Pamniantoj co byś ty zawdy ciepłe kalasóny łoblók

[rita100]

A co myślita stinole, co jo godać ni moga, to tlo zaczekajta ;)))

Edward Cyfus "Po naszemu"

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=36533193&v=2&s=0

[rita100]

Kermas cz.I
W ta nieydziela mowam łu noju kermas. Bez tydzień Matylda łuż tlo ło tam godo.
Chto latoś do noju na kermas zjydzie i czy aby ze wszystkam zdójrzywam. Łuzijo
sia jek tlo może. Bo to i na polu musowo brok rónkle (buraki pastewne)
poprzerywać, a zaro po kermasie żniwujam. Ludziów tero na wsi nie za gwołt, a
do roboty eszcze mni. Nolepsi by buło w jedan tydziań i zerznóńć i wydraszować
(wymłócić). No jó tlo do tygo zawdy brok ludziów najóńć, a te młode majó tero
liwe rance do roboty. Kermas je łu noju zawdy zielge (wielkie) śwanto. Mowam
tero nowygo falorza (ksiedza), cole eszcze nie stary. Ale zaro jek tlo
ścióngnół chcioł z noma pogodać, ze wszyskami, coby w kościele tak buło jek
kedajś.
Ópa zawdy pozieduwoł co na kermas cało zieś i te z plonów i ze wsi sia kele
naszy kaplicy zbziyrali i śli z łosieró (pielgrzymką) do kościoła. Łodmoziali
litanije i kościele spsiywanie spsiywali. Przede wsió zawdy po naszó łosiera
falorz wychodziuł i noju do kościoła wprowadzoł. I tan nowy tero tyż tak robzi.
Co nowe, to nowe, stare buło fejniejsze. A na kermasie jek zawdy. Budów w tami
psiśszczołkami i różnam pracharstwam (starociami) aż za gwołt. Dzieciuki matki
za kitle (fartuchy) cióngnó co by jam tlo co kupsić.
Po zielgam (po sumie) chłopy sia przed kościołam w gromady łustoziajó i jek w
kożdo niydziela zawdy je ło czam pogodać. I zaro człoziek zidzi komu tero lepsi
jidzie. Kedajś łod kościoła aż do smantorza tlo kónie stojeli, tero wszandzie
tych ołtów moc, cole nie porachujesz. Jo sia na tan kermas łuż tyż raduja.
Wszystkie nasze dzieciuki sia zjodó. Te z Rejchu tyż zapoziedali co przyjodó.
Jek by pora dni eszcze łostali, to pomogó żniwować. A eszcze lepsi by buło jek
by te noje dwa szwogry tyż przyjechali. Łobydwa só mocno robotne choc zawdy sia
ze sobó wadzó. Jedam, Jandrys nie je łożaniony, bo tak po prowdzie to łón mo
pewno strach przed kobziytami. Ale godać ło kobziytach może. Tan drugi, Ołgust
co z Matyldy siostró je łożanióny, to ło niczam jinkszam nie godo tlo zawdy ło
swoji wsi. A ta zieś je tako psiankno co wróble zawracajó jek jó z góry łobaczó.

latoś - w tym roku
rónkle - buraki pastewne
wydraszować - wymłócić
zielge - wielkie

[rita100]

;)))))


hehe, chyba sie nie obraziliście za ten szokujący tytuł. Oczywiście , że to
takie wyzywające i proste, ale musimy sie przyzwyczaić do tego stylu gwary.
Taka ona jest - podkreślam prosta ale nie chamska. Właśnie tym się chyba rózni
gwara od mowy literackiej , czy jak to nazwać. Romantyzmu typowego to tu chyba
nie znajdziemy, ale za to powiedzonek od liku. To właśnie jest jej atut ,
niespotykany styl dialogu, bezpośredniość rozmowy i wyrażenia się. Dlatego
uprzedzam i prosze o wybaczenie jeśli teksty będą trochę inne, trochę wiejskie,
sielskie ale już anielskie, bo w życiu i na ulicach tej gwary nie spotkamy
chyba , ze okaże się , że zjadą na I Zjazd Warmiaków dawni sąsiedzi w ten
sposób ze sobą rozmawiajacy, a jeszcze nie zapomnieli swojego języka.
To po tym wstępie dalej poznajmy gwarę warmińską.
Tralala, Twoje fantastyczne lekcje śledzę i nawet zamieszczam na Forum gwary ku
pamięci.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=14682&w=34278080&a=37199978
Tralala, eszcze jest odpowiedź na Twoje pytanie. Jak to miło zawsze jest służyć
pomocą i otrzymać pomoc.
: szwager_z_laband
"zaoszczedzic(w sesie nazbierac oieniazkow), zaopatrzyc(moze byc np w synsie
przygotowac wszystko na cos

[tralala33]

He, he - to było takie belferskie zagranie typu 'a teraz zadam pytanie, na
które znam odpowiedź, bo wcześniej to sprawdziłem' - odpowiedź jest jak
najbardziej poprawna, tak przynajmniej podaje moja mądra książka:
łuszporować - zaoszczędzić z niem. sparen
łozogrować - zaopatrywać się, z niem. versorgen
łobsztrafowany - ukarany, z niem. strafen
Jednak widać, że łatwiej zrozumieć gwarę warmińską znająć język niemiecki, ale
i bez tego uczymy się dzielnie dalej :)

[tralala33]

Można? Zaprszam na trzecią, bardzo krótką lekcję - dziś prejotacja. Otóż krótka
samogłoska 'i' poprzedzana jest wydłużającą ją głoską 'j', czyli jotą, np. ich
wymawiamy jako jich, zamiast idzie - jidzie, a w miejsce ich pojawia się
podówjnie wydłużone jejich!

[tralala33]

I przykład maleńki - kto wypatrzy jak po naszamu powiemy 'o niczym innym nie
mówi'
'Tan drugi, Ołgust co z Matyldy siostró je łożanióny, to ło niczam jinkszam nie
godo tlo zawdy ło swoji wsi. A ta zieś je tako psiankno co wróble zawracajó jek
jó z góry łobaczó.'

[rita100]

albo - jizba
'ji sia nie chce' posprzątać 'jizby'

'godo tlo zady ło swoji jizbie'

[rita100]

Kermas cz.II
Łojskiego roku jek am przy szkacie (gra w karty) siedzieli to sia tak pozbadli
(przypadli sobie), że sobzie prazie do pysków nie skokli. Ołgust bez pu
zieczora tlo ło ty swoji wsi smandziuł (nudził), aż sia Jandrys zjadoziuł i
mózi : jek tam łu woju je aż tak fejn i modern, to poziydz mi doczamu łojskiego
lata jek psiyrszy omnibus z mniamcami do wsi wjechoł to sia woma dzieciuki w
sztachytach podusili. Ołgust sia czerwóny na gambzie zrobziuł i prazie bez
godzina gamby bie łotworzuł. Jo go znom im ziedzioł co łón tygo tak nie
łostazi. Myśloł, myśloł, aż mu sie ze łba kurzyło. A chłopy co siutka (chwilka)
sia śnieli z tych dziecuków w sztachytach. Aż Jandrys zaczół swoje gyszychty
(historyjki) ło kobziytach splytać. Kożdan z noiju ziedzioł co w tych godkach
prowdy za feinga nie buło.
Łoraz Ołgust mózi, zmniarkuj sia klepo, bo w szkata grać nie jidzie. Toc eś ty
łozwleczóny kobziyty eszcze na łoczy nie zidzioł, nimku jedan. A jek by krowy
szlipfry (majtki) nosili, to byś pewno do dziś i dupy nie łobaczuł. Tak am sia
łuśnieli, co Oskor prazie ze ślómbanka nie zlecioł. Kobziyty z drugi jizby
przylecieli na tan śniych.
Łujnylim po jenam sznapsku i gralim dali. Tlo Jandrysoziu buło nie w smaka.
Zaboczyć (zapomnieć) , to łón mu tego nie zaboczy. Łoboczywam jak z niami
bandzie latoś.

szkat - gra w karty
pozbadli - przypadli sobie
smadzić - nudzić
zjadoziuł - zezłoscił
siutka - chwilka
gyszychty - historyjki
klepo - zmyślona głupota
zmniarkuj sia klepo - opamiętaj się łgarzu
szlipfry - majtki
latoś - w tym roku
----------------
w szkata grać nie jidzie łu noju jizbie ? :)

[rita100]

Łod frysztyka robota cz.I
Żniwa, żniwa i po żniwach. A takych psianknych żniwów jek latoś tom łuż dawno
nie mnieli. Pon Bóg doł fejne pozietrze (pogodę), ludzie po kermasie sia
łostali. Zygfryd ze swojó z Łolstyna tyż sia łostoł pora dni na wsi posiedzić i
rybów pofitać. A jek łusłuchoł co żniwujam, zazwóniuł do Łolstyna do swoji
roboty, bo mózi co dwa jygo kolegi łuż zawdy chcieli łoboczyć jek sia tak na
prowda na Warmiji żniwuje po gbursku (po gospodarsku). Przyjechali za godzina
ze swojami kobziytami, i ludziów mnielim prazie za gwołt.
No gbur to am łuż tero nie je. Tlo pora morgów mi sia łostało. Tak tlo no
siebzie trocha żyta, coby swójskygo chleba łupsiec. Łowsa no kóniów i pszanicy
no kokoszów.
Zaczylim jek kedajś. Na zieczór wyklepalim z Ołgustam kosy i zaro z rena poślim
łobkosić. Matylda krowy wydojuła i na frysztyk łuwarzuła muzy ze skrzeczkami.
Te mniastowe noprzód nie chcieli jeść, ale potam jekoś smaka ficili. Mym z
Ołgustam na frysztyk łuż mnieli łobkoszóne. Matylda z Zygfrydowó sztółtów
(kanapek) narobziuła , kanka (bańke) maślonki do psicio wziylim i poślim na
pole. Jedan z tych mniastowych chcioł ze mnó na maszynie jechać. A noprzód
poklepoł mojygo drygonta (ogiera), a tan diobu nie lejduje (nie lubi) jek go
chto łobcy po zadzie klepsie. Pyznół (kopnął) tedy i prazie co mu kośle (nogi)
nie połomoł. - Mózia woma, aż sia człoziekoziu syrce raduje jek tak wszystko
sztymuje (pasuje): i zboże psianknie stoji i pozietrze fejn i ludzie chantne do
roboty. Zmózilim tedy pociyrz i zaczylim.

pozietrze - pogoda
sztółtów - kanapek (do jedzenia)
pyznół - kopnął
kośle - nogi
drygont - ogier
nie lejduje - nie lubi
sztymuje - pasuje
---------------------
zazwóniuł do Łolstyna do swoji roboty
zboże psianknie stoji w jizbie ;)

[gajowy555]

Rita, psianknie na ty Warniji , i pozietrze fejn i ludzie chantne do roboty, tlo
kóni żal ...
A za tytuł am sia nie zjadoziuł , anim sia na gambzie czerwóny nie zrobziuł, bo
jo ciepłych kalasónów nie łoblykam ...
Tak łostańta z Bogam ...

