Nie tylko na Śląskim Szlaku IX

[madohora]

B. Pierwsze‎ ‎mieszkanie‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów w‎ ‎Panewniku. trzymawszy‎ ‎pozwolenie‎ ‎ministeryalne‎ ‎na‎ ‎osadę‎ ‎w‎ ‎Pa newniku,‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanie‎ ‎zamieszkali‎ ‎tymczasowo w‎ ‎domu‎ ‎położonym‎ ‎na‎ ‎szosie‎ ‎Mikołowskiej.‎ ‎Dom‎ ‎ten należał‎ ‎do‎ ‎pana‎ ‎Nieradzika‎ ‎w‎ ‎Mikołowie‎ ‎i‎ ‎kupiono go‎ ‎za‎ ‎7‎ ‎500‎ ‎mk.‎ ‎Bracia‎ ‎Tatyan‎ ‎i‎ ‎Ubaldus‎ ‎przybyli‎ ‎dnia 18‎ ‎grudnia‎ ‎1902‎ ‎r.‎ ‎do‎ ‎Panewnika‎ ‎i‎ ‎urządzili‎ ‎dom‎ ‎po‎ ‎klasztor nemu.‎ ‎Gołe‎ ‎ściany,‎ ‎próżne‎ ‎izby,‎ ‎ku‎ ‎temu‎ ‎bez‎ ‎pieniędzy‎ ‎i‎ ‎chleba, nie‎ ‎znaleźli‎ ‎nic,‎ ‎jak‎ ‎tylko‎ ‎nieporządek.‎ ‎Lecz‎ ‎znaleźli‎ ‎się‎ ‎wnet dobrzy‎ ‎ludzie,‎ ‎którzy‎ ‎ich‎ ‎przyjęli‎ ‎gościnnie.‎ ‎I‎ ‎mężnie‎ ‎zaczęli pracę.‎ ‎W‎ ‎niezupełnie‎ ‎ośmiu‎ ‎dniach‎ ‎zrobili‎ ‎z‎ ‎dawnego‎ ‎domu świeckiego‎ ‎klasztor.‎ ‎Na‎ ‎lewej‎ ‎stronie‎ ‎wejścia‎ ‎do‎ ‎domu‎ ‎zro biono‎ ‎z‎ ‎dwóch‎ ‎izb‎ ‎kaplicę,‎ ‎w‎ ‎której‎ ‎zupełnie‎ ‎wygodnie‎ ‎po mieścić‎ ‎się‎ ‎mogło‎ ‎300‎ ‎osób.‎ ‎Na‎ ‎prawej‎ ‎znajdowała‎ ‎się‎ ‎izba odźwiernego,‎ ‎obok‎ ‎niej‎ ‎była‎ ‎kuchnia,‎ ‎przy‎ ‎niej‎ ‎refektoryum, które‎ ‎zarazem‎ ‎służyło‎ ‎za‎ ‎zakrystyę.‎ ‎Górne‎ ‎izby‎ ‎były‎ ‎celkami dla‎ ‎Przewielebnych‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎i‎ ‎braci.‎ ‎Na‎ ‎równym dachu‎ ‎papowym‎ ‎wzniesiono‎ ‎ładną‎ ‎wieżyczkę‎ ‎z‎ ‎ślicznie‎ ‎brzmią cym‎ ‎dzwonkiem.‎ ‎Klasztor‎ ‎więc‎ ‎teraz‎ ‎był‎ ‎zupełnie‎ ‎urządzony, 00.‎ ‎Franciszkanie‎ ‎mogli‎ ‎wciągnąć.‎ ‎Ale‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎spokojną‎ ‎wioskę wstąpiło‎ ‎tymczasem‎ ‎nowe‎ ‎życie.‎ ‎Młodzi‎ ‎i‎ ‎starzy‎ ‎pracowali nad‎ ‎upiększeniem‎ ‎wioski.‎ ‎Bramy‎ ‎tryumfalne‎ ‎zostały‎ ‎zbudo wane,‎ ‎domy‎ ‎uwieńczone‎ ‎i‎ ‎klasztor‎ ‎świetnie‎ ‎przystrojony.‎ ‎Bo gato‎ ‎ozdobiona‎ ‎brama‎ ‎honorowa‎ ‎przy‎ ‎wejściu‎ ‎do‎ ‎wsi‎ ‎miała‎ ‎na sobie‎ ‎powitalny‎ ‎napis:‎ ‎Niech‎ ‎Bóg‎ ‎błogosławi‎ ‎Wasze‎ ‎przybycie! Dzień‎ ‎wprowadzenia‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎był‎ ‎22‎ ‎grudnia,‎ ‎bardzo pochmurny‎ ‎i‎ ‎zimny‎ ‎dzień‎ ‎zimowy.‎ ‎Tydzień‎ ‎przedtem‎ ‎od‎ ‎12 do‎ ‎21‎ ‎grudnia‎ ‎odprawiali‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanie‎ ‎święte‎ ‎misye w‎ ‎Kochłowicach.‎ ‎Stąd,‎ ‎po‎ ‎ukończeniu‎ ‎świętych‎ ‎misyi,‎ ‎ruszył w‎ ‎poniedziałek‎ ‎długi‎ ‎pochód‎ ‎z‎ ‎Kochłowic‎ ‎do‎ ‎Panewnika.‎ ‎Była to‎ ‎wspaniała‎ ‎procesya,‎ ‎w‎ ‎której‎ ‎brało‎ ‎700‎ ‎samych‎ ‎tylko‎ ‎męż czyzn‎ ‎udział.‎ ‎Miejscowy‎ ‎szołtys‎ ‎pan‎ ‎Olesch‎ ‎powitał‎ ‎00.‎ ‎Fran ciszkanów‎ ‎przy‎ ‎pierwszej‎ ‎bramie‎ ‎tryumfalnej.‎ ‎W‎ ‎swej‎ ‎mowie zaznaczył‎ ‎w‎ ‎związku‎ ‎ze‎ ‎zbliżającemi‎ ‎się‎ ‎świętami‎ ‎Bożego‎ ‎Narodzenia,‎ ‎iż‎ ‎00 Franciszkanie według przykładu Dzieciątka Jezus obrali‎ ‎sobie‎ ‎ubogi‎ ‎PanewniK‎ ‎jako‎ ‎swe‎ ‎Betleem,‎ ‎by‎ ‎stąd‎ ‎roz powszechniać‎ ‎po‎ ‎obwodzie‎ ‎przemysłowym‎ ‎swoją‎ ‎błogą‎ ‎działal ność.‎ ‎Przy‎ ‎drugiej‎ ‎bramie‎ ‎honorowej‎ ‎przed‎ ‎klasztorem‎ ‎ocze kiwał‎ ‎Przewielebny‎ ‎książęco-biskupi‎ ‎komisarz‎ ‎ks.‎ ‎proboszcz Schuhmann‎ ‎procesyę.‎ ‎On‎ ‎poświęcił‎ ‎kaplicę,‎ ‎odprawił‎ ‎sumę i‎ ‎wprowadził‎ ‎pierwszych‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎0.‎ ‎Kamila‎ ‎Bol- czyka‎ ‎i‎ ‎0.‎ ‎Wilhelma‎ ‎Rogoscha‎ ‎do‎ ‎nowej‎ ‎siedziby.‎ ‎W‎ ‎ser decznej‎ ‎przemowie‎ ‎powitał‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎jako‎ ‎wiernych współpracowmików‎ ‎w‎ ‎swojej‎ ‎rozległej‎ ‎winnicy.‎ ‎Życzył‎ ‎im w‎ ‎dalszym‎ ‎ciągu‎ ‎swej‎ ‎przemowy‎ ‎jak‎ ‎największego‎ ‎błogosławieństwa‎ ‎Bożego‎ ‎i‎ ‎prawdziwego‎ ‎szczęścia‎ ‎klasztornego;‎ ‎po wierzył‎ ‎ich‎ ‎opiece‎ ‎duchownej‎ ‎okoliczne‎ ‎gminy‎ ‎swej‎ ‎parafii i‎ ‎polecił‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎ofiarności‎ ‎parafian.‎ ‎Przełożony nowej‎ ‎osady‎ ‎franciszkańskiej‎ ‎0.‎ ‎Kam‎ ‎iluś‎ ‎dziękował‎ ‎w‎ ‎krót kich‎ ‎słowach‎ ‎Przewielebnemu‎ ‎komisarzowi‎ ‎i‎ ‎zebranym‎ ‎gminom za‎ ‎serdeczne‎ ‎powitanie‎ ‎i‎ ‎przyrzekł,‎ ‎iż‎ ‎będzie‎ ‎Przewielebne duchowieństwo‎ ‎z‎ ‎całych‎ ‎sił‎ ‎popierał‎ ‎i‎ ‎wspomagał‎ ‎w‎ ‎trudnych pracach‎ ‎duchownych.‎ ‎Uroczystość‎ ‎kościelna‎ ‎skończyła‎ ‎się‎ ‎od śpiewaniem‎ ‎„Te‎ ‎Deum“‎ ‎(Ciebie‎ ‎Boże‎ ‎chwalimy)‎ ‎i‎ ‎błogosła wieństwem.‎ ‎Mieszkańcy‎ ‎Panewnika‎ ‎cieszyli‎ ‎się‎ ‎nadzwyczaj przybyciem‎ ‎i‎ ‎wprowadzeniem‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎do‎ ‎swej‎ ‎ubo giej‎ ‎wsi‎ ‎i‎ ‎życzyli‎ ‎im‎ ‎wszelkiego‎ ‎dobrego,‎ ‎szczególnie‎ ‎błogosła wionego,‎ ‎trwałego‎ ‎pobytu‎ ‎wśród siebie.

[madohora]

Jeden‎ ‎0.‎ ‎zakonnik‎ ‎odprawiał‎ ‎nabożeństwa‎ ‎w‎ ‎klasztorze, dwaj‎ ‎inni‎ ‎pomagali‎ ‎w‎ ‎innych‎ ‎parafiach. Nabożeństwo‎ ‎w‎ ‎klasztorze‎ ‎odbywało‎ ‎się‎ ‎regularnie‎ ‎w‎ ‎nie dzielę‎ ‎o‎ ‎godz.‎ ‎6^2‎ ‎ranna‎ ‎Msza‎ ‎św.,‎ ‎o‎ ‎godz.‎ ‎10‎ ‎kazanie‎ ‎i‎ ‎suma. Po‎ ‎południu‎ ‎o‎ ‎godz.‎ ‎2‎ ‎nieszpory‎ ‎i‎ ‎błogosławieństwo;‎ ‎w‎ ‎tygo dniu‎ ‎o‎ ‎godz.‎ ‎6‎ ‎suma.‎ ‎Pomimo,‎ ‎że‎ ‎kaplica‎ ‎była‎ ‎ciasna‎ ‎i‎ ‎droga do‎ ‎niej‎ ‎daleka‎ ‎i‎ ‎uciążliwa,‎ ‎przystąpiło‎ ‎jednak‎ ‎rocznie‎ ‎10‎ ‎500‎ ‎osób do‎ ‎Komunii‎ ‎świętej. Szczególnemi‎ ‎uroczystościami,‎ ‎które‎ ‎w‎ ‎klasztorze‎ ‎obcho dzono,‎ ‎były: Odpust‎ ‎Porcyunkuli‎ ‎czyli‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Anielskiej dnia‎ ‎2‎ ‎sierpnia. Uroczystość‎ ‎świętego‎ ‎Franciszka‎ ‎z‎ ‎Asyża, dnia‎ ‎4‎ ‎października. Uroczystość‎ ‎świętej‎ ‎Barbary,‎ ‎Patronki‎ ‎górników, dnia‎ ‎6‎ ‎grudnia. Uroczystość‎ ‎świętego‎ ‎Antoniego‎ ‎z‎ ‎Padwy, dnia‎ ‎13‎ ‎czerwca. W‎ ‎każdą‎ ‎zaś‎ ‎ostatnią‎ ‎niedzielę‎ ‎w‎ ‎miesiącu‎ ‎odbywały‎ ‎się zgromadzenia‎ ‎członków‎ ‎trzeciego‎ ‎Zakonu‎ ‎o‎ ‎godzinie‎ ‎2-giej po‎ ‎południu. Pomocy‎ ‎duchownej‎ ‎zaś‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanie‎ ‎udzielali‎ ‎mniej więcej‎ ‎we‎ ‎wszystkich‎ ‎parafiach‎ ‎obwodu‎ ‎przemysłowego. Praca‎ ‎była‎ ‎bardzo‎ ‎wielka,‎ ‎a‎ ‎00.‎ ‎zakonników‎ ‎tylko‎ ‎trzech. Z‎ ‎tego‎ ‎powodu‎ ‎dodano‎ ‎im‎ ‎jeszcze‎ ‎dwóch‎ ‎00.‎ ‎tak‎ ‎że‎ ‎obe cnie‎ ‎pięciu‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎jest‎ ‎czynnych‎ ‎we‎ ‎winnicy‎ ‎Pań skiej‎ ‎w‎ ‎Panewniku.

[madohora]

C. Nowa‎ ‎budowa.
Mały‎ ‎klasztorek‎ ‎w‎ ‎Panewniku‎ ‎miał‎ ‎tylko‎ ‎tymczasowo służyć‎ ‎jako‎ ‎pomieszkanie‎ ‎dla‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów. Było‎ ‎przecież‎ ‎każdemu‎ ‎jasnem,‎ ‎iż‎ ‎tam‎ ‎00.‎ ‎Franci- 1‎ ‎szkanie‎ ‎nie‎ ‎mogą‎ ‎na‎ ‎trwale‎ ‎zamieszkać.‎ ‎Może‎ ‎więc
sobie‎ ‎każdy‎ ‎tę‎ ‎radość‎ ‎wystawić,‎ ‎gdy‎ ‎architekt,‎ ‎czcigodny‎ ‎bra ciszek‎ ‎Mansuetus‎ ‎Fromm,‎ ‎z‎ ‎Zakonu‎ ‎św.‎ ‎Franciszka‎ ‎wykonał
plany‎ ‎nowego‎ ‎kościoła‎ ‎a‎ ‎przełożeni‎ ‎Zakonu‎ ‎te‎ ‎plany‎ ‎potwier dzili.‎ ‎Z‎ ‎zaufaniem‎ ‎można‎ ‎mu‎ ‎było‎ ‎powierzyć‎ ‎budowę,‎ ‎ponie waż‎ ‎już‎ ‎przy‎ ‎innych‎ ‎budowach‎ ‎okazał‎ ‎się‎ ‎tęgim‎ ‎i‎ ‎doskonałym budowniczym‎ ‎n.‎ ‎p.‎ ‎przy‎ ‎budowie‎ ‎w‎ ‎Rochus‎ ‎przy‎ ‎Nysie.‎ ‎Nie bawem‎ ‎też‎ ‎wysłano‎ ‎rysunki‎ ‎do‎ ‎ministeryum‎ ‎w‎ ‎Berlinie‎ ‎celem zatwierdzenia‎ ‎ich.‎ ‎Stało‎ ‎się‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎jesieni‎ ‎1905‎ ‎roku.‎ ‎Zaraz‎ ‎też wzięto‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎pracy.‎ ‎Z‎ ‎wielką‎ ‎radością‎ ‎powitano‎ ‎pozwolenie pana‎ ‎sołtysa‎ ‎Preissa‎ ‎ze‎ ‎Smielowic‎ ‎do‎ ‎rozpoczęcia‎ ‎prac‎ ‎szach- towania‎ ‎ziemi‎ ‎i‎ ‎budowania‎ ‎fundamentów.‎ ‎Zawarto‎ ‎niebawem
z‎ ‎majstrem‎ ‎mularskim‎ ‎Franciszkiem‎ ‎Neumanem‎ ‎z‎ ‎Bytomia potrzebne‎ ‎kontrakty,‎ ‎który‎ ‎też‎ ‎doprowadził‎ ‎ku‎ ‎wielkiemu‎ ‎zado woleniu‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów‎ ‎budowę‎ ‎do‎ ‎końca.‎ ‎Dnia‎ ‎4‎ ‎paździer nika‎ ‎1905‎ ‎r.,‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎założyciela‎ ‎Zakonu‎ ‎św.‎ ‎Franciszka‎ ‎poczęto szachtować‎ ‎ziemię.‎ ‎Pomimo,‎ ‎że‎ ‎grunta‎ ‎na‎ ‎fundamenta‎ ‎nie‎ ‎były odpowiedne,‎ ‎musiano‎ ‎bowiem‎ ‎miejscami‎ ‎wiele‎ ‎walczyć‎ ‎z‎ ‎rucho mym‎ ‎piaskiem,‎ ‎to‎ ‎jednak‎ ‎prace‎ ‎w‎ ‎jesieni‎ ‎tak‎ ‎daleko‎ ‎postąpiły, iż‎ ‎fundamenta‎ ‎po‎ ‎największej‎ ‎części‎ ‎już‎ ‎dosięgały‎ ‎powierzchni ziemi.‎ ‎Przez‎ ‎zimę‎ ‎więc‎ ‎mogły‎ ‎się‎ ‎fundamenta‎ ‎dobrze‎ ‎utrwalić i‎ ‎usiednąć‎ ‎w‎ ‎ziemi,‎ ‎tak‎ ‎iż‎ ‎następnej‎ ‎wiosny‎ ‎można‎ ‎było‎ ‎z‎ ‎tern większą‎ ‎pewnością‎ ‎dalej‎ ‎budować.‎ ‎I‎ ‎tak‎ ‎nastał‎ ‎miesiąc‎ ‎kwie cień‎ ‎1906‎ ‎roku.‎ ‎Nowe‎ ‎życie‎ ‎i‎ ‎nowy‎ ‎ruch‎ ‎wszczął‎ ‎się‎ ‎około budowy.

