Odpust w Szaradach Anagramowych

[madohora]

[madohora]

Jarmark (niem. Jahrmarkt – targ doroczny) – rodzaj targu średniowiecznego o znaczeniu ponadlokalnym, będącego centrum wymiany towarów handlu dalekosiężnego.

[madohora]

W Polsce jarmarki upowszechniły się w XIII wieku w Gdańsku i we Wrocławiu, a w wiekach późniejszych we Lwowie, Łucku, Grodnie, Wilnie (głównie produkty leśne); Jarosławiu, Kłecku (sukna), Przemyślu, Przeworsku (woły); Krakowie, Sandomierzu, Kazimierzu Dolnym, Płocku, Toruniu (zboża) i Lublinie (wina węgierskie, zboża, woły).

[madohora]

Jarmarki pośredniczyły w dalekosiężnym handlu azjatycko-europejskim (jarmarki na Bliskim Wschodzie), w handlu między strefami gospodarczymi kontynentu (np. południowej i północnej Europy) oraz między bliżej położonymi rejonami intensywnej produkcji rzemieślniczej (np. jarmarki szampańskie w XII–XIII w.); ogromny koszt przywiezienia towarów na jarmark był z nadwyżką rekompensowany wysokimi cenami uzyskiwanymi za towar oraz zwolnieniami od opłat celnych. Jarmarki istniały nie tylko w Europie, ale także w wielu miastach wszystkich krajów muzułmańskich — szczególnie aktywne w Egipcie (największe w Aleksandrii i Kairze), Arabii (Mekka) i Syrii, gdzie ich terminy były zgodne z kalendarzem pielgrzymek i karawan; zjawiskiem powszechnym były jarmarki w Indiach (największe w miastach nad Gangesem), licznie odbywały się również na Archipelagu Malajskim (zwłaszcza na Sumatrze i Jawie). Tylko nieliczne jarmarki organizowano w Chinach, szczególnie na obszarach nadgranicznych, które skupiały handel zagraniczny (w XVIII w. istniały 2 jarmarki w Kantonie do handlu z Europejczykami), zupełną zaś rzadkość stanowiły jarmarki w Japonii. W Polsce jarmarki pojawiły się w XIII w. (Gdańsk, Wrocław), znaczny ich rozwój nastąpił XV–XVI w. Na polskie jarmarki przywożono z Zachodu przede wszystkim: sukno, wyroby metalowe, korzenie, wino, produkty luksusowe, skupowano zaś na nich towary eksport., zwłaszcza: futra, woły, zboże, produkty leśne, len; szczególne znaczenie miały jarmarki w Gdańsku, Gnieźnie i Lublinie; ściśle związane z polskim eksportem na Zachód były jarmarki w Brzegu (nad Odrą), Wrocławiu i Lipsku. W XIX w. pruskie władze zaborcze zlikwidowały znaczną część mniejszych jarmarków, zwłaszcza wiejskich; postępowała też specjalizacja jarmarków — tworzyły się oddzielne jarmarki na wełnę, tytoń, konie, zwierzęta hodowlane, narzędzia rolnicze, wyroby włókiennicze itp. W 2. połowie XIX w. postępował upadek jarmarków, zastępowanych nowoczesnymi formami handlu.

[madohora]

Kram (z niem.) lub stoisko handlowe – drewniana budka, również ława z rozłożonym towarem. Kramem może być m.in. kiosk, sklepik, stoisko, stragan na rynku, ława z towarem itp.

[madohora]

Wiąże się go z legendą o kopcu, usypanym po śmierci Kraka przez lud. Tradycja podaje, że ziemię na kopiec noszono w rękawach i stąd wzięła się nazwa „Rękawka”. Na podobny źródłosłów wskazuje jedna z fraszek Jana Kochanowskiego, w której „rękawka” oznacza grobowiec usypany rękami. Rękawka swoimi korzeniami niewątpliwie nawiązuje do pogańskich obrzędów związanych z Dziadami wiosennymi, przypadającymi na okres przesilenia wiosennego. Sam źródłosłów, wbrew ludowej tradycji, nie ma nic wspólnego z noszeniem ziemi, chociaż nawiązuje do kultu zmarłych.

[madohora]

Przypuszcza się, że budowa pochodzącego z XI lub XII wieku kościoła św. Benedykta i ustanowienie święta patrona w dniu 21 marca (pierwszy dzień wiosny), było reakcją Kościoła katolickiego na żywe słowiańskie praktyki religijne na Krzemionkach. Historycznie rzecz ujmując, co najmniej od XVII wieku, o czym świadczą przekazy źródłowe, ze szczytu kopca w czas odpustu (we wtorek, będący kiedyś również dniem świątecznym) zamożni krakowianie zrzucali owoce, słodycze i pieniądze (w powierzchniowej warstwie odnaleziono monety z różnych okresów dziejowych), zaś biedni, żacy i dzieci zbierali je u podnóża. Do połowy XIX w. Rękawka odbywała się na samym kopcu Krakusa, jednak po przekopaniu wzgórza na potrzeby budowy linii kolejowej, przeniosła się na górę św. Benedykta w północnej części wzgórza Lasoty i połączona została z odpustem i ludową zabawą koło kościoła św. Benedykta na Krzemionkach.