[rita100]

To fejn Gayjowy, że tak źle tego nie odebrałeś, ale musze przyznać , że z
tytułem strzeliłam w dziesiątkę. Zima wróciła i koniecznie trzeba łoblec ciepło
łobleke byś ni zachorzał.
Zeby później nie mówić - 'a ni móziłam' ;)))
Już przerobiliśmy 'ji' i 'ł'. Łatwiej jest sie teraz poruszać.
Tralala , jeszcze znalazłam zdanie z 'ji'

Anyliza łuż dwóch chłopów pochowała a łuż 'ji ' je bez psiandziesiót.

[rita100]

Łod frysztyka robota cz.II
Jo z Ołgustam na maszynie. Matyldo z Jandrysam pokozali tam mniastowam jek sia
proziójsta robzi i snopki ziójże. Chibko pozbadli i jek am dwa razy łobjechali
łuż wszystko buło na cias poziójzane (powiązane). Potam Matylda z Zygfrydowó
skokły do chałupy i na podpołudnik ślepygo śledzia z kartoflami na pole
przyniosły. A jek to na polu kożdamu smakowało nie musza pozieduwać. Do
łobziadu mnielim żyto i to trocha łowsa zerzniante i w kozły połustoziane. Na
połobziedzie tlo pszanica sia łostała. I z tam ym sia tyż chibko łuzinyli. Tak
am buł rod z tych ludziów jek łuż dawno niy. Zaprzóng am tedy do woza i
wszystkie pojechalim do jyziora. Po takam kómpaniu to człoziek jek nowo
łurodzóny. Tlo Matylda sia z jenó kobziytó z Łolstyna dóma łostała, bo łóna
buła łuziyrzchno ( w ciąży) i nie chciała do wody, zieczierzo łuwarzyć. A jek
am łod jyziora nazot przyjechali, łuczta łuż buła łurychtowano. Spaziedlizie,
rychtyczno łuczto.
Karasiów com jych w bagnie w żak (sieć) nafitoł Matylda w łoccie zrobziuła,
jojków ze szpekam (ze słoniną) nasmarzuła, swójskiygo chleba pora dni tamu
napsiekła, i eszcze świże masło prazie z buterfaski (masalniczki) wyjmuwała.
Czego tam eszcze na tam stole przed chałupó nie buło. Na śwyżam pozietrzu fejn
zjeść zawdy smakuje, a po takam ciajżkam dniu gorzołeczka swojsko je lepszo jek
mniód. Ludziska byli fest pomanczóne , ale szczajśliwe, prazie jek jo.

ślepygo śledzia - zalewa octowa
chibko łuzinyli - szybko się uwinili
łuziyrzchno - w ciąży
jojków ze szpekam - jajka ze słoniną
buterfaska - masalniczka

[tralala33]

To ślepy śledź znaczy 'zalewa octowa'? A w Wielkopolsce ślepe ryby to zupa
ziemiaczana, a jak z myrdyrdą to z kluseczkami. Ot, konfuzja

[tralala33]

Lekcja czwarta - na oko dość trudna, o trzech spółgłoskach środkowojęzykowych,
czyli takich, które wymawiamy przybliżając środek języka do podniebienia. A
mowiąc po prostu - mamy na myśli ś, ź oraz ń. I choć do tej pory wydawało się,
że gwara warmińska jest mięciutka, to tym razem takie miękie spółgłoski
powinniśmy wymawiać bardziej twardo (mówiąc naukowo - ulegają one
depalatalizacji), czyli zamiast ś powiemy sz lub szi, a zamiast ź pojawi się ż
lub żi, na przykład sziano, żiarno. Także ń może ulec stwardnieniu, dlatego nie
dźiwmy się, gdy ułyszymy konski (a nie koński), skonco (zamiast skończą) lub
tansze (czyli tańsze).

A w poezji zobaczymy takie wiersze:

Za stodołó modry kaneń,
Szedży Podolena na nem.
Szedży, szedży, żonki żyje
A ten drugi zażónzuje.

[rita100]

Łoj , trudna, na spokojnie to trzeba przerobić. Możesz dać jeszcze jakies
łatwiejsze przykłady ?

Szedży, szedży, żonki żyje
A ten drugi zażónzuje.

Siedzi, siedzi , wianki wije
A ten drugi zawiązuje

[tralala33]

Kiedy i o przykłady nie tak łatwo, nawet w gawędach Cyfusa ich nie widać. Może
takie stwardnianie było typowe dla gwary wschodnio-warmijskiej, a właśnie w
takiej odmianie jest ten wiersz. Może go pamietasz Rito z wersji mazurskiej?

Za stodoło modry kaneń,
Szedży Podolenka na nem.
Szedży, szedży, żonki żyje
A ten drugi zażonzuje.

I przyszed maluszki ponek:
Podolenko, daj my żonek!
Joczbym tobże i dwa dała,
Gdybym sze brata nie bała.

łotruj brata rodzónego,
Bendżesz mne mnała samego.
Bym żedżała (wiedziała) czem go łotrusz,
łotrułabym, Boże łodpuszcz.

Jidź do sadu żysznowego (wiśniowego)
Łuficz wenża żelonego
I łuworz go w czornem psiże (piwie)
Daj go bratu, jek przyjedże.

Brat jedże drogo i krzyko,
ło szostrynem zdrożu pyto.
Brat już jedże pod łoknamy,
Szostra za nem ze szkolnkamy.

Wesz, bracze, pszyj to psiwo,
Bosz go ne pszuł, jeko żywo.
Brat pszyje i z kona mgleje:
O la Boga co sze dżeje.

Hola szostro, łotrułasz mne.
Ne brecz bracze, łupszułesz sze (upiłeś się).
Wesz poduszkę i przespszyijsze,
Bedżesz takiem jek esz i je (jakim jesteś).

Bratu zwonó, szotre kujó,
Łobum jeden grób szykujó.

[rita100]

Bratu zwonó, szotre kujó,
Łobum jeden grób szykujó.
Pamietam ten wiersz, tylko nie pamiętam doczamu łobum jedan grób szykujó ?

To jest trudne, bo i zauważyłam , ze w legendach i bajkach inny rodzaj był
gwary, tez inaczej


łoj uciekać już muszę - do jutra :)
smacznego pączka

[gajowy555]

Taak... ta gwara wschodnio-warmińska naprawdę twardawa. Pamiętam, że kiedyś taką
słyszałem w okolicach Bredynka, Kobułt Wielkich, Parlezy a napewno w piosnkach
ludowych zespołu "Bredyniacy jadą". Ale jak to dawno było... dobrze, że jeszcze
"twardy dysk" to pamięta.
To może być jakiś ślad..
:)

[rita100]

Witam pączkowo i znalazłam taki słowny pączuść z lekcji trudnej :)
'A jidźta mi w tam Łolstynie tylam sia wstydu nojod' :)
Co to znaczy ?
A idzie, ja się w tym Olsztynie wstydu najadłem ?

i dalszy ciąg zdania

'co sia w swjom mnieście razu nie wyznam'
Co się w swoim mieście nie znajduję ?

[rita100]

Łod frysztyka robota cz.III
I cole nie chcieli w łożach spać tlo pośli do stodoły na śwyże siano. Ołgust z
Jandrysam tyż ciasu ni mnieli sia ani roz bez cołkan dzień powadzić. Lygli jek
kłody.
Słóneczko łuż fejn czerwóno zachodziuło jek sia Matylda po łomywaniu kele mnie
na bank (ławkę) przed cható łusiadła. W łoczy mi zajrzała głamboko i mózi,
ziysz Klyjmensku, takych psianknych dniów i takych ludziów to tlo na Warmiji
łoddo (są).

[rita100]

Bandzie wesele cz.I
Pudziewam z Matyldó na wesele. Wczora na zieczór zazwoniół do noju Bazyl i mózi
co łón by buł mocno rod ze mnó pogodać i moji redy łusłuchać. No to weź
kwotyrka i pódź wartko łof, mózia. Matylda prazie co talyrza z ranców na
ziamnia nie łupościuła, tak sia spsiekluła (zezłościła). - Bo jek byś ty bez ty
kwotyrki łuż cole z człoziekam pogodać ni móg. Potam psiokrew w łożu śnyrdzisz
jek paczejmer (wiadro pomyj). I weź tu czlozieku dojdź z tami babami do rozumu.
Raz sia raduje jek z Bazylam po jenam łotyjniewam (wypijemy) i łóna tedy tyż z
noma z chanció potoknie (wypije), drugi roz sia jadozi (złości) !
A jyżam byś ji diobu dupa wyter i tyż by godała co jó kole. I tlo Bazyl bez
próg wloz, łuż ji sia znowój gamba śnieje, jekby cole ty halbki nie zidziała co
jó na stół postaziuł.
Zysz Klyjmens mózi Bazyl, wesele bandziewam łu noju mnieli i jo woju tero na to
wesele prosza, a na papsiyrze przydzie potam. Mojygo Wacka córki wesele mowam
łu noju wyproziać. Sia łuwziyli co wesele mo być na wsi i po warmijsku jek
kedajś. Wackoziu Zygfrydowie wesele sia tak łudało co go do dziś zaboczyć
(zapomnieć) ni może. Tlo poziydz mi Klyjmans jek jo mom to zrobzić. Żodnych
muzykontów nie znom. Moja Werónika tyż po waszamu warzyć nie potrasi, a mo być
jek łu woju. Matylda glaski (szklanki) na stół postaziuła, pora sztołlów z
lyberko jek spod ziamni łuż tyż mnioła łurychtowane i mózi : wlyj po jenam
Klyjmens, jekoś reda na to Bazylowe stropsianie zawdy nojdziam.
No psiorun z babó ! Prazie co mnie ślypsiów nie wydrapała za to kwotyrka a tero
mózi wlyj po jenam i swojo glaska podtyko.

pódź wartko łof - przyjdź do mnie szybko
spsiekluła - zezłosciła
paczejmer - wiadro pomyj
łotyjniewam - wypijemy
potoknie - wypije
zaboczyć - zapomnieć
glaska - szklanka
sztołlów z lyberko - kanapka z pasztetem wątrobowym

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=14682&w=37343384&a=37440812
Zobacza Tralala , mamy przepis na 'ślepego śledzia'

[tralala33]

Skoczyłam na boczek z kolejną lekcją, żeby wątek zupełnie w lewo nie odjechał,
bo to teraz niepolitycznie. No i żeby na wesele nieproszona się nie pchać, bo
jak to mawiali Warmiacy
Kogo nie proszą,
tego kijem wynoszą.
Za chwilę lekcja piąta - krótka lecz zaskakująca, przynajmniej dla mnie. A
wesele bandzie, a jakże, nieprzerwane wstawkami edukacyjnymi.

[tralala33]

Spółgłoski tylnojęzykowe, czyli k oraz g. Otóż na Warmii (czy całej?)
powszechna była twarda wymowa tych głosek, na przykład mówiono: łokeć, kedi,
lakerki, takego, drugego.
Bez bicia przyznam się - do tej pory myślałam, że jak ktoś mówi cuker, a nie
cukier, to pewnie z Łomży pochodzi. A tu taka niespodzianka.