[madohora]

[madohora]

Tak‎ ‎brzmi‎ ‎dokument,‎ ‎który‎ ‎oprócz‎ ‎w‎ ‎polskim‎ ‎jeszcze w‎ ‎dwóch‎ ‎innych‎ ‎językach‎ ‎włożony‎ ‎i‎ ‎zamurowany‎ ‎został‎ ‎w kamieniu‎ ‎węgielnym.‎ ‎Na‎ ‎kamieniu‎ ‎węgielnym‎ ‎znajduje‎ ‎się napis‎ ‎taki: Anno‎ ‎Domini MDCCCCV1 Continet‎ ‎Documentum. Co‎ ‎znaczy‎ ‎na‎ ‎polskie:‎ ‎W‎ ‎roku‎ ‎Pańskim‎ ‎1906‎ ‎(położono kamień‎ ‎ten).‎ ‎Kamień‎ ‎ten‎ ‎zawiera‎ ‎w‎ ‎sobie‎ ‎dokument. Następnie‎ ‎obecni‎ ‎duchowni‎ ‎i‎ ‎lud‎ ‎uderzyli‎ ‎trzy‎ ‎razy‎ ‎młot kiem‎ ‎w‎ ‎kamień‎ ‎wymawiając‎ ‎przytem‎ ‎różne‎ ‎życzliwe‎ ‎słowa. Potem‎ ‎wygłosił‎ ‎miejscowy‎ ‎ks.‎ ‎proboszcz‎ ‎Dworski‎ ‎w‎ ‎nie mieckim‎ ‎języku‎ ‎kazanie,‎ ‎w‎ ‎którem‎ ‎omawiał‎ ‎dobrodziejstwo‎ ‎i znaczenie‎ ‎katolickiej‎ ‎świątyni‎ ‎i‎ ‎wzywał‎ ‎swoich‎ ‎parafian,‎ ‎by wspomagali‎ ‎wszelkimi‎ ‎siłami‎ ‎Wielebnych‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów. Po‎ ‎nim‎ ‎wygłosił‎ ‎Wielebny‎ ‎ks.‎ ‎proboszcz‎ ‎Tunkel‎ ‎z‎ ‎Kochłowic polskie‎ ‎kazanie,‎ ‎w‎ ‎którem‎ ‎przedstawił‎ ‎nabożnie‎ ‎się‎ ‎przysłu chującemu‎ ‎ludowi,‎ ‎mianowicie‎ ‎z‎ ‎Pane‎ ‎wnika,‎ ‎dobroć‎ ‎Boską, która‎ ‎przysłała‎ ‎w‎ ‎te‎ ‎okolice‎ ‎księży‎ ‎zakonników,‎ ‎Synów‎ ‎św. Franciszka,‎ ‎aby‎ ‎ci‎ ‎się‎ ‎zajęli‎ ‎duszami‎ ‎nieśmiertelnemi,‎ ‎która spowodowała‎ ‎wybudowanie‎ ‎kościoła‎ ‎tak‎ ‎potrzebnego,‎ ‎gdyż‎ ‎do tąd‎ ‎byli‎ ‎oddaleni‎ ‎daleko‎ ‎od‎ ‎wszelakiego‎ ‎kościoła.‎ ‎Przedstawił cel‎ ‎nowego‎ ‎kościoła‎ ‎i‎ ‎osady‎ ‎i‎ ‎zakończył‎ ‎swe‎ ‎kazanie‎ ‎gorącem wezwaniem‎ ‎do‎ ‎ludu,‎ ‎aby‎ ‎swoją‎ ‎ofiarnością‎ ‎i‎ ‎chojnością‎ ‎wspie rał‎ ‎nadal‎ ‎00.‎ ‎Franciszkanów.‎ ‎(W‎ ‎imieniu‎ ‎Klasztoru‎ ‎dzięko wał‎ ‎mówca‎ ‎w‎ ‎dalszym‎ ‎ciągu‎ ‎swego‎ ‎kazania‎ ‎za‎ ‎już‎ ‎okazaną ofiarność,‎ ‎za‎ ‎liczne‎ ‎dobrodziejstwa‎ ‎i‎ ‎prosił‎ ‎o‎ ‎dalsze‎ ‎wspieranie 00.-‎ ‎Zakonników.)‎ ‎Następnie‎ ‎zabrzmiał‎ ‎z‎ ‎tysiąca‎ ‎piersi‎ ‎wspa niały‎ ‎hymn‎ ‎dziękczynny:‎ ‎,,Ciebie‎ ‎Boże‎ ‎chwalimy“,‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎tern się‎ ‎pamiętna‎ ‎ta‎ ‎uroczystość‎ ‎skończyła.
3.‎ ‎Poświęcenie‎ ‎dzwonów. Pcdwójną‎ ‎uroczystość‎ ‎o’bchodzili‎ ‎Ojcowie‎ ‎Franciszkanie w‎ ‎święto‎ ‎św.‎ ‎Michała‎ ‎Archanioła,‎ ‎dnia‎ ‎29‎ ‎września‎ ‎1907‎ ‎roku. Połączyli‎ ‎bowiem‎ ‎w‎ ‎dniu‎ ‎tym‎ ‎uroczystość‎ ‎przeniesienia‎ ‎siedziby do‎ ‎nowego‎ ‎klasztoru‎ ‎z‎ ‎uroczystością‎ ‎poświęcenia‎ ‎czyli‎ ‎chrztu dzwonów.‎ ‎Po‎ ‎raz‎ ‎ostami‎ ‎zgromadzili‎ ‎się‎ ‎Wielebni‎ ‎Ojcowie zakonnicy‎ ‎wraz‎ ‎z‎ ‎im‎ ‎powierzonemi‎ ‎gminami‎ ‎w‎ ‎kaplicy‎ ‎sta rego‎ ‎klasztoru‎ ‎celem‎ ‎odprawienia‎ ‎nabożeństwa‎ ‎dziękczynnego.

[madohora]

Dwugodzinna‎ ‎przerwa‎ ‎dzieliła‎ ‎uroczystość‎ ‎ranną‎ ‎od‎ ‎uroczystości popołudniowej.‎ ‎O‎ ‎godzinie‎ ‎drugiej‎ ‎rozpoczęła‎ ‎się‎ ‎uroczystość poświęcenia‎ ‎dzwonów.‎ ‎Przewielebny‎ ‎ks.‎ ‎proboszcz‎ ‎Skowronek, upoważniony‎ ‎od‎ ‎Jego‎ ‎Emin.‎ ‎ks.‎ ‎Kardynała‎ ‎Koppa‎ ‎do‎ ‎poświę cenia‎ ‎dzwonów,‎ ‎odprawił‎ ‎najpierw‎ ‎nabożeństwo‎ ‎przy‎ ‎grocie. Po‎ ‎skończeniu‎ ‎nabożeństwa‎ ‎udały‎ ‎się‎ ‎procesye‎ ‎przed‎ ‎front nowego‎ ‎kościoła.‎ ‎W‎ ‎przedsionku‎ ‎prawej‎ ‎wieży‎ ‎wisiało‎ ‎na‎ ‎mo cnych‎ ‎belkach‎ ‎pięć‎ ‎ślicznie‎ ‎wykonanych‎ ‎dzwonów,‎ ‎które‎ ‎miały być‎ ‎teraz‎ ‎poświęcone.‎ ‎Następnie‎ ‎Przewielebny‎ ‎ks.‎ ‎proboszcz Skowronek‎ ‎z‎ ‎Bogucic‎ ‎dokonał‎ ‎na‎ ‎nich‎ ‎chrztu. Pierwszy‎ ‎i‎ ‎największy‎ ‎dzwon‎ ‎ważący‎ ‎48‎ ‎centnarów, ochrzcony‎ ‎został‎ ‎na‎ ‎imię‎ ‎św.‎ ‎Franciszka.‎ ‎Ojcem‎ ‎chrzestnym był‎ ‎Wielmożny‎ ‎Pan‎ ‎radzca‎ ‎sprawiedliwości‎ ‎i‎ ‎generalny‎ ‎dyre ktor‎ ‎zarządu‎ ‎Szafgoczowego‎ ‎dr.‎ ‎Stefan‎ ‎ze‎ ‎Szombierk.‎ ‎Dzwon ten‎ ‎nosi‎ ‎napis: S.‎ ‎P.‎ ‎Franciscus,‎ ‎Seraphici‎ ‎Ordinis‎ ‎Fundator‎ ‎inclytus. Drugi‎ ‎dzwon‎ ‎waży‎ ‎20‎ ‎centnarów‎ ‎i‎ ‎został‎ ‎ochrzcony‎ ‎na imię‎ ‎św.‎ ‎Antoniego.‎ ‎Ojcem‎ ‎chrzestnym‎ ‎jest‎ ‎Przewielebny‎ ‎ks. proboszcz‎ ‎Tunkel‎ ‎ze‎ ‎swoją‎ ‎parafią‎ ‎Kochłowicką.‎ ‎Napis dzwonu:‎ ‎S.‎ ‎Antonius,‎ ‎Seraphici‎ ‎Ordinis‎ ‎Taumaturgus. Trzeci‎ ‎dzwon‎ ‎waży‎ ‎12‎ ‎centnarów‎ ‎i‎ ‎nazywa‎ ‎się‎ ‎Klara. Jest‎ ‎on‎ ‎darem‎ ‎właściciela‎ ‎domu‎ ‎p.‎ ‎Kempskiego‎ ‎z‎ ‎Ligoty pod‎ ‎Katowicami.‎ ‎Napis‎ ‎dzwonu:‎ ‎St.‎ ‎Clara,‎ ‎Seraphici‎ ‎Patris Primogenita. Czwarty‎ ‎dzwon‎ ‎włażący‎ ‎6‎ ‎centnarów‎ ‎podarowali‎ ‎górnicy. Ochrzczony‎ ‎został‎ ‎na‎ ‎imię‎ ‎św.‎ ‎Barbary,‎ ‎która‎ ‎jest‎ ‎Patronką górników.‎ ‎Napis‎ ‎dzwonu‎ ‎brzmi:‎ ‎St.‎ ‎Barbara,‎ ‎auxiliatrix‎ ‎in morte. Piąty‎ ‎dzwon‎ ‎ważący‎ ‎3‎ ‎centnary‎ ‎ufundowany‎ ‎został‎ ‎przez górnika‎ ‎Turczyńskiego‎ ‎z‎ ‎Ligoty‎ ‎pod‎ ‎Katowicami.‎ ‎Nazywa się‎ ‎Józef‎ ‎i‎ ‎ma‎ ‎napis‎ ‎następujący:‎ ‎S.‎ ‎Joseph,‎ ‎nutritius‎ ‎inf‎ ‎antis, Mariae‎ ‎sponsus,‎ ‎Ecclesiae‎ ‎catholicae‎ ‎patronus. Po‎ ‎ukończeniu‎ ‎uroczystości‎ ‎chrztu‎ ‎dzwonów‎ ‎wygłosił Przewielebny‎ ‎O.‎ ‎Przełożony‎ ‎serdeczne‎ ‎kazanie‎ ‎do‎ ‎polskich słuchaczy,‎ ‎0.‎ ‎Gorgoniusz‎ ‎zaś‎ ‎wygłosił‎ ‎kazanie‎ ‎niemieckie‎ ‎o‎ ‎wiel kim‎ ‎znaczeniu‎ ‎i‎ ‎przeznaczeniu‎ ‎dzwonów‎ ‎w‎ ‎służbie‎ ‎Kościoła. Następnie‎ ‎zaintonowany‎ ‎został‎ ‎hymn‎ ‎„Te‎ ‎Deum“‎ ‎(Ciebie‎ ‎Boże chwalimy),‎ ‎który‎ ‎przy‎ ‎dźwiękach‎ ‎nowo-poświęconych‎ ‎dzwonów zaniósł‎ ‎dziękczynienie‎ ‎przed‎ ‎tron‎ ‎Najwyższego,‎ ‎głosząc‎ ‎zarazem Avszemu‎ ‎światu‎ ‎chwałę‎ ‎i‎ ‎wielkość‎ ‎troistego‎ ‎Boga.

[madohora]

Miejsce‎ ‎budowy,‎ ‎styl‎ ‎i‎ ‎zarys. Miejsce‎ ‎budowy,‎ ‎oddalone‎ ‎15‎ ‎minut‎ ‎od‎ ‎dworca‎ ‎w‎ ‎Ligocie (Idaweiche)‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎przy‎ ‎szosie‎ ‎wiodącej‎ ‎z‎ ‎Ligoty‎ ‎do Panewnika‎ ‎na‎ ‎pochyłej‎ ‎płaszczyźnie.‎ ‎Pochyłość‎ ‎jest‎ ‎dosyć wielka‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎bardzo‎ ‎nadawało‎ ‎się‎ ‎to‎ ‎miejsce‎ ‎do‎ ‎budowy.‎ ‎Lecz wysokie‎ ‎powożenie‎ ‎tego‎ ‎miejsca‎ ‎miało‎ ‎to‎ ‎do‎ ‎siebie,‎ ‎iż‎ ‎kościół daleko‎ ‎i‎ ‎szeroko‎ ‎mógł‎ ‎być‎ ‎widziany.‎ ‎Okoliczność‎ ‎ta‎ ‎spowodo wała‎ ‎architekta‎ ‎do‎ ‎zbudowania‎ ‎powiedniego‎ ‎kościoła,‎ ‎któryby swem‎ ‎malowniczem‎ ‎ugrupowaniem‎ ‎i‎ ‎dalszym‎ ‎okolicom‎ ‎uciechę sprawiał. Jako‎ ‎styl‎ ‎budowy‎ ‎wybrano‎ ‎styl‎ ‎romański‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎reńsko- romański,‎ ‎którego‎ ‎używano‎ ‎w‎ ‎12‎ ‎tym‎ ‎stuleciu.‎ ‎Wybrano‎ ‎ten styl‎ ‎dla‎ ‎tego,‎ ‎ponieważ‎ ‎dla‎ ‎całego‎ ‎zakładu‎ ‎klasztornego‎ ‎był najodpowiedniejszy‎ ‎i‎ ‎inną‎ ‎stroną‎ ‎umożliwiał‎ ‎przez‎ ‎swe‎ ‎bogac two‎ ‎form‎ ‎stworzyć‎ ‎jedno‎ ‎z‎ ‎najpiękniejszych‎ ‎dzieł. Przy‎ ‎opracowaniu‎ ‎zarysu‎ ‎musiano‎ ‎uwzględnić‎ ‎to,‎ ‎iż‎ ‎w‎ ‎ko ściołach‎ ‎klasztornych‎ ‎oprócz‎ ‎głównego‎ ‎ołtarza‎ ‎potrzebna‎ ‎jest odpowiednia‎ ‎ilość‎ ‎ołtarzy‎ ‎bocznych‎ ‎oraz‎ ‎i‎ ‎stosowny‎ ‎podział obszaru‎ ‎i‎ ‎miar‎ ‎celem‎ ‎osięgnięcia‎ ‎dobrej‎ ‎akustyki‎ ‎t.‎ ‎j.‎ ‎dobrego brzmienia‎ ‎głosu.‎ ‎Przypatrzmy‎ ‎się‎ ‎teraz‎ ‎trochę‎ ‎uważniej‎ ‎za rysowi.‎ ‎Widzimy‎ ‎najpierw‎ ‎przedsionek‎ ‎z‎ ‎trzema‎ ‎portalami t.‎ ‎j.‎ ‎drzwiami,‎ ‎potem‎ ‎tyleż‎ ‎przednich‎ ‎części‎ ‎przestrzeliłowych z‎ ‎nad‎ ‎nimi‎ ‎znajdującem‎ ‎się‎ ‎chórem‎ ‎głównym,‎ ‎gdzie‎ ‎organy‎ ‎mają być‎ ‎ustawione.‎ ‎Po‎ ‎obu‎ ‎stronach‎ ‎są‎ ‎wieże‎ ‎a‎ ‎na‎ ‎boku‎ ‎wieżyc‎ ‎znaj dują‎ ‎się‎ ‎wieżyczki‎ ‎dla‎ ‎schodów‎ ‎na‎ ‎chór‎ ‎główny.‎ ‎Widzimy‎ ‎dalej średnią‎ ‎wysoką‎ ‎nawę‎ ‎kościelną,‎ ‎która‎ ‎we‎ ‎wysokości‎ ‎głównych gzymsów‎ ‎szeroka‎ ‎jest‎ ‎12‎ ‎metrów.‎ ‎Następnie‎ ‎po‎ ‎prawej‎ ‎i‎ ‎lewej stronie‎ ‎znajdują‎ ‎się‎ ‎boczne‎ ‎nawy‎ ‎kościelne‎ ‎szerokie‎ ‎5V2‎ ‎metra.

[madohora]

[madohora]

Zewnętrzny‎ ‎wygląd‎ ‎kościoła. Aby‎ ‎otrzymać‎ ‎możliwie‎ ‎najdokładniejszy‎ ‎obraz‎ ‎zewnę trznego‎ ‎wyglądu‎ ‎kościoła,‎ ‎musimy‎ ‎się‎ ‎najpierw‎ ‎postawić‎ ‎przed główną‎ ‎fasadą‎ ‎kościoła.‎ ‎W‎ ‎potężnych‎ ‎formach‎ ‎wznosi‎ ‎się budowa‎ ‎kościelna‎ ‎przed‎ ‎nami.‎ ‎Czerwony‎ ‎kolor‎ ‎cegieł‎ ‎skute cznie‎ ‎odbija‎ ‎od‎ ‎ciemnej‎ ‎zieleni‎ ‎okolicy.‎ ‎Piękne‎ ‎wrażenie‎ ‎robią wieże‎ ‎podtrzymane‎ ‎przez‎ ‎potężne‎ ‎kolumny,‎ ‎ozdobione‎ ‎różnemi niżami,‎ ‎oknami‎ ‎i‎ ‎przez‎ ‎galeryę‎ ‎słupiastą.‎ ‎Tak‎ ‎samo‎ ‎ładnie wyglądają‎ ‎obok‎ ‎wież‎ ‎się‎ ‎znajdujące‎ ‎wieżyce‎ ‎dla‎ ‎schodów. Wieże‎ ‎są‎ ‎pokryte‎ ‎mozelskim‎ ‎kamieniem‎ ‎łupkowym‎ ‎(Mosel- schiefer)‎ ‎i‎ ‎są‎ ‎ozdobione‎ ‎artystycznie‎ ‎wykonanymi‎ ‎krzyżami żelaznymi,‎ ‎do‎ ‎których‎ ‎tak‎ ‎zwana‎ ‎chorągiewka‎ ‎jest‎ ‎przymoco wana.‎ ‎Przypatrzmy‎ ‎się‎ ‎teraz‎ ‎bliżej‎ ‎wielkim‎ ‎drzwiom‎ ‎głównym, do‎ ‎których‎ ‎prowadzą‎ ‎schody‎ ‎z‎ ‎granitu.‎ ‎Przez‎ ‎dwie‎ ‎główne i‎ ‎dwie‎ ‎boczne‎ ‎kolumny‎ ‎z‎ ‎Wębrzeskiego‎ ‎piaskowca‎ ‎dzielą‎ ‎się drzwi‎ ‎na‎ ‎trzy‎ ‎części,‎ ‎z‎ ‎których‎ ‎część‎ ‎średnia‎ ‎ma‎ ‎krzyż.‎ ‎Nad tymi‎ ‎drzwiami‎ ‎głównymi‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎wielka‎ ‎rozeta‎ ‎czyli‎ ‎okno okrągłe.‎ ‎Rozeta‎ ‎ta‎ ‎jest‎ ‎olbrzymiem‎ ‎oknem‎ ‎mierzącem‎ ‎8‎ ‎metrów średnicy.‎ ‎Nad‎ ‎tern‎ ‎oknem‎ ‎widać‎ ‎główny‎ ‎gzyms,‎ ‎bogato‎ ‎ozdo biony,‎ ‎który‎ ‎się‎ ‎ciągnie‎ ‎wokoło‎ ‎całego‎ ‎kościoła‎ ‎i‎ ‎kończy‎ ‎się przy‎ ‎głównych‎ ‎drzwiach‎ ‎małą‎ ‎galeryą‎ ‎bogato‎ ‎członkowatą. Pomiędzy‎ ‎obiema‎ ‎wieżami‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎jeszcze‎ ‎nyża‎ ‎czyli‎ ‎fra muga,‎ ‎w‎ ‎której‎ ‎ma‎ ‎być‎ ‎ustawiona‎ ‎później‎ ‎figura‎ ‎Najświętszej Maryi‎ ‎Panny‎ ‎Niepokalanej,‎ ‎jeżeli‎ ‎się‎ ‎znajdzie‎ ‎dobroczyńca, który‎ ‎ją‎ ‎sprawi.‎ ‎Jeżeli‎ ‎się‎ ‎kościołowi‎ ‎przypatrzy‎ ‎ze‎ ‎strony zachodniej,‎ ‎wtenczas‎ ‎ujrzy‎ ‎się‎ ‎kościół‎ ‎w‎ ‎całej‎ ‎swej‎ ‎wspaniałości. Główna‎ ‎nawa‎ ‎kościelna,‎ ‎przykryta‎ ‎Mozelskim‎ ‎kamieniem‎ ‎łup kowym‎ ‎(Moselschiefer)‎ ‎i‎ ‎ozdobiona‎ ‎różnemi‎ ‎figurami,‎ ‎przeła mana‎ ‎jest‎ ‎przez‎ ‎nawę‎ ‎poprzeczną,‎ ‎na‎ ‎której‎ ‎szczycie‎ ‎stoi‎ ‎duży krzyż‎ ‎kamienny.‎ ‎Przed‎ ‎tym‎ ‎szczytem‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎bogato- członkowata‎ ‎półkolista‎ ‎apsyda‎ ‎(rodzaj‎ ‎nyży),‎ ‎która‎ ‎pomiędzy pięknie‎ ‎wykonanymi‎ ‎filarami‎ ‎posiada‎ ‎pięć‎ ‎okien‎ ‎i‎ ‎się‎ ‎ze‎ ‎swym stożkowym‎ ‎dachem‎ ‎(Kegeldach)‎ ‎łączy‎ ‎z‎ ‎główną‎ ‎nawą‎ ‎kościelną. Bardzo‎ ‎ładnie‎ ‎wyglądają‎ ‎gal‎ ‎ery‎ ‎e‎ ‎małe,‎ ‎które‎ ‎zakończają‎ ‎swemi gzymsami‎ ‎apsydę.‎ ‎Kopuła,‎ ‎która‎ ‎się‎ ‎wznosi‎ ‎tamże,‎ ‎ma‎ ‎13‎ ‎me trów‎ ‎średnicy‎ ‎i‎ ‎nadaje‎ ‎przez‎ ‎swą‎ ‎bogatą‎ ‎członkowatość,‎ ‎przez galeryę‎ ‎okien‎ ‎całemu‎ ‎kościołowi‎ ‎szczególny‎ ‎wygląd,‎ ‎szczególny charakter.‎ ‎Na‎ ‎tej‎ ‎kopule‎ ‎stoi,‎ ‎jak‎ ‎już‎ ‎wyżej‎ ‎powiedziano, figura‎ ‎św.‎ ‎Franciszka.‎ ‎Wysoka‎ ‎7‎ ‎metrów,‎ ‎cała‎ ‎z‎ ‎miedzi,‎ ‎przed-

