Siemianowice Śląskie

[madohora]

[madohora]

Uwiadomienia
rejencji Opolskiej,
257. Pruski rząd państwowy rozporządzeniem
z dnia 2-go maja r. b. — IV a II 386 — po
twierdził, że gminy wiejskie Laurahütte-Sie
m.anowicie do jednego obwodu gmin kiego
pod nazwiskiem Laurahiitte-Siemianowice będą
złączone.
Złączenie to wstępuje natychmiast w moc
Opole, dnia 18-go maja 1922 r
Prezydent rejencyjny.
w zast. v. Hoin.

[madohora]

Obszar Siemianowic Śląskich leży w obrębie niecki górnośląskiej, będącej częścią struktury geologicznej śląsko-morawskiej. Niecka ta zbudowana jest ze skał pochodzących z karbonu górnego – są to osady węglonośne, leżące w obrębie struktur paleozoicznych wyżyn środkowopolskich

[madohora]

Utworzy powstałe w karbonie reprezentowane są przez następujące warstwy: rudzkie (piaskowce z przewarstwieniami iłowców oraz pokłady węgla kamiennego; występują w Michałkowicach; miąższość ok. 150 m), siodłowe (serie piaskowcowo-iłowcowe zawierające pięć grubych warstw węgla kamiennego; występują na całym obszarze miasta, a ich wychodne w Przełajce; miąższość 50-70 m), porębskie (iłowce i mułowce przewarstwione piaskowcami i pokładami węgla kamiennego; miąższość około 330 m), jaklowieckie (naprzemianległe ławice piaskowców i iłowców z cienkimi pokładami węgla kamiennego; miąższość około 50 m) i gruszowskie (ławice piaskowców i iłowców z pokładami węgla kamiennego; miąższość około 170 m)

[madohora]

Głównym surowcem mineralnym wydobywanym w mieście w przeszłości był węgiel kamienny, a na północy rudy cynku i ołowiu. Oba surowce eksploatowane były metodą podziemną. Metodą odkrywkową wydobywane były gliny, piasek oraz wapienie. W złożu, w pokładach pozostało 51,3 mln ton węgla kamiennego zasobów pozabilansowych, w tym grupy A – 29,6 mln ton i B – 21,7 mln ton. Obecnie Siemianowicach Śląskich nie jest prowadzona eksploatacja surowców mineralnych

[madohora]

Siemianowice Śląskie leżą na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej. Miasto położone jest na wysokości 246–316 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie znajduje się w Bytkowie – 316 m n.p.m. (zlokalizowane ono jest na granicy Katowic i Siemianowic Śląskich, na wysokości Stacji Linii Radiowych Bytków), a najniższe punkty Siemianowic leżą na terenie dawnych sadzawek w pobliżu Starego Czekaja (246 m n.p.m.) i w dolinie Brynicy – 258,9 m n.p.m. Teren miasta opada od południowego zachodu w kierunku wschodnim

[madohora]

Wyżyna Siemianowicka – obejmuje ona około 90% powierzchni miasta; stoki tych wzgórz opadają w kierunku wschodnim w kierunku doliny Brynicy; nachylenie wynosi 2–5°, natomiast w kierunku południowo-wschodnim opada pod kątem 2–3° w stronę doliny Rawy; powierzchnie stoków zostały pocięte nieckami peryglacjalnymi

[madohora]

Obniżenie Szarleja-Brynicy – obniżenie to ciągnie się wzdłuż północnej granicy miasta w Przełajce i zajęte jest przez płaskie dno Brynicy; z południowej strony graniczy ze stromym zboczem triasowego ostańca – Sośnia Góra; jest to fragment miasta w niewielkim stopniu przekształcony przez człowieka

[madohora]