[Gość: rita]

Czyli wyrzucamy zmiękczenie 'i' i mówimy twardo
'takego drugego' zamiast 'takiego drugiego'
Bardzo łatwa lekcja :)

[rita100]

Jadę z zaproszeniem w stylu zakopiańskim
Czujcie się zaproszeni :)

www.watra.pl/rozne/gonba2006/foto1/szaflary252.jpg
www.watra.pl/rozne/gonba2006/foto1/szaflary225.jpg
Zobacz jakie spokojne zdjecia :)

A jakby to było w warnijskim stylu ?

[tralala33]

He, he, przed chwilą udało mi się potwierdzić stereotypową wiedzę każdego
kierowcy o tym, że jak kobieta woła 'skręć w lewo' to ręką pokaże 'na prawo'.
Wątek oczywiście 'zjeżdża' w prawą stronę, wiec jest politycznie na fali.
A zdjęcia fantastyczne!

www.watra.pl/rozne/gonba2006/foto1/szaflary252.jpg

www.watra.pl/rozne/gonba2006/foto1/szaflary225.jpg

[Gość: rita]

Zgłaszam, że jako zalogowana nie mogę wysłac postu i nie wiem co sie dzieje.

[Gość: rita]

Bandzie wesele cz.II
Poziydz Werónice mózi Matylda co z jydzaniam sobzie poradziwam, a ło cało
reszte niech sia chłopy trapsió. Klyjmens zno pora muzykontów co kedajszo
muzyka pamnientajó a i som eszcze pewno by zagroł, toc bez dwadzieścia lot som
sia po weselach tłuk. No bogać nie zagrom, aż mi sia na sumnianiu mniantko
zrobziuło jek am łusłuchał co eszcze chtoś takych kedajszych muzykantów brukuje
(potrzebuje). Poziydz mi tlo Bazyl siuła (ilu) ludziów mo być na tam weselisku
i siuła muzykontów mom ci łobzorgować. Eszcze sia pora dobrych, starych
muzykontów łostało. Bandzisz mnioł rychtyczne (prawdziwe) wesele z biwatami na
trómbach. Tlo ksiandza nie zabocz łobstalować.
Bazyl łuż downo do dóm poszed łuradowany. Matylda mi jekoś dziś bez cołan dziań
na nerwy sogo (gra). Łusiod am sia tedy na bank (ławkę) kele chałupy i ma na
wspomninki wzióło jek to z naszam weselem buło.
Nasamprzód pojechalim z mojam łojcam do Szófalda do starygo Bani. Łón buł
łónegdoj nolepszy rajek (swat). Bania wloł po śćkolonce swójskygo zina z jonków
i mój foter mózi : Wenowejcie Bania przyjechalim do woju co byśta mojamu
szurkoziu fejno, gbursko kobziyta łurajali. Robotno mo być i nie za paradno, co
by cudze za nió za fest nie ślypsiali. W rychtyczno pora eśta do mnie
przyjechali mózi Bania, dziywczok je psiankny i do żynianio ji skuczno, bo
chłopa brok na gburstwo, a łojciec stary i niedomogo. Badó z waszam Klyjmansam
fejn do siebzie pasować. I gburstwo tyż nolepsze. Las przy dupsie i woda w
gambzie. Tak am zawdy łu noju mózili jek łod gburstwa buło nie daleko do
jyziora i lasa. Trzy mniechy (worki) pszanicy chcioł Bania za to rajanie. Jek
am za dwa niydziela mojo Matylda psiyrszy roz łobaczuł, tam po naszam weselu
eszcze dwa mniechy pszanicy no Bani zazióz.
Tero takych rajków łuż nie łoddo (nie ma). Jó , westchnół am tlo fest i colem
nie zmniarkowoł co Matylda łuż cało siułka kele mnie stoji i tak wyglóndo jekby
ziedziała ło czam jo w myślach rozproziom.
Pódź w łoże Klyjmens mózi, bo zilka dostaniesz łod tygo siedzanio na zimnam abo
ci sia eszcze jeki kacopyrz (nietoperz) w tan twój siwasy łeb wkranci. Ta moja
Matylda.

łobzorgować - załatwić
nie zabocz łobstalować - nie zapomnij zamówić
na nerwy sogo - na nerwach gra
bank - ławka
rajek - swat
wenowejcie - Wiecie co Bania ?
w rychtyczno pora - w samą porę
ji skuczno - jej śpieszno
mniechy - worki
nie łoddo - nie ma
kacopyrz - nietoperz

[tralala33]

Kacopyrz - jak śmisznie :) A po włosku jeszcze śmiszniej - pipisterllo.
Uwaga, za chwilę kolejna lekcja po naszamu, dziś wcześniej, bo to ostatni
weekend karnawału, więc co niektórzy spieszą się na tańce i pohulanki.

Lekcja 6 ja-je

[tralala33]

Dziś ja-je i nie tylko. Otóz w wielu wyrazach grupa głosek 'ja-' na początku
wyrazu wymawian jest jako 'je-', na przykład: jepko, jegoda, jek, jeskółka.
Także 'ra-' bywa wymawiane jako 're-', co znajduje odbicie w takich przykładach
jak: reno, redzić, redło, remie (ramię).

Ja- zmienia się w je-, i co z tego wychodzi? Może czas na warmińskie
przysłowie - tylko pozornie związane z dzisiejszą lekcją, za to bardzo na
czasie, bo dziś dzień św. Macieja:
Na świetego Macieja
zniesie gajś psiersze jeja.

[rita100]

a mnie się przypomina słowo - 'fejn' , fajnie

[rita100]

tralala33 napisała:

> Kacopyrz - jak śmisznie :) A po włosku jeszcze śmiszniej - pipisterllo.
> Uwaga, za chwilę kolejna lekcja po naszamu, dziś wcześniej, bo to ostatni
> weekend karnawału, więc co niektórzy spieszą się na tańce i pohulanki.

bardzo smieszna nazwa nietoperza, ale u nas na nietoperza mówia 'gacek'

Tak , ostatni weekend karnawału :)

[tralala33]

Oj, literki mi się poprzestawiały! Włoski nietoperz to pipistrello - no, teraz
chyba się udało. Gacek też może być, i nietoperek, ale kacopyrz bardzo mi się
spodobał. Uciekam na bal - kto mi zagra szota?

[rita100]

tralala33 napisała:

> Oj, literki mi się poprzestawiały! Włoski nietoperz to pipistrello - no,
teraz
> chyba się udało. Gacek też może być, i nietoperek, ale kacopyrz bardzo mi się
> spodobał. Uciekam na bal - kto mi zagra szota?

Prosze bardzo
Muzykanty łuż só :)

Zagrajcież mi szota, szota,
to otrząsnę nogi z błota,
by się panna nie brzydziła,
ze mną wokół potańczyła.

Raz w lewo, raz w prawo,
potem pokręć sie żwawo,
Raz w lewo, raz w prawo,
potem pokręć sie żwawo.

milej zabawy
i fejn gorzałaczeki :)

[rita100]

Pamniantoj co byś ty Tralala psiankny klejd łoblekła.
No to łutychtujsia ;)

[rita100]

Łu Bazylów wesele cz.I
No takygo weseliska jek łu Bazylów dawno łuż we wsi nie buło. I długo pewno
eszcze nie dandzie. Ludziska proszóne sia łuż łod somygo ronka zjyżdźali. I
kożdych łorchestra biwatam przed cható zitała. Niechtóre zaczkać musieli na
swój biwat jek sia noraz zjechali. Muzykantom gamby popuchli łod tych trómbów.
Ale tlo rance zaciyrali bo łod kożdygo biwata mnieli jek kedaję ekstra
psieniandze. Jek młode mnieli do kościoła łodjyżdżać muzykonty
zagrali "Syrdeczno Matko" i Wacek ze swojó młodych przeżygnali. Tak psianknie
grali co prazie wszystkie ludzie mnieli mokre łoczy. Brutka w psianknam bziołam
klejdzie (sukni) z długam szlejram (welonie) a brutkon w czarnam ancugu
(ubraniu). A sztybny jekby knybel pożer. A jek jechali do kościoła, to psiyrsze
ołto buło łuż za wsió a łostatni eszcze cole motóra nie zapuściuł. Młode
jechali do kościoła w kónie jek kedajś. Skónd tan Bazyl take fejniste szymle
(białe konie) wytrzójsnół. Mym jechali Zygfrydowam ołtam prazie za młodymi. A
przed kościołam łuż noju znowój muzykonty muzykó zitali. Jek łóni sia tak
rychło łuzinyli ?
Noprzód am sia na dworzu przed kościołam w pory połustoziali i tak am weśli do
kościoła. Kobziyty sia łustoziali rzandam po prawy strónie przy bankach
(ławach) a chłopy po liwy. Fejn to zawdy wyglóndo jek by sia psiankny ksiot
łotworzoł. A mlode na kóncu pomniandzy noma aż na klancznik do łutorza. Cało
mszo buła z muzykó i z muzykontami, cało zieś buła w kościele, a falorz praziuł
kazanie prazie z pu godziny. Jek am nazod do dóm jechali siytóm bramów szurki
porobzili, prazie co młodam bómbónów stało. Prazie kele Bazylowy chcałupy tan
łożyrok (pijok) Horst brama łustaziuł. Jeno szczajście co Bazyl flaszka w ołcie
mnioł.

biwat - marsz
brutka - panna młoda
szlejram - welonie
ancug - ubranie
szymle - białe konie
łożyrok - pijak

[rita100]

U mojego teścia
hektarów dwadzieścia
cztery konie w pługu
i do cholery dług.

to taka przyspiewka, dziś zaśpiewana, a będzie więcej , bo mam żywe żródełko :)

[rita100]

Łu Bazylów wesele cz.III
Jek am w drugo niydziela z Bazylam i Werónikó łobrozki a wesela łoglóndali
Matylda wspomniała nasze wesele. Jenaczy buło, jekoś tak na ziosna. Deszcz
padoł, do kościoła buło bez trzy kilómytry. Wsiedlim na wóz ale szyrmów
(parasolek) ni mnielim. Kele kościoła mnyszkała tako staro kobziyta w jeny
jizbzie z kozó. Zawdy w kościele śwyże ksiotki łustoziała. Zajechalim do ni.
Foter kónie łuziójzoł i weślim do jizby sia trocha podszykować. Matylda
położuła buket na ława i w śpiglu (w lustrze) sia rychtowała a jom sia w nió
patrzuł jek w łobroz. Tako buła nadobno. Ale jek sia łuż łurychtowała i na ława
po buket siangła to koza łuż go prazie kónczuła. Rozbeczała sia mojo Matyldka,
jek jo tero do łutorza bez ksiotków puda, mózi. Nolepsi bym ty kozie skóra bez
łeb ścióngnół, tak am sia zjadoziuł. Ale com mnioł robzić, mózia tedy do
Matyldy: nie rycz tyle bo ci wszystko łoczami wyleci i szcz.. nie bandziesz
mniała czam. ;)))))
A ksiandza cole nie dziwowało co brutka ksiotków ni mniała i ślub noma doł. I
do dzisioj sia tlo wspomnianie łostało.

