Sezon na grzyby

[madohora]

Wyjątkowy smak i aromat borowików jest przy tym na tyle silny i atrakcyjny, że dramatycznie zmienia sosy do mięsa, zupy, nadzienia czy zapiekanki. Dodaje się je zarówno do drobiu, jak i wołowiny, królików czy dziczyzny. Doskonale komponują się też z różnymi rodzajami sera, chlebem oraz białym winem.

[madohora]

W Polsce występują różne rodzaje borowików – są to zarówno odmiany jadalne, cenione za doskonały smak i aromat, jak i trujące i niejadalne, których spożycie jest dla zdrowia wyjątkowo niebezpieczne. Jakie podgatunki prawdziwków, bo tak inaczej się je określa, można znaleźć w naszym kraju? Jakie odmiany są najbardziej poszukiwane?

[madohora]

Borowik ceglastopory
W Polsce gatunek występujący dosyć często. Spotkasz go przede wszystkim w lasach świerkowych czy jodłowych na wyżynach, choć ten jadalny rodzaj borowika preferuje też lasy liściaste. Prawdziwek tego typu rośnie od maja do późnej jesieni. Wyróżnia go charakterystyczne czerwonawe zabarwienie trzonu i kapelusza. Surowy grzyb przez niektórych uważany jest za lekko trujący, dlatego należy spożywać go jedynie po ugotowaniu lub usmażeniu.

[madohora]

Czy można spożywać grzyby borowiki na surowo?

Tak, rodzaje jadalne można jeść bez obróbki termicznej. Należy mieć jednak pewność bezpieczeństwa zebranych okazów i dokładnie oczyścić wszystkie grzyby.

Z jakimi grzybami można pomylić prawdziwka szlachetnego?

Do wielu kłopotów dochodzi, gdy pomyli się borowika z goryczakiem żółciowym. Dlatego też należy zaniechać zbierania grzybów, co do których brakuje, choć cienia wątpliwości. Goryczaka, jak nazwa wskazuje, ma bardzo nieprzyjemny smak.
Jak sprawdzić, czy nie trafiliśmy na niejadalnego borowika szatana?

Aby mieć pewność, że nie zbiera się trującego szatana, należy dotknąć powierzchnię prawdziwka językiem. Jeżeli wyczujesz gorzki nieprzyjemny smak, możesz przypuszczać, że to niejadalny borowik.

[madohora]

Podgrzybek żeberkowany rośnie pojedynczo lub w rozproszeniu po kilka sztuk. Najczęściej spotkać można tego grzyba w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, głównie w górach i terenach podgórskich. Rośnie pod bukami, grabami, świerkami i dębami.

[madohora]

Pory podgrzybka żeberkowanego są okrągłe. U młodych okazów żółte lub złotożółte, później stają się zielonakowożółte. Po uszkodzeniu raczej nie przybierają sinej barwy, a jeżeli tak, to bardzo delikatnie.

[madohora]

Zarodniki wrzecionowate, podłużnie eliptyczne. Wysyp zarodników oliwkobrązowy.

[madohora]

Grzyb ten występuje tylko w Europie.
Najbardziej podobnym gatunkiem do podgrzybka żeberkowanego jest podgrzybek zajączek, który ma oliwkowobrązowy kapelusz i siniejące po uciśnięciu pory. Można go również pomylić z borowikiem oprószonym, u tego grzyba jednak miejsca uszkodzone i zniszczone przez ślimaki przybierają czerwonobrązową barwę.

[madohora]

Podgrzybek zajączek rośnie od lipca do października.

[madohora]

Rurki osiągają długość od 5 do 20 mm. U młodych osobników są żółte, z wiekiem ciemnieją i stają się zielonożółte lub oliwkowobrązowe. Początkowo są przyrośnięte i lekko zbiegające, u starszych grzybów są wolne. Mają duże, kanciaste, nieregularne pory, które u starszych okazów mogą poszarzeć. Po uszkodzeniu nie zmieniają barwy.

[madohora]

Podgrzybek zajączek jest podobny do podgrzybka złotawego, który jednak ma bardziej popękany kapelusz, jaśniejsze pory i trzon o czerwonym odcieniu. Innym grzybem, którym można pomylić podgrzybka zajączka jest podgrzybek żeberkowy, którego pory sinieją po ugnieceniu.

