Wieża ciśnień

[madohora]

Decyzja o wpisie do rejestru ogłoszona została 12 stycznia 2023 r. Projekt budowy wieży ciśnień wodociągu kolejowego w Orzeszu powstał ok. 1913 r. Opracowano go we wrocławskiej firmie braci Huber. Już w latach 1853–1857 Towarzystwo Kolei Wilhelma zbudowało linię kolejową z miejscowości Nędza przez Rydułtowy, Orzesze, Ligotę (obecnie Katowice Ligota) do huty „lda” z odgałęzieniem Orzesze – Jaśkowice – Łaziska – kopalnia „Waleska”.

[madohora]

Budowa wodociągu na stacji Orzesze związana była z modernizacją linii Katowice Ligota – Orzesze oraz Orzesze – Żory. Prace modernizacyjne linii były podjęte w celu wprowadzenia na nie pociągów pośpiesznych relacji Katowice – Orzesze – Buhumin – Wiedeń. Z powodu wybuchu I wojny światowej planów tych nie zrealizowano. Wodociągową wieżę ciśnień zbudowano w nowoczesnej żelbetowo-betonowej konstrukcji wprowadzając do niej zbiornik wody stalowy, nitowany typu Brokhausa, mieszczący maksimum 225 m3 wody (praktycznie 200 m3 wody). Projektowała ją i budowała firma posiadająca duże doświadczenie we wznoszeniu konstrukcji żelbetowych (budowli technicznych, mostów, przemysłowych hal produkcyjnych).

[madohora]

Wieża ciśnień w Będzinie Grodźcu została wzniesiona techniką nitowania. Konstrukcja składa się z połączonych ze sobą stalowych fragmentów za pomocą nitów ( małych) prętów zakończonych zakuwką. Obiekt został oddany do użytku w pierwszej połowie XX . Nitowana wieża ciśnień z Będzina jest prawdziwym ewenementem w atlasie architektonicznym polskich zabytków.

[madohora]

Wieża ciśnień przy ulicy Willowej w Będzinie, została wzniesiona w roku 1902. Wysokość konstrukcji wynosi 26 metrów, a pojemność zbiornika zmieściła 75 m3 wody. Wieża ciśnień poprzez wewnętrzne przewody zasilała w wodę okoliczne domy, szpital i szyb kopalniany.

[madohora]

REWITALIZACJA WIEŻY CIŚNIEŃ W BĘDZINIE www.rpo.slaske.pl

[madohora]

Nitowana Wieża Ciśnień jest istotnym elementem dziedzictwa kulturowego Będzina oraz ewenementem architektury poprzemysłowej na skalę kraju ze względu na swoją samonośną, stalową konstrukcję, gdzie poszczególne arkusze blachy łączone są nitami. Została wybudowana w 1902 r. przez warszawską firmę Drzewiecki & Jeziorański dla potrzeb Grodzieckiego Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Przemysłowych. Wieża służyła jako zbiornik wody dla pobliskiej kopalni „Grodziec”, browaru oraz osiedla robotniczego. Głównym założeniem projektowym jest wyeksponowanie wieży jako ważnego punktu dla miłośników turystyki postindustrialnej i zachęcanie do zapoznania się z jej historią. Do wieży można dotrzeć ścieżką wzdłuż osi widokowej, pokonując schodami różnicę terenu, gdyż usytuowana jest na wzniesieniu. Po drodze znajduje się plac pamięci z czterema ekranami multimedialnymi oraz tablicami informacyjnymi. Wokół znajdują się zaprojektowane w zieleni place: jeden – z elementami siłowni zewnętrznej oraz drugi – plac wypoczynku i miejsce rekreacji. Wokół wznosi się naturalny drzewostan oraz nasadzenia krzewów, które mają urozmaicać koloryt i sprzyjać zadumie.
Niniejsza realizacja przebiegała w dwóch etapach w ramach zadania pn. Remont i nadanie nowych funkcji nitowanej wieży ciśnień w Grodźcu – Miasto Będzin, współfinansowane w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego). Pierwszym etapem było zagospodarowanie otoczenia wieży ciśnień. Drugim etapem była rewitalizacja wieży ciśnień. Oba etapy zostały zamknięte 14 lipca 2020 r.