szyrmów - parasolek
w śpiglu - w lustrze

[rita100]

Ana je łuziyrzchno cz.I
czyli Anna jest w ciąży.
Tylo com do chałupy łod łobrzóndku wloz aż ma strach łolecioł. Matylda czerwóno
na gambzie, śniotana prazie z centryfugi przelywała do weka mózi: przewlycz sia
chibko, jydziewam do łolstyna do Zygrfrydów. Ale, ale łustyruj sia (uspokuj
się) kobziyto i godoj łof co cia tak napoluło. Nic ci ni moga poziedać, tlo to
co mosz się fejn łoblyc, mowam zaproszanie z Zygfrydami w łolstynie do nolepszy
gospody na zieczerzo. A ryroj sia bo na PYKAES zapóźniwam. A doczamu to sia w
łolstynie dozjysz. Znom jo ta mojo Matylda tom łuż tyż ziedzioł, co ziancy z ni
nie wycióngna. Colem ni mnioł chanci z chałupy wylyźć, lepsi bym kele
telewizyóra posiedzioł ale jek sia baba zagzi (uprze się) to mus. Pojechalim,
Zygfryd jek zawdy na bonófosie łuż ołtem buł. Gamby jam sia łobydwóm śniejó,
łuradowane jekby jam chto milijony zapsisoł. Godoj mi tu szurku, mózia bez bez
co tan cyrkus. Dyrechtóram eś sia łostoł czy jek ? Zaczkojcie foterku mózi aż
sia do stoła łusióndziam. Pojechalim tedy chyba do nodroższy gospody w
łolstynie. Colem nie myśloł co łuż take fejne rystołracje w łolstynie łoddo
(są). Jydzanie mnieli tam różniste połustoziane, a tak fejn to wyglóndało co
łoczami tobym zaro som wszystko pożer. Zakozalim (zamówiliśmy) co chto chcioł,
a ciajżko buło, bo to człoziek ziy czy rychtycznie wybroł ? A za gwołt tyż do
bełka nie wlyzie. Zygfryd zamóziuł cało flaszka takygo rychtycznego szampóna
czy jek to sia tam zazywo. Kelner przyniós flaszka i łotworzuł aż propka w
deka (korek) strzeluła. Zygfryd glaska w ranka wziół i mózi: Tan cały fejer je
bez to, bo mojo Ana je łuziyrzchno ( w ciąży). Bandziewam mnieli dziecko. Aż ma
zatchło. Łosióm lot bez mała na dzieciuka wyglóndali. Matylda zaro mokre łoczy
dostała, no bo jek sia tu nie radować.


je łuziyrzchno - jest w ciąży
przewlycz sia chibko - proszę , przyjdz do mnie szybko
łustyruj sia - uspokój się
ryroj sia - ruszaj się
zakozalim - zamówiliśmy
do bełka - do brzucha

[rita100]

Ana je łuziyrzchno cz.II
Posiedzielim eszcze ze dwa godziny, fejn pojedlim i Zygfryd łodzióz noju ołtam
do dóm. Łostoł eszcze siułka (chwilka) bo i godać buło ło czam. Łumyśleli
łobydwa ze zwojó co jek dzieciuk na śwat przydzie, na zieś przecióngnóńć. No
tygo dobrygo to aż za gwołt na jedan dziań. Prazie całó noc nie moglim z
Matyldo łoczów zamknónć. Jó, bo i prowda. Żodny rychtyczny chcałupy w tam
Łolstynie dostać ni mogó. A Zygfrys tak je nałuczóny, co kantować nie potrasi.
Jeki jinkszy toby sobzie może łuż downo co załapsiuł. Tyle tero ludziów z
mniasta curyk (z powrotem) na zieś ścióngo to i jam nogorzy nie bandzie. A ołto
tyż mo, to tych poranoście kilómytrów zawdy przejydzie i na cias zdójrzy. Moja
Matylda to łuż po nocy zaro jizby by chciała rychtować, bo chałupa mowam tako
co no wszystkich placu stanie. Zygfryd łuż downo do łolstyna pojechoł, mym sia
z Matyldo w łoże lygli, śwatło łuż am downo zdmuchnół, ale spsik (sen) nie
chcioł przyść. Ciajzko mnielim, ale na dzieciuka kożdan sia radowoł. Łoroz
słuchom co Matylda sia ryro (wierci się), sznoptuch po ciamku nolazła i nos
wysmorała. - Przeziambzióno toś ty nie je, mózia, pewno znowój ryczysz. To ze
szczajścio Klyjmansku, znowój bandziewam mnieli dziecuki dóma. Spać ni moga i
rozmyślom mózi. Czy my sia aby pod jenam dacham zgodziwam z tó Zygfrydowaó
Anó. Jek łóni go łochrzczó, bo co to szurek bandzie to je zycher. Bo jo bym tak
sia radowała jek by go Klyjmens nazwali.

siułka - chwilka
załapsiuł - załatwił
curyk - z powrotem
spsik - sen
ryro - wierci się
sznoptuch - fartuch

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=9534141&a=37548162
W Zakopanym sa zamieszczane fajne pogadanki w gwarze. Czy nie można by takich
opisać na Warmii w gwarze ?
To tylko propzycja twórcza.

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=9534141
Przepraszam , taki powinien być link

[rita100]

Mój łutropek cz.I
Tero to my z Matyldó tlo łuż tam Zygfrydowam dzieciukam żyjewam. Co siułka
(chwilkę) to sia Matyldzie co wspomni jek łón som eszcze mały szurek buł. A
łutropek (urwis) wszandzie wloz i tlo psoty mnioł we łbzie. Jeny niydzieli
prazie com z kościoła przyśli. Matylda łobziod warzuła, a łón na łobora (na
podwórze) polecioł. Cole w chałupsie siedzić nie chcioł, łuż pora dni tak.
Zawdy tlo chibko do stosoły loto. Łoraz rejwach słuchać ze stodoły. Matylda aż
bratfana z mniajsam na ziamnia łupuściuła. Polecioł am tedy chibko do stodoły,
ale szurka nie zidza, tlo go słuchać aż łuszy puchnó. Mowam w stodole kele
klepsiska take dwa sklepy (piwnice) na rónkle i brukiew. Bruksi tero tam nie
buło, tom tan jedan sklep deklam zaper co by chto nie wlecioł. Łuniós am tan
dekel, w sklepsie ciamno jek w psiekle, cóś tam na dole loto, a mój szurek zisi
na drobce. Cołkam nowo parchimowo (flanelową) koszula z takami fejnami knaflami
(guzikami), psiyrszy roz mnioł łobleczónó poder.Sia na drobce poziesiuł za
rankow i wylyźć ni móg. Po coś tam wloz, mózia szurku i mów mi chibko co tam po
sklepsie loto. Wycióng am go na ziyrzch, łustyrowoł sia (uspokoił się) trocha,
łustoł, w ziamnia patrzy i nic. Godoj bo jek klopejcz wezma i rzniochy
dostaniesz to zaro jajzyk nojdziesz ! A łón nic. Zajrzoł am tedy som do sklepu,
a tam mały koźlok loto. Kozy tedy we wsi tlo staro Szafrynka mniała. Jek tan
koźlok do noju trasiuł ? Wycióngnół am boroczka (nieboraczka) ze sklepu i do
chlywa łuziójzoł. Zbzić szurka am cole ni mnioł chanci, ale prowda am musioł
znoć. Mózia tedy jek mi zaro nie poziysz jek eś tygo koźloka łod Szafrynki
wycyganiuł, to cia z gulonam (z indykiem) do jeny zagrody zamkna. Tlo am to
poziedzioł a Zygfrydek ze strachu w buksy trznół (puścił bąka). Coleś papo nie
zmniarkował, mózi, co Adelki psies przepod ? Jom zawdy chcioł mniyć tyż co
swojygo. Adela mniała, a jo niy. Łón psów nie lejdowoł (nie cierpiał) a
Szafrynka psa brukowała. Rozum do gyszeftów (interesów) to tan Zygfryd zawdy
mnioł. A to buł jygo psiyrszy gyszeft i nie za swoje. Musioł borak jekoś swojo
siostra łudobruchać, bo sia potam zawdy łuż do pospołu z koźlokam po rozgorcie
(po zagrodzie) ługoniali.

siułka - chwilkę
utropek - urwis
sklepy - piwnice
rónkle - buraki
parchimowo koszula - flanelowa koszula
fejnami knaflami - fajnymi guzikami
łustyrowoł sia - uspokoił się
z gulonam - z indykiem
nie zmniarkował - nie zauważyłeś
w jizbie ciamno jek w psiekle
łustyruj sia - uspokoj sie
nie lejdowoł - nie cierpiał
brukowała - potrzebowała
gyszeft - interes
po rozgorcie - po zagrodzie

[tralala33]

Kolejne gawędy miały być do dwa tygodnie na stronie z pamiątkami olsztyńskimi,
ale jakoś zima wszystko zamroziła i nic nowego nie słychać?

[tralala33]

Lekcja siódma - będzie jutro. Wszak dziś niedziela, nauka poszła w kąt :)

[rita100]

Lekcje są nam bardzo potrzebne , bo wiesz Tralala, czytając gwarę kojarzę sobie
te lekcje na żywej gwarze. Najbardziej mi utkwiły te proste sprawy jak 'ji' -
jizba, jidziewam - zwracam na to uwagę.

[rita100]

Mój łutropek cz.II
Jenygo razu Matylda prazie ze strachu nie pomerła. Mojo siostra Hilda dopukónd
do Rejchu nie wycióngnóła w Łolstynie mniyszkała. Ji chłop buł munorzam )
młynarzem). Mym sobzie zawdy pomogali. Łón noma mónki łobzorgował, szrółty, abo
łotrambów, a łóna prazie roz na tydziań do noju cugam przyjyżdżała po jojka,
masło abo szpek. Jekoś tak na Zielgónoc byli łu noju i potam jek mnieli zazod
do łolastyna jechać mózi Hilda, coby nolepsi na pora dni Zygfrydka ze sobó
wziyli. Do szkoły eszcze pora dni nie musi, to niech sobzie szurek mniasto
łoboczy. Zygfryd yno psiantó w dupa i w łobleka co łu psiyrszy komuniji buł
wskok i przy dźwyrzach stoji. Bez ta radość to i piciów (skarpetek) zaboczył
łoblyc. Zaprzóng am tedy kónie i łodzióz jych do cugu. Eszem szurkoziu pora
groszów w kesiań wetchnół co by mnioł na bómbóny (cukierki). Jek am nazod
przyjechoł Matylda siedziała na ślómbanku łuryczano jek boske nieszczajście.
Moglim go Klyjmens dóma łostazić, toc łón sia cole w mnieście nie wyzno. Łóna
zawdy tak, jek tlo co, ryczy jekby mniała za co. Nie rozumniejesz mózia, co
szurek śwata ciyków a przy twojam szorcu (fartuchu) to łón go cole nie łoboczy.
I tó razó Matylda mniała recht. Za dwa dni pod zieczór Zygfryd przyszed do dóm.
Psiechtó z Łolstyna. Szesznoście kilómytrów. Nacyganiuł Hilda co som do bonófu
(na dworzec) trasi, to go puściuła. Jechać z niam nazod ni mogła bo tyż musiała
do roboty chodzić. Tylo Zygfryd na bonóf nie poszed. Słóneczko mózi papo fejn
śwyciuło, tom sobzie pomyśloł, co psiechtó ziancy nowygo łobacza jek bez łokno
z cugu. No jó, tlo co by buło jek byś pobłóndziuł, Matylda rance załamuje. Aleć
matulku, jek psies do dóm droga nojdzie, to jek człoziek mo nie trasić. I
eszcze psieniandze am łuszporowoł (zaoszczędził), mózi, mom łoddać ?
Rychtyk mój szurek, am sobzie pomyśloł, łón w życiu nie przepodnie. Łostow
sobzie te psieniandze do zeptembra jek do Gyczwołda na kermas pojydziam. Jek
tan cias chibko leci. I tero tan łutropek zaro bandzie mnioł swojygo szurka.
Tlo jeno szczajście co my sia nie starzejewam.

szpek - słonina , boczek
piciów - skarpetek
szorc - fartuch
łuszporowoł - zaoszczędził

[gajowy555]

Aleśmy się wybawili za wszystkie czasy. No to teraz do następnego karnawału, ale
przedtem z podziękowaniem za piękne gawędy, kilka odpowiedzi na pytania, udzielone
przez samego mistrza Edwarda. Mam nadzieję, że Tralala też to przeczyta ...