[madohora]

Bazylika Panewnicka

[madohora]

‎W‎ ‎oknach‎ ‎wschodniej‎ ‎apsydy‎ ‎widzimy‎ ‎malowidła‎ ‎przedstawiające‎ ‎chwile‎ ‎z‎ ‎życia‎ ‎św.‎ ‎Anto niego‎ ‎z‎ ‎Padwy.‎ ‎Średnie‎ ‎okno‎ ‎tej‎ ‎apsydy‎ ‎jest‎ ‎podarunkiem szlachetnego‎ ‎hrabiego‎ ‎Szafgocza,‎ ‎prawe‎ ‎i‎ ‎lewe‎ ‎okno‎ ‎podaro wał‎ ‎pan‎ ‎Grzyszka‎ ‎z‎ ‎Ligoty‎ ‎względnie‎ ‎rodzina‎ ‎Mildnerowska W‎ ‎tej‎ ‎apsydzie‎ ‎postawiony‎ ‎będzie‎ ‎ołtarz‎ ‎świętego‎ ‎Antoniego, który‎ ‎ma‎ ‎zamiar‎ ‎ufundować‎ ‎wielce‎ ‎szanowna‎ ‎pani‎ ‎Łapska z‎ ‎Bytomia.‎ ‎Przypatrzmy‎ ‎się‎ ‎teraz‎ ‎dalej‎ ‎kopule.‎ ‎We‎ ‎wyso kości‎ ‎30‎ ‎metrów‎ ‎zauważymy‎ ‎wspaniałe‎ ‎jej‎ ‎zasklepienie.‎ ‎Jestto śliczne‎ ‎gwiaździste‎ ‎sklepienie,‎ ‎które‎ ‎każde‎ ‎oko‎ ‎napawa‎ ‎roz koszą.‎ ‎Kilka‎ ‎kroków‎ ‎dalej‎ ‎od‎ ‎miejsca,‎ ‎na‎ ‎którem‎ ‎stoimy‎ ‎pod kopułą‎ ‎widzimy‎ ‎wielkie‎ ‎schody,‎ ‎które,‎ ‎bogato‎ ‎ozdobione‎ ‎różnemi figurami,‎ ‎prowadzą‎ ‎po‎ ‎16‎ ‎stopniach‎ ‎do‎ ‎obszernego‎ ‎presbyteryum. Obok‎ ‎schodów‎ ‎na‎ ‎prawo‎ ‎i‎ ‎lewo‎ ‎znajdują‎ ‎się‎ ‎schody‎ ‎wio dące‎ ‎do‎ ‎krypty.‎ ‎Po‎ ‎bokach‎ ‎schodów‎ ‎stoją‎ ‎znów‎ ‎ołtarze‎ ‎z‎ ‎pia skowca‎ ‎i‎ ‎marmuru‎ ‎wykonane‎ ‎i‎ ‎ozdobione‎ ‎różnemi‎ ‎ornamentami. Ołtarz‎ ‎na‎ ‎prawo‎ ‎jest‎ ‎św.‎ ‎Klarze‎ ‎poświęcony‎ ‎na‎ ‎lewo‎ ‎św.‎ ‎Bar barze.‎ ‎Oba‎ ‎ołtarze‎ ‎czekają‎ ‎jeszcze‎ ‎na‎ ‎swych‎ ‎fundatorów.‎ ‎Obie nawy‎ ‎boczne‎ ‎kościoła‎ ‎zakończone‎ ‎są‎ ‎na‎ ‎przodzie‎ ‎pół-okrągłemi kaplicami,‎ ‎w‎ ‎których‎ ‎panuje‎ ‎tajemniczy‎ ‎półmrok.‎ ‎W‎ ‎pierwszej znajduje‎ ‎się‎ ‎ołtarz‎ ‎Serca‎ ‎Pana‎ ‎Jezusa‎ ‎wykonany‎ ‎z‎ ‎piaskowca, i‎ ‎jest‎ ‎bogato‎ ‎ozdobiony‎ ‎w‎ ‎liście‎ ‎i‎ ‎małe‎ ‎filarki.‎ ‎Cały‎ ‎ołtarz jest‎ ‎podarunkiem‎ ‎Przewielebnego‎ ‎ks.‎ ‎proboszcza‎ ‎Spohr‎ ‎a‎ ‎ze Starych‎ ‎Tarnowskich‎ ‎Gór.‎ ‎W‎ ‎drugiej‎ ‎kaplicy‎ ‎będzie‎ ‎posta wiony‎ ‎wspaniały‎ ‎ołtarz‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej,‎ ‎który‎ ‎jest‎ ‎fundacyą parafii‎ ‎Bogucickiej.‎ ‎Obraz‎ ‎w‎ ‎ołtarzu‎ ‎tym‎ ‎jest‎ ‎podarowany przez‎ ‎panią‎ ‎Sklorz‎ ‎z‎ ‎Wełnowca. Lecz‎ ‎wejdźmy‎ ‎teraz‎ ‎po‎ ‎schodach‎ ‎do‎ ‎presbiteryum.‎ ‎Jest‎ ‎ono ślicznie‎ ‎wykonane‎ ‎i‎ ‎ma‎ ‎w‎ ‎apsydzie‎ ‎5‎ ‎okien.‎ ‎Z‎ ‎tych‎ ‎okien‎ ‎są‎ ‎dwa pięknemi‎ ‎malowidłami‎ ‎przyozdobione.‎ ‎Prawe‎ ‎okno‎ ‎przedsta wia‎ ‎nam‎ ‎świętego‎ ‎króla‎ ‎Ludwika‎ ‎w‎ ‎chwili,‎ ‎gdy‎ ‎z‎ ‎ręki‎ ‎św. Franciszka‎ ‎odbiera‎ ‎suknię‎ ‎trzeciego‎ ‎zakonu.‎ ‎Temu‎ ‎Świętemu jest‎ ‎kościół‎ ‎poświęcony.‎ ‎Okno‎ ‎to‎ ‎jest‎ ‎darem‎ ‎Przewielebnego ks.‎ ‎proboszcza‎ ‎Skowronka‎ ‎z‎ ‎Bogucic.‎ ‎Okno‎ ‎lewe‎ ‎przedsta wia‎ ‎znany‎ ‎cud‎ ‎róż‎ ‎św.‎ ‎Elżbiety,‎ ‎hrabianki‎ ‎Turyngijskiej‎ ‎i‎ ‎jest podarowane‎ ‎przez‎ ‎Przewielebnego‎ ‎ks.‎ ‎proboszcza‎ ‎Tunkla‎ ‎z Kochłowic.‎ ‎Reszta‎ ‎okien‎ ‎jest‎ ‎pokryta‎ ‎zwykłą‎ ‎malaturą,‎ ‎z‎ ‎któ rych‎ ‎dwa‎ ‎mają‎ ‎na‎ ‎sobie‎ ‎godła‎ ‎J.‎ ‎E.‎ ‎ks.‎ ‎Kardynała‎ ‎Koppa i‎ ‎JegoEkselencyi‎ ‎hr.‎ ‎Balestrema.‎ ‎Główny‎ ‎ołtarz‎ ‎pomyślany jest‎ ‎jako‎ ‎ołtarz‎ ‎baldachimowy,‎ ‎jaki‎ ‎już‎ ‎w^starochrześciańskich

[madohora]

Wnętrze kościoła - budowa

[madohora]

Za wszystkich‎ ‎tych,‎ ‎którzy‎ ‎nas‎ ‎wspomagali,‎ ‎swą‎ ‎miłością‎ ‎i‎ ‎ofiarnością wspierali‎ ‎przy‎ ‎budowie,‎ ‎wznosić‎ ‎będziemy‎ ‎do‎ ‎Pana‎ ‎nad‎ ‎Pany serdeczne‎ ‎modły.‎ ‎Jak‎ ‎długo‎ ‎tylko‎ ‎Franciszkanin‎ ‎jaki‎ ‎w‎ ‎tym kościele‎ ‎modlić‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎ofiarę‎ ‎Mszy‎ ‎świętej‎ ‎sprawować‎ ‎będzie,‎ ‎to i‎ ‎za‎ ‎nich‎ ‎westchnie‎ ‎do‎ ‎Boga. W‎ ‎pierwszym‎ ‎rzędzie‎ ‎mamy‎ ‎na‎ ‎myśli‎ ‎duchowieństwo świeckie,‎ ‎które‎ ‎jako‎ ‎wierny‎ ‎przyjaciel‎ ‎i‎ ‎dobrodziej‎ ‎nietylko wspierało‎ ‎nas‎ ‎swą‎ ‎radą,‎ ‎lecz‎ ‎także‎ ‎i‎ ‎wielką‎ ‎ofiarnością‎ ‎czy to‎ ‎osobistą,‎ ‎lub‎ ‎pobudzającą,‎ ‎parafie‎ ‎swoje‎ ‎do‎ ‎ponoszenia‎ ‎ofiar. Całemu‎ ‎duchowieństwu‎ ‎serdeczne‎ ‎„Bóg‎ ‎zapłać“! Z‎ ‎wdzięcznem‎ ‎sercem‎ ‎wspominamy‎ ‎także‎ ‎dobrodziejów z‎ ‎wysokiego‎ ‎rodu‎ ‎śląskiego.‎ ‎Imiona‎ ‎szlachetne‎ ‎takiego‎ ‎hra biego‎ ‎Franciszka‎ ‎Balestrema,‎ ‎hrabiego‎ ‎Jana‎ ‎Szafgocza, hrabiego‎ ‎Łazarza‎ ‎Henkla‎ ‎Donnersmarka‎ ‎i‎ ‎ich‎ ‎szlachet nych‎ ‎małżonek‎ ‎będą‎ ‎wciąż‎ ‎ściśle‎ ‎złączone‎ ‎z‎ ‎osadą‎ ‎Panewnicką 00.‎ ‎Franciszkanów.‎ ‎Dobrotliwy‎ ‎Bóg‎ ‎niechaj‎ ‎nadgrodzi‎ ‎ich miłość‎ ‎i‎ ‎ofiarność‎ ‎najobfitszemi‎ ‎doczesnemi‎ ‎i‎ ‎niebieskiemi‎ ‎ła skami‎ ‎i‎ ‎swem‎ ‎błogosławieństwem.‎ ‎Boska‎ ‎opatrzność‎ ‎sprawiła łaskawie,‎ ‎iż‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎bieżącym‎ ‎te‎ ‎trzy‎ ‎szlachetne‎ ‎rodziny‎ ‎ob chodzą‎ ‎uroczystość‎ ‎złotego‎ ‎wesela.‎ ‎I‎ ‎my‎ ‎wplatamy‎ ‎do‎ ‎złotego wieńca‎ ‎złoty‎ ‎kwiatek‎ ‎wdzięczności!‎ ‎Niechaj‎ ‎po‎ ‎złotej‎ ‎nastę puje‎ ‎i‎ ‎dyamentowa‎ ‎korona‎ ‎jubileuszowa! Z‎ ‎niemniejszą‎ ‎wdzięcznością‎ ‎wspominamy‎ ‎także‎ ‎dziś‎ ‎wszy stkich‎ ‎innych‎ ‎dobrodziejów‎ ‎naszych,‎ ‎którzy‎ ‎małymi‎ ‎lub‎ ‎wiel kimi‎ ‎datkami‎ ‎wspierali‎ ‎budowę‎ ‎domu‎ ‎Bożego,‎ ‎którzy‎ ‎w‎ ‎jaki- bądź‎ ‎sposób‎ ‎przyczyniali‎ ‎się‎ ‎ofiarnie‎ ‎do‎ ‎wyposażenia‎ ‎go,‎ ‎lub którzy‎ ‎swą‎ ‎bezpłatną‎ ‎pracą‎ ‎lub‎ ‎bezpłatnem‎ ‎dowożeniem‎ ‎mate- ryałów‎ ‎budowlanych‎ ‎nie‎ ‎mało‎ ‎się‎ ‎przyczynili‎ ‎do‎ ‎wzniesienia świątyni.‎ ‎Prawie‎ ‎rzewna‎ ‎nieraz‎ ‎była‎ ‎ofiarność‎ ‎naszego‎ ‎dobrego ludu‎ ‎z‎ ‎bliska‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎daleka.‎ ‎Za‎ ‎wszystkie‎ ‎jałmużny‎ ‎i‎ ‎ofiary‎ ‎wielkie, małe‎ ‎i‎ ‎najmniejsze‎ ‎składamy‎ ‎najserdeczniejsze‎ ‎„Bóg‎ ‎zapłać“! Dziękujemy‎ ‎także‎ ‎na‎ ‎tern‎ ‎miejscu‎ ‎wszystkim‎ ‎władzom,‎ ‎ko ścielnym‎ ‎jak‎ ‎świeckim‎ ‎za‎ ‎okazaną‎ ‎nam‎ ‎życzliwość‎ ‎i‎ ‎opiekę. Nareszcie‎ ‎dziękujemy‎ ‎także‎ ‎gorąco‎ ‎naszemu‎ ‎architektowi, kochanemu‎ ‎współbraciszkowi‎ ‎Mansuetowi‎ ‎Frommowi‎ ‎za‎ ‎jego trudy‎ ‎i‎ ‎zabiegi,‎ ‎których‎ ‎około‎ ‎budowy‎ ‎wcale‎ ‎nie‎ ‎szczędził. Postawił‎ ‎on‎ ‎sobie‎ ‎zbudowaniem‎ ‎tego‎ ‎wspaniałego‎ ‎kościoła‎ ‎w Panewniku‎ ‎trwały‎ ‎pomnik,‎ ‎świadczący‎ ‎o‎ ‎jego‎ ‎mistrzowstwie. Święty‎ ‎Franciszek‎ ‎obiecał‎ ‎szczególne‎ ‎swe‎ ‎błogosławieństwo wszystkim‎ ‎tym,‎ ‎co‎ ‎synom‎ ‎jego‎ ‎okazywać‎ ‎będą‎ ‎miłość‎ ‎i‎ ‎życzliwość.