[madohora]

Wieża ciśnień w Będzinie-Grodźcu została zbudowana około 1902 r. na terenie dawnej kopalni „Grodziec II” na potrzeby Grodzieckiego Towarzystwa Kopalń Węgla i Zakładów Przemysłowych. Jest to obiekt unikatowy ze względu na jego konstrukcję, wykonany został w całości ze stali łączonej przy pomocy wyłącznie nitów. Wieża ma kształt wąskiej kolumny, na szczycie której został umieszczony zbiornik wodny o pojemności ok.100 m3. Wysokość całej wieży wynosi ok. 27 m. Jej zadaniem było zapewnienie stabilnego ciśnienia w sieci wodociągowej. Pełniła ona również funkcje zbiornika przeciwpożarowego. W związku z rozwojem infrastruktury technicznej na terenie miasta, wieża została wyłączona pod koniec XX wieku z użytkowania. Dzięki zaangażowaniu i wytrwałości Pana Rafała Lipińskiego – architekta z Będzina, społecznika i popularyzatora tematu wieży w środowisku regionalnym - w latach 2018-2020 przeprowadzono rewitalizację samej wieży oraz otaczającego jej terenu. Naprawiono i zabezpieczono konstrukcję wieży przed korozją, wzmocniono jej fundamenty, odtworzono dach i cały obiekt pomalowano. Urządzono także teren wokół wieży, a cały obiekt podświetlono.

[madohora]

WIEŻA CIŚNIEŃ W GRODŹCU - www.architekt.bedzin.pl

[madohora]

NITOWANA WIEŻA CIŚNIEŃ WYPIĘKNIAŁA - Wyborcza

[madohora]

Wśród wysokich drzew i pozostałości z zabudowań KWK Grodziec w Będzinie kryje się piękny i mało znany obiekt techniki przemysłowej. Unikatowy obiekt w Polsce i prawdziwa perełka regionu mimo śladów wieloletniej dewastacji.

[madohora]

Wieża ciśnień w będzińskiej dzielnicy należy do zabytków architektury przemysłowej pod względem nowatorskich (wówczas) form konstrukcyjnych. Jest to budynek w kształcie wieży, na szczycie którego umieszczono zbiornik wodny, mający zapewnić stabilne ciśnienie w sieci wodociągowej.

[madohora]

Ponieważ aż do wprowadzenia hydrantów, wieże ciśnień pełniły także funkcję zbiorników przeciwpożarowych, stawiano je je w sąsiedztwie kopalń i trakcji kolejowych. Nie dziwi zatem fakt, że początkowo wieża służyła potrzebom kopalni, jako zakładowa wieża ciśnień. Z biegiem lat z jej zasobów korzystać zaczęły inne zakłady, takie jak Solvay czy browar parowy, ale także sami mieszkańcy Grodźca.

[madohora]

Niestety po wielu latach nosi ona ślady dewastacji mimo, że wciąż stanowi zabytek i unikat na skalę ogólnopolską. O opuszczony obiekt postanowili zadbać miłośnicy obiektu, jak i sami mieszkańcy. Dzięki ich zaangażowaniu, w ubiegłym roku udało się posprzątać zarówno sam obiekt, jak i tereny wokół niego.

[madohora]

– Postanowiłem wziąć sprawy w swoje ręce i wystosować swój własny apel do mieszkańców Będzina, aby przypomnieć im o jakże cennym i unikatowym zabytku, który bez zaangażowania mieszkańców, zmierzy się z tym samym losem, co choćby cementownia Grodziec – mówił Lipiński.

[madohora]

– To wspaniały obiekt, który można by na nowo zagospodarować. To idealne miejsce na stworzenie tarasu widokowego z którego rozpościerałby się przepiękny widok na okolicę lub ścianka wspinaczkowa, dzięki czemu obiekt stałby się miejscem spotkań mieszkańców Będzina i okolicznych miast oraz centrum aktywności fizycznej – dodaje.

[madohora]

NITOWANA WIEŻA CIŚNIEŃ W GRODŹCU - www. sztuka-krajobrazu

[madohora]

[madohora]

Dawna wieża telewizyjna w Waldenburgu to 43-metrowa wieża ciśnień ze zbiornikiem o pojemności 300 metrów sześciennych, która została zbudowana w 1959 roku.

[madohora]

[madohora]

Wieża ciśnień utrzymuje swój cylindryczny zbiornik wodny na ośmiu żelaznych filarach, które są dodatkowo wsparte ukośnymi zastrzałami. Podstawą konstrukcji jest solidna betonowa podkonstrukcja. Cylinder wodny posiada balustradę na dolnej krawędzi, dostępną po pochylonej i pionowej drabinie w celach konserwacyjnych. Na szczycie zbiornika na wodę znajduje się latarnia .

