten rozrzutny władca pozostawił Byczynę wraz z Kluczborkiem i Wołczynem (1413) księciu oleśnickiemu Konradowi VII Białemu i pozwolił miastom złożyć mu hołd. Jednak dzięki korzystnemu zbiegowi okoliczności (mieszczanie legniccy dostarczyli pieniędzy na wykup zastawionych miast), Ludwik II brzeski stał się w roku 1420 ponownie ich właścicielem. Niedługo się cieszył z odzyskania swych posiadłości, będąc bowiem niewypłacalnym, oddał Byczynę i Kluczbork w zastaw książętom opolskim, którzy władali nimi przez kilka następnych dziesięcioleci, a byli to kolejno: Bernard niemodliński (do 1449 r.), Mikołaj I opolski (1449-1476) oraz Mikołaj II i Jan III (do 1488 r.). Książęta ci prowadzili bezwzględną eksploatację tych ziem, co po zniszczeniach z okresu wojen husyckich doprowadziło mieszkańców miasta i okolicy do ubóstwa. Upadek pogłębiło pustoszenie całej okolicy przez rycerzy rabusiów przez co i kupcy w obawie przed rabunkiem omijali te ziemie. Stabilizacji nie sprzyjała też ówczesna sytuacja polityczna. Walki między zwolennikami i przeciwnikami Jerzego z Podiebradu czy Macieja Korwina powodowały ciągłe przemieszczanie się wojsk, które także przy okazji łupiły okolicę. W 1471 Byczynę i Kluczbork obsadziły zdążające do Pragi wojska Władysława Jagiellończyka. W 1488 r. Fryderyk I brzeski, dzięki racjonalnej gospodarce i korzystnym układom wykupił z rąk Opolczyków Byczynę i Kluczbork za 16 tys. guldenów. Ale jego następcy już w 1506 roku odsprzedali te miasta Janowi Opolskiemu. Śmierć tego bezdzietnego władcy w 1532 roku położyła kres opolskiej linii Piastów, a jego księstwo objął król czeski Ferdynand I Habsburg. W 1536 r. Ferdynandowi II brzeskiemu udało się ponownie nabyć Byczynę i Kluczbork. Od tej pory miasta te pozostały w posiadaniu książąt brzeskich aż do wygaśnięcia tej dynastii wraz ze śmiercią Jerzego Wilhelma (1675). Wówczas przeszły ostatecznie pod panowanie Habsburgów.
Tak więc wiek XV nie był łaskawy dla Byczyny. Ciągłe zmiany właścicieli pociągały za sobą zmiany prawodawstwa, przez co ludność była zdezorientowana i żyła w ciągłej niepewności. Nie lepszy był także wiek XVI. Pogranicze, na którym leżała Byczyna było bardzo niespokojne. Rabunki i pożary nękały mieszkańców.

17.jpeg

Pomnik poległych podczas I wojny światowej. Pocztówka z 1925 r.
Zbiory przywatne p. Skupin

W latach dwudziestych XVI wieku dotarła do Byczyny fala reformacji, a miejscowy ksiądz Albert Opala przeszedł w 1532 roku na luteranizm. Był on ostatnim w tym czasie księdzem katolickim w miasteczku i zarazem pierwszym pastorem ewangelickim. Wraz z nim większość mieszkańców Byczyny przeszła na protestantyzm. Fryderyk II brzeski w roku 1534 w swoim księstwie zażądał od księży przyjęcia nauki Lutra pod rygorem wygnania, zaś w roku następnym wygonił oponentów. Tymczasem w okręgu byczyńskim książę z niewiadomych powodów pozostawił katolików w spokoju jeszcze przez kilka lat. Prawdziwą walkę o wprowadzenie reformacji na tym terenie rozpoczął w latach 1542-1550, starosta byczyńsko-kluczborski, Henryk Falkenberg. Jednak jego następca Kasper Koschembar-Schkorkowsky oszczędzał katolików nie popierając zbytnio pastorów.
Reformacja potwierdziła fakt przewagi w tym regionie Polaków, co zmuszało protestantów do uszanowania woli ludności i odprawiania praktyk religijnych w tym właśnie języku. Umocniła ona również władzę książęcą, ograniczając prawa samorządu miejskiego. Książę był nie tylko zwierzchnikiem politycznym ale też głową kościoła luterańskiego. W 1581 r. Jerzy II brzeski polecił sporządzić nowy urbarz Byczyny.