[madohora]

Bazylika

[madohora]

terenu‎ ‎bardzo‎ ‎się‎ ‎nadawało‎ ‎na‎ ‎ten‎ ‎cel.‎ ‎Budowniczy‎ ‎p.‎ ‎Baum z‎ ‎Duisburga,‎ ‎który‎ ‎wykonał‎ ‎model‎ ‎groty,‎ ‎był‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎celu w‎ ‎Lourdes‎ ‎we‎ ‎Francyi,‎ ‎aby‎ ‎pooglądać‎ ‎owe‎ ‎cudowne‎ ‎miejsce i‎ ‎porobić‎ ‎miary;‎ ‎Panewnicka‎ ‎grota‎ ‎miała‎ ‎przecie‎ ‎być‎ ‎wiernem naśladowaniem‎ ‎groty‎ ‎w‎ ‎Lourdes.‎ ‎I‎ ‎tak‎ ‎więc‎ ‎ma‎ ‎grota‎ ‎długości 33‎ ‎metrów,‎ ‎jej‎ ‎największa‎ ‎wysokość‎ ‎zaś‎ ‎wynosi‎ ‎13‎ ‎metrów. Do‎ ‎budowy‎ ‎samej‎ ‎użyto‎ ‎brunatnego‎ ‎kamienia‎ ‎lawowego. Olbrzymia‎ ‎masa‎ ‎spoczywa‎ ‎na‎ ‎masywnem‎ ‎podmurowaniu‎ ‎i‎ ‎sil nych‎ ‎fundamentach.‎ ‎W‎ ‎środku‎ ‎groty‎ ‎rozszerza‎ ‎się‎ ‎wnętrze. Tu‎ ‎stoi‎ ‎ołtarz‎ ‎z‎ ‎białego‎ ‎marmuru,‎ ‎podarowany‎ ‎przez‎ ‎szlache tnego‎ ‎hrabiego‎ ‎Szafgocza‎ ‎i‎ ‎żony‎ ‎Joanny‎ ‎w‎ ‎Koppitz.‎ ‎Na‎ ‎tym ołtarzu‎ ‎odprawiane‎ ‎bywają‎ ‎msze‎ ‎święte.‎ ‎Lśniąco‎ ‎biały‎ ‎marmur odbija‎ ‎się‎ ‎bardzo‎ ‎skutecznie‎ ‎od‎ ‎brunatnych‎ ‎kamieni‎ ‎lawowych. A‎ ‎jak‎ ‎gorąco‎ ‎zaprasza‎ ‎do‎ ‎nabożeństwa‎ ‎półtora‎ ‎metra‎ ‎wysoka figura‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎Niepokalanie‎ ‎Poczętej! Postawa‎ ‎tej‎ ‎figury‎ ‎jest‎ ‎zupełnie‎ ‎taka‎ ‎sama,‎ ‎w‎ ‎jakiej‎ ‎się Matka‎ ‎Boska‎ ‎objawiła‎ ‎niewinnej‎ ‎dziewczynce‎ ‎Bernadecie‎ ‎w‎ ‎grocie w‎ ‎Lourdes‎ ‎we‎ ‎Francyi.‎ ‎Matka‎ ‎Boska‎ ‎jest‎ ‎w‎ ‎śnieżno‎ ‎białej sukni,‎ ‎przepasanej‎ ‎niebieską‎ ‎wstęgą‎ ‎i‎ ‎trzyma‎ ‎w‎ ‎rączkach‎ ‎do modlitwy‎ ‎złożonych‎ ‎różaniec.‎ ‎Na‎ ‎lewo‎ ‎od‎ ‎ołtarza‎ ‎płynie,‎ ‎do skonale‎ ‎naśladowany‎ ‎zdrój,‎ ‎jakoby‎ ‎chciał‎ ‎gwałtem‎ ‎się‎ ‎wydostać z‎ ‎groty.‎ ‎Otrzymuje‎ ‎on‎ ‎z‎ ‎poza‎ ‎grotą‎ ‎położonej‎ ‎studzienki‎ ‎czystą świeżą‎ ‎wodę.‎ ‎Na‎ ‎prawo‎ ‎od‎ ‎ołtarza‎ ‎prowadzą‎ ‎schody‎ ‎kamienne na‎ ‎ambonę.,‎ ‎która‎ ‎także‎ ‎wykonana‎ ‎jest‎ ‎z‎ ‎tych‎ ‎samych‎ ‎kamieni, co‎ ‎grota.‎ ‎Cała‎ ‎grota‎ ‎jest‎ ‎ogrodzona‎ ‎ślicznem‎ ‎żelaznym‎ ‎płotem. Przed‎ ‎grotą‎ ‎znajduje‎ ‎się‎ ‎obszerne‎ ‎miejsce,‎ ‎przez‎ ‎które‎ ‎płynie potok‎ ‎Kłodnica.‎ ‎Most‎ ‎betonowy‎ ‎prowadzi‎ ‎przez‎ ‎rzeczkę‎ ‎i‎ ‎łączy to‎ ‎miejsce‎ ‎w‎ ‎ten‎ ‎sposób‎ ‎rozdzielone,‎ ‎na‎ ‎którem‎ ‎tysiące‎ ‎wier nych‎ ‎mogą‎ ‎się‎ ‎pomieścić.‎ ‎Już‎ ‎przy‎ ‎poświęceniu‎ ‎dnia‎ ‎27‎ ‎sier pnia‎ ‎1904‎ ‎przybyło‎ ‎około‎ ‎20000‎ ‎pątników‎ ‎ze‎ ‎wszech‎ ‎stron‎ ‎Gór nego‎ ‎Śląska.‎ ‎We‎ ‎wszystkie‎ ‎niedziele‎ ‎i‎ ‎święta‎ ‎w‎ ‎lecie‎ ‎głoszą tu‎ ‎tysiące‎ ‎czcicieli‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej‎ ‎chwałę‎ ‎Niepokalanej‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎nie- tylko‎ ‎z‎ ‎bliższej‎ ‎okolicy‎ ‎lecz‎ ‎także‎ ‎z‎ ‎dalszych‎ ‎stron‎ ‎Górnego Śląska.‎ ‎Szczególnie‎ ‎lubią‎ ‎katolickie‎ ‎stowarzyszenia‎ ‎i‎ ‎Kongre- gacye‎ ‎polskiej‎ ‎i‎ ‎niemieckiej‎ ‎narodowości‎ ‎przybywać‎ ‎do‎ ‎stóp Matki‎ ‎Boskiej,‎ ‎szukając‎ ‎pod‎ ‎jej‎ ‎płaszczem‎ ‎macierzyńskim‎ ‎uko jenia‎ ‎w‎ ‎różnych‎ ‎troskach‎ ‎życia‎ ‎i‎ ‎wytchnienia‎ ‎z‎ ‎ciężkiej‎ ‎pracy. Pobożne‎ ‎te‎ ‎wycieczki‎ ‎niektórym‎ ‎gazetom‎ ‎wrogim‎ ‎katolicy zmowi‎ ‎były‎ ‎już‎ ‎nieraz‎ ‎cierniem‎ ‎w‎ ‎oku,‎ ‎tak‎ ‎że‎ ‎w‎ ‎niegodziwy sposób‎ ‎napadały‎ ‎nietylko‎ ‎na‎ ‎lud‎ ‎pobożny,‎ ‎lecz‎ ‎w‎ ‎pierwszym
rzędzie‎ ‎na‎ ‎grotę‎ ‎samą‎ ‎i‎ ‎na‎ ‎Franciszkanów.‎ ‎Pomimo‎ ‎tego‎ ‎grota pozostała‎ ‎i‎ ‎pozostanie‎ ‎miejscem‎ ‎miłem‎ ‎każdemu‎ ‎sercu‎ ‎kato lickiemu.‎ ‎I‎ ‎chociaż‎ ‎z‎ ‎powodu‎ ‎zbudowania‎ ‎nowego‎ ‎kościoła nie‎ ‎będzie‎ ‎już‎ ‎głównem‎ ‎miejscem‎ ‎nabożeństwa,‎ ‎to‎ ‎jednak‎ ‎nie straci‎ ‎uroku‎ ‎i‎ ‎powabu‎ ‎dla‎ ‎wiernych.‎ ‎Miejsce‎ ‎to‎ ‎pozostanie i‎ ‎nadal‎ ‎miejscem‎ ‎nabożeństwa,‎ ‎gdzie‎ ‎czciciele‎ ‎Matki‎ ‎Boskiej wciąż‎ ‎głosić‎ ‎będą‎ ‎chwałę‎ ‎Królowej‎ ‎niebios.‎ ‎Oby‎ ‎i‎ ‎z‎ ‎tej‎ ‎groty, tak‎ ‎jak‎ ‎z‎ ‎owej‎ ‎groty‎ ‎w‎ ‎Lourdes‎ ‎wypływało‎ ‎morze‎ ‎łask‎ ‎i‎ ‎bło gosławieństwa‎ ‎na‎ ‎cały‎ ‎Górny‎ ‎Śląsk!‎ ‎Franciszkanie‎ ‎zaś‎ ‎o‎ ‎tej grocie‎ ‎nie‎ ‎zapomną‎ ‎i‎ ‎przez‎ ‎dalsze‎ ‎się‎ ‎opiekowanie‎ ‎będą‎ ‎się‎ ‎sta rali‎ ‎ją‎ ‎upiększyć‎ ‎i‎ ‎coraz‎ ‎więcej‎ ‎przyozdobić.

[madohora]

Grota w Panewnikach

[madohora]

Po grocie w Lourdes, w 1905 r. rozpoczęto budowę kościoła i klasztoru za zgodą Berlina według planów franciszkanina Mansuetusa Fromma OFM. Kamień węgielny pod kościół położono w 1906 r. Przy dużym udziale ludności i dużych darowiznach, takich jak od Lazarusa IV Henckel von Donnersmarcka, kościół ukończono w 1908 r. i konsekrowano przez kardynała Georga Koppa pod patronatem St. Ludovicum. Uczestniczyło w nim 80 000 wiernych. Ołtarz główny ukończono w lipcu 1909 r., a Drogę Krzyżową w lutym 1910 r. Organy zainaugurowano w 1925 r. Parafię założono w 1934 r. Papież Paweł VI. podniósł kościół do rangi bazyliki mniejszej w 1974 roku

[madohora]

książęta‎ ‎austrjaccy,‎ ‎generałowie‎ ‎niemieccy i‎ ‎t.‎ ‎d. Listę‎ ‎znakomitych‎ ‎gości‎ ‎w‎ ‎niepodległej Polsce‎ ‎zapoczątkował‎ ‎generał‎ ‎Józef‎ ‎Hal ler‎ ‎z‎ ‎własnoręcznym‎ ‎dopiskiem‎ ‎„Na większą‎ ‎chwałę‎ ‎Bożą‎ ‎i‎ ‎pożytek‎ ‎Ojczyzny‎11‎, a‎ ‎potem‎ ‎następują‎ ‎podpisy:‎ ‎Ojca‎ ‎św,‎ ‎Piu sa‎ ‎XI‎ ‎jako‎ ‎Nuncjusza‎ ‎w‎ ‎Polsce,‎ ‎Naczelni ka‎ ‎Państwa‎ ‎marszałka‎ ‎Józefa‎ ‎Piłsudskie go,‎ ‎prezydenta‎ ‎Wojciechowskiego,‎ ‎gen. Muśnickiego,‎ ‎marszałka‎ ‎Focha,‎ ‎gen.‎ ‎Du pont‎ ‎i‎ ‎wielu‎ ‎innych. Ponieważ‎ ‎bibljoteka‎ ‎mieści‎ ‎się‎ ‎za‎ ‎klau zurą,‎ ‎więc‎ ‎zwiedzać‎ ‎ją‎ ‎mogą‎ ‎tylko‎ ‎męż czyźni‎ ‎i‎ ‎to‎ ‎w‎ ‎określonych‎ ‎godzinach,‎ ‎naj lepiej‎ ‎po‎ ‎południu.‎ ‎Pozwolenie‎ ‎na‎ ‎zwie dzanie‎ ‎bibljoteki‎ ‎daje‎ ‎sam‎ ‎Ojciec‎ ‎Przeor i‎ ‎wyznacza‎ ‎jednego‎ ‎z‎ ‎Ojców‎ ‎do‎ ‎towa rzystwa. Oprócz‎ ‎bibljoteki,‎ ‎dopiero‎ ‎co‎ ‎opisanej, klasztor‎ ‎posiada‎ ‎jeszcze‎ ‎bibljotekę‎ ‎nową, gdzie‎ ‎się‎ ‎mieszczą‎ ‎książki‎ ‎wydane‎ ‎od 1860‎ ‎roku;‎ ‎stanowi‎ ‎ona‎ ‎źródło‎ ‎podręczne dla‎ ‎kaznodziejów‎ ‎i‎ ‎studjujących‎ ‎nauki teologiczne. Poza‎ ‎bibljoteką‎ ‎nową‎ ‎znajduje‎ ‎się w‎ ‎baszcie‎ ‎archiwum‎ ‎klasztorne,‎ ‎bogate w‎ ‎bardzo‎ ‎stare,‎ ‎bo‎ ‎sięgające‎ ‎czasów‎ ‎króla Kazimierza‎ ‎Wielkiego,‎ ‎pergaminy,‎ ‎z‎ ‎pod pisami‎ ‎papieży,‎ ‎królów‎ ‎polskich,‎ ‎biskupów i‎ ‎różnych‎ ‎wpływowych‎ ‎osób.‎ ‎Zawierają one‎ ‎różne‎ ‎nadania‎ ‎i‎ ‎przywileje‎ ‎dla‎ ‎Zako nu‎ ‎i‎ ‎klasztoru.

[madohora]

częstokroć‎ ‎przez‎ ‎biskupów‎ ‎z‎ ‎odpowiednią okazałością,‎ ‎jak‎ ‎również‎ ‎stąd‎ ‎głoszone jest‎ ‎Słowo‎ ‎Boże‎ ‎za‎ ‎pomocą‎ ‎rozgłośników. Przestrzeń‎ ‎placu,‎ ‎z‎ ‎którego‎ ‎można‎ ‎wi dzieć‎ ‎Obraz‎ ‎na‎ ‎szczycie‎ ‎i‎ ‎uczestniczyć w‎ ‎nabożeństwach,‎ ‎może‎ ‎pomieścić‎ ‎do‎ ‎300 tysięcy‎ ‎ludzi. Cały‎ ‎ten‎ ‎szczyt‎ ‎z‎ ‎pięknem‎ ‎obramowa niem,‎ ‎ozdobiony‎ ‎kamiennemi‎ ‎figurami Aniołów‎ ‎—‎ ‎jest‎ ‎to‎ ‎dzieło‎ ‎znanego‎ ‎archi tekta‎ ‎Stefana‎ ‎Szyllera‎ ‎i‎ ‎zostało‎ ‎wykończo ne‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1905. Obecnie‎ ‎00.‎ ‎Paulini‎ ‎rozszerzają‎ ‎kapli cę‎ ‎i‎ ‎urządzają‎ ‎podobny‎ ‎zewnętrzny‎ ‎ołtarz z‎ ‎drugiej‎ ‎strony,‎ ‎by‎ ‎umożliwić‎ ‎tłumom pielgrzymów‎ ‎słuchanie‎ ‎Mszy‎ ‎św.‎ ‎i‎ ‎Słowa Bożego. Rozdział‎ ‎X. Wieża‎ ‎Jasnogórska. Któż‎ ‎z‎ ‎Polaków‎ ‎nie‎ ‎zna‎ ‎tej‎ ‎wieży? Komu‎ ‎na‎ ‎jej‎ ‎widok‎ ‎serce‎ ‎nie‎ ‎zadrży? Kto‎ ‎patrząc‎ ‎na‎ ‎nią,‎ ‎nie‎ ‎oderwie‎ ‎się‎ ‎choć na‎ ‎chwilę‎ ‎od‎ ‎ziemskich‎ ‎trosk‎ ‎i‎ ‎codziennej szarzyzny,‎ ‎a‎ ‎myśl‎ ‎swą‎ ‎nie‎ ‎podniesie wzwyż? Bo‎ ‎ta‎ ‎wieża‎ ‎każdemu‎ ‎pątnikowi‎ ‎już zdała‎ ‎mówi‎ ‎o‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎i‎ ‎królowaniu Maryi.‎ ‎Ma‎ ‎ona‎ ‎też‎ ‎swoją‎ ‎historję. Pierwotnie‎ ‎po‎ ‎sprowadzeniu‎ ‎Cudow nego‎ ‎Obrazu‎ ‎była‎ ‎wieża‎ ‎przy‎ ‎kościele, «

[madohora]

Zamiast‎ ‎drewnianej,‎ ‎jak‎ ‎dawniej,‎ ‎sta nowiącej‎ ‎przykrycie‎ ‎murowanej‎ ‎części wieży,‎ ‎wykonano‎ ‎konstrukcję‎ ‎żelazną‎ ‎i‎ ‎po kryto‎ ‎miedzią,‎ ‎bez‎ ‎użycia‎ ‎szalowania drewnianego,‎ ‎w‎ ‎ten‎ ‎sposób,‎ ‎że‎ ‎blacha‎ ‎mie dziana‎ ‎przymocowana‎ ‎jest‎ ‎zapomocą‎ ‎od powiednich‎ ‎łapek‎ ‎wprost‎ ‎do‎ ‎żelaza.‎ ‎Scho dy‎ ‎w‎ ‎całej‎ ‎wieży,‎ ‎tak‎ ‎murowanej‎ ‎jak‎ ‎i‎ ‎że laznej,‎ ‎wykonano‎ ‎z‎ ‎żelaza.‎ ‎Projekt‎ ‎nowej wieży‎ ‎i‎ ‎jego‎ ‎wykonanie‎ ‎jest‎ ‎zasługą Stefana‎ ‎Szyllera,‎ ‎architekta‎ ‎z‎ ‎Warszawy. Na‎ ‎odbudowę‎ ‎wieży‎ ‎użyto‎ ‎250‎ ‎wago nów‎ ‎kamienia,‎ ‎półtora‎ ‎mil‎ ‎j‎ ‎ona‎ ‎cegieł,‎ ‎ty siące‎ ‎fur‎ ‎piasku,‎ ‎wapna‎ ‎i‎ ‎cementu.‎ ‎Same go‎ ‎drzewa‎ ‎budulcowego‎ ‎na‎ ‎rusztowanie i‎ ‎inne‎ ‎potrzeby‎ ‎zwieziono‎ ‎5‎ ‎tysięcy‎ ‎fur. To‎ ‎też‎ ‎po‎ ‎zdjęciu‎ ‎rusztowania,‎ ‎w‎ ‎cza sie‎ ‎poświęcenia‎ ‎15‎ ‎sierpnia‎ ‎1906‎ ‎roku ukazała‎ ‎się‎ ‎wieża‎ ‎w‎ ‎całym‎ ‎swym‎ ‎ma jestacie. Liczy‎ ‎ona‎ ‎105^2‎ ‎metrów‎ ‎wysokości, a‎ ‎na‎ ‎jej‎ ‎szczyt‎ ‎prowadzi‎ ‎532‎ ‎stopni.‎ ‎Jest ona‎ ‎nieco‎ ‎wyższa‎ ‎od‎ ‎poprzedniej,‎ ‎a‎ ‎szczyt jej‎ ‎widać‎ ‎kilkanaście‎ ‎kilometrów‎ ‎w‎ ‎pro mieniu.‎ ‎Choć‎ ‎taka‎ ‎wysoka‎ ‎i‎ ‎masywna, jednak‎ ‎ma‎ ‎w‎ ‎sobie‎ ‎lekkość‎ ‎i‎ ‎piękno,‎ ‎gdyż zachowana‎ ‎jest‎ ‎harmonja‎ ‎i‎ ‎symetrja. Każdy,‎ ‎zwłaszcza‎ ‎z‎ ‎młodszych,‎ ‎uwa ża‎ ‎sobie‎ ‎za‎ ‎obowiązek‎ ‎wejść‎ ‎na‎ ‎wieżę‎ ‎do samej‎ ‎góry‎ ‎i‎ ‎stamtąd‎ ‎popatrzeć‎ ‎na‎ ‎niziny. Bo‎ ‎też‎ ‎co‎ ‎za‎ ‎wspaniały‎ ‎widok‎ ‎z‎ ‎tej‎ ‎wie ży!‎ ‎Cała‎ ‎Częstochowa‎ ‎z‎ ‎okolicą,‎ ‎jak‎ ‎na dłoni...‎ ‎A‎ ‎jak‎ ‎stamtąd‎ ‎płynie‎ ‎śpiew‎ ‎lub

[madohora]