Na terenie Siemianowic Śląskich znajdują się zbiorniki wody stojącej, a wszystkie stanowią zbiorniki sztuczne. W większości są to zbiorniki podpoziomowe o konstrukcji ziemnej, w których utrzymywanie się wody jest możliwe na skutek zalegania w podłożu warstw gleby słabo przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych. Znaczna część zalewisk powstała w wyniku prowadzonego wydobycia węgla kamiennego. Ważnym problemem tychże zbiorników jest niedobór wody i wysychanie. Jest to często spowodowane zaprzestaniem dostarczania wód podziemnych z zamkniętych kopalni. Liczba bakterii coli, coli typu kałowego, paciorkowców kałowych i innych niebezpiecznych dla zdrowia jest w siemianowickich zbiornikach często znacznie przekroczona i nie ma możliwości kąpieli i korzystania z wód w celach rekreacyjnych

[madohora]

Początki osad tworzących obecnie Siemianowice Śląskie sięgają czasów średniowiecznych. Najstarsza wzmianka prawdopodobnie o wsi Simanovici pochodzi z 1253 roku. Najstarsza wzmianka o Bytkowie pochodzi natomiast z dokumentu biskupa krakowskiego Jana Muskaty z 1298 roku, w którym przeznacza dziesięcinę ze wsi Bytków na uposażenie szpitala w Sławkowie. Z XIV pochodzą pierwsze wzmianki o Michałkowicach i Przełajce, a w XVI wieku o Bańgowie. Z 1334 roku pochodzi wzmianka o wsi Sancrovicz (Siemianowice). Wsie te stanowiły wówczas zaplecze rolnicze dla Bytomia i niewykluczone, że dostarczały do miasta również rudy żelaza. W XVI wieku Siemianowice, Bańgów i Michałkowice zostały nabyte przez ród Mieroszewskich. W XVI wieku aż do wyczerpania złóż, na terenie dominalnym Michałkowic wydobywano srebro i ołów. W 1586 roku znajdująca się na obszarze obecnych Siemianowic Śląskich wieś Jakubowice została doszczętnie zniszczona w czasie tzw. wojen sukcesyjnych.

[madohora]

Wraz z hutą „Laura” powstały nowoczesne kopalnie węgla kamiennego – znane później jako „Siemianowice” i „Michał”, a także mniejsze przedsiębiorstwa przemysłu ciężkiego, w tym fabryki gwoździ, maszyn i kotłów, cegielnie, browar i inne. Pierwsza kopalnia węgla kamiennego na obszarze Siemianowic Śląskich powstała na stokach Kołocowej Górki w Lasku Bytkowskim w 1786 roku – była to odkrywkowa kopalnia „Waldgrube” („Leśna”). Wokół huty wykształciła się nowa, zurbanizowana gmina – Huta Laura (Laurahuta), na której wykształciły się wszelkie niezbędne usługi. Domy zostały podłączone do wodociągu, a część z nich dodatkowo została skanalizowana. W latach 1854–1857 powstała przebiegająca przez Bytków, hutę „Laura”, hutę „Jerzy” i dalej do Zawodzia sieć kolei wąskotorowej. W 1855 roku mistrz kuźniczy Wilhelm Fitzner założył własną kuźnię, rozbudowaną później w Fabrykę Kotłów Fitznera (obecnie „Rosomak”). 19 listopada 1868 roku z michałkowickiej parafii rzymskokatolickiej wydzielono siemianowicką lokalię. W 1870 roku oddano do użytku dworzec kolejowy Laurahütte przy linii kolei prawoodrzańskiej, łączącej Szopienice Północne z Bytomiem i dalej do Wrocławia. W 1871 roku powstał w Siemianowicach odrębny urząd pocztowy, Hugo I Henckel von Donnersmarck powołał spółkę akcyjną Vereinigte Königs- und Laurahütte (późniejsze Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura S.A. Górniczo-Hutnicza) i powstał pierwszy laurahucki wodociąg. W 1889 roku do Siemianowic i Huty Laura zaczęła docierać energia elektryczna

[madohora]