...Witaj Gajowy!
Napewno na nic się nie obrażam. Po prostu za mało mam czasu. Często jestem w
terenie, a dostęp do internetu mam tylko w pracy. Naprawdę cieszy mnie
zainteresowanie internautów z innych regionów Polski tą tematyką. Nie jestem w
stanie odpowiadać mailem na wszystkie indywidualne zapytania. Rejbowane to tarte
kartofle np. na placki.
Zgadza się, że tylko w południowej Warmii używano gwary i była też nie
jednolita ale w przeszło 90% oparta na jęz polskim. Augustyn Steffen oprócz tego
co wspomniałeś opracował i wydał słownik warmiński tylko nikt (laik) z niego nie
skorzysta. Najpierw są w nim zwroty i wyrażenia warmińskie, a potem tłumaczenie
na polski i to jeszcze z tzw. znakami akademickimi. Jan Lubomirski przez długie
lata zbierał i opracował przeszło kilka tysięcy autentycznych pieśni z Warmii i
Mazur. Prawdziwa skarbnica. Można to znaleźć w OBN. Gwarą pisał również Alojzy
Śliwa jako Kuba z pod Gietrzwałdu. Były to jednak teksty z uzasadnieniem ale
stylizowane w większości na gwarę. Mam bardzo dużo jak wiesz wiedzy na ten temat
i materiałów i chętnie podjąłbym się tej pracy. Powitaliby to z radością
autorytety w tym temacie, profesorowie Sakson, Traba, dr Chłosta. Niechby tylko
ktoś się do mnie o to zwrócił, zaproponował, rozsądnie porozmawiał. Gawędy do
gazety przestałem pisać bo naczelny mi powiedział, że powinienem je dalej pisać
tylko czystą polszczyzną bo gwara denerwuje czytelnków! Ja wcale nie miałem
zamiaru napisać książki "A życie...". To Małkowski powiedział, jeśli nie pan to
kto? Ja wiem, że jeśli ja się za to nie wezmę to to wszystko zdechnie śmiercią
naturalną. Niech więc może internauci zrobią szum wokół tego i otworzą kaprawe
ślepia tym, od których wszystko zależy, póki jeszcze jest czas. No więc widzisz
teraz jak się sprawy mają. Czekam na odpis i pozdrawiam. Cześć Edek.

... a ja dopiszę tylko - dziewczyny do boju, musimy zmotywować nasze niemrawe
władze i media, żeby wreszcie pomyślały o tym, że nie tylko igrzysk nam trzeba,
ale promocji gwary, naszej tożsamości, bo kiedyś będzie na to za późno.
Pozdrówka :))

[Gość: rita]

Gayjowy, ale niespodzianka, sam autor tych ślicznych gawęd do nas zawitał. Jak
nas to wzmacna. No tak problemów jest bez liku. Zawsze twierdziłam póki sie
żyje i może to trzeba nawet. Ja własciwie siedzę bezproduktywnie na forum, a
teraz mam swoje hobbi, nowe hobbi bo tak muszę to nazwać. Jest nią gwara.
A krainę mamy przecież piekną i bogatą, bogatą w tradycję i tą naszą śliczną
gwarę. Powiem szczerze , jestem już trochę doświadczona w niej, poznawałam
cichaczem śląskie strony , jest ich ogromna ilość. Najbardziej podoba mi się
stronka 'śloonska luba', gdzie jest i radio i jest poezja , wiersz, gadki
szmatki, wice, piosenki, kulinaria czy jak to nazywają maszkety, a wszystko w
gwarze i w wesołym stylu. Tryska z niej energia i życie. Ale to tak na
marginesie.
Co my możemy zrobić ?
Jedynie proponuję założyć podforum, ustalimy nazwę i poprosimy o założenie.
Nazbierało nam się już dużo tematycznych wątków w których sie już nawet gubimy
i jeszcze by się założyło, tylko nie chcę za bardzo forum zawojować samą gwarą.
Możemy zorganizować konkurs na najfajniejsze zdanie w gwarze, możemy
zamieszczać powiedzenia warmińskie no i dużo , dużo ciekawostek i uczyć się
tej gwary. Jak tylko damy radę zamieścić pieśni i gawedy na serwerze to już
bedzie dużo. (Gayjowy, gdyby z tym były klopoty to mogę poprosić Hanysa o pomoc)
Poza tym powinniśmy rozdzielić wątki twórczości Kajki, Gizewiusza i innych
twórców warmińskich by to wszystko było przejrzyste. Cyfus wspomniał o inny
jeszcze autorze tekstów pieśni i wierszy - niejaki Kuba z Gietrzwałda.
Jest nas narazie trójka. Tralala bedzie naszą 'gburką' czy jak się to będzie
nazywać po warmińsku. Nie widzę ani jednego głosu sprzeciwu ;) Już nią
została :)
Tralala prosimy o zabranie głosu :)
hehe
Jeszcze się gdzieś zapodział MobyDick, napewno jest duchowo z nami. Może sie
ktoś jeszcze przyłączy, jakiś miłośnik ziemi i tradycji.
Temat pewnie otwarty i wszyscy mile widziani.

[Gość: rita]

Dodam jeszcze, że ksiązką - A zycie toczy się dalej..... jestem zachwycona,
zaczełam ją czytać. Jest pod niesamowitym wrażeniem samym wstępem i jak
fantastycznie dyplomatycznie łaczy tradycje niemiecką z polską. Jak on to
potrafi.
Mam pytanie - jak nazywać Gyfusa skoro nie lubi nazwy 'mistrz' i Go rozumię,
ale problem jak nazwać Cyfusa skoro jest w tych czasach najlepszy z gwary ?

[Gość: rita]

Na grzybach cz.I
Sia mózi co ludzie na wsi só nołożne reno z kokoszami wstawać. Może to i
prowda, tlo mnie sia łuż zawdy prazie reno nolepsi spało, Na zieczór to bym móg
i do północy siedzić i godać, a nolepszy spsik jek zawdy ma nojdzie jek łuż
brok (trzeba) wstać. Na wsi sia zawdy lepsi spsi jek w mnieście. Żodne ołta nie
łałasujó, nowyży co kur zapsieje abo ptoki, bo przy lesie mowam naszo chata
stojić. I dzisioj tyż tak buło jek zawdy. Prazie mi sia coś fejnygo
przymarzuło, chyba z jekamiś młodami dziywczokami am tancowoł na jekamciś
weselu, no rychtyk fejn buło, aż ma chtóś w żebra rznół. Bez siułka (przez
chwilkę) am nie ziedzioł gdziemjo je. "Klyjmens ryroj sia, psiónto kukawka
łodkukała". Że tyż psiorun ta mojo Matylda zawdy wszystko łusłucho. Colem nie
zmniarkowoł kedy łóna sia z łoża zwlokła. I cole mi nie w lepa buło łuż
wstować, ale jek mus to mus. Toc mowam jiść na grzyby. Łobydwa szurki łuż tyż
na nogach. Frysztyk łuż na stole. Krowa łuż tyż Matylda zdójrzuła wydojić, bo,
bo eszcze ciepluchne mlyko buło jek am go sobzie kasztrolkó z tygla
(rondelkiem z garnka) zaciyrzpnół. Łodmuźilim tedy pociyż, zjedlim i do lasa.
Pudziewam bez rozgort (zagrodę) papo, mózi Zyfryd, bandzie bliży, tlo jek ty
sia bez te szprosy przekamlujesz. No ty szurku, bocz som co byś buksów nie
poder, taki grózek (staruszek) tom eszcze nie je, mózia. Las jek to mózió mowam
kele dupy to i za gwołt jiść nie brukowalim. Wojtek mnioł smaka na pympki
(maślaki) to poślim trocha dali w młode leglije (choinki). Grzybów mowam latoś
gwołt, ale ludziów w lesie prazie eszcze ziancy. Dwa niydziele tamu w radyji
godali co po tam Czornobylu łu noju te grzyby nie só zdrowe, a boc to człoziek
na radyjo słucho ?. Co zakozane zawdy łuż lepsi smakowało.

nołożne - przyzwyczajeni
łałasujó - hałasują
bez siułka - przez chwilkę
nie zmniarkowoł - nie zauważył
w lepa - z ochotą
kasztrolkó z tygla - rondelkiem z garnka
zaciyrzpnół - zaczerpąłem
rozgort - zagroda
brukowalim - potrzebowali
pympki - maślaki
leglije - choinki

[Gość: rita]

Są klopoty przy wejściu na dłuższe wątki.
pozdrawiam

[tralala33]

A mi się udało, ale faktycznie forum dziś chodzi bardzo ospale. W dodatku
właśnie mnie wylogowało i wycięło gotowy post :((
Nie wiem, jakiej to pracy podjąłby się pan Cyfus, ale już się cieszę. Będą nowe
gawędy? Gazeta Olsztyńska nie chciała drukowac gwary warmińskiej. Dobre sobie,
to niech wrócą do dawnej nazwy swojej gazety z lat pięćdziesiątych Głos
Olsztyński - organ PZPR, i niech nie udają spadkobierców rodziny Pieniężnych.
Seweryn Pieniężny nie wsydził się pisać polszczyzną stylizowaną na gwarę.
Co do odrębnego formu - to mam mieszane uczucia. Może lepiej jest tak, jak
teraz - co wieczór, hop królik z kapelusza i taka dawka regionalizmu na forum
głównym. No to teraz czekam co na to Gajowy, i biegnę szukać felietonu Kuby z
Wartemborka.