W‎ ‎nocy‎ ‎na‎ ‎wieży‎ ‎pali‎ ‎się‎ ‎elektryczna lampa,‎ ‎rzucając‎ ‎w‎ ‎nocne‎ ‎mroki‎ ‎promienie światła‎ ‎z‎ ‎góry.‎ ‎Symbolizuje‎ ‎ona‎ ‎Maryę‎ ‎-— Gwiazdę‎ ‎Zaranną,‎ ‎Gwiazdę‎ ‎Morza‎ ‎i‎ ‎Świa tło‎ ‎wśród‎ ‎mroków. Obecna‎ ‎wieża‎ ‎została‎ ‎uroczyście‎ ‎po święcona‎ ‎przez‎ ‎Metropolitę‎ ‎arcybiskupa warszawskiego‎ ‎ks.‎ ‎Wincentego‎ ‎Popiela w‎ ‎dniu‎ ‎15‎ ‎sierpnia‎ ‎1906‎ ‎r.‎ ‎przy‎ ‎udziale kilkuset‎ ‎kapłanów‎ ‎i‎ ‎200‎ ‎tysięcy‎ ‎ludzi. Sędziwy‎ ‎Arcypasterz‎ ‎wygłosił‎ ‎z‎ ‎tej‎ ‎okazji przepiękne‎ ‎przemówienie,‎ ‎podczas‎ ‎które go‎ ‎podniósłszy‎ ‎w‎ ‎górę‎ ‎obie‎ ‎ręce‎ ‎łzami‎ ‎się zalał,‎ ‎dziękując‎ ‎Bogu‎ ‎i‎ ‎Matce‎ ‎Jego,‎ ‎że doczekał‎ ‎takiej‎ ‎pięknej‎ ‎uroczystości.‎ ‎Bło gosławił‎ ‎zebranych‎ ‎z‎ ‎pierwszej‎ ‎kondyg nacji‎ ‎wieży‎ ‎—‎ ‎wyglądał‎ ‎jak‎ ‎Mojżesz,‎ ‎pro wadzący‎ ‎lud‎ ‎wybrany‎ ‎przez‎ ‎puszczę‎ ‎uci sków‎ ‎i‎ ‎prześladowań‎ ‎rosyjskich‎ ‎do‎ ‎Ziemi wolnej‎ ‎za‎ ‎pośrednictwem‎ ‎Jutrzenki‎ ‎Maryi. Na‎ ‎szczycie‎ ‎wieży‎ ‎widać‎ ‎olbrzymiego kruka‎ ‎z‎ ‎chlebem‎ ‎w‎ ‎dziobie‎ ‎—‎ ‎symbol Opatrzności‎ ‎względem‎ ‎Cudownego‎ ‎miejsca i‎ ‎Zakonu‎ ‎00.‎ ‎Paulinów. U‎ ‎góry‎ ‎na‎ ‎ostatniej‎ ‎kondygnacji‎ ‎są umieszczone‎ ‎na‎ ‎rogach‎ ‎metalowe‎ ‎figury czterech‎ ‎Doktorów‎ ‎Kościoła:‎ ‎św.‎ ‎Ambro żego,‎ ‎św,‎ ‎Augustyna,‎ ‎św.‎ ‎Grzegorza‎ ‎Wiel kiego‎ ‎i‎ ‎Leona‎ ‎Papieża.‎ ‎Wszyscy,‎ ‎mając podniesione‎ ‎prawe‎ ‎ręce,‎ ‎symbolizują‎ ‎błogo sławieństwo‎ ‎Boże,‎ ‎jakie‎ ‎stąd‎ ‎rozlewa‎ ‎się na‎ ‎wszystkie‎ ‎strony‎ ‎Ojczyzny‎ ‎naszej.

[madohora]

cjalną‎ ‎wzmiankę,‎ ‎Nasamprzód‎ ‎o‎ ‎budynku na‎ ‎prawo‎ ‎słów‎ ‎kilka.‎ ‎Mieściły‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎nim pokoje‎ ‎królewskie.‎ ‎Jak‎ ‎już‎ ‎wiemy,‎ ‎kró lowie‎ ‎polscy‎ ‎uważali‎ ‎sobie‎ ‎za‎ ‎obowiązek odwiedzić‎ ‎Jasną‎ ‎Górę‎ ‎i‎ ‎tam‎ ‎złożyć‎ ‎hołd Niebieskiej‎ ‎Królowej,‎ ‎Pierwszym‎ ‎z‎ ‎nich był‎ ‎Jagiełło,‎ ‎ostatnim‎ ‎August‎ ‎III-.ci‎ ‎Sas. Niektórzy‎ ‎z‎ ‎królów,‎ ‎jak‎ ‎Zygmunt‎ ‎III-ci, Władysław‎ ‎IV,‎ ‎Jan‎ ‎Kazimierz,‎ ‎Jan‎ ‎III-ci Sobieski‎ ‎oraz‎ ‎Sasi,‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎swych‎ ‎rządów bywali‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎po‎ ‎kilka‎ ‎razy, przebywając‎ ‎tu‎ ‎nieraz‎ ‎kilkanaście‎ ‎dni. Ponieważ‎ ‎dawniej‎ ‎klasztor‎ ‎nie‎ ‎był‎ ‎połą czony‎ ‎z‎ ‎miastem,‎ ‎jak‎ ‎obecnie,‎ ‎do‎ ‎starej zaś‎ ‎Częstochowy‎ ‎był‎ ‎kawał‎ ‎drogi,‎ ‎więc dla‎ ‎przyjeżdżającego‎ ‎króla‎ ‎najwygodniej było‎ ‎zamieszkać‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze,‎ ‎tem- bardziej,‎ ‎że‎ ‎każdy‎ ‎z‎ ‎nich‎ ‎przybywał‎ ‎nie w‎ ‎innym‎ ‎celu,‎ ‎jeno‎ ‎by‎ ‎złożyć‎ ‎hołd‎ ‎Jasno górskiej‎ ‎Pani‎ ‎i‎ ‎kilka‎ ‎dni‎ ‎poświęcić‎ ‎na modlitwę,‎ ‎skupienie,‎ ‎poznanie‎ ‎woli‎ ‎Bożej. Tu‎ ‎w‎ ‎ciszy,‎ ‎na‎ ‎ustroniu,‎ ‎w‎ ‎bliskości‎ ‎swej Opiekunki‎ ‎i‎ ‎Pani,‎ ‎mógł‎ ‎król‎ ‎bez‎ ‎przeszko dy‎ ‎oddawać‎ ‎się‎ ‎ćwiczeniom‎ ‎ducha.‎ ‎A‎ ‎że królowie‎ ‎często‎ ‎przyjeżdżali‎ ‎ze‎ ‎swemi małżonkami‎ ‎i‎ ‎dziećmi,‎ ‎nieraz‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎same królowe‎ ‎ze‎ ‎swem‎ ‎otoczeniem‎ ‎odwiedzały Jasną‎ ‎Górę,‎ ‎nie‎ ‎można‎ ‎więc‎ ‎było‎ ‎przygo tować‎ ‎mieszkań‎ ‎królewskich‎ ‎w‎ ‎klasztorze, gdzie‎ ‎mieszkają‎ ‎00.‎ ‎Paulini,‎ ‎lecz‎ ‎jedynie poza‎ ‎jego‎ ‎obrębem‎ ‎—‎ ‎stąd‎ ‎powstała‎ ‎po trzeba‎ ‎wybudowania‎ ‎specjalnych‎ ‎mieszkań dla‎ ‎królów‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze.‎ ‎Budynek‎ ‎ten

[madohora]

‎ ‎i‎ ‎karano‎ ‎więzieniem.‎ ‎Czyżby‎ ‎go‎ ‎Ro sjanie‎ ‎nie‎ ‎zauważyli?‎ ‎Owszem,‎ ‎zauważyli i‎ ‎chcieli‎ ‎go‎ ‎usunąć,‎ ‎ale‎ ‎mały,‎ ‎lecz‎ ‎śmiały fortel‎ ‎temu‎ ‎zapobiegł.‎ ‎Kiedy‎ ‎bowiem‎ ‎Ro sjanie‎ ‎zapytali‎ ‎Ojców,‎ ‎co‎ ‎to‎ ‎za‎ ‎ptak‎ ‎jest na‎ ‎tym‎ ‎budynku,‎ ‎jeden‎ ‎z‎ ‎śmielszych‎ ‎od powiedział,‎ ‎że‎ ‎to‎ ‎kruk,‎ ‎a‎ ‎około‎ ‎niego‎ ‎bo chenki‎ ‎chleba,‎ ‎czyli‎ ‎że‎ ‎jest‎ ‎to‎ ‎wyobrażenie tego‎ ‎kruka,‎ ‎który‎ ‎nosił‎ ‎św.‎ ‎Pawłowi‎ ‎chleb na‎ ‎puszczy.‎ ‎Rosjanie‎ ‎byliby‎ ‎nie‎ ‎uwierzyli, ale‎ ‎postarano‎ ‎się‎ ‎przedtem,‎ ‎by‎ ‎orła‎ ‎za mienić‎ ‎na‎ ‎kruka,‎ ‎kładąc‎ ‎mu‎ ‎w‎ ‎dziób‎ ‎tra dycyjny‎ ‎z‎ ‎życia‎ ‎św.‎ ‎Pawła‎ ‎bochenek‎ ‎chle ba.‎ ‎W‎ ‎ten‎ ‎sposób‎ ‎ocalała‎ ‎piękna‎ ‎pamiąt ka‎ ‎dawnych‎ ‎czasów‎ ‎Jasnej‎ ‎Góry, Obok‎ ‎zbrojowni‎ ‎po‎ ‎tej‎ ‎samej‎ ‎stronie dziedzińca‎ ‎klasztornego‎ ‎jest‎ ‎długi‎ ‎piętro wy‎ ‎budynek‎ ‎z‎ ‎dwoma‎ ‎wejściami.‎ ‎Daw niej‎ ‎mieściła‎ ‎się‎ ‎tu‎ ‎drukarnia‎ ‎klasztorna, a‎ ‎książki,‎ ‎drukowane‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze, rozchodziły‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎Śląsku,‎ ‎w‎ ‎Czechach, Morawach‎ ‎i‎ ‎innych‎ ‎krajach.‎ ‎Wszystkie maszyny‎ ‎i‎ ‎przyrządy‎ ‎z‎ ‎drukarni‎ ‎w‎ ‎r.‎ ‎1864, t-‎ ‎j.‎ ‎po‎ ‎powstaniu,‎ ‎Rosjanie‎ ‎zabrali‎ ‎do Piotrkowa,‎ ‎a‎ ‎do‎ ‎gmachu‎ ‎przysłali‎ ‎woj sko,‎ ‎które‎ ‎przebywało‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze do‎ ‎1899‎ ‎roku.‎ ‎Można‎ ‎wyobrazić‎ ‎sobie,‎ ‎co to‎ ‎było‎ ‎za‎ ‎wstrętne‎ ‎sąsiedztwo‎ ‎z‎ ‎takimi żołnierzami.‎ ‎Rząd‎ ‎przysyłał‎ ‎żołnierzy z‎ ‎różnych‎ ‎dzikich‎ ‎jeszcze‎ ‎krajów,‎ ‎nie‎ ‎dziw też,‎ ‎że‎ ‎ńa‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze,‎ ‎na‎ ‎Cudownem Miejscu,‎ ‎zachowywali‎ ‎się‎ ‎bardzo‎ ‎gorsząco. Kiedy‎ ‎nabożeństwo‎ ‎uroczyste‎ ‎odprawiano

[madohora]

‎,,że‎ ‎nie‎ ‎z‎ ‎soli,‎ ‎ani‎ ‎z‎ ‎roli,‎ ‎ale‎ ‎z‎ ‎tego, co‎ ‎mnie‎ ‎boli,‎ ‎wyrosłem".‎ ‎Wyrósł‎ ‎ponad wszystkich,‎ ‎i‎ ‎kiedy‎ ‎wszyscy‎ ‎rodacy‎ ‎zwąt pili,‎ ‎on‎ ‎jeden‎ ‎nie‎ ‎zwątpił‎ ‎i‎ ‎był‎ ‎narzę dziem,‎ ‎przez‎ ‎które‎ ‎Matka‎ ‎Najświętsza‎ ‎do konała‎ ‎cudu‎ ‎uwolnienia‎ ‎Polski‎ ‎od‎ ‎najazdu Szwedów. Kordecki‎ ‎jest‎ ‎dowodem,‎ ‎jak‎ ‎pod‎ ‎ubo gim‎ ‎i‎ ‎skromnym‎ ‎habitem‎ ‎bić‎ ‎może‎ ‎wielkie ogniste‎ ‎serce,‎ ‎jak‎ ‎zakonnik,‎ ‎co‎ ‎Bogu‎ ‎się tylko‎ ‎oddał‎ ‎na‎ ‎służbę,‎ ‎nie‎ ‎przestał‎ ‎kochać Ojczyzny,‎ ‎jak‎ ‎przeor,‎ ‎co‎ ‎braci‎ ‎zakonnych do‎ ‎nieba‎ ‎prowadził,‎ ‎potrafił‎ ‎ich‎ ‎w‎ ‎chwili niebezpieczeństwa‎ ‎na‎ ‎wojsko‎ ‎zamienić i‎ ‎sam‎ ‎rolę‎ ‎dowódcy‎ ‎sprawować.‎ ‎Kordecki —‎ ‎bohater‎ ‎w‎ ‎białej‎ ‎sukni‎ ‎—‎ ‎to‎ ‎typ‎ ‎za- konnika-patrjoty,‎ ‎który‎ ‎mocą‎ ‎swego‎ ‎ducha i‎ ‎siłą‎ ‎wymowy‎ ‎umie‎ ‎wlać‎ ‎nowe‎ ‎życie w‎ ‎wątpiących,‎ ‎zapalić‎ ‎oziębłych,‎ ‎umocnić słabych,‎ ‎a‎ ‎wszystkich‎ ‎podnieść‎ ‎ponad‎ ‎sza rzyznę‎ ‎pojęć‎ ‎światowych. Tutaj‎ ‎słusznie‎ ‎można‎ ‎zrobić‎ ‎uwagę‎ ‎co do‎ ‎dzisiejszego‎ ‎wychowania.‎ ‎To,‎ ‎co‎ ‎zau ważyliśmy‎ ‎na‎ ‎Kordeckim,‎ ‎spostrzec‎ ‎się daje‎ ‎stale‎ ‎w‎ ‎życiu.‎ ‎Kto‎ ‎został‎ ‎wychowa ny‎ ‎w‎ ‎twardych‎ ‎warunkach,‎ ‎kto‎ ‎zaznał chłodu‎ ‎i‎ ‎głodu,‎ ‎kogo‎ ‎nie‎ ‎pieszczoty‎ ‎i‎ ‎do gadzanie,‎ ‎ale‎ ‎twarda‎ ‎ręka‎ ‎w‎ ‎karności‎ ‎pro wadziła‎ ‎przez‎ ‎młodość‎ ‎—‎ ‎ten‎ ‎nie‎ ‎łatwo się‎ ‎w‎ ‎niebezpieczeństwie‎ ‎zachwieje,‎ ‎bez szemrania‎ ‎i‎ ‎skargi‎ ‎znieść‎ ‎potrafi‎ ‎niejeden ból,‎ ‎potrafi‎ ‎przed‎ ‎nieszczęściem‎ ‎nie‎ ‎ugiąć

[madohora]

Bazylika

[madohora]

Sobota

Dzień rozpoczynamy o godzinie 9:00 konferencją w Kaplicy Różańcowej. Nie będzie Eucharystii o godzinie 8:00!

[madohora]

od‎ ‎strony‎ ‎zachodniej,‎ ‎wprost‎ ‎bramy‎ ‎klasz tornej‎ ‎z‎ ‎dwoma‎ ‎basztami‎ ‎na‎ ‎rogach‎ ‎i‎ ‎fosą 5‎ ‎łokci‎ ‎głęboką,‎ ‎a‎ ‎6‎ ‎szeroką,‎ ‎również‎ ‎mu- rem‎ ‎obwiedzioną.‎ ‎Wkrótce‎ ‎i‎ ‎król‎ ‎własnym funduszem‎ ‎poparł‎ ‎to‎ ‎dzieło‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎tym‎ ‎celu kazał‎ ‎w‎ ‎1638‎ ‎roku‎ ‎wypłacać‎ ‎ze‎ ‎starostwa sandomierskiego‎ ‎przez‎ ‎10‎ ‎lat‎ ‎po‎ ‎2000‎ ‎złp„ a‎ ‎na‎ ‎drugi‎ ‎rok‎ ‎przysłał‎ ‎jeszcze‎ ‎2000‎ ‎złp. Pod‎ ‎koniec‎ ‎więc‎ ‎panowania‎ ‎tego‎ ‎króla powstała‎ ‎obok‎ ‎klasztoru‎ ‎mała‎ ‎forteca‎ ‎pod opieką‎ ‎Najśw.‎ ‎Panienki.‎ ‎Przydała‎ ‎się,‎ ‎ona za‎ ‎Jana‎ ‎Kazimierza,‎ ‎wytrzymując‎ ‎6-tygod- niowe‎ ‎oblężenie‎ ‎Szwedów‎ ‎1655‎ ‎r.‎ ‎Przy kopaniu‎ ‎fosy‎ ‎sam‎ ‎król‎ ‎Jan‎ ‎Kazimierz uchwycił‎ ‎za‎ ‎rydel‎ ‎i‎ ‎pomagał‎ ‎razem‎ ‎z‎ ‎wie loma‎ ‎panami,‎ ‎królowa‎ ‎zaś‎ ‎Mar‎ ‎ja‎ ‎Ludwi ka‎ ‎z‎ ‎paniami‎ ‎wynosiły‎ ‎w‎ ‎koszach‎ ‎ziemię, To‎ ‎samo‎ ‎uczynił‎ ‎Władysław‎ ‎IV‎ ‎przy‎ ‎ko paniu‎ ‎fundamentów‎ ‎pod‎ ‎mury‎ ‎fortecy. Wynagradzając‎ ‎Paulinom‎ ‎straty‎ ‎od Szwedów‎ ‎poniesione‎ ‎—‎ ‎Jan‎ ‎Kazimierz w‎ ‎1658‎ ‎r.‎ ‎uposażył‎ ‎fortecę‎ ‎starostwem‎ ‎Kło buckiem,‎ ‎a‎ ‎potem‎ ‎król‎ ‎August‎ ‎II‎ ‎w‎ ‎1718 r.‎ ‎na‎ ‎zwiększenie‎ ‎garnizonu‎ ‎twierdzy‎ ‎przy dał‎ ‎starostwo‎ ‎Brzeźnickie,‎ ‎Panowie‎ ‎pol scy‎ ‎również‎ ‎nieśli‎ ‎swą‎ ‎pomoc,‎ ‎np.‎ ‎An drzej‎ ‎Potocki‎ ‎dawał‎ ‎co‎ ‎rok‎ ‎2000‎ ‎zł,‎ ‎brat jego‎ ‎Felicjan‎ ‎—‎ ‎5000‎ ‎zł,‎ ‎okoliczna‎ ‎szlach ta‎ ‎dawała‎ ‎darmo‎ ‎drzewo‎ ‎i‎ ‎inne‎ ‎materja- ły.‎ ‎—‎ ‎W‎ ‎groźnych‎ ‎chwilach‎ ‎zbliżających się‎ ‎wojen‎ ‎Rzeczpospolita‎ ‎sama‎ ‎umacniała twierdzę‎ ‎i‎ ‎reperowała‎ ‎ją.