01.jpeg

Zbiory przywatne p. Skupin

Byczyna zapisała się w historii jako miejsce triumfu oręża polsk

[madohora]

Tuż po zakończeniu działań wojennych na Śląsku zaczęły powstawać polskie rady ludowe podporządkowane Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu. Zaczęto rozważać kierunki polityki Polaków zamieszkałych w zaborze pruskim zmierzające do oderwania Górnego Śląska od Rzeszy. W tej sytuacji władze niemieckie podjęły szereg przedsięwzięć utrudniających taką działalność aż do ogłoszenia na terenie rejencji opolskiej w styczniu 1919 roku stanu wyjątkowego.
W nadzwyczaj trudnych warunkach odbył się 20 marca 1921 roku plebiscyt, który wypadł niekorzystnie dla Polski na całej ziemi kluczborskiej. Przyczyny takiego stanu rzeczy były wielorakie. Tak więc ziemia kluczborska wraz z Byczyną pozostała po 1922 roku w granicach Niemiec.
W okresie międzywojennym miasto borykało się z trudnościami gospodarczymi. Utrata rynku zbytu na towary, zwłaszcza rolne, powodowała ubożenie mieszkańców. Powszechnie uprawiany "szmugiel" na tym granicznym terenie ustał dopiero wiosną 1939 roku tj. w okresie koncentracji w okolicach Byczyny wojsk hitlerowskich, które miały zaatakować Polskę.
W sierpniu 1939 roku stosunki polsko-niemieckie stawały się coraz bardziej napięte. Dla nikogo nie było tajemnicą, że zaatakowanie Polski przez hitlerowską Rzeszę to tylko kwestia czasu. Strona niemiecka skrupulatnie przygotowywała się do agresji. Coraz to nowe jednostki wojskowe, głownie pancerne, lokowane były przy granicy z Polską. Tak było i pod Byczyną. Pobliski las kluczowski stwarzał dogodne warunki do koncentracji wojsk niemieckich i maskowania tych poczynań. Stąd później wyprowadzono jedno z głównych uderzeń na Łódź i Warszawę. Równolegle do przygotowań militarnych Niemcy prowadzili szeroko zakrojoną akcję propagandową o rzekomych prześladowaniach Niemców zamieszkałych w Polsce oraz pozorowane napady "band polskich" na placówki niemieckie. Poczynania te miały "usprawiedliwić" atak na Polskę. Prowokacje niemieckie były codziennością.
W dniu 1 września 1939 roku, o godzinie 4.45 wojska niemieckie zaczęły wkraczać na most łączący oba brzegi granicznej Prosny. Rozpoczęła się wojna. W pierwszym jej okresie każdy sukces militarny Niemców oznajmiany był w Byczynie biciem dzwonów kościelnych. Z czasem jednak, w miarę napływania z frontu niemieckiego coraz gorszych wiadomości dzwony umilkły. Wojska niemieckie ponosiły klęski, a linia frontu zaczęła się przybliżać do miasteczka. Tuż przed styczniową ofensywą radziecką mieszkańcy zaczęli opuszczać miasto.

[madohora]

Omice – gmina w Czechach, w powiecie Brno, w kraju południowomorawskim. Według danych z dnia 1 stycznia 2013 liczyła 789 mieszkańców
W miejscowości jest przystanek kolejowy Omice.

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jes
zespół folwarczny, z poł. XIX w.:
obora
wozownia i spichlerz
budynek gospodarczy.

[madohora]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie używaną polską nazwą Szymiszow oraz niemiecką Schimischow. Ze względu na polskie pochodzenie nazwy we wrześniu 1936 roku naziści zmienili nazwę miejscowości na nową, całkowicie niemiecką Heuerstein O.S.

[madohora]

Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku z 20 marca 1921 r. na 861 uprawnionych do głosowania za Polską opowiedziało się 445 osób, a za Niemcami – 398

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są:
kościół par. pw. śś. Szymona i Judy, pierwotnie luterański, z 1607 r., l. 1909-11
mogiła powstańca śląskiego Franciszka Waloszka na cmentarzu rzym.-kat.
zespół pałacowy, XVII-XX:
Pałac w Szymiszowie
spichlerz
park
Familok (nie ma w rejestrze)

[madohora]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Blotnica oraz nazwą zgermanizowaną Blottnitz[7]. Ze względu na polskie pochodzenie nazwy w lipcu 1936 roku nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła zgermanizowaną nazwę miejscowości na nową, całkowicie niemiecką Quellengrund

[madohora]

6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obóz pracy nr 6 powstał w Błotnicy

[madohora]

[madohora]

Gromadę Błotnica Strzelecka z siedzibą GRN w Błotnicy Strzeleckiej utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie strzeleckim w woj. opolskim, na mocy uchwały nr VII/30/54 WRN w Opolu z dnia 4 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad[5] Błotnica Strzelecka, Centawa, Płużnica Wielka i Warmątowice ze zniesionej gminy Błotnica Strzelecka w tymże powiecie[6]. Dla gromady ustalono 20 członków gromadzkiej rady narodowej

[madohora]

Według stanu z 1 stycznia 1946 gmina składała się z 7 gromad: Błotnica, Balcarowice, Cętawa, Dziewkowice, Płużnica, Sieroniowice i Warmątowice. 6 lipca 1950 zmieniono nazwę woj. śląskiego na katowickie; równocześnie gmina Błotnica Strzelecka wraz z całym powiatem strzeleckim weszła w skład nowo utworzonego woj. opolskiego

[madohora]

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:
zespół pałacowy, z XIX w.:
pałac
park pałacowy.