Sezon na grzyby

[madohora]

Wysyp zarodników oliwkowo brązowy. Spory borowika gładkotrzonowego dość szerokie, wrzecionowate, gładkie, osiągają 8-15 µm na 5-6,5 rzadko 7 µm.

[madohora]

Borowik gładkotrzonowy to grzyb niejadalny. Dawniej bywał zbierany mimo miernych walorów smakowych oraz ryzyka zatrucia przy nieodlewaniu wody.

[madohora]

Druga nazwa gatunkowa borowika gładkotrzonowego „borowik Queleta” honoruje wybitnego francuskiego mikologa, botanika, ornitologa i lekarza Lucjana Queleta (1832-1899), założyciela Francuskiego Towarzystwa Mikologicznego. Mawiano o nim, że łączy w sobie zalety innych wielkich grzyboznawców swoich czasów, a pozbawiony jest ich wad.

[madohora]

Borowik cytrynowy to pyszny, aromatyczny grzyb z rodziny borowikowatych, traktowany obecnie jako odmiana borowika szlachetnego czyli prawdziwka. Swoją nazwę „cytrynowy” zawdzięcza intrygującej, cytrynowożółtej barwie kapelusza.

[madohora]

Rozmieszczenie borowika cytrynowego (żółtego) budzi spory wśród fachowców. Przyjmuje się, że jest podobne jak typowych borowików szlachetnych czyli obejmuje Europę, Indie, Nepal, Iran, Daleki Wschód, USA (głównie na zachód od Gór Skalistych), ponadto zawleczony z sadzonkami drzew do RPA, Australii oraz na Nową Zelandię.

[madohora]

Owocniki borowika cytrynowego (żółtego) tworzą małe grupy lub rosną samotnie.

[madohora]

Kapelusz przybiera różne odcienie żółci. Pod innymi względami podobny do kapeluszy typowych b. szlachetnych i sosnowych: do 20-25 cm średnicy, o gładkiej powierzchni i brzegach, u młodych owocników półokrągły, wyraźnie wypukły, u starszych egzemplarzy poduszkowato rozpostarty. W dotyku kapelusz suchy, matowy, nierzadko pomarszczony. Jedynie po ulewach i u najstarszych osobników może być kleisty i gładszy jak u maślaków. Mleczka nie ma.

[madohora]

Miąższ w kapeluszu biały, nie zmienia koloru po nacięciu bądź zmiażdżeniu. Smak i zapach miłe, grzybowe, typowo „prawdziwkowe”.

[madohora]

Z racji niezwykłej barwy kapelusza b. cytrynowego łatwo odróżnić od innych borowików, goryczaków, podgrzybków i piaskowców. W Polsce za podobne do borowika szlachetnego uznaje się tylko inne gatunki jadalnych, wybornych borowików oraz okropnego w smaku goryczaka żółciowego Tylopilus felleus. W krajach, gdzie nie ma tradycji samodzielnego zbierania prawdziwków w lasach, zdarzają się jednak trudne dla nas do pojęcia pomyłki z piaskowcem kasztanowatym Gyroporus castaneus, a nawet z borowikiem szatańskim Rubroboletus satanas. Dla amerykańskich grzybiarzy źle kończy się pomylenie borowika szlachetnego z borowikiem hurońskim B. huronensis, powodującym bóle żołądka i jelit.

[madohora]

Świeże owocniki borowika cytrynowego składają się w 80% z wody, 7% białek, 3% z tłuszczów i około 9 % z węglowodanów. Cukrowce z borowików to przede wszystkim: glikogen, mannitol, trehaloza i glukoza. Tłuszcze z prawdziwków to głównie estry kwasów: palmitynowego, stearynowego, oleinowego oraz linolowego. Z innych lipidów sporo jest ergosterolu. Wolne kwasy organiczne reprezentowane są przez szczawiowy, cytrynowy, jabłkowy, fumarowy i bursztynowy. W owocnikach prawdziwków nie brak też niebiałkowego aminokwasu ergotioneiny oraz polifenoli, głównie kwasu rozmarynowego. Pełnią one rolę wymiataczy wolnych rodników. Borowiki ceni się za zawartość witaminy B i E. Sucha pozostałość borowików w 80-90% obejmuje niestrawne dla człowieka, włókniste polimery budulcowe: chitynę, hemicelulozy i grzybowe pektyny. Dawniej uważano, że składniki te obniżają wartość odżywczą grzybów. Dziś ceni się je, gdyż ułatwiają chudnięcie. Borowik cytrynowy jak wszystkie prawdziwki może niestety kumulować w sobie wiele metali ciężkich i/lub radioaktywnych, w tym rtęć, kadm, ołów, cez czy polon. Z niemetali, niezbędnych ludziom w małych dawkach, w większych zaś toksycznych, gromadzi dużo selenu, jednak zdaniem nowszych badań selen ten pozostaje niemal nie przyswajalny dla człowieka.