[madohora]

Józef Poniatowski,‎ ‎wracając‎ ‎z‎ ‎wyprawy‎ ‎mo skiewskiej. Obmurowanie‎ ‎więc,‎ ‎które‎ ‎widzimy‎ ‎obec nie,‎ ‎pochodzi‎ ‎z‎ ‎zeszłego‎ ‎stulecia‎ ‎i‎ ‎powsta ło‎ ‎z‎ ‎funduszów‎ ‎klasztoru‎ ‎i‎ ‎fundacyj‎ ‎róż nych‎ ‎prywatnych‎ ‎osób.‎ ‎Poprzednie‎ ‎mury były‎ ‎o‎ ‎kilka‎ ‎metrów‎ ‎bliżej‎ ‎klasztoru,‎ ‎śla dy‎ ‎ich‎ ‎możemy‎ ‎zauważyć‎ ‎w‎ ‎paru‎ ‎miej scach.‎ ‎Nawet‎ ‎w‎ ‎roku‎ ‎1926‎ ‎przy‎ ‎odwad nianiu‎ ‎wałów‎ ‎ze‎ ‎strony‎ ‎północno-zachod niej‎ ‎odkopano‎ ‎cały‎ ‎bast‎ ‎jon‎ ‎z‎ ‎czasów‎ ‎Kor deckiego.‎ ‎Przed‎ ‎1813‎ ‎rokiem‎ ‎wały‎ ‎były o‎ ‎dwa‎ ‎metry‎ ‎wyższe,‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎zakrywały okna‎ ‎na‎ ‎pierwszem‎ ‎piętrze,‎ ‎W‎ ‎obmuro waniu‎ ‎bast‎ ‎jonów‎ ‎są‎ ‎tajemne‎ ‎drzwi,‎ ‎które prowadzą‎ ‎do‎ ‎wnętrza;‎ ‎z‎ ‎nich‎ ‎podczas‎ ‎oblę żenia‎ ‎czyniono‎ ‎wycieczki‎ ‎do‎ ‎obozu szwedzkiego.‎ ‎Obecnie‎ ‎od‎ ‎strony‎ ‎północ nej‎ ‎mieszczą‎ ‎się‎ ‎stajnie‎ ‎i‎ ‎obory,‎ ‎a‎ ‎w‎ ‎in nych‎ ‎miejscach‎ ‎są‎ ‎murowane‎ ‎piwnice,‎ ‎któ rych‎ ‎otwory‎ ‎widać‎ ‎nazewnątrz. Od‎ ‎południa,‎ ‎zachodu‎ ‎i‎ ‎północy‎ ‎wały Jasnogórskie‎ ‎otoczone‎ ‎są‎ ‎parkiem,‎ ‎gdzie na‎ ‎sztucznie‎ ‎usypanych‎ ‎pagórkach‎ ‎widnie je‎ ‎14‎ ‎stacji‎ ‎Męki‎ ‎Pańskiej,‎ ‎zrobionych‎ ‎ze śpiżu‎ ‎na‎ ‎podstawach‎ ‎z‎ ‎ciosu‎ ‎lub‎ ‎polnych kamieni.‎ ‎Jest‎ ‎to‎ ‎dzieło‎ ‎znakomitego‎ ‎ar- tysty-rzeźbiarza‎ ‎polskiego,‎ ‎Piusa‎ ‎Weloń- skiego,‎ ‎a‎ ‎podstawy‎ ‎—‎ ‎dziełem‎ ‎archi tekta‎ ‎Szyllera,‎ ‎park‎ ‎około‎ ‎wałów‎ ‎jest owocem‎ ‎długich‎ ‎zabiegów‎ ‎i‎ ‎starań‎ ‎ówczes- nego‎ ‎przeora‎ ‎O.‎ ‎Euzebjusza‎ ‎Rejmana,‎ ‎któ ry‎ ‎go‎ ‎w‎ ‎latach‎ ‎1898—1910‎

[madohora]

Krużganki

[madohora]

‎zaczęły‎ ‎się‎ ‎przesuwać‎ ‎dosyć‎ ‎duże oddziały‎ ‎wojska‎ ‎różnego‎ ‎rodzaju,‎ ‎kierując swoje‎ ‎kroki‎ ‎ku‎ ‎Warszawie.‎ ‎Pochód‎ ‎jed nak‎ ‎zakończył‎ ‎się‎ ‎rozgromieniem‎ ‎Niemców i‎ ‎pospiesznym‎ ‎odstąpieniem‎ ‎od‎ ‎stolicy. Uciekając‎ ‎w‎ ‎popłochu,‎ ‎niszczyli‎ ‎oni‎ ‎poza sobą‎ ‎drogi‎ ‎i‎ ‎mosty,‎ ‎by‎ ‎utrudnić‎ ‎pościg‎ ‎Ro sjan.‎ ‎Na‎ ‎początku‎ ‎grudnia‎ ‎przez‎ ‎kilka‎ ‎dni na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎dawał‎ ‎się‎ ‎słyszeć‎ ‎huk i‎ ‎podziemne‎ ‎wstrząśnienia,‎ ‎a‎ ‎że‎ ‎prawdy trudno‎ ‎było‎ ‎się‎ ‎dowiedzieć,‎ ‎rojono‎ ‎sobie różne‎ ‎przypuszczenia;‎ ‎tymczasem‎ ‎wysa dzano‎ ‎pobliskie‎ ‎mosty‎ ‎i‎ ‎psuto‎ ‎tor‎ ‎kolejo wy.‎ ‎Ustał‎ ‎wkońcu‎ ‎huk‎ ‎i‎ ‎wszyscy‎ ‎się‎ ‎spo dziewali,‎ ‎że‎ ‎za‎ ‎kilka‎ ‎dni‎ ‎przyjdą‎ ‎Rosjanie, których‎ ‎wyglądano‎ ‎z‎ ‎niekłamaną‎ ‎rado ścią.‎ ‎Stało‎ ‎się‎ ‎inaczej,‎ ‎O‎ ‎10‎ ‎wiorst‎ ‎od Częstochowy,‎ ‎w‎ ‎kierunku‎ ‎Piotrkowa,‎ ‎na‎ ‎li- nji:‎ ‎Mstowa,‎ ‎Rędzin,‎ ‎Białej,‎ ‎Niemcy‎ ‎się zatrzymali‎ ‎i,‎ ‎okopawszy‎ ‎się,‎ ‎postanowili się‎ ‎bronić.‎ ‎Pozycja‎ ‎pod‎ ‎Częstochową‎ ‎trwa ła‎ ‎4‎ ‎tygodnie‎ ‎i‎ ‎skończyła‎ ‎się‎ ‎ustąpieniem Rosjan‎ ‎w‎ ‎stronę‎ ‎Warszawy.‎ ‎Z‎ ‎Jasnej‎ ‎Gó ry‎ ‎można‎ ‎było‎ ‎obserwować‎ ‎pole‎ ‎walki:‎ ‎wi dać‎ ‎było‎ ‎w‎ ‎oddali‎ ‎pękanie‎ ‎granatów,‎ ‎sy- gnały,‎ ‎a‎ ‎huk‎ ‎armat‎ ‎i‎ ‎karabinów‎ ‎z‎ ‎małemi przerwami‎ ‎był‎ ‎ustawiczny‎ ‎całe‎ ‎dnie‎ ‎i‎ ‎noce. Po‎ ‎odstąpieniu‎ ‎Rosjan‎ ‎od‎ ‎Częstochowy już‎ ‎do‎ ‎końca‎ ‎wojny‎ ‎zamilkły‎ ‎armaty w‎ ‎okolicy,‎ ‎bo‎ ‎cała‎ ‎burza‎ ‎przesuwała‎ ‎się coraz‎ ‎więcej‎ ‎na‎ ‎wschód,‎ ‎to‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎opisywa nie‎ ‎wypadków‎ ‎wojennych‎ ‎późniejszych pomijam.

[madohora]

zajmował‎ ‎stanowisko‎ ‎niezależno‎ ‎i,‎ ‎gdzie mógł,‎ ‎bronił‎ ‎spraw‎ ‎klasztoru. Mai‎ ‎or‎ ‎Klettlinger‎ ‎opuszczał‎ ‎klasztor ze‎ ‎łzami,‎ ‎przyrzekając,‎ ‎że‎ ‎po‎ ‎zawierusze wojennej‎ ‎przyjdzie,‎ ‎jako‎ ‎pielgrzym,‎ ‎po kłonić‎ ‎się‎ ‎Matce‎ ‎Bożej. Z‎ ‎osób,‎ ‎odwiedzających‎ ‎wtedy‎ ‎Jasną Górę,‎ ‎w‎ ‎książce‎ ‎pamiątkowej‎ ‎można‎ ‎za uważyć‎ ‎następujące‎ ‎podpisy:‎ ‎pod‎ ‎datą 16.‎ ‎VIII‎ ‎1914‎ ‎roku‎ ‎generał‎ ‎pruski Woyrsch‎ ‎—‎ ‎30.‎ ‎X.‎ ‎głównodowodzący‎ ‎ge nerał‎ ‎von‎ ‎Hindenburg,‎ ‎obecny‎ ‎prezydent Rzeszy‎ ‎niemieckiej‎ ‎—‎ ‎2,‎ ‎II.‎ ‎1915‎ ‎r,‎ ‎był‎ ‎tu ówczesny‎ ‎następca‎ ‎tronu‎ ‎austrjacKiego,‎ ‎ar- cyksiążę‎ ‎Karol;‎ ‎wreszcie‎ ‎księga‎ ‎pamiątko wa‎ ‎zawiera‎ ‎charakterystyczny‎ ‎podpis‎ ‎ce sarza‎ ‎Wilhelma‎ ‎z‎ ‎dnia‎ ‎6.‎ ‎II.‎ ‎1915‎ ‎r.‎ ‎Podpis ten‎ ‎umieszczony‎ ‎został‎ ‎na‎ ‎górne]‎ ‎połowie książki,‎ ‎podczas‎ ‎gdy‎ ‎druga,‎ ‎dolna‎ ‎prze znaczona‎ ‎została‎ ‎na‎ ‎podpisy‎ ‎12‎ ‎osob świty. Pobyt‎ ‎Wilhelma‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎od był‎ ‎się‎ ‎przy‎ ‎następujących‎ ‎okoliczno ściach: W‎ ‎dniu‎ ‎wymienionym‎ ‎po‎ ‎południu‎ ‎kla sztor‎ ‎Jasnogórski‎ ‎otrzymał‎ ‎zawiadomie nie,‎ ‎że‎ ‎przed‎ ‎wieczorem‎ ‎przybędzie‎ ‎cesarz Wilhelm‎ ‎dla‎ ‎zwiedzenia‎ ‎klasztoru.‎ ‎Z‎ ‎na staniem‎ ‎zmroku‎ ‎przed‎ ‎bramą‎ ‎Lubomir skich‎ ‎uszykowano‎ ‎warty‎ ‎wojskowe‎ ‎oraz żołnierzy‎ ‎z‎ ‎pochodniami‎ ‎i‎ ‎latarniami. O‎ ‎godz.‎ ‎7‎ ‎m.‎ ‎15‎ ‎wieczorem‎ ‎zajechał‎ ‎samochód cesarski.

[madohora]

nych,‎ ‎między‎ ‎innemi‎ ‎pierwszej‎ ‎stacji‎ ‎Mę ki‎ ‎Pańskiej, Dostojny‎ ‎gość‎ ‎pieszo‎ ‎przez‎ ‎park‎ ‎i‎ ‎ale jami‎ ‎wrócił‎ ‎do‎ ‎hotelu‎ ‎Angielskiego, Dnia‎ ‎27‎ ‎maja‎ ‎zwiedził‎ ‎bazylikę‎ ‎Jasno górską‎ ‎książę‎ ‎Waldemar‎ ‎pruski,‎ ‎syn‎ ‎księ cia‎ ‎Henryka‎ ‎pruskiego,‎ ‎brata‎ ‎cesarza‎ ‎Wil helma. W‎ ‎całej‎ ‎powodzi‎ ‎podpisów‎ ‎niemieckich aż‎ ‎do‎ ‎końca‎ ‎okupacji‎ ‎zasługuje‎ ‎na‎ ‎uwagę podpis‎ ‎Krobatina,‎ ‎austrjackiego‎ ‎ministra wojny‎ ‎z‎ ‎2,‎ ‎V,‎ ‎1916‎ ‎r.‎ ‎i‎ ‎hrabiego‎ ‎Berch- tolda,‎ ‎ministra‎ ‎spraw‎ ‎zagranicznych w‎ ‎Wiedniu‎ ‎w‎ ‎chwili‎ ‎wybuchu‎ ‎wojny‎ ‎euro pejskiej;‎ ‎hr,‎ ‎Berchtold‎ ‎był‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Gó rze‎ ‎2‎ ‎czerwca‎ ‎1917‎ ‎r,‎ ‎i‎ ‎zabawił‎ ‎dwa‎ ‎dni, Z‎ ‎uroczystości‎ ‎religijnych,‎ ‎krzepiących ducha‎ ‎skołatanych‎ ‎dzieci‎ ‎Maryi,‎ ‎warto‎ ‎za notować‎ ‎niektóre: 7‎ ‎maja‎ ‎1916‎ ‎r.‎ ‎było‎ ‎uroczyste‎ ‎nabo żeństwo‎ ‎na‎ ‎intencje‎ ‎Karmiciela‎ ‎Polski,‎ ‎pa pieża‎ ‎Benedykta‎ ‎XV. 20‎ ‎listopada‎ ‎1916‎ ‎r.‎ ‎żałobne‎ ‎nabożeń stwo‎ ‎za‎ ‎duszę‎ ‎ś,‎ ‎p.‎ ‎Henryka‎ ‎Sienkiewicza, konfratra‎ ‎Zakonu‎ ‎00.‎ ‎Paulinów, 8‎ ‎września‎ ‎1917‎ ‎roku‎ ‎obchód‎ ‎200-nej rocznicy‎ ‎pierwszej‎ ‎koronacji‎ ‎Matki‎ ‎Bo skiej‎ ‎Częstochowskiej, Co‎ ‎do‎ ‎uroczystości‎ ‎narodowych‎ ‎nie‎ ‎za uważono‎ ‎ani‎ ‎jednej,‎ ‎której‎ ‎punktem‎ ‎kon centrującym‎ ‎nie‎ ‎byłaby‎ ‎Jasna‎ ‎Góra, A‎ ‎mieliśmy‎ ‎ich‎ ‎sporo.‎

[madohora]

wychodzą‎ ‎Ojcowie‎ ‎Paulini,‎ ‎a‎ ‎za‎ ‎nimi‎ ‎na końcu‎ ‎Przeor‎ ‎konwentu‎ ‎w‎ ‎szatach‎ ‎świą tecznych‎ ‎w‎ ‎otoczeniu‎ ‎licznej‎ ‎asysty.‎ ‎Cele brans‎ ‎wchodzi‎ ‎wysoko‎ ‎na‎ ‎ganek,‎ ‎przed‎ ‎oł tarz,‎ ‎a‎ ‎cały‎ ‎konwent‎ ‎ustawia‎ ‎się‎ ‎szpale rem‎ ‎po‎ ‎obu‎ ‎stronach‎ ‎na‎ ‎stopniach,‎ ‎prowa dzących‎ ‎na‎ ‎ganek.‎ ‎Całość‎ ‎wygląda‎ ‎wspa niale,‎ ‎majestatycznie.‎ ‎Podczas‎ ‎Mszy‎ ‎św. dobrany‎ ‎chór‎ ‎wykonywa‎ ‎pieśni‎ ‎religijno- patrjotyczne.‎ ‎Czuć,‎ ‎że‎ ‎Jasna‎ ‎Góra‎ ‎się‎ ‎mo dli‎ ‎a‎ ‎z‎ ‎nią‎ ‎Polska‎ ‎cała,‎ ‎boć‎ ‎Częstochowa w‎ ‎latach‎ ‎wojny‎ ‎zastępuje‎ ‎cały‎ ‎polski‎ ‎na ród,‎ ‎oderwany‎ ‎przez‎ ‎wojnę‎ ‎od‎ ‎swej‎ ‎uko chanej‎ ‎Matki‎ ‎Bożej,‎ ‎Ci‎ ‎nawet,‎ ‎których w‎ ‎kościele‎ ‎rzadko‎ ‎się‎ ‎widzi,‎ ‎stawali‎ ‎wtedy pod‎ ‎otwartem‎ ‎niebem,‎ ‎by‎ ‎doń‎ ‎posłać‎ ‎jęk i‎ ‎westchnienia‎ ‎o‎ ‎wolność,‎ ‎niepodległość i‎ ‎szczęście‎ ‎Ojczyzny.‎ ‎Ze‎ ‎wszystkich‎ ‎serc płynęła‎ ‎modlitwa‎ ‎ufna‎ ‎i‎ ‎gorąca,‎ ‎bo‎ ‎czyż najbardziej‎ ‎nawet‎ ‎zatwardziałego‎ ‎serca nie‎ ‎poruszy‎ ‎i‎ ‎do‎ ‎modlitwy‎ ‎nie‎ ‎skłoni‎ ‎wi dok‎ ‎licznego‎ ‎zastępu‎ ‎braci,‎ ‎co,‎ ‎złączeni jedną‎ ‎myślą‎ ‎i‎ ‎uczuciem,‎ ‎otoczyli‎ ‎Sanktua- rjum‎ ‎narodowe,‎ ‎by‎ ‎czołem‎ ‎uderzyć‎ ‎i‎ ‎na wiązać‎ ‎łączność‎ ‎z‎ ‎Niebem? Słyszałem‎ ‎od‎ ‎tych,‎ ‎którzy‎ ‎widzieli‎ ‎po dobne‎ ‎zebrania‎ ‎i‎ ‎uroczystości‎ ‎w‎ ‎kraju‎ ‎i‎ ‎za granicą,‎ ‎że‎ ‎wspaniałością‎ ‎i‎ ‎urokiem‎ ‎żadne z‎ ‎nich‎ ‎nie‎ ‎dorówna‎ ‎imponującemu‎ ‎nabo żeństwu,‎ ‎jakiego‎ ‎byli‎ ‎uczestnikami‎ ‎pod Jasną‎ ‎Górą.‎ ‎I‎ ‎rzeczywiście‎ ‎nie‎ ‎było‎ ‎w‎ ‎tern przesady.‎ ‎Widok‎ ‎ze‎ ‎Szczytu‎ ‎był‎ ‎tak‎ ‎pięk ny,‎ ‎że‎ ‎oczu‎ ‎nie‎ ‎można‎ ‎było‎ ‎oderwać,‎ ‎a‎ ‎tak

[madohora]