[madohora]

Wieża ciśnień stoi na pierścieniowym fundamencie z bloków kamiennych o średnicy 8,50 metra. Stalowa rama o wysokości 10 metrów, składająca się z ośmiu słupów, służy jako trzon wieży i zwęża się od 8,20 m do 6,40 m średnicy. Pionowe słupki są połączone z poziomymi i poprzecznymi rozpórkami w celu wzmocnienia . Na szybie spoczywa kulisty zbiornik wodny o pojemności 500 metrów sześciennych . Pojemnik kulisty wykonany przez firmę Dortmund Aug. Klönnezostał wyprodukowany, osadzony jest na pierścieniu nośnym, który jest połączony z nim za pomocą 16 trójkątnych blach. Osiem z tych arkuszy przenosi siły ściskające bezpośrednio na słupki, pozostałe rozkładają siły na pół za pomocą rozpórek.

[madohora]

[madohora]

Zamek został zbudowany około 1100 roku przez panów z Ebingen lub panów z Häringstein i został opuszczony w pierwszej połowie XIII wieku.

[madohora]

Po wykopaliskach archeologicznych w 1881 r. na miejscu zamku Häringstein w 1899 r. zbudowano 24-metrową wieżę widokową [2] , która nadal góruje nad dzielnicą Ebingen i jest uważana za punkt orientacyjny Ebingen. Do punktu widokowego można dojść ścieżką prowadzącą z obszaru rekreacyjnego Waldheim Ebingen. Bezpośrednio pod zamkową wieżą skalną znajduje się tzw. kuchnia czarownicy, czyli jaskinia . W latach 1960/61 wieża została przeprojektowana przez miasto Ebingen. W latach 1991-1993 wieża została gruntownie wyremontowana i ponownie otynkowana. Górna platforma widokowa znajduje się na wysokości 972 m n.p.m. NN, dolny pierścień znajduje się na wysokości 960,22 m n.p.m. NN.

[madohora]

[madohora]

Najpierw na górze zbudowano otwarty okrągły zbiornik magazynowy dla pierwszych berlińskich wodociągów. Zbiornik miał pojemność 3000 m³ i był podłączony do wieży hydrantowej. Berlińskie Zakłady Wodociągowe obsługiwały tę fabrykę pod kierownictwem Thomasa Russella Cramptona i Charlesa Foxa od 1856 roku. [3] Służyła do przechowywania lub dostarczania wody, gdy maszyny przed Stralauer Tor były zatrzymane. Wieża z rurą wodną była zaworem bezpieczeństwa. Po wygaśnięciu kontraktu spółki wodociągowej z miastem Berlin w 1874 r. administracja miejska wykupiła wszystkie urządzenia wodociągowe. Wkrótce kazała zbudować pośrednią windę i kolejną maszynownię tutaj, na górze, aby ją rozbudować. Dopiero wtedy zbudowano potężną sześciokondygnacyjną wieżę ciśnień. Działając na zasadzie połączonych rur, służyła do zaopatrywania w wodę pitną prężnie rozwijającej się dawnej dzielnicy robotniczej. W 1907 roku zbiornik w wieży ciśnień został podniesiony o siedem metrów, ponieważ ciśnienie wody na Belforter Strasse nie było wystarczająco stabilne w ciągu dnia. Objętość została zmniejszona do 835 m³. Już w 1890 r. ze względów higienicznych wieża rynnowa została przesklepiona. Wreszcie w 1888 r. berliński magistrat zlecił wybudowanie kolejnej maszynowni i drugiego podziemnego zbiornika czystej wody . Pod zbiornikiem wodnym znajdowało się sześć kondygnacji pomieszczeń użytkowych, w tym mieszkania dla operatorów maszyn wieży, biura i warsztaty. Mieszkania te zostały zachowane i odnowione i nadal są wykorzystywane do celów mieszkalnych; są bardzo popularne.

[madohora]

Po dojściu do władzy narodowych socjalistów pomieszczenia piwniczne należącego do sieci wodociągowej Domu Maszynowego SA o powierzchni około 1000 m² służyły wiosną 1933 r . osoby niemile widziane przez nowych władców były internowane i mordowane bez wyroku sądu. Mur pamiątkowy na terenie wieży ciśnień upamiętnia te zbrodnie od 1981 roku. Od czerwca 1933 r. obóz koncentracyjny przekształcono w domową wieżę ciśnień SA, maszynownia I stała się jadalnią i salonem dla członków SA, a maszynownia II stała się sypialnią. Jesienią 1934 r. zamknięto dom SA i rozpoczęto prace nad przekształceniem tego miejsca w park publiczny. W trakcie tej akcji parowozownia I została wysadzona w czerwcu 1935 roku. Zieleń zainaugurowano 1 maja 1937 roku . Na terenie maszynowni I znajduje się obecnie plac zabaw.