Kuba z Wartemborka godo

[tralala33]

„Gazeta Olsztyńska" nr 41 — wtorek, 19 lutego 1929 roku
Moi Złoci! Strasznie mi markotno, że tak długo do Waju pisać nie mogłem. Nie
moja jednak jest w tym wina, lecz przeszkodę odgrywa „vis major" czyli siła
wyższa, którą jest mróz. Obiecałem Wam, że po teatrze w Olsztynie do Was
napiszę. Więc chociaż już dwa tygodnie minęły, chce zło naprawić. Byłem w
tej „Concordiji" i obejrzałem sobie ten tejater. Pomimo mrozu przybyło bardzo
dużo ludzi, tak że pan Biegała otworzyć musiał dużą bramę. Amatorzy odegrali
swoje role lepiej jak aktorzy niemieccy z trojdanku 3. Nie będę tutaj nikogo
wyróżniał, tylko powiem „Bóg zapłać" za tę ucztę duchową. Jeno ten obżarty Fryc
mi się nie spodobał. Chodził on z gnatem w ręku, jak gdyby chciał jeść na
zapas. Pewnie miał strach postu. Po przedstawieniu była fest zabawa. Tańczyłem
w lewo i w prawo prawie z wszystkimi frajlenami. Najgorzej było, gdy wróciłem
do domu. Od „podpierania ściany" zrobiło mi się słabo. Idąc więc z Wartemborka
do Łapki zmarzły mi uchole, zaschło gardło i gdy przybyłem do domu byłem prawie
nieżywy.
Na drugi dzień ani rusz, ani ręką, ani nogą ruszyć nie mogę. Z gardła głos się
wydobywa. Jeno patrzałem w pułap jak konające ciele. Gospodyni ręce załamuje,
gospodarz klnie, bo zachciało mu się draszować — i stał się rwetes jak na
jarmarku. Pierwsza odzyskała równowagę gospodyni. Posłała do Wartemborka po
doktora. Ten oklepał mnie, obmacał, spojrzał do gęby i powiada — grypa.
www.domwarminski.pl/content/view/321/443

[Gość: rita]

„Kubolku kochany jeno psisz, łoni sia na drugi roz naprazio!" Ale jo sia
łuperłem i mózia nie! Jo musza Woju łobsztrófować."

hehe, czytam, a forum tak się ślamazarzy, że tylko czytam
Fajny ten Kuba
Dalej czytam
Dobrze, jak chcesz tak będzie. Faktycznie musi być nas spora grupa , żeby takie
oddzielne podforum zrobzić :)

Lekcja 7 nosowa

[Gość: tralala]

No to jeszcze siódma lekcja i dobrej nocki życzę.

Samogłoski nosowe, czyli ą i ę
Samogłoski nosowe charakteryzują się na terenie Warmii dużą różnorodnością.
Jedna osoba mogła wymówić ten sam wyraz, zawierający ą lub ę, na kilka
sposobów. Można było, na przykład, usłyszeć:
1. ą wymawiane jako om: gołombki, skopmy
2. ę wymawiane jako am, an lub en: gamba, manczyć sia, podziankować,
bandzie, rankaw, prandzy. Takie ‘a’ zastępujące ‘ę’ wymawiano bardzo szeroko,
całą gambom :)
3. inna często spotykana wymowa to dla ę: czajsty, gajsi (gęsi), ciajżko.
Dla ą: wojsy, łusiójść, majż (mąż).
4. poza tym, na końcu wyrazu obie nosówki tracą swoją nosową wymowę
(mówiąc naukowo, ulegają denazalizacji), np. sia, winszuja, banda (będę),
wyjado (zamiast wyjadą), zabaczo (zapomną), dostano (dostaną), robzio (robią).

Hmm, to jak można było powiedzieć takie oto warmińskie przysłowie:
Gdy się święty Jan rozpłacze liche będą kołacze.

[rita100]

Te czasowniki sa szczególnie wazne :)
Jek sia śwanty Jan rozpłocze licho bandó kołace

[tralala33]

O jak ładnie, Rito. Miałam kłopot, co zrobić z tym ę i ą w będą. Teraz widzę:
bandó.
Acha, lekcja ósma przełożona na jutro, bo dziś podkoziołek :)
Tak tedy aż drugi raz.

[rita100]

;))))
A co myślita , co jo godać ni moga, to tlo zaczekajta ;)

Moż'esz' psić i jesć, ale o mnie nie zapómniej i patrz', co nie trącisz głosko
w głoske . No i tak ta Tralala przisz'ła, to wzieła głoske i mówi: Wypijem z
przyjacielem - i trąciła - nie dobrze by było nie wypić. Jek wypiła, zaroz
padła ;)))

A wyczytałam u Cyfusa , że on tez przeczytał te bajki i legendy w gwarze i jak
ja buł nimi zachwycony. To przypadek piekny.

[tralala33]

Może i padła, ale zaraz wstała, tylko głoski jej się pomieszały. Zamiast 'a'
wpadło 'o' (no co pon godo?), 'o' zaś w 'u' się zamieniło (bo pudzie pon
precz!), a 'e' wpadło do gardła i wyszło z niego 'y' (abo do chlywa zawrę). Ale
o tem potem - w lekcji ósmej :)

[tralala33]

Lekcja ósma - o tym jak ściągamy (skracamy) długie samogłoski
Staropolskie długie samogłoski a, o oraz e były ścieśniane. Mogły pojawiać się
w różnych wariantach:
1. staropolskie a może być wymawiane jako a lub o, np. gospodarz, ale pon
(zamiast pan) lub godo (zamiast gada)
2. staropolskie o może być wymawiane jako o lub u, np. żołti, pudzie
3. staropolskie e może być wymawiane jako e, y lub i, np. kolepa, chlyw,
żika

I to ostatnia lekcja z mojego samouczka (Warmiacy i Mazurzy, życie codzienne
ludności wiejskiej w i połowie XIX wieku, praca zbiorowa pod red. Bogumiła
Kuźniewskiego). Teraz zostały nam praktyczne ćwiczenia pod kierunkiem Rity,
żebyśmy całom gambom po naszamu mózili.

A na początek Wielkiego Postu takie oto warmińskie przysłowie;
Ni ma w chlebzie łości,
Kiedy się ciało wypości.

[rita100]

Witaj Tralala, mam dzis dużo pracy , bo szykuję nowa niespodziankę.
Ale problem jest ze samym słowem 'godo'
Czasami pisze się w tam 'a'.
' godała'
a czasami
'godoła'

[tralala33]

Jak wynika z lekcji 8, raz 'a' nie zmieniało się, a innym znów razem 'ściągało'
do 'o'. Pewnie w jednej wsi ludzie 'gadali', a w innej - 'godali'.

[rita100]

tralala33 napisała:

> Jak wynika z lekcji 8, raz 'a' nie zmieniało się, a innym znów
razem 'ściągało'
>
> do 'o'. Pewnie w jednej wsi ludzie 'gadali', a w innej - 'godali'.

Nie tak :)
godali i godoli
to drugie 'o' raz jest'a' raz jest 'o'

[rita100]

'Żodnygo jinkszego nie chca.'
Tralala, fejne zdanie.
Zobacz
'e' zamieniamy na 'y' = żodnygo
lekcja z ji też była = jinkszego,
'e' zamieniamy na 'a' = nie chca

[rita100]

dobrze nawiązałam do lekcji ?
I jeszcze to, zobacz:

' nolazła' - prawidłowe
'nolozła' - ?
Ciężko to chwicić kiedy pisać 'o' , a kiedy 'a'.

[Gość: rita]

"Tutaj pan redaktor odzyskał swobodę i fantazję, opowiedział mi dowcip o
Stefiku i Marynie,"

Jaki to jest dowcip ?
hehe

[gajowy555]

Co my możemy zrobić ?

Tak jak to Edek ujął: otworzyć kaprawe oczy decydentów na problem, którego oni
nie widzą.
A więc : maile do wojewody, marszałka województwa, prezydenta miasta, do panów
profesorów, których E. wymienia z nazwiska, do mediów - Radia Olsztyn, Gazety
Olsztyńskiej, Wyborczej (lokalnej) i do kogoś tam jeszcze ...
A jak to nie da efektów, to stworzymy podforum z udziałem (mam nadzieję samego
Klyjmensa) i dopiero będzie wstyd naszym lokalnym decydentom.
A te stronki śląskie też można im wysłać, niech zobaczą jak można cieszyć się
swoją krainą, małą ojczyzną (jest też takie stowarzyszenie w Olsztynie).
Nam pomysłów napewno nie zabraknie, tylko niech będzie jakaś zachęta do
działania a dla Klyjmensa mała rekompensata, bo nie samym chlebem twórcy żyją.
Rita, ja już umiem wgrać z kasety do kompa, tylko problem jest z umieszczaniem
na necie - trzeba założyć domenę (to nie stanowi), a później umieścić ją na
serwerze i tu się zaczyna sprawa (koszta, prawa autorskie i inne ...).
Jeżeli Hanys mógłby pomóc to ja mogę przesyłać gotowe pliki mp3 z gawędami i
muzyczką, a on by je wklejał na śląską stronę. Myślę, że to by było najprostsze
wyjście. Mielibyśmy link do utworu i każdy mógłby z tego korzystać.
To tez nie jest do końca zgodne z literą p..., ale co innego możemy zrobić?
Ja będę pomagał jak tylko można, żeby się udało...
Co Ty i Tralala na to ???
Pozdrawiam
:))

[rita100]

Gayjowy, dodajesz energii i werwy, może nam coś z tego wyjdzie. Po pierwsze
musisz podać adres @ poczty na którą takie prośby trzeba wysyłać. Po drugie,
prawdą jest , że życie dzisiejsze jest trudne i mało kto chce sie tym zajmować
jeśli musi zarabiać na rachunki domowe, bo o jedzeniu nie wspomnę. Na poznanie
gwary trzeba mieć czas, na poznanie tradycji i historii również. I dzisiejsze
zabiegane czasy również nie sprzyjają regionalizacji. Jedyne wyjście widzę w
motywacji i faktycznie w politykach, którzy powinni być za promocją regionu. A
region jest wtenczas gdy ludzie mają wspólną gwarę, wspólne obyczaje i
zwyczaje, wspólną tradycję. Gdy tego nie bedzie to wtenczas bedziemy mówić o
skupisku ludzi , a nie o regionie. Ale tak czarno to tego nie widzę, bo sama
siedzę w ksiązkach, ktore Cyfus nam napisał dzieki namowom Prezydenta
Małkowskiego. Jednak jest dobra wola tylko trzeba to bardziej rozpowszechnić.
Jeszcze parę lat nic nie wiedzieliśmy na forum teraz mamy źródeł a źródeł i
należy się już z pierwszej iskierki cieszyć.
Czyli załatwiać z Hanysem .
Potrzebuję trochę czasu, acha i Gayjowy nie zapomnij o piosenkach , ktore były
zamieszczone wraz z kasetą :)
One dodawały uroku.
A teraz poziam woma , ze oddaje się całkowicie ksiażce....a życie toczy sie
dalej, bo własnie wspominam tynkę (wannę) w ktorej się wszyscy po kolei kąpali
raz w tygodniu w soboty i o tym pisze też Cyfus. Czytam z łotwaró gambó.
No i jak nazywać naszego Cyfusa ?