I‎ ‎mieliśmy‎ ‎rację‎ ‎—‎ ‎historja‎ ‎nauczyła nas,‎ ‎co‎ ‎warte‎ ‎te‎ ‎piękne‎ ‎słowa,‎ ‎oparte‎ ‎na przebiegłej‎ ‎polityce‎ ‎w‎ ‎celu‎ ‎wciągnięcia‎ ‎na rodu‎ ‎do‎ ‎walki‎ ‎na‎ ‎usługę‎ ‎Berlina,‎ ‎Tern‎ ‎się więc‎ ‎tłumaczy,‎ ‎dlaczego‎ ‎naród‎ ‎cały‎ ‎już‎ ‎nie- tylKo‎ ‎obojętnie,‎ ‎ale‎ ‎wprost‎ ‎niedowierzająco i‎ ‎z‎ ‎lękiem‎ ‎przyj‎ ‎ąt‎ ‎mamiest‎ ‎cesarzy‎ ‎z‎ ‎o‎ ‎li stopada‎ ‎1916‎ ‎r.,‎ ‎proklamujący‎ ‎Królestwo Polskie‎ ‎bez‎ ‎władzy,‎ ‎wojska‎ ‎i‎ ‎granic.‎ ‎Na Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎cała‎ ‎rzecz‎ ‎tak‎ ‎się‎ ‎odbyła: W‎ ‎niedzielę,‎ ‎5‎ ‎listopada,‎ ‎komendant Klettlinger‎ ‎poprosił‎ ‎obłożnie‎ ‎wtedy‎ ‎chore go‎ ‎Przeora,‎ ‎O,‎ ‎Piotra‎ ‎Markiewicza,‎ ‎by‎ ‎ze brał‎ ‎wszystkich‎ ‎Ojców,‎ ‎gdyż‎ ‎polecono‎ ‎mu ogłosić‎ ‎rzecz‎ ‎bardzo‎ ‎doniosłej‎ ‎wagi.‎ ‎Jed nocześnie‎ ‎rozporządził,‎ ‎by‎ ‎przed‎ ‎połud niem‎ ‎wywieszono‎ ‎na‎ ‎wieży‎ ‎sztandar‎ ‎naro dowy‎ ‎polski‎ ‎i‎ ‎austrjacki‎ ‎i‎ ‎uderzono w‎ ‎dzwony.‎ ‎W‎ ‎samo‎ ‎południe‎ ‎przybył komendant‎ ‎wraz‎ ‎ze‎ ‎swym‎ ‎adjutantem i‎ ‎uroczyście,‎ ‎poważnie,‎ ‎po‎ ‎żołniersku‎ ‎ka zał‎ ‎odczytać‎ ‎manifest‎ ‎adjutantowi.‎ ‎Po przeczytaniu‎ ‎powiedział‎ ‎kilka‎ ‎słów‎ ‎o‎ ‎waż ności‎ ‎i‎ ‎nieodwołalności‎ ‎rzeczonego‎ ‎aktu i‎ ‎wkońcu‎ ‎wzniósł‎ ‎okrzyk:‎ ‎„Niech‎ ‎żyje‎ ‎Pol ska‎ ‎!“‎ ‎—‎ ‎a‎ ‎ściskając‎ ‎serdecznie‎ ‎rękę‎ ‎każ dego‎ ‎z‎ ‎Ojców,‎ ‎winszował‎ ‎szczęścia‎ ‎i‎ ‎do czekania‎ ‎takiej‎ ‎historycznej‎ ‎chwili.‎ ‎Cała ta‎ ‎ceremonja‎ ‎wywarła‎ ‎na‎ ‎Ojców‎ ‎wrażenie bolesne‎ ‎—‎ ‎wrażenie‎ ‎fałszu‎ ‎i‎ ‎komedji.‎ ‎Jak się‎ ‎później‎ ‎okazało,‎ ‎przekonanie‎ ‎takie‎ ‎mia ła‎ ‎i‎ ‎większość‎ ‎narodu.

[madohora]

Niemcy‎ ‎na‎ ‎pochód‎ ‎nie‎ ‎pozwolą‎ ‎i‎ ‎wymogą na‎ ‎komendancie‎ ‎austrjackim,‎ ‎by‎ ‎zabronił procesji‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze,‎ ‎że‎ ‎od‎ ‎strony koszar‎ ‎naszykowane‎ ‎są‎ ‎kulomioty,‎ ‎a‎ ‎od dział‎ ‎piechoty‎ ‎rozlokowano‎ ‎w‎ ‎parku,‎ ‎by w‎ ‎razie‎ ‎potrzeby‎ ‎siłą‎ ‎zmusić‎ ‎do‎ ‎wstrzyma nia‎ ‎się‎ ‎od‎ ‎wrogich‎ ‎Niemcom‎ ‎manifestacyj i‎ ‎t.‎ ‎d.‎ ‎Jednych‎ ‎ogarniał‎ ‎lęk,‎ ‎i‎ ‎żałowali,‎ ‎że tu‎ ‎przyszli;‎ ‎inni‎ ‎dumnymi‎ ‎się‎ ‎czuli,‎ ‎że‎ ‎bę dą‎ ‎mieli‎ ‎sposobność‎ ‎poniesienia‎ ‎ofiary‎ ‎dla sprawy‎ ‎ojczystej.‎ ‎O‎ ‎trzeciej‎ ‎w‎ ‎z^krystji zebrało‎ ‎się‎ ‎całe‎ ‎duchowieństwo‎ ‎Częstocho wy,‎ ‎lecz‎ ‎O.‎ ‎Przeor‎ ‎nie‎ ‎zjawił‎ ‎się.‎ ‎Po‎ ‎chwili przybył‎ ‎i‎ ‎zawiadomił,‎ ‎że‎ ‎przed‎ ‎półgodziną oył‎ ‎wezwany‎ ‎do‎ ‎zastępcy‎ ‎bawiącego‎ ‎na urlopie‎ ‎komendanta‎ ‎Jasnej‎ ‎Góry,‎ ‎Chorwa ta,‎ ‎który‎ ‎oznajmił,‎ ‎że,‎ ‎aczkolwiek‎ ‎współ czuje‎ ‎Polakom‎ ‎w‎ ‎ich‎ ‎bólu,‎ ‎na‎ ‎procesję‎ ‎po zwolić‎ ‎nie‎ ‎może‎ ‎i‎ ‎kategorycznie‎ ‎oświad cza,‎ ‎że‎ ‎jako‎ ‎urzędnik‎ ‎państwowy,‎ ‎manife stacyj,‎ ‎wrogich‎ ‎jego‎ ‎rządowi,‎ ‎nie‎ ‎dopu ści,‎ ‎—‎ ‎w‎ ‎przeciwnym‎ ‎razie‎ ‎za‎ ‎skutki‎ ‎nie odpowiada.‎ ‎Próżno‎ ‎starano‎ ‎się‎ ‎go‎ ‎przeko nać,‎ ‎że‎ ‎zakaz‎ ‎ten‎ ‎wywoła‎ ‎jeszcze‎ ‎większe oburzenie,‎ ‎przeciwnie‎ ‎zaś,‎ ‎procesja‎ ‎i‎ ‎prze mowa‎ ‎uspokoją‎ ‎ludność:‎ ‎został‎ ‎przy‎ ‎swo- jem.‎ ‎Groźba‎ ‎poważna‎ ‎—‎ ‎i‎ ‎trzeba‎ ‎było zdrowego‎ ‎rozumu,‎ ‎by‎ ‎coś‎ ‎zdecydować. Zebrani‎ ‎księża,‎ ‎na‎ ‎wniosek‎ ‎ks,‎ ‎kan.‎ ‎Ful- mana,‎ ‎jak‎ ‎jeden‎ ‎mąż‎ ‎oświadczyli‎ ‎się‎ ‎za procesją,‎ ‎gotowi‎ ‎na‎ ‎czele‎ ‎ludzi‎ ‎cierpieć dla‎ ‎ukochanej‎ ‎Polski,‎ ‎Zmieniono‎ ‎trochę

[madohora]

tego‎ ‎wszystkiego‎ ‎i‎ ‎odjechał,‎ ‎zapowiadając, że‎ ‎wszystkie‎ ‎te‎ ‎rzeczy‎ ‎będą‎ ‎zabrane,‎ ‎skoro tylko‎ ‎fabryki‎ ‎wojskowe‎ ‎przygotują‎ ‎takież sprzęty‎ ‎z‎ ‎blachy‎ ‎i‎ ‎żelaza. Upłynęło‎ ‎pól‎ ‎roku‎ ‎i‎ ‎nie‎ ‎było‎ ‎słychać 0‎ ‎rekwizycji.‎ ‎W‎ ‎maju‎ ‎1917‎ ‎r.‎ ‎znowu‎ ‎przy jechał‎ ‎oficer-żyd‎ ‎i‎ ‎ponownie‎ ‎spisał.‎ ‎Wpra wdzie‎ ‎chodziło‎ ‎tu‎ ‎o‎ ‎rzeczy‎ ‎użytku‎ ‎domo wego,‎ ‎ale‎ ‎jakżeż‎ ‎pozwolić‎ ‎na‎ ‎rekwizycję choćby‎ ‎sprzętów‎ ‎kuchennych‎ ‎z‎ ‎Jasnej‎ ‎Gó ry!‎ ‎O.‎ ‎Przeor‎ ‎dobrze‎ ‎zrozumiał,‎ ‎że‎ ‎ustęp stwo‎ ‎w‎ ‎rzeczy‎ ‎bodaj‎ ‎najmniejszej‎ ‎jest niedopuszczalne,‎ ‎gdyż‎ ‎pociągnąć‎ ‎może‎ ‎za sobą‎ ‎żądania‎ ‎coraz‎ ‎większe.‎ ‎Zarekwirują nasamprzód‎ ‎rondle,‎ ‎potem‎ ‎wanny,‎ ‎potem przejdą‎ ‎do‎ ‎dachów,‎ ‎a‎ ‎wkońcu‎ ‎wezmą dzwony‎ ‎i‎ ‎organy.‎ ‎W‎ ‎przypuszczeniach‎ ‎tych utwierdzał‎ ‎Ojców‎ ‎fakt,‎ ‎iż‎ ‎oficer‎ ‎ten‎ ‎spisy wał‎ ‎i‎ ‎miał‎ ‎zabrać‎ ‎rondle‎ ‎i‎ ‎wanny,‎ ‎a‎ ‎jedno cześnie,‎ ‎wszedłszy‎ ‎na‎ ‎strych‎ ‎kościoła 1‎ ‎klasztoru,‎ ‎zdejmował‎ ‎pomiary‎ ‎dachów miedzianych.‎ ‎Sądził‎ ‎więc‎ ‎O.‎ ‎Przeor,‎ ‎że, nie‎ ‎dopuściwszy‎ ‎do‎ ‎rekwizycji‎ ‎pierwszej, uniknie‎ ‎się‎ ‎i‎ ‎następnych.‎ ‎Wziął‎ ‎się‎ ‎tedy energicznie‎ ‎do‎ ‎dzieła.‎ ‎Za‎ ‎radą‎ ‎majora Kłettlingera‎ ‎udał‎ ‎się‎ ‎do‎ ‎generała‎ ‎Szeptyc kiego,‎ ‎jako‎ ‎generał-gubernatora‎ ‎okupacji austrjackiej‎ ‎w‎ ‎Lublinie,‎ ‎który‎ ‎po‎ ‎wysłu chaniu‎ ‎wszystkich‎ ‎racji‎ ‎oświadczył,‎ ‎że‎ ‎do póki‎ ‎pozostanie‎ ‎na‎ ‎swojem‎ ‎urzędzie,‎ ‎Jasna Góra‎ ‎może‎ ‎być‎ ‎spokojną.‎ ‎Tak‎ ‎też‎ ‎i‎ ‎było. Lecz‎ ‎gdy‎ ‎na‎ ‎jego‎ ‎miejsce‎ ‎mianowany‎ ‎został

[madohora]

dziecięcej‎ ‎miłości‎ ‎dla‎ ‎swej‎ ‎Królowej‎ ‎i‎ ‎w‎ ‎licz nych‎ ‎pielgrzymkach‎ ‎daje‎ ‎świadectwo‎ ‎swej wierności. By‎ ‎zobrazować‎ ‎dzieje‎ ‎Jasnej‎ ‎Góry‎ ‎od chwili‎ ‎wskrzeszenia‎ ‎Ojczyzny,‎ ‎trzebaby napisać‎ ‎grubą‎ ‎książkę,‎ ‎poprzestanę‎ ‎więc na‎ ‎ogólnych‎ ‎konturach. W‎ ‎przyłączeniu‎ ‎części‎ ‎Górnego‎ ‎Śląska do‎ ‎Polski‎ ‎Jasna‎ ‎Góra‎ ‎odegrała‎ ‎wielką‎ ‎ro li'‎ ‎i‎D1‎o‎ ‎P°‎bożne‎g°‎ ‎lud‎u‎ ‎górnośląskiego Matka‎ ‎Boska‎ ‎Częstochowska‎ ‎była‎ ‎oddaw- na‎ ‎patronką‎ ‎i‎ ‎Królową‎ ‎i‎ ‎dlatego‎ ‎przed‎ ‎ple biscytem‎ ‎z‎ ‎każdej‎ ‎parafji‎ ‎przychodziły pielgrzymki‎ ‎na‎ ‎Jasną‎ ‎Górę‎ ‎i‎ ‎tutaj‎ ‎odświe żały‎ ‎się‎ ‎dusze,‎ ‎umacniały‎ ‎serca,‎ ‎przygo towywały‎ ‎się‎ ‎umysły‎ ‎do‎ ‎ostatecznej‎ ‎walki. 00.‎ ‎Paulini‎ ‎specjalnie‎ ‎dbali‎ ‎o‎ ‎opiekę i‎ ‎uświadamianie‎ ‎górnoślązaków,‎ ‎a‎ ‎Matka Boska‎ ‎w‎ ‎swym‎ ‎Cudownym‎ ‎Obrazie‎ ‎łączyła swych‎ ‎poddanych‎ ‎różnych‎ ‎zaborów‎ ‎w‎ ‎je den‎ ‎wielki‎ ‎naród‎ ‎polski. Z‎ ‎tego‎ ‎czasu‎ ‎datują‎ ‎się: 12‎ ‎grudnia‎ ‎1919‎ ‎r.‎ ‎odwiedzili‎ ‎Jasną Górą‎ ‎oficerowie‎ ‎górnośląscy‎ ‎i‎ ‎kursy‎ ‎ple biscytowe,‎ ‎polecając‎ ‎opiece‎ ‎Matki‎ ‎Bożej sprawę‎ ‎plebiscytu. 14‎ ‎lutego‎ ‎1920‎ ‎r.‎ ‎przybyła‎ ‎z‎ ‎prośbą o‎ ‎dobrą‎ ‎radę‎ ‎Komisja‎ ‎Aljancka‎ ‎plebiscy towa,‎ ‎złożona‎ ‎z‎ ‎przedstawicieli‎ ‎różnych narodów. 7‎ ‎kwietnia‎ ‎1921‎ ‎r.‎ ‎była‎ ‎ta‎ ‎sama‎ ‎Komisja‎ ‎Aljancka‎ ‎w‎ ‎sprawie‎ ‎Górnego‎ ‎Śląska

[madohora]

3‎ ‎maja‎ ‎1926‎ ‎r,‎ ‎wręczono‎ ‎uroczyście Matce‎ ‎Bożej‎ ‎,,jako‎ ‎Królowej‎ ‎Polski‎‎,‎ ‎insygnja‎ ‎królewskie,‎ ‎berło‎ ‎i‎ ‎jabłko‎ ‎złote, wysadzane‎ ‎brylantami.‎ ‎Jest‎ ‎to‎ ‎dar‎ ‎nie wiast‎ ‎polskich,‎ ‎jako‎ ‎wotum‎ ‎wdzięczności za‎ ‎wskrzeszenie‎ ‎Ojczyzny‎ ‎i‎ ‎ocalenie‎ ‎od nawały‎ ‎bolszewickiej. (7,‎ ‎8‎ ‎i‎ ‎9‎ ‎września‎ ‎1928‎ ‎r.‎ ‎z‎ ‎inicjatywy ks.‎ ‎Biskupa‎ ‎Częstochowskiego‎ ‎J.‎ ‎E.‎ ‎Dr. Teodora‎ ‎Kubiny,‎ ‎odbył‎ ‎się‎ ‎na‎ ‎Jasnej Górze‎ ‎pierwszy‎ ‎kongres‎ ‎eucharystyczny, na‎ ‎który‎ ‎przybyło‎ ‎6‎ ‎biskupów‎ ‎z‎ ‎prymasem kardynałem‎ ‎Hlondem‎ ‎i‎ ‎nuncjuszem‎ ‎arcyb. L.‎ ‎Marmaggim‎ ‎na‎ ‎czele,‎ ‎około‎ ‎300‎ ‎kapła nów‎ ‎i‎ ‎300‎ ‎tysięcy‎ ‎v‎ ‎ludzi‎ ‎ze‎ ‎wszystkich krańców‎ ‎Ojczyzny. By‎ ‎osądzić,‎ ‎jaka‎ ‎praca‎ ‎była‎ ‎podczas kongresu,‎ ‎dość‎ ‎zwrócić‎ ‎uwagę,‎ ‎że‎ ‎Komunj‎ ‎i św.‎ ‎udzielono‎ ‎w‎ ‎tych‎ ‎3‎ ‎dniach‎ ‎do‎ ‎240‎ ‎ty sięcy. Cała‎ ‎wieża‎ ‎i‎ ‎szczyt‎ ‎kaplicy‎ ‎Matki‎ ‎Bo żej‎ ‎były‎ ‎prześlicznie‎ ‎iluminowane,‎ ‎a‎ ‎Naj świętszy‎ ‎Sakrament‎ ‎przez‎ ‎całe‎ ‎noce‎ ‎wy stawiony‎ ‎do‎ ‎adoracji‎ ‎wiernych. Wspaniała‎ ‎procesja‎ ‎eucharystyczna z‎ ‎Jasnej‎ ‎Góry‎ ‎do‎ ‎katedry‎ ‎była‎ ‎zakończe niem‎ ‎tych‎ ‎wielkich‎ ‎i‎ ‎pamiętnych‎ ‎uroczystości.
Jak‎ ‎za‎ ‎dawnych‎ ‎czasów,‎ ‎tak‎ ‎i‎ ‎dziś‎ ‎Mat ka‎ ‎Boska‎ ‎na‎ ‎Jasnej‎ ‎Górze‎ ‎odbiera‎ ‎hołdy od‎ ‎Głowy‎ ‎Państwa‎ ‎w‎ ‎odrodzonej‎ ‎Ojczyźnie.