[madohora]

[madohora]

Wieże ciśnień Charlottenburg I i II to dwie dawne wieże ciśnień na Akazienallee i Spandauer Damm w berlińskiej dzielnicy Westend . Dom w stylu holenderskim między wieżami jest również częścią zabytkowego zespołu . Od 2010 roku są wykorzystywane do celów mieszkalnych.

[madohora]

Wieże zostały (prawdopodobnie) zamknięte w latach 70. XX wieku, aby zapewnić wodę pitną mieszkańcom Westend. Przez długi czas nie było śladu użytkowania.

[madohora]

Wieża ciśnień Tempelhofer Berg (alternatywne nazwy to wieża ciśnień Kreuzberg , wieża ciśnień Kopischstraße i wieża ciśnień Undine ) to dawna wieża ciśnień dostarczająca wodę pitną w berlińskiej dzielnicy Kreuzberg na rogu Fidicinstraße i Kopischstraße. Został zbudowany w latach 1887-1888 i obecnie znajduje się na liście zabytków

[madohora]

System był konieczny w związku z zasiedleniem wyżej położonych terenów wokół dzisiejszego Chamissoplatz . Wymagało to magazynowania wody na wyższym poziomie w celu osiągnięcia niezbędnego ciśnienia w rurach wodociągowych. Zbiornik na wodę miał pojemność 400 metrów sześciennych, a elektrownia dostarczała wodę w ilości 2000 metrów sześciennych na dobę

[madohora]

[madohora]

W czasie II wojny światowej wieża i zbiornik na wodę zostały uszkodzone w trzech miejscach , ale po zakończeniu wojny zostały naprawione.

[madohora]

Architekt wybrał Julius Tower w Spandau jako model dla swojego projektu konstrukcyjnego

[madohora]

Od 1900 roku obszar Obersee kształtuje wieża ciśnień . Znajduje się na Lindwerderberg, na wysokości 61 m nad poziomem morza. NN najwyższe naturalne wzniesienie Alt-Hohenschönhausen. Wieża ciśnień służyła do zaopatrzenia browaru, a później kolonii willowej na Obersee i Orankesee. Na ceglanym trzonie wieży znajdował się żelazny pojemnik zaprojektowany przez inżyniera Otto Intze , którego około 500 egzemplarzy istniało w Rzeszy Niemieckiej . Prace budowlane wykonała firma Merten & Knauff. Na mocy ustawy o Wielkim Berlinie miejscowość została włączona do Berlina i do wodociągów Lichtenbergupołączony. W 1922 roku, kiedy browar Löwen został przejęty przez browar Böhmisches Brauhaus AG i przerwano warzenie, wieża i związany z nią wodociąg zostały zamknięte. Niedługo potem pojawił się postulat wyburzenia wieży lub przynajmniej usunięcia kontenera, bo naruszał krajobraz – ostatecznie rozebrano go i zezłomowano w 1933 roku. W czasie II wojny światowej wał wieży służył jako stanowisko przeciwlotnicze . W czasach NRD służyła jako stacja radiowa Towarzystwa Sportu i Techniki . W 2004 roku nastąpiła zmiana politycznapusta wieża nowego właściciela. Pomimo zmian konstrukcyjnych jest to zabytkowy budynek.

[madohora]

(Dawne) wodociągi Altglienicke z imponującą wieżą ciśnień Altglienicke , wizytówką berlińskiej dzielnicy Altglienicke , zostały zbudowane w latach 1905/06. Studnie zamknięto w 1999 roku. Dalsze użytkowanie terenu, aw szczególności widocznych z daleka obiektów zabytkowych wodociągów i wieży ciśnień , nie zostało jeszcze zabezpieczone.

[madohora]

Wieża ciśnień przy Schirnerstraße 19 została zbudowana jako wieża o wysokości 38,55 metra w formach gotyckich z czerwonej cegły i zawiera w górnej części zbiornik na wodę typu Intze o pojemności 600 m³ . Wewnątrz jest dostępny przez piwnicę, cztery poziomy pośrednie wciągnięte drewnianymi podłogami i kamienną górną kondygnację, połączoną klatką schodową, nad którą znajduje się kocioł wodny. Wewnątrz czajnika znajduje się rura ze spiralnymi schodami prowadzącymi na nieistniejące obecnie poddasze.