[madohora]

Polską nazwę podgrzybek zajączek wprowadziła w 1960 roku biolog Alina Skirgiełło.
W wyniku nowszych badań podgrzybek zajączek został włączony do rodzaju borowik – tym samym nazw podgrzybek zajączek stała się niezgodna z nazwą naukową.
Grzyb ten jest mało odporny na czerwie i często bywa zarobaczony.

[madohora]

Sezon na podgrzybka brunatnego trwa od czerwca do listopada.

[madohora]

Rurki dochodzą do 10 mm. długości. Przyrastają do trzonu lub są zatokowo przygniecione. U młodych osobników są bardzo jasne, później robią się oliwkowożółte, pod wpływem nacisku sinieją. Posiadają drobne pory, które u starszych egzemplarzy robią się większe, okrągłe lub kanciaste.

[madohora]

Młode podgrzybki brunatne można pomylić z goryczakiem żółciowym, który ma bardzo gorzki smak. Starsze osobniki podobne są do piaskowca kasztanowego. Piaskowiec kasztanowy ma jednak jamkowato pusty trzon i jego miąższ nie zmienia barwy po przecięciu.

[madohora]

Podgrzybek brunatny przez początkujących zbieraczy często brany jest za borowika szlachetnego.

[madohora]

Podgrzybek brunatny ma łatwość kumulowania pierwiastków radioaktywnych, zwłaszcza cezu.

[madohora]

Krasnoborowik żonkilowy (Sutorius junquilleus)

Sutorius junquilleus to odmiana grzyba, która należy do licznej i niezwykle popularnej rodziny borowikowatych. Jest to gatunek wymierający, dlatego trafił na Czerwoną listę roślin i grzybów Polski. Krasnoborowik żonkilowy to bardzo rzadki w Polsce przedstawiciel rodziny borowikowatych, wyróżniający się oryginalnym, żonkilowym odcieniem żółci swego trzonu oraz miąższu. Dawniej traktowano go jako odmianę barwną borowika ceglastoporego czyli poćca Neoboletus erythropus. Również na terenie Austrii, Czech, Niemiec, Anglii, Norwegii, Holandii, Szwecji oraz Słowacji dostał status „zagrożony wyginięciem”. Owocniki tego prawdziwka mikoryzują z dębami i bukami.

[madohora]

W całej Europie, w tym Polsce bardzo rzadki, wymierający grzyb. Najczęściej spotykany jest na terenie Puszczy Niepołomickiej. Jednak i to siedlisko jest coraz uboższe w jego owocniki. Sutorius junquilleus zanika także m.in. w Słowacji, Czechach, Austrii, Niemczech, Holandii i UK.

[madohora]

Rurki tego gatunku są przy nóżce wykrojone, u młodych egzemplarzy przyjmują one barwę cytrynową, potem zielonkawą, a ich długość wynosi 1-2 cm. Zmiażdżone bądź nacięte sinieją. Z kolei pory są barwy żółtej, początkowo cytrynowe w odcieniu, potem barwy starego złota, które uszkodzone lub przecięte również niebieszczeją.

[madohora]

Warto wiedzieć, że trzon tego grzyba jest centralnie zlokalizowany, pozbawiony siateczki, jaskrawo żółty o charakterystycznym odcieniu żonkili (stąd nazwa), upstrzony czerwonawymi i brązowo-żółtymi cętkami, zazwyczaj odwrotnie maczugowaty bądź cylindryczny. Naciśnięty szybko sinieje. Natomiast pierścienia i pochwy brak.

[madohora]

Z krajowych grzybów najbardziej podobny do Sutorius junquilleus bywa piaskowiec modrzak Gyroporus cyanescens. Piaskowiec preferuje jednak siedliska o suchszych, bardziej piaszczystych podłożach, poza tym nie jest aż tak jaskrawy, a bardziej ochrowy w odcieniach.

[madohora]

Brak zastosowania borowika odmiany żonkilowej.

[madohora]

Ta odmiana grzyba należy do niejadalnego gatunku, ponieważ bez właściwej obróbki termicznej powoduje on nieprzyjemne zaburzenia układu pokarmowego.

[madohora]

Borowik żółtobrązowy to smaczny, rzadki i ginący w skali całej Europy grzyb spokrewniony z prawdziwymi borowikami i maślakami, w 2014 r. przeniesiony do osobnego rodzaju Butyriboletus, o charakterze idealnie pośrednim między maślakami a borowikami.