[madohora]

3‎ ‎października‎ ‎1927‎ ‎r.‎ ‎bp.‎ ‎Guebriant z‎ ‎Paryża‎ ‎i‎ ‎bp.‎ ‎Buekt‎ ‎z‎ ‎Finlandji, 11‎ ‎listopada‎ ‎1927‎ ‎r.‎ ‎bp.‎ ‎Robu‎ ‎z‎ ‎Rumu nii. 7‎ ‎września‎ ‎1928‎ ‎r.‎ ‎arcb.‎ ‎Ludwik‎ ‎Mar- maggi,‎ ‎nuncjusz‎ ‎Apostolski‎ ‎w‎ ‎Polsce. 6‎ ‎czerwca‎ ‎1929‎ ‎r.‎ ‎arcb.‎ ‎Suimont z‎ ‎Winnipeg‎ ‎w‎ ‎Kanadzie. 12‎ ‎sierpnia‎ ‎1929‎ ‎r.‎ ‎bkp.‎ ‎M,‎ ‎Gallagher z‎ ‎Detroit‎ ‎w‎ ‎Ameryce‎ ‎z‎ ‎kilku‎ ‎kapłanami. 17‎ ‎sierpnia‎ ‎1929‎ ‎r.‎ ‎arcb.‎ ‎Ronsalli,‎ ‎nun cjusz‎ ‎Apostolski‎ ‎z‎ ‎Bułgarji. 20‎ ‎sierpnia‎ ‎1929‎ ‎bkp,‎ ‎Carsky‎ ‎z‎ ‎Koszyc i‎ ‎bkp.‎ ‎Wojtaszek‎ ‎ze‎ ‎Spiżu‎ ‎w‎ ‎Czechosło wacji, 25‎ ‎sierpnia‎ ‎1929‎ ‎r,‎ ‎X.‎ ‎Piotr‎ ‎Ugo,‎ ‎chiń czyk. Odwiedził‎ ‎Jasną‎ ‎Górę‎ ‎także‎ ‎bp,‎ ‎prawo sławny‎ ‎Aleksy‎ ‎z‎ ‎Grodna‎ ‎dnia‎ ‎10‎ ‎sierpnia 1923‎ ‎r. Nasi‎ ‎pasterze‎ ‎polscy‎ ‎odwiedzają‎ ‎Jasną Górę‎ ‎przy‎ ‎każdej‎ ‎sposobności‎ ‎i‎ ‎wielkim pietyzmem‎ ‎otaczają‎ ‎ten‎ ‎przybytek‎ ‎Maryi, a‎ ‎w‎ ‎trudnych‎ ‎sprawach‎ ‎specjalnie‎ ‎do‎ ‎stóp Matki‎ ‎Bożej‎ ‎spieszą.
Z‎ ‎osób‎ ‎świeckich,‎ ‎zajmujących‎ ‎wpły wowe‎ ‎stanowisko‎ ‎w‎ ‎Ojczyźnie‎ ‎i‎ ‎zagranicą, którzy‎ ‎przyjeżdżali‎ ‎z‎ ‎hołdem‎ ‎do‎ ‎Matki Bożej,‎ ‎wymienić‎ ‎trzeba:

[madohora]

26‎ ‎sierpnia‎ ‎1929‎ ‎r,‎ ‎F.‎ ‎de‎ ‎Jessen,‎ ‎na czelny‎ ‎redaktor‎ ‎,,Temps"‎ ‎w‎ ‎Paryżu,‎ ‎który płakał,‎ ‎gdy‎ ‎widział‎ ‎kompan]‎ ‎e,‎ ‎kładące‎ ‎się na‎ ‎ziemi‎ ‎przed‎ ‎Szczytem. 4‎ ‎października‎ ‎1929‎ ‎r.‎ ‎Markiz‎ ‎Aquirre de‎ ‎Career,‎ ‎pełnomocny‎ ‎minister‎ ‎króla‎ ‎hisz pańskiego‎ ‎w‎ ‎Lidze‎ ‎Narodów. Z‎ ‎tego‎ ‎przeglądu‎ ‎ogólnego‎ ‎widzimy,‎ ‎że przybywały‎ ‎na‎ ‎Jasną‎ ‎Górę‎ ‎nietylko‎ ‎osoby duchowne,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎przedstawiciele‎ ‎najwyż szych‎ ‎sfer‎ ‎świata‎ ‎wojskowego,‎ ‎polityczne go‎ ‎i‎ ‎naukowego,‎ ‎dając‎ ‎tern‎ ‎świadectwo,‎ ‎że Jasna‎ ‎Góra‎ ‎stanowi‎ ‎centrum‎ ‎życia‎ ‎religij nego‎ ‎w‎ ‎Polsce.‎ ‎Zaznaczyć‎ ‎też‎ ‎należy,‎ ‎że pobożnością‎ ‎swą‎ ‎budowali‎ ‎oni‎ ‎obecnych.
Nietylko‎ ‎pojedynczo‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎grupami, związkami‎ ‎czy‎ ‎zjazdami‎ ‎w‎ ‎Częstochowie zaznaczały‎ ‎nietylko‎ ‎Polska,‎ ‎ale‎ ‎i‎ ‎inne‎ ‎kra je,‎ ‎jak‎ ‎im‎ ‎jest‎ ‎droga‎ ‎Jasna‎ ‎Góra,‎ ‎I‎ ‎tak: 15‎ ‎września‎ ‎1919‎ ‎r.‎ ‎bawiła‎ ‎na‎ ‎Jasnej Górze‎ ‎zbiorowa‎ ‎wycieczka‎ ‎dziennikarzy polskich. 18‎ ‎sierpnia‎ ‎1920‎ ‎r.‎ ‎Komisja‎ ‎węgiersko- polska‎ ‎z‎ ‎gubernatorem‎ ‎dr.‎ ‎Stefani‎ ‎na czele, 1‎ ‎lipca‎ ‎1921‎ ‎r.‎ ‎Komisja‎ ‎Aljancka‎ ‎co‎ ‎do granic‎ ‎Górnego‎ ‎Śląska. 7‎ ‎maja‎ ‎1922‎ ‎r.‎ ‎Misja‎ ‎francuska‎ ‎w‎ ‎Pol sce,‎ ‎łożona‎ ‎z‎ ‎kilku‎ ‎wyższych‎ ‎oficerów.

[madohora]

kapłańskiego,‎ ‎korne‎ ‎szeregi‎ ‎naszych żołnierzy,‎ ‎harcerzy,‎ ‎sokołów,‎ ‎stowarzy szeń‎ ‎młodzieży,‎ ‎wycieczki‎ ‎różnych‎ ‎ugru powań‎ ‎społecznych‎ ‎i‎ ‎zawodowych‎ ‎i‎ ‎t.‎ ‎d, —‎ ‎tak,‎ ‎że‎ ‎słusznie‎ ‎sprawdza‎ ‎się‎ ‎utarte‎ ‎od- dawna‎ ‎mniemanie,‎ ‎że‎ ‎kto‎ ‎nie‎ ‎był‎ ‎na‎ ‎Jas nej‎ ‎Górze,‎ ‎nie‎ ‎może‎ ‎pochlebiać‎ ‎sobie,‎ ‎że jest‎ ‎dobrym‎ ‎katolikiem‎ ‎i‎ ‎Polakiem,‎ ‎gdyż nie‎ ‎widział‎ ‎w‎ ‎Ojczyźnie‎ ‎tego,‎ ‎co‎ ‎w‎ ‎niej jest‎ ‎najświętszego‎ ‎i‎ ‎najczystszym‎ ‎patrjo- tyzmem‎ ‎opromienionego. Kto‎ ‎był‎ ‎na‎ ‎wielkich‎ ‎odpustach‎ ‎na Jasnej‎ ‎Górze,‎ ‎ten‎ ‎musi‎ ‎przyjść‎ ‎do‎ ‎prze konania,‎ ‎że‎ ‎tutaj‎ ‎spoczywa‎ ‎serce‎ ‎narodu i‎ ‎stąd‎ ‎rozchodzą‎ ‎się‎ ‎najzdrowsze‎ ‎wpływy na‎ ‎kraj‎ ‎cały, Polska‎ ‎nie‎ ‎zatarła‎ ‎swych‎ ‎rysów‎ ‎reli gijnych‎ ‎w‎ ‎czasie‎ ‎niewoli,‎ ‎bo‎ ‎czerpała‎ ‎du cha‎ ‎cierpliwości‎ ‎i‎ ‎męstwa‎ ‎w‎ ‎doświadcze niach‎ ‎z‎ ‎Góry,‎ ‎gdzie‎ ‎rządziła‎ ‎sercami‎ ‎i‎ ‎du szą‎ ‎narodu‎ ‎Najświętsza‎ ‎Królowa‎ ‎Marya, —‎ ‎nie‎ ‎zatraci‎ ‎tego‎ ‎ducha‎ ‎tembardziej‎ ‎po zdobyciu‎ ‎wolności,‎ ‎gdyż‎ ‎umie‎ ‎kochać,‎ ‎być wdzięczną‎ ‎i‎ ‎wierną‎ ‎swej‎ ‎Pani,‎ ‎Orędow niczce‎ ‎i‎ ‎Królowej,
Jak‎ ‎już‎ ‎wspomniałem‎ ‎w‎ ‎poprzednich rozdziałach,‎ ‎Jasna‎ ‎Góra‎ ‎co‎ ‎rok‎ ‎przyozda bia‎ ‎się‎ ‎coraz‎ ‎wspanialej,‎ ‎każdy‎ ‎jej‎ ‎kącik nabiera‎ ‎z‎ ‎rokiem‎ ‎każdym‎ ‎więcej‎ ‎piękna, coraz‎ ‎wyraźniej‎ ‎przemawia‎ ‎do‎ ‎duszy‎ ‎pątników

[madohora]

Król‎ ‎i‎ ‎naród‎ ‎poszedł‎ ‎w‎ ‎niewolę‎ ‎za grzechy,‎ ‎swawolę,‎ ‎zdrady;‎ ‎—‎ ‎król,‎ ‎swą niewiernością‎ ‎względem‎ ‎Królowej‎ ‎Polski, chwilę‎ ‎tej‎ ‎hańby‎ ‎przyśpieszył...‎ ‎przypie czętował. Odtąd‎ ‎korona‎ ‎polska,‎ ‎zawstydzona niejako‎ ‎postępkiem‎ ‎ostatniego‎ ‎jej‎ ‎piastuna, przysłoniła‎ ‎się‎ ‎w‎ ‎blasku,‎ ‎a‎ ‎strącona‎ ‎z‎ ‎kró lewskiej‎ ‎głowy,‎ ‎ukryła‎ ‎sin‎ ‎w‎ ‎mroku. Matka‎ ‎Boża‎ ‎w‎ ‎symboliczny‎ ‎sposób wzięła‎ ‎ją‎ ‎na‎ ‎swe‎ ‎skronie‎ ‎i‎ ‎rządziła‎ ‎Polską dalej‎ ‎w‎ ‎niewoli,‎ ‎przyjmując‎ ‎hołdy‎ ‎od najlepszych‎ ‎Jej‎ ‎synów. Tadeusz‎ ‎Kościuszko,‎ ‎Kazimierz‎ ‎Puła ski,‎ ‎ks,‎ ‎Józef‎ ‎Poniatowski‎ ‎przybywają‎ ‎na Jasną‎ ‎Gme,‎ ‎ratując‎ ‎honor‎ ‎i‎ ‎odwieczną tradycję‎ ‎Polski, Nawet‎ ‎wielkorządcy‎ ‎rosyjscy,‎ ‎rezvdu- iący‎ ‎w‎ ‎Warszawie,‎ ‎choć‎ ‎obcy‎ ‎nam‎ ‎duchem i‎ ‎reli^ią,‎ ‎uszanowali‎ ‎maiestat‎ ‎Jasnogór skiej‎ ‎Pani‎ ‎i,‎ ‎nrzybywaiac‎ ‎do‎ ‎Częstochowy, dawali‎ ‎dowody‎ ‎najwyższej‎ ‎czci‎ ‎i‎ ‎szacunku dla‎ ‎miejsca‎ ‎świętego, W‎ ‎czasie‎ ‎wojny‎ ‎światowej‎ ‎cała‎ ‎elita świata‎ ‎wojskowego,‎ ‎biorącego‎ ‎wtedy udział‎ ‎w‎ ‎walkach‎ ‎na‎ ‎ziemiach‎ ‎polskich, skłaJała‎ ‎hołd‎ ‎Wielkiej‎ ‎Królowej‎ ‎na‎ ‎Jas nej‎ ‎Górze, Zrodzona‎ ‎w‎ ‎krwi‎ ‎i‎ ‎bólu,‎ ‎w‎ ‎morzu‎ ‎łez i‎ ‎pożarów,‎ ‎oczyszczona‎ ‎z‎ ‎dawnych‎ ‎grze chów‎ ‎przez‎ ‎przeszło‎ ‎stuletnią‎ ‎niewo‎1‎^,‎ ‎uka- zuie‎ ‎się‎ ‎ood‎ ‎koniec‎ ‎191R‎ ‎roku‎ ‎nowa‎ ‎Polska, Polska‎ ‎żywa‎ ‎i‎ ‎wolna.‎ ‎Choć‎ ‎wielkim‎ ‎przy

[madohora]

Trójnawowa bazylika została zbudowana na planie krzyża w stylu neoromańskim. Chór i nawy boczne zakończone są okrągłymi apsydami. W centrum, nad ośmiobocznym bębnem wznosi się kopuła krzyżowa ze sklepieniem gwiaździstym . Na kopule znajduje się miedziana figura św. Franciszek z Asyżu . Długość kościoła wynosi 76 metrów, a szerokość wewnętrzna 22,5 metra. Wysokość nawy głównej ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wynosi 17,5 metra, wysokość naw bocznych – 7 metrów. Nieotynkowana ceglana fasada ozdobiona jest rzeźbiarskimi ornamentami kamiennymi. Fasada ma 28 m wysokości i centralnie umieszczone okno rozetowe o średnicy 7 m. W niszy środkowej arkady umieszczono figurę św. Floriana. Na szczycie fasady znajduje się figura Matki Bożej, a nad nią krzyż. Po bokach fasady znajdują się sześciopiętrowe wieże o wysokości 48 metrów. Niosą zegary i dzwon składający się z pięciu dzwonów. Dachy pokryte są blachą miedzianą. Pod chórem znajduje się krypta o sklepieniach krzyżowych, długa na 18 metrów; do Krypty Józefa można wejść z zewnątrz.

[madohora]

W tylnej części chóru, nad kryptą, znajduje się oryginalny ołtarz główny z 1908 r.; Bogato rzeźbiony ołtarz wykonany jest z dębu i posiada tabernakulum oraz baldachim. W tym miejscu znajdują się drewniane stalle chóru . Dekorację chóru stanowią rzeźbione w drewnie sceny z życia św. Franciszka oraz figury świętych i błogosławionych.

[madohora]

Wokół nawy głównej utworzono szereg kaplic i ołtarzy bocznych. Kaplica Najświętszego Sakramentu, znajdująca się po lewej stronie wejścia głównego, została zbudowana w 1988 roku i poświęcona jest ofiarom II wojny światowej, zwłaszcza tym, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych i innych masakrach. Ołtarz Barbary w lewej nawie został wzniesiony w Bawarii w 1920 roku i jest poświęcony patronce górników. W lewym i prawym ramieniu transeptu znajdują się ołtarze autorstwa Georga Schreinera, pod dużymi witrażami – po lewej stronie witraż Franciszka z Asyżu, po prawej – Antoniego z Padwy. Po prawej stronie kościoła znajduje się kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej, w której znajduje się ołtarz wykonany w Koblencji i konsekrowany w 1910 roku.

[madohora]

Bazylika św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – neoromański kościół klasztorny w Katowicach-Panewnikach z początku XX wieku, centrum pielgrzymkowe w okresie Bożego Narodzenia ze względu na budowaną rokrocznie szopkę. Wraz z przyległą kalwarią miejsce kultu Męki Pańskiej. Jest kościołem parafialnym dla prowadzonej przez franciszkanów z Prowincji Wniebowzięcia NMP Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach parafii.

[madohora]

Teren pod budowę kościoła i klasztoru w Panewnikach kupiono od Johanna Kopinioka za 12,5 tys. marek niemieckich. W kupno 8 hektarów nad Kłodnicą, na których dzisiaj stoi zespół klasztorny oraz sąsiadująca kalwaria, zaangażowany był ks. Ludwik Skowronek z Bogucic. To on wpłacił zaliczkę w kwocie 1300 marek. Pozostałą sumę wrocławska kuria diecezjalna uregulowała z pieniędzy pozostawionych na cel misji franciszkańskiej przez ks. Józefa Raszka z Lipin. Ordynariusz wrocławski kardynał Georg Kopp wydał zgodę na budowę klasztoru i osiedlenie się zakonników, co potwierdza list skierowany do mikołowskiego proboszcza ks. Augustyna Schumanna z 16 lutego 1901 roku. Tego samego roku dokupiono jeszcze 1,75 ha gruntu od Franciszka Kempskiego z Ligoty. Franciszkanie postanowili zrzec się własności gruntu na rzecz kurii wrocławskiej. Dopiero w roku 1984, staraniem ówczesnego prowincjała o. Damiana Szojdy OFM, teren na granicy Ligoty i Panewnik, na którym stoi bazylika i konwent, stał się własnością wspólnoty zakonnej.

[madohora]

Codziennie przed rozpoczęciem budowy odprawiano krótkie nabożeństwo, a w grocie mszę św. Zatrudnionych było około dwustu robotników, w tym wielu ochotników z okolicy. Do pomocy przychodziło wiele kobiet i dziewcząt. Do pracy ze swoimi zaprzęgami stawiali się też gospodarze z Panewnik, Piotrowic, Ochojca i Kostuchny. Podczas budowy nie zgłoszono żadnego urazu ani wypadku przy pracy. Stan surowy kościoła i klasztoru osiągnięto na wiosnę 1907 roku, a pod koniec roku położono dach, kończąc równocześnie wieże i kopułę (ta ostatnia pokryta została mozelskim łupkiem kamiennym). 29 września 1907 roku ks. Ludwik Skowronek poświęcił pięć nowych dzwonów dla klasztoru, wtedy też zamieszkali w nim zakonnicy. Roboty stolarskie, ciesielskie i kowalskie wykonywali w wybudowanych przyklasztornych warsztatach bracia zakonni. W 1908 roku wstawiono witraże wykonane przez pracownię Victora Antona i Victora Johanna Forstów w Münsterze w Westfalii i położono posadzkę. Półtora miesiąca trwało umieszczanie na kopule 1,5-tonowej figury św. Franciszka z Asyżu.

[madohora]

Kościół konsekrował 19 lipca 1908 roku kard. Georg Kopp. Uroczystość zgromadziła 80 tys. wiernych. Do stacji w Ligocie uruchomiono ponad 50 specjalnych pociągów. Do Panewnik przybyli w tym dniu pochodzący z Górnego Śląska posłowie do parlamentu pruskiego. W początkowym okresie działalności franciszkanów w Panewnikach spotykali się oni z ostrymi atakami prasowymi: prasa niemiecka posądzała zakonników o bycie siedliskiem polskości, zaś prasa polska o germanizację. Nabożeństwa i msze św. były odprawiane po łacinie, ataki dotyczyły kazań głoszonych zarówno po polsku, jak i niemiecku.

[madohora]

Od 1908 roku (lub 1913) w bazylice budowana jest szopka, która obecnie jest największą w Europie ołtarzową szopką.