[madohora]

W wielu regionach Europy zbieranie prawdziwków. Pozyskiwanie tych grzybów na eksport w krajach „nowej UE” stanowi nierzadko ważne źródło dochodu dla grup wykluczonych społecznie: byłych pracowników PGR w Polsce, Romów na Słowacji i Węgrzech etc.

[madohora]

Atrakcyjny i zarazem uniwersalny smak powoduje, że stosuje się go jako dodatek do wielu potraw lub główny element dań. Nadaje się do spożywania po ugotowaniu, usmażeniu, upieczeniu czy grillowaniu.

[madohora]

Dalszych badań wymagają związki borowików z muchomorami: czerwonym Amanita muscaria i czerwonawym A. rubescens. Te grzyby, zarówno dziko w Europie, jak i zawleczone na Antypodach rosną razem, wchodząc w mikoryzy z tymi samymi okazami drzew. Zdaniem wielu uczonych prawidłowe wykształcanie owocników u prawdziwków zależy od obecności muchomorów. Inni temu przeczą, wskazując, że borowiki i muchomory po prostu preferują podobny klimat i podobnych gospodarzy.

[madohora]

[madohora]

Borowik ciemnobrązowy jest grzybem jadalnym, który zalicza się do rodziny grzybów borowikowatych.

[madohora]

Borowik ciemnobrązowy jest bardzo rzadko występującym grzybem w Polsce. Spotkać go można w lasach dębowych, a także w innych lasach liściastych. Najczęściej rośnie pod dębami i bukami. Jest gatunkiem ciepłolubnym.

[madohora]

Rurki są kontrastem dla ciemniej barwy kapelusza. U młodych osobników mają barwę od białej do kremowej, wraz z wiekiem zmienia się w żółtozieloną, oliwkową, żółtawooliwkową.

[madohora]

Miąższ jest twardy, jednak wraz z wiekiem staje się bardziej miękki. Ma barwę białą. Świeży grzyb praktycznie nie posiada zapachu, dopiero podczas wysychania wyczuć można grzybowy zapach

[madohora]

Borowik ciemnobrązowy posiada wiele cennych właściwości kulinarnych - wszystko ze względu na wspaniały zapach i twardy miąższ.

[madohora]

Grzyb ten zalicza się do najbardziej popularnych okazów we Włoszech. Jest w tym kraju szczególnie uwielbiany. Można go pomylić z borowikiem usiatkowanym oraz borowikiem szlachetnym. Polską nazwę nadał M. Wilga w 1996 roku.

[madohora]

Borowik ceglastopory jest często poszukiwanym grzybem jadalnym, ze względu na swoje walory smakowe. Przyrządzony w nieodpowiedni sposób jest jednak trujący. Charakterystyczną cechą tego grzyba jest właściwość jego miąższu, który w kontakcie z powietrzem sinieje i przybiera niebieską barwę.

[madohora]

Borowik ceglastopory rośnie w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, głównie w okolicach górskich i podgórskich, gdzie można go znaleźć pod świerkami i jodłami. Na nizinach spotykany jest rzadziej – najczęściej w okolicach dębów i buków. Rośnie na glebach o odczynie kwaśnym i obojętnym. Ten niebieski i czerwony od spodu grzyb zwany hubanem, gniewusem czy gniewoszem występuje w całej Europie, w Alpach można go znaleźć nawet na wysokości 2000 m. n.p.m.

[madohora]

Owocnik borowika ceglastoporego osiąga średnicę od 5 do 20 cm. Przybiera kolor ciemnobrązowy, jasnobrązowy lub oliwkowobrązowy. Czasem zdarzają się osobniki brązowoczarne lub kasztanowobrązowe. Borowik tego rodzaju pokryty jest pilśniowatą lub zamszową, matową skórą, która po zgnieceniu robi się prawie czarna. Kapelusz, który mają siniejące po kontakcie miąższu z tlenem grzyby gniewusy, początkowo przybiera kształt półkolisty, u starszych osobników staje się wypukły. Nie da się zdjąć z niego skóry.

[madohora]

Trzon grzyba gniewosza (hubana) początkowo jest bulwiasty, czasem w środkowej części zgrubiały, u starszych osobników przybiera kształt maczugowaty. Jego grubość waha się od 2 do 4 cm., a długość od 5 do 15 cm. Górna część trzonu borowika jest koloru żółtego, w środkowej części na żółtym tle pojawiają się czerwone pilśniowate plamki lub łuseczki, a dół przybiera odcień oliwkowy. Jest bardzo gęsto pokryty nieregularnymi

[madohora]

Istnieje możliwość pomylenia borowika ceglastoporego z trującymi gatunkami borowików o czerwonym spodzie kapelusza i czerwonym trzonie, dlatego borowik ceglastopory jest rzadko zbierany nawet przez doświadczonych grzybiarzy.