[madohora]

[madohora]

Na pamiątkę tej biblijnej historii powszechna była w Europie, zwłaszcza w okresie kontrreformacji tradycja odwiedzania w drugi dzień świąt wielkanocnych kościoła poza miastem. Kościół św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela (norbertanek) na Zwierzyńcu znajduje się około 1,5 km od bram średniowiecznego Krakowa). Pierwsza wzmianka o krakowskim odpuście pochodzi z rękopisu Giovanniego Paolo Mucantiego – sekretarza legata papieskiego. Mucanti przebywał w Krakowie w latach 1596–1597 i zapisał:

[madohora]

[madohora]

Pańska skórka – tradycyjny cukierek domowej roboty, zawijany w papierek i sprzedawany głównie w Warszawie oraz na Mazowszu.

[madohora]

[madohora]

Miodek turecki ma formę nieregularnych, twardych bryłek o lekko miodowym smaku, które mogą się łamać albo lekko kruszyć, a jego podstawowym składnikiem jest skarmelizowany cukier z dodatkiem olejków aromatycznych i barwników, w który wtopione są pokruszone orzechy. W klasycznej odmianie o smaku śmietankowym masa karmelowa ma kolor białawy, istnieją jednak i inne rodzaje, zależnie od użytych dodatków smakowych i aromatycznych, np. miodek kakaowy, kawowy czy waniliowy.

[madohora]

Szczypka – przysmak regionalny z Lubelszczyzny; wyrób cukierniczy na bazie cukru.

[madohora]

SZCZYPKA

150 ml wody
60 g cukru
6 białek jaj
6 g żelatyny spożywczej
2 łyżeczki mąki ziemniaczanej
w zależności od smaku pożądanego smaku: po 10 ml syropu miętowego, różanego, truskawkowego lub barwnika spożywczego

Zagotować wodę z cukrem, syropem lub barwnikiem spożywczym na dużym ogniu. Następnie wsypać do tego żelatynę spożywczą i gotować do czasu rozpuszczenia się składników. Zagotowane składniki ściągnąć z ognia. Białka jaj wbić do rondla i ubić z nich sztywną pianę mikserem. Do ubitej piany wlać stopniowo zagotowane wcześniej składniki, całość dokładnie wymieszać drewnianą łyżką, po czym przelać do odpowiednich korytek plastikowych o długości około 15 cm, wyłożonych folią i posypanych niewielką ilością mąki ziemniaczanej. Całość pozostawić do ostygnięcia, a po ostygnięciu włożyć do lodówki na 2 godziny.

[madohora]

W przeszłości smakołyk rozpowszechnił się w krajach będących pod panowaniem tureckim, ale też na Węgrzech, w Austrii i Polsce, gdzie nazywano go „chlebem tureckim”. Do ostatniej wojny światowej oryginalny produkt był dostępny w handlu detalicznym (sklepach kolonialnych i sklepikach żydowskich), później jedynie sporadycznie w postaci domowego wyrobu.

[madohora]

CIASTKA Z DZIURKĄ

masło 25 dag
proszek do pieczenia 1 łyżeczka
mąka pszenna 50 dag
cukier 0,5 szklanki
żółtka 3 szt
jogurt naturalny 3 łyżki
dżem wiśniowy

Mąkę przesiewamy z proszkiem do pieczenia. Dodajemy masło i siekamy nożem. Następnie dodajemy żółtka, cukier, jogurt i wszystko razem zagniatamy. Ciasto rozwałkowujemy, wycinamy szklanką ciasteczka i w połowie z nich wycinamy dodatkowo dziurkę /np. kieliszkiem/.
Układamy na blaszce i pieczemy do zrumienienia w piekarniku nagrzanym do 180 stopni C. Odstawiamy do wystudzenia.
Wystudzone całe ciastka smarujemy dżemem i nakrywamy ciastkiem z dziurką. Dekorujemy według uznania.

[madohora]

Wróćmy jednak do naszych odpustowych słodyczy, zwanych maszketami. To wyjątkowo różnorodne zjawisko kulturowe. I w tym przypadku trzeba zbadać recepturę, technikę wykonania, historię nazwy czy wreszcie zasięg występowania tych słodyczy. Bo przecież może się okazać, że są one znane pod różnymi nazwami na Morawach, w Austrii, w Czechach, na Słowacji czy w innych regionach Polski. Z tym jest naprawdę dużo roboty i wyliczyłem pobieżnie, że potrzeba na to przynajmniej dwa lata pracy i 25 tys. zł.