Po I wojnie światowej i powstaniach śląskich, pod sam koniec rządów pruskich (2 maja 1922 roku) połączono gminy Siemianowice i Huta Laura, tworząc gminę Laurahütte-Siemianowitz (pol. Laurahütte-Siemianowice). Już 20 czerwca 1922 roku do Siemianowic wkroczyła kompania 23 Dywizji Piechoty pod dowództwem gen. K. Horoszkiewicza, włączając je i okoliczne gminy do Polski jako część autonomicznego województwa śląskiego. W 1923 roku gmina Huta Laura-Siemianowice liczyła 43 tys. mieszkańców. Z dniem 4 marca 1927 roku gminę przemianowano na Siemianowice Śląskie, a od 23 czerwca 1932 roku została zaliczona do rzędu miast. W latach międzywojennych w wyniku wielkiego kryzysu spadła produkcja w siemianowickich zakładach, co doprowadziło do wzrostu bezrobocia. Spadła też ilość budowanych budynków i zaczęły powstawać mieszkania socjalne.

[madohora]

Z pochodzeniem nazwy Siemianowice wiąże się kilka legend. Jedna z nich wiąże pochodzenie nazwy miasta i tworzących ją dzielnic od imion trzech braci: Jakuba (obecnie nieistniejące Jakubowice), Michała (Michałkowice) i Siemiona (Szymon; obecne Siemianowice), którzy zajmowali się rybołówstwem w okolicznych stawach. W drugim wariancie legendy braćmi byli: Michał, Siemion i Maciej (od trzeciego brata nazwa osady Maciejkowice na terenie Chorzowa). Inna legenda wiąże pochodzenie nazwy miasta od siedmiu tworzących Siemianowice chat, od których zaczęło się jej istnienie

[madohora]

Pierwsze wzmianka o Siemianowicach pochodzi z 1273 roku, jednak miejscowość istniała już prawdopodobnie w XII w. Była wówczas niewielką wioską dostarczającą ryby i kwiaty na dwór księcia bytomskiego. W pobliżu osady powstawały również dzisiejsze dzielnice miasta: Michałkowice, w których na przełomie XIII w. powstała pierwsza w okolicy parafia oraz Bytków i Przełajka. W międzyczasie region wielokrotnie zmieniał włodarzy. Na początku należał do księstwa opolskiego, potem opolsko-raciborskiego, a w 1289 roku został zhołdowany Czechom. W XIV i XV w. południe regionu należało do Piastów Cieszyńskich a północ podlegała księstwu oleśnickiemu. W 1526 r. ziemia bytomska wraz z księstwem karniowskim przeszła we władanie Jerzego Brandenburskiego z rodu Hohenzollernów. Jeśli chodzi o właścicieli Siemianowic i ich dzisiejszych dzielnic to Mieroszewscy panowali na tym terenie (oprócz Bytkowa i Przełajki) do roku 1692, kiedy panem dóbr został Kasper Hunter von Gradon. Już wtedy na terenie dzisiejszego parku miejskiego istniał dwór, w którym mieszkali włodarze wsi

[madohora]

Początek XX w. dał się we znaki w Siemianowicach budową gmachu magistratu, a w Michałkowicach murowanym kościołem. W marcu 1919 r. w mieście odbywają się gwałtowne wiece robotnicze. Oddział wojska z pobliskiej granicy składa broń przed wiecującymi robotnikami. Na stronę manifestantów przeszło 200 żołnierzy. Manifestanci zajmują stację kolejową i bank. W wyniku walk z nadciągającymi oddziałami wojska ginie jeden robotnik a dwóch zostaje rannych

[madohora]