[madohora]

Pod koniec II wojny światowej wieża ciśnień była ponownie używana od 1945 do 1951 roku dla nabożeństw protestanckich, ponieważ dom kultury nie nadawał się do użytku, dopóki nie został ponownie poświęcony po wojnie. W 1956 roku kocioł w wieży został ostatecznie wycofany z eksploatacji.

[madohora]

W porozumieniu z Dolnym Zarządem Ochrony Zabytków w 2005 r. rozebrano cały mur otaczający kotłownię, po tym jak uznano, że ta część może się zawalić. Od tego czasu górna część wieży ciśnień jest przykryta białą plastikową plandeką. Nie są znane żadne inne zamiary właściciela względem budynku. Wieża została podarowana przez właściciela firmie Wasserwerk Altglienicke e. V. od 2006 do 2008 r. do użytku przejściowego.

[madohora]

Od 2004 r. tereny wodociągów poza obszarami zabudowy są częścią rezerwatu przyrody Grünauer Kreuz .

[madohora]

Na końcu ulicy Willowej w Będzinie, ukryta wśród drzew, tuż obok willi w której mieszkał pierwszy dyrektor Kopalni Grodziec stoi prawdopodobnie jedyna w kraju całkowicie stalowa wykonana z nitowanych blach wieża ciśnień. Wieża ta należała kiedyś do grodzieckiej kopalni. Jej całkowita wysokość wynosi ok 30m. Były plany zagospodarowania obiektu, jednak dziś stanowi jedynie największy kosz na śmieci w okolicy.

[madohora]

ZABYTKOWA WIEŻA CIŚNIEŃ W GRODŹCU - Dziennik Zachodni

[madohora]

Prace mają przystosować konstrukcję wieży do nowych funkcji, bez zasadniczej ingerencji w jej kształt, a także zamienić otoczenie wieży w dobrze prosperująca przestrzeń publiczną, dostępną dla mieszkańców – mówiła DZ w trakcie prac nad projektem Magdalena Strójwąs z Urzędu Miejskiego w Będzinie.

[madohora]

Podstawa to naprawa oraz zabezpieczenie wieży przed dalszą postępującą korozją. Zgodnie z ekspertyzą techniczną po wypiaskowaniu budowla powinna być pokryta farbą antykorozyjną w jasnym kolorze. Wybrano taki kolor powłoki z uwagi na mniejsze nagrzewanie się obiektu w okresach letnich, gdyż zbyt wysoka temperatura ma negatywny wpływ na trwałość zabezpieczenia antykorozyjnego. Projektanci brali pod uwagę również cynkowanie wieży, w efekcie czego można by uzyskać barwę zbliżoną do oryginalnej, jednak koszt takiego rozwiązania byłby zbyt wysoki. Wybrany kolor nawiązuje właśnie do koloru odnowionej stali – wyjaśnia Kinga Wesołowska-Bodzek, rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Będzinie.

[madohora]

O nadanie drugiego życia grodzieckiej wieży ciśnień od lat zabiegał Rafał Lipiński, architekt i właściciel Warsztatu Architektury UNREAL 12. To właśnie on wspólnie z Magdaleną Pfleger przygotowali pierwotny projekt modernizacji tego zabytkowego obiektu, który pomógł miastu w otrzymaniu dofinansowania tego projektu z funduszy Unii Europejskiej.

[madohora]

WIEŻA CIŚNIEŃ W GRODŹCU - www.msp4u.pl

[madohora]

W Grodźcu, będącym dziś dzielnicą Będzina, na wzgórzu znajdującym się vis - a - vis zabudowań dawnej kopalni, wśród drzew, na końcu ulicy Willowej, znajduje się wyjątkowa wieża wodna. Jest to ponad stuletni obiekt zakończony zbiornikiem, w całości wykonany z metalu łączonego nitami, co stanowi ewenement na skalę kraju.
Ten zabytek techniki przez długie lata służył nieczynnej już obecnie kopalni "Grodziec" jako zakładowa wieża ciśnień.

[madohora]

Mijając zabudowania dawnej kopalni węgla kamiennego w Grodźcu, po lewej stronie wśród drzew widać stalową wieżę ciśnień. Jest to chyba najlepiej zachowana w Polsce nitowana wieża. Wysoka na około 40 metrów góruje nad okolicą. Obecnie pełni rolę... gigantycznego kosza na śmieci, ale po niewielkim remoncie mógłby się tam znajdować punkt widokowy lub ścianka do wspinania

[madohora]

REWITALIZACJA WIEŻY CIŚNIEŃ W GRODŹCU - www.nawysokimpoziomie.pl