[madohora]

Makaroniki piecze się w niskiej temperaturze w formach lub na blasze. W zależności od czasu pieczenia i użytych składników mogą być one kruche i chrupiące lub miękkie, o strukturze przypominającej marcepan. Po ostudzeniu przekłada się je czasem kremami, dekoruje polewą, lukrem lub posypuje cukrem pudrem.

[madohora]

Obecnie we Włoszech każdy region posiada swój własny przepis na makaroniki i uznaje go za jedyny oryginalny.

[madohora]

Ciastka, w których migdały zastąpiono orzechami, makiem, innymi nasionami lub płatkami owsianymi, są również bardzo cenne pod względem wartości odżywczej.

[madohora]

MAZUREK KRAKOWSKI Z MAKARONIKOWĄ DEKORACJĄ

Ciasto:
20 dag mąki krupczatki
7.5 dag cukru pudru
15 dag masła
1 żółtko

Masa makaronikowa:
15 dag maku - najlepiej białego ale może być też niebieski)
25 dag cukru kryształu
4 białka
olejek migdałowy

Lukier czekoladowy:
3 białka
36 dag cukru pudru
6 dag kakao
6 dag masła
olejek waniliowy
kandyzowane owoce i bakalie do dekoracji

Mąkę przesiej, posiekaj z masłem, szybko zagnieć z cukrem pudrem i żółtkiem. Zawiń w folię i włóż na 30 minut do lodówki. Następnie rozwałkuj na blasze i podpiecz w temp. 200°C. Przygotuj masę: mak wymieszaj z cukrem i kilkoma kroplami olejku migdałowego, zmiel (najlepiej porcjami w maszynce do kawy), a potem utrzyj w kamiennej misie, dodając porcjami ubite na sztywno białka. Gotową masę przełóż do rękawa cukierniczego i wyciśnij dekoracyjny brzeg na podpieczony spód. Wstaw do piekarnika i zapiecz, aż brzeg się ładnie przyrumieni. W czasie, gdy ciasto stygnie, przygotuj lukier: białka utrzyj z cukrem, a gdy powstanie gęsta masa, dodaj do niej kakao roztarte z masłem. Dokładnie wymieszaj i polukruj ostudzony kruchy spód placka. Zanim lukier zastygnie, udekoruj wierzch ciasta kandyzowanymi owocami i bakaliami.

[madohora]

Spośród wszystkich miast Montmorillon słynie od 1811 roku z makaroników z delikatnym migdałowym sercem. Makaroniki są tam obecne od XVII wieku i na przestrzeni wieków stały się nieodzowną specjalnością miasta.

[madohora]

Opowieść o Makaronie

Te małe, okrągłe ciastka, chrupiące na zewnątrz, gładkie i miękkie w środku, to najsłynniejsze dzieło Ladurée.
Historia makaronika Ladurée zaczyna się od Pierre'a Desfontainesa, drugiego kuzyna Louisa Ernesta Ladurée, który na początku XX wieku jako pierwszy pomyślał o zabraniu dwóch muszelek makaronika i połączeniu ich z pysznym nadzieniem ganache.
Te małe, okrągłe ciastka, chrupiące na zewnątrz, gładkie i miękkie w środku,
są robione każdego ranka w „laboratorium” Ladurée. Cukiernicy bardzo dokładnie odmierzają potrzebne ilości migdałów, jajek i cukru, zanim dodadzą ostatni składnik, szczyptę unikalnego „know-how”, niezbędnego do przyrządzenia takiego przysmaku. Po ugotowaniu i nadzieniu makaroniki są odstawiane na bok na 2 dni przed pójściem do sprzedaży – czas potrzebny do osiągnięcia idealnej równowagi między konsystencją a smakiem.
Z każdym nowym sezonem Ladurée oddaje hołd swojemu najsłynniejszemu stworzeniu, tworząc nowy smak.
Istniejąca gama makaroników jest zawsze punktem wyjścia do tworzenia nowej, ponieważ różnorodność kolorów jest równie ważna jak gama smaków i jest istotną częścią ich atrakcyjności.

[madohora]

Pomimo mojej popularności w Europie, aw szczególności we Francji, nie odniosłem jeszcze dużego sukcesu w Stanach Zjednoczonych. Chociaż można mnie tu znaleźć, najczęściej jest to po wyjątkowo drogich cenach. Nawet jeśli jestem sprzedawany po rozsądnych cenach, być może nie jestem tak chrupiący na zewnątrz lub tak kremowy w środku, jak powinienem, albo jestem zbyt suchy lub zrobiony ze złych składników.