W roku 1922 Siemianowice, pomimo że w plebiscycie 56,25% głosujących opowiedziało się za pozostaniem w granicach Niemiec, zostają przyłączone do Rzeczypospolitej Polskiej. Powstała wówczas Górnośląska Fabryka Czekolady i Cukrów "Hanka" oraz pierwsza szkoła średnia. Uchwałą Sejmu Śląskiego w 1927 dotychczasowa gmina "Huta Laura-Siemianowice" została przemianowana na Siemianowice Śląskie, a w 1932 Rozporządzeniem Rady Ministrów gmina otrzymała prawa miejskie. Nowe miasto liczyło wówczas ponad 30 tys. mieszkańców. Po wybuchu II wojny światowej na terenie kopalni Michał trwały walki między oddziałami Freikopsu, który opanował kopalnię, a wojskiem polskim i harcerzami. Polakom udało się odbić kopalnię, ale nie na długo. Początki wojny były szczególnie tragiczne dla rodzin 6 Polaków: Gerarda Drzymały, Wilhelma Jendrusia, Franciszka Niedworka, Maksymiliana Rolnika, Jana Rudzińskiego i Teodora Szewczyka, którzy zostali rozstrzelani. Od 1942 roku w zabudowaniach pałacowych i dworskich Donnersmarcka funkcjonowały dwa obozy koncentracyjne przeznaczone dla Polaków z systemu Polenlager - Polenlager 10 oraz Polenlager 11 - Siemianowice Śląskie (Laurahutte). W 1944 Niemcy założyli podobóz KL Auschwitz - Laurahütte. Rok później do Siemianowic Śląskich weszła Armia Czerwona. Lata powojenne dla miasta nie były trudne, ponieważ Siemianowice nie miały żadnych zniszczeń wynikających z działań wojennych. 6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obóz pracy nr 165 powstał w Siemianowicach

[madohora]

1273 – prawdopodobnie najstarsza wzmianka o Siemianowicach.

[madohora]

1298 – dokument biskupa krakowskiego Jana Muskaty o dziesięcinie ze wsi Bytków na szpital w Sławkowie.

[madohora]

Siemowit (Ziemowit) (ur. ok. 1292, zm. pomiędzy 1342 a 1355 rokiem) – książę bytomski w latach 1312–1316 i gliwicki w latach ok. 1340–1342/1355.

[madohora]

Siemowit był trzecim pod względem starszeństwa synem Kazimierza bytomskiego. Nie wiadomo dlaczego ojciec w swoim testamencie właśnie Siemowita uczynił spadkobiercą najbardziej bogatej części swojego władztwa – Bytomia z okręgiem (Od 1311 roku był formalnym korregentem ojca). Pomimo tego rola Siemowita nie była zbyt wielka i to nawet wobec nawiązania kontaktów z dworem Władysława Łokietka na Wawelu. Przy otrzymanym spadku Siemowit utrzymał się tylko do 1316 roku, kiedy w nieznanych bliżej okolicznościach księciem bytomskim został starszy brat Władysław. Następną pewną informację o Siemowicie mamy dopiero z 19 lutego 1327, kiedy razem z braćmi Władysławem i Jerzym złożył w Opawie hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. Można stąd wnioskować, że bez względu na powody utraty w 1316 roku księstwa, pod koniec lat dwudziestych nastąpiło pełne pojednanie między braćmi. Po raz kolejny o Siemowicie dowiadujemy się z dokumentu biskupa wrocławskiego Przecława z Pogorzeli z 1340 roku, gdzie występuje on z tytułem księcia gliwickiego. Jest to zresztą ostatnia wiadomość o Siemowicie, jako osobie żyjącej. Zmarł między 1342 a 1355 rokiem, zapewne bliżej pierwszej z tych dat. Nie pozostawił potomstwa i nie wiadomo gdzie został pochowany. Gliwice zaś na powrót zostały połączone z księstwem bytomskim.

[madohora]

1515 – Siemianowice zostały wymienione w spisie wsi, które są zobowiązane do prac na potrzeby książęcego zamku w Świerklańcu.

[madohora]

1586 – wieś Jakubowice (dawna wieś leżąca w okolicach dzisiejszego Pszczelnika) została doszczętnie zniszczona w czasie tak zwanej wojny sukcesyjnej.

[madohora]

1760–1778 – na miejscu starego dworu Mieroszewskich i Hunterów powstała rezydencja Hencklów. Na jej terenie została również wybudowana kaplica, która była pierwszym obiektem sakralnym w Siemianowicach.

[madohora]

1786 – na terenie dzisiejszego Lasku Bytkowskiego powstała pierwsza kopalnia węgla kamiennego „Leśna”.

[madohora]

1803 – założenie przez Rheinbabenów na zachód od Sadzawek, kopalni „Fanny"