Bandziewam z Tralalaó rozwijać wątki bo tematy mi się rozwijają dopiero.

[rita100]

Na grzybach cz.II
Wojtek sia łostoł pympki zbziyrać, a mym z Zygfrydam pośli dali. Jom znoł taki
plac co jekby i z dziesiańć mniastowych przde mnó zbziyrało, zawdym eszcze
swoje naloz. Bez pu godziny am prazie zianksze pu kubła brzozoków i kozoków
mnieli. Łusiedlim łobciścić i cygareta wykurzyć. Gwołt buło robaczych. Zygfryd
chcioł prawych (prawdziwków) łuzbzierać do łususzanio na śwanta.. Wojtek
doszed, to poślim dali. Kele strugi łójskygo roku am naloz bez psiantnoście w
jenam mniejscu. Bo prawe (prawdziwki) zawdy nojdziesz jek ziysz gdzie stojó. No
psiorun morowy, aż ma z nerwów strzójchło. Rychtyk z tygo mojygo placu prazie
dwa ołta łodjyżdżajó. Pol diobu co tak do lasa ołtam wjechali. Tlo jek łóni w
tam lesie naświnili ! Łobaczyli noju, jedan sia łustoł i wylazła z niygo taka
szpetno pulcheryjo i mózi do mnie , poziydzta mi dobre ludzie, jek my mowam do
warszawski szosiji dojechać. Nolepsi bym jó zaro bez pysk rznół. Jek woma nie
wstyd , mózia, w dupa pojydzieta a nie do Warszawy jek zaro tygo pracharstwa
(śmieci) nie weźnieta do ołtów co tu po woju w lesie łostało. Ta pulcheryjo
gamba łotworzuła jek by pozietrza dostać ni mogła. Dojcie pokój foterku, mózi
Zygfryd bo noma eszcze te warszazioki wpoló. Tyż am zmniarkował com pewno
trocha za fest do kobziyty nagodoł. Ale żodan nic nie poziedzioł, pogasili
motóry, wyleźli z ołtów i pozbzierali te byksy (puszki) łod psiwa, flaszki,
papsiyry i czego tam eszcze nie buło. Tlo ta baba dali stojała z łotworzónó
gambó jek by knybel pożerła. Zygfryd jam droga pokozoł i pojechali. Jom sia nie
móg łustyrować (uspokoić się). Bez telewizór pokazuwali jek dzieciuki roz do
rokumajó śwat przóntajó. Jó, tlo doczamu dzieciuki majó tan śwat co rok
przóntać jek take pony co psianknami ołtami jeżdżó tak tan śwat zaświniajó.
Ziancy

pracharstwa - smieci
byksy - puszki
łustyrować - uspokoić się

[gajowy555]

A więc motywujmy polityków naszego regionu, żeby im się chciało chcieć.
Musi do nich trafić, że są ludzie, którzy powinni być pod ochroną, że decydenci
muszą o tych ludzi dbać, bo to jest nasze dobro kulturowe, którego nie można
zapomnieć. Ale musi nas być o wiele więcej, abyśmy mogli wywierać nacisk na
panów marszałków, prezydentów i im podobnych. Jak na razie to jesteś Ty i ja ,
czy Ci to czegoś nie przypomina ? To trochę za mało. Czy dwa maile coś zmienią
? Sorry, zapomniałem o Tralali !
Wiem, że to początki, które zawsze są trudne. Może jakoś to rozkręcimy i
rozśpiewamy. Dasz znać kiedy będzie można gdzieś umieszczać pliki mp3, a ja
postaram się przetworzyć nasze śpiewanie i godanie na pliki do wysyłki.
Może i ja będę niedługo czytał z łotwartó bambó ...
A Cyfusa może nazwiemy 'Zródło'? Jest takie żródełko w Gietrzwołdzie, to by się
piknie kojarzyło ?!?

A tu masz adresy, na które można wysyłać maile :

[e-mail] - Bogdan Supeł

[e-mail] - Czesław Jerzy Małkowski

[e-mail] - wydz. promocji urzędu miasta

[e-mail] - marszałek województwa Andrzej Ryński

[e-mail] - biuro prasowe wojewody bo nie

znalazłem wydziału kultury UW...

[e-mail] - dep. kultury i edukacji urzędu
marszałkowskiego, dyr. Bogdan
Pierechod

Co do profesorów Saksona, Traby i dr Chłosty to może zostawmy ich na "potem".
Zobaczmy, jaki będzie odzew ze strony ludzi władzy !!!

No to do boju Polsko !!!
:-)))

[gajowy555]

Rita i jeszcze coś, bo masz czasu za mało to sobie poczytaj ...

www.domwarminski.pl/component/option,com_frontpage/Itemid,40/

[rita100]

Rozkręcimy to Gayjowy, zobaczysz. Jestem pełna energi , jak nie tak to tak.
Mało ludzi , to nic. Pamnientaj, że Cyfus tez jest sam i wiele lat upłyneło,
żebyśmy poznali to co inni mieli do powiedzenia , a nie zdązyli. Takie jest
zycie. Pewnie szybko tego serwera nie zalatwię, ale nadzieja jest.
Stopniowo do wszystkiego dojdziemy i do wprawy i do poznania tej wspaniałej acz
bardzo niedocenianej krainy. Może ktoś się zgłosi z umozliwieniem miejsca na
serwerze ?
Teraz to ja siedzę w ksiązkach, jeszcze nie czas na działanie tak energiczne.
A najwięcej zależy od ludzi i jak dużo zależy od ludzi.

Tą stronke domuwarmińskiego przestudiuję w miarę czasu.
Teraz czas na gawędę :)

[rita100]

Byzuch z Rejchu cz.I
Zawdy sia radujewam jek mojo siostra Hilda do noju z Rejchu na byzuch (w
odwiedziny) przyjyżdżo, ale latoś tom sia ni mogli łuż doczkać. Psiyrszy roz
mnioł Hildy syn Adalbert swojó kobziyta do noju przyziyżć. Łón je Wojciech
łochszczóny, po mniecku go mózió Adalbert. Naprzód am ni mog przywyknóńć, ale
jek am łusłuchoł co jenygo śwantygo tyż tak mózió to niech mu bandzie. Łóni sia
łożanili latoś w januarze. Mym na weselu nie byli bo jom mnioł prazie w krzyżu.
Matylda cało chata mniała fejn wypucowano, jom caluchno łobora grabziami
wyciściuł, a krowy po rozgorcie bez ketów (łańcuchów) sia pasły. Matylda z rena
na koło wsiadła i do Bazylowy córki pojechała. Łóna w mnieście za fryzyrka
robzi. Praziem ji nie poznoł jek nozod buła. Take strzampsidło ze łba to jo ci
som zrobzić moga, mózia. Ludziom za wstyd. Klyjmensku, mózi, w tam jych szpiglu
(lustrze) tom rychtyk fejn wyglóndała. Może to bez ten zietrz jek am na kole
curyk (z powrotem) jechała. Weź no pora łómołtów (spinek) i dopukónd cia eszcze
nikt nie zidzioł, zrób sobzie copf (kok). Bo cia śwogerka nie pozno.
Ano jekoś tak pod zieczór zjechali. Ołto fejn, prazie nowe, tlo łóni fest
łumanczóne. Bez dwadzieścia godzin jechali. Ale Hilda zaro łożuła. Łu woju zaro
w łoże wlyźć to grzych. Tak mi tajskno buło woju łobaczyć, a spać zawdy
zdójrza. A weź no ta kamyra Klyjmens i pokrańć ma trocha jek z Matyldó
bandziewam krowy dojić. Am łobziycała mojam siójsiodkom w Rejchu pokozać co jo
eszcze krowy doijć potrasza (potrafię). Jeno szczajście co Zygfryd ze swojó
prazie przyjechali i łón ma od tygo niejszczajścio wyranczuł. Jo sia tam na
tych fizmatyntach (urządzeniach) nie wyznom. Łobrozik knypsnónć to jó, tero
take aperaty łoddo co każdan gupsi potrasi. Łójskygo roku am łod naszy Adeli
na geburstag taki dostoł.

na byzuch - w odwiedziny
latoś - w tym roku
szpiglu - lustrze
curyk - z powrotem
potrasza - potrafię
Łobrozik knypsnónć - zdjecie zrobić

[rita100]

Byzuch z Rejchu cz.II
Na ziecierzo , mózi Hilda, muzy łuwarzywam, na śwyżam mlyku. Matyldo doj no mi
móntew. Szorc łuziójzała i łuż sia przy kochercie ryro. Tak sia Hilda z nojó
pozbadli z tam warzaniam co na frysztyk mnielim łuż swojski chlyb łupsieczóny.
Jeno szczajście com zakwasu w dziyżce eszcze mnioł dosić.
Pódżta szurki, mózia do Zyfryda i Wojtka - tak am go zawdy tu mózili, pudziewam
do bagna karasiów nafitać. Wojtkowo chciała z noma. Fejny dziywczok, łoczy take
bystre, gamba ji sia zadywdy śnieje, tlo sia nie łodzywo. Poziydz mi Wojtek,
jek mowam przy ni godać. Zygfryd tyż może po mniecku, tylo tan nosz mniecki je
trocha jenakszy jek tan łu woju. Ale wuja - łón tak ściyrwo zawdy do mnie
móziuł, możewam godać po naszemu. Krystelka je ze Ślójska i po polskamu może
lepsi jek wosz szołtys. Prazie mi godała co warnijsko godka rozumnieje jek
swojo. Patrza na Zygfryda i na nió a łoni tlo sia śniejó. Pewno sia zmózili
starygo trocha zmachlować (okłamać). Nafitalim karasiów, zaro przy bagnie
musielim łosproziać (oskrobać) i poślim na zieczerzo. Tych karasiów prosto z
pateli ni mogli sia te Mniamce łodjeść (najeść). Wspomninków kónca nie buło. -
Am słuchała, mózi łoraz Ktystelka wuja co wyśta byli muzykont za młodu, a może
byśta noma co zagrali ?
Jó, na czam jo ci dziywczoku tero zagrom. Zygfryd do ota sia pyznół i brómejza
(organki) przyniós, som wziół grzebziań z pergamantam, wyślim przed chata i
gralim, a tancować kożdan muzioł. Krystelka z Zygfrydowó mózili co to je
dyskoteka pod gruszó. Jo prazie nie ziam co to je, ale fejn to sia nazywo. Ale
zaro z rena jidziewam do lasa na grzyby.

szorc łuziójzała - fartych zawiązałam
przy kochercie ryro - przy kuchni krząta się
pozbadli - przypadli
bagna - jeziora
zmachlować - okłamać
brómejza - organki

PRZEPRASZAM - dalsza częśc gawędy jest we wczesniejszem wpise - 'Na grzyby'

[rita100]

Matylda w radyji cz.I
A co myślita stinole (smarkacze), co jo godać nie moga, to tlo zaczkojta.
Prosza szonownygo panstwa, jo je Matylda Klyjmensowo kobziyta. Nie dziwujta sia
co jom dzisioj do woju przyszła, ale moj Klyjmens borok przybanczoł
(zaniemógł), w łożu leży i łolyko co słuchać nie jidzie.
A jek mi poziedzioł "Metildo, jydź ty do mniasta i mów ludziom , co jo dziś
bojków splytać ni moga", tom sobzie pomyślała " A jó, pojoda". Tlo nie wyklep
babo szpetno, poczamu jom nie przyjechoł. Poziydz co sia noma świnia prosi abo
co drugie. Ale naszo świnia sia łuż w czwortek łoprosiuła, a drugi prośny
nimowam. Tero tlo nasza kotka eszcze z nodziejó chodzi. A mnie sia pomyślało,
jó do mniasta to pojoda jek pani, pyjkaesam pojoda, a nie wozam w kónie jek
wprzód. Am reniuchno wstała, aż Klyjmens z łoża zaryczoł "Łuwol sia babo, toc
tan ołtobus aż za dwa godziny jidzie". Ale jom tlo pomarczała (pomruczała): leż
dziodzie, jek eś taki gupsi, nie ziy co kobziyta trocha ciasu brukuje co by sia
wyszykować. Jek to w tylewizórze godajó "Ale sia pani zrobziuła na bóstwo". To
i jo na wstyd ludzki nie pojoda. Am łoblekła tan modry rok (spódnica), co mnie
go Barwka, Klyjmensowo kuzina latoś z Rejchu przyziozła, bluza w ksiotki i
zielóne picie (abo jek to w mnieście moziajó "pańczochi') am gumkami łod weków
na łudach zziójziała. A tan kitel (suknia) trocha przykusy, ale w radyji nie
bandzie zidać. Am keta (łańcuszek) na szyja zawaluła, ta co mnie Klyjmens na
kermasie kupsiuł i tan złoty psiszczónek (pierścionek) eszcze łod ślubu, coby
jeke poświńczoki za mnó w mnieście nie lotali. Am sia razu nie muła, bo to nie
dobrze na ryza, bo sia możno przeziambzić. Alem Niwyji na gamba nasmarowała i
wanglami z psieca brzi na czorno pocióngnóła. Włosy am łuczochrała i trocha
wody z cukram rozbełtała co by jych łusztybnić. A jek am sia w szpiglu
łujrzała, to aż am na głos zaryczała " O Jenu jekom fejno". Eszczam sia trocha
wyparfinowała ( a tan parfin to na niam stoi napsisane 'COTY", ale kotczonami
nie śniyrdzi, spraziedlizie). A tero chućko precz z chaty, co by ma Klyjmens
nie zidzioł.

przybonczoł - zaniemógł
łolyko - jęczy, narzeka
łolyko co słuchać nie jidzie - jeczy, że wytrzymać się nie da.
splytać - opowiadać
pomarczała - pomruczałam
brukuje - potrzebuje
rok - spódnica
kitel - suknia
keta zawaluła - łańcuszek zawiązała

A tero chućko precz z chaty, co by ma Klyjmens nie zidzioł.

[gajowy555]

Fejn kobziyta je Matyldo Klyjmensowo, my nie dziwujem sia nic a nic ...

A jak sprawy meili, zasypałaś już nimi nasze władze ?
Bardzo jestem ciekaw, czy będzie jakaś reakcja z ich strony.
Jak znam nasze realia to pewnie dużo będzie pustych słow, a w końcu wyjdzie na
to, że "zróbta se sami".
A niech to ... zrobimy jak będzie trzeba, no nie ?
Wytrwałości i zdrowia ...
Pozdrawiam :-)))

[rita100]

Gajowy, nie tak prędko. Muszę przemyśleć co napisać , jak napisać , by wszystko
miało ręce i nogi. Czwarty rok jestem na forum i dopiero od paru miesięcy
poznaję gwarę i regionalność. Mam nadzieję, że w trakcie jej pisania jeszcze
znajdzie się ktoś , kto nie bedzie obojętny i wtenczas będziemy grupą.
Powiedz mi Gajowy, o co możemy prosić rajców miasta? Tak konkretnie. Ksiązki
są, gawędy są, tylko sięgnąć ręką.
Cyfus pisze drugą część. Tu bardziej chodzi o zainteresowanie się tą tradycją,
dzieci tej ziemi, a to już zależy od szkolnictwa. Tu dużą rolę odgrywać może
tylko nauka od podstaw. Podejścia do tego zagadnienia nauczycieli, szczególnie
tych wiejskich. No i najważniejsze są Stowarzyszenia, tam na miejscu co one
robią ?
Można się uczyć już gwary, tylko co z tego, kiedy nie ma ani jednego
nauczyciela znającego gwarę i pytanie, czy znajdzie się ktoś chętny do uczenia
się tej gwary ?
Oj, Gajowy ciężki orzech do zgryzienia.
A teraz zacznę poszukiwać serweru, szukałam po cichu, teraz zacznę głośno
szukać. To jest teraz dla nas najważniejsza sprawa.
Wiesz co Gajowy, poznaję charakter Warmiaków dzięki książkom i ich folklorowi i
powiem Ci jedno, Warmiacy to są ludzie przyzwyczajeni do cierpień, ta straszna
historia ich tego nauczyła. I nie myśl, że nam to tak łatwo przyjdzie.
A po nocy przychodzi dzień
a po burzy słońce.

Ziysz Gajowy - jest cos jeszcze jak dobra wiara.
Ja ją mam i mniej Ty
pozdrawiam

[rita100]

Matylda w radyji cz.II
No jó, a tero to woma poziam szczyrno prowda, poczamu Klyjmens dziś ni móg
przyść. Łón tero pewno spsi, to i radyji zicher nie słucho. Tlo mu nie mówta
com wszystko poklepała, bo ma wyszudzi (skrzyczy). W tamto niydziela, jek
szołtys łu noju buł, to ziyta, co am trocha za gwołt wypsili. Szołtys poszed do
chaty, a mnie sia tak fejn zrobziuło, am nie ziedziała czy mom spsiywać czy sia
śnioć. I mózia "Pódź Klyjmens, potancujam trocha", ale łón mózi. Jidź babo, yś
sia łużerła (opiła), lyż do wyra, abo w tylewizór patrzyć, a jo puda sila do
siójsioda za mniedza nowościów posłuchać. I chućko czwortka szpritusu z mniodam
za pazucha schowoł. Jo mózia " Kleyjmens, nie lyź po nocy do ludzi, mosz
wypsite, łobocz leje jek na psa, błoto na drodze, eszcze sia wykopycisz
(przewrócisz) i kośle połomniesz. Ale łón ani ma słuchoł. Jo tlo na sila,
Matyldo i zaro banda nazod. Lichtarnio z łobory wziół i poloz ściyrwo. A jidź
dioble szolóny jek yś taki głupsi, myśla. Kobziyta w chałupsie jek czart, a łón
na śwat luzie, głupek jeki.
No jó, to jo am sia tedy fejn na zółfa (kanapa) łukładła, wprzód am cisto
koszula parchimowo łoblekła, toc może dziod wnet przydzie. Am tylewizór
załónczuła. No niy - Sódom i Gomora, same nagodupce lotajó. I baby i chłopy.
Ale ten jedan, to (o Jenu, aż ma wstyd godać), ale mnioł take pudupki jek moj
Klyjmens za młodu (chi, chi). Łuż am chciała wygasić zomniona (czotra), bo łuż
chyba ze dwa godziny tak lotali, ale jo sia aż tak nie wyznom na tym apyracie.
A, mózia, niech lotajó, toc i mym tyż młode byli. A te baby chude jek szczapy.
Jek jo bym tako chudo buła, to by ma mój Klyjmens nigdy nie wziół, ani żodan
drugi. I tak am w tan tylewizór ślypsiała, aż am chiba przydziuknóła, bo cóś
mnie sia marzuło.
A co sia Matyldzie marzuło to łopoziam potam ;)

wyszudzi - skrzyczy
łużerła - opiła
sila - na chwilę
chućko - szybko
wykopycisz - przewrócisz się
kośle - nogi
lichtarnio - lampa naftowa
zółfa - kanapa
parchimowo - flanelową
przydziuknóła - zdrzemnełam się

[rita100]

Gajowy, jutro zaczynam akcję poszukiwania serweru. Znajdziemy go zobaczysz. Już
się nie mogę doczekać kiedy pioseneczki warmińskie zabrzmią na internecie i
głos Cyfusa na zadźwieczy :)
Nie znam się na serwerach , ale kawałeczk miejsca znajdziemy.
Trzymaj kciuki.

[rita100]

Matylda w radyji cz.III
Bo cóś mnie sia marzuło. Taki fejny przydón (przystojniak) w dźwyrze pukoł, a
jo mózia niy, ni moga dźwyrzów roztworzyć, bom je samo w chacie. A łón co roz
to i głośni woli w te dźwyrze. A jo mózia niy, nie wstona. To łón w łokno
kamnianiami chcioł ciskać, aż am przeczchnóła. I spraziedlizie chtoś w łokno
woli. Jo do łokan, a to moj Klyjmens. Metildko, duszo droga, łotwórz dźwyrze i
wyleź po mnie, bo jo chiba do łoża nie trasia. Jeki psies, mózia, to ty tero do
chatyś przyloz ? A gdzieś buł do ty pory, momónie z psiekła. A łón godo,
niewrzeszcz kobziytko, bo jom chory, ale nie lyż po dochtóra bo ma wstyd. Jo
ziam, mym sia z siójsiodam trocha łuciorowali. A jek am do chatu loz, a jek am
sia kele kapliczki wyrznół w sama glina, to am wstać ni móg. Co am chcioł
wstować to mi sia noga wymskła i kloce am pogubziuł i na sztyrych am do chałupy
przyloz i buksy am łuwoloł. I jekoś mi tak nierzóndno. Daj mnie Metildko ópów
kostór (dziadków laskę), co do chaty wloza. Komedyjo z dziodam, ale co jo
kobziyta am mniała zrobzić. Am wzióła nieboroka za schaby i do jizby wewlokła.
Łuwolany jek tan prosiok, koślo spuchnianto, a z gamby smród jek z gorzelni. Aż
ma brzydko buło, alem go zeblokła i do wyra zacióngnóła.
I do dziś tak leży. Tlo tero łuż trzyźbzi, dupa mu trocha łodźuła to i
komandruje. I tlo ryczy z łoża: Metildo, świniom eś zryć dała ? Eś kokoszy
pomacała ? Pudingu mi łuwarzysz. I tak calutkie dnie.
Ale nie mówta co am tak wszystko poklepała, bo ma dziod łuż nigdy do mniasta
nie puści. A mnie sia łuż zawdy marzuło, choc tlo aby roz do "Mek Dółnolda".
To tero sia łuż łodzitom.
No jó to tedy aż drugi roz.

przydón - przystojniak
łuciorowali - opili
przydziuknóła - zdrzemła się
przeczchnóła - oddrzemała się ;)
kloce - drewniane chodaki
ópów kostór - dziadków lakę

[rita100]

Mamy, mamy serwer - bierzmy sie dodzieła :)
Jak się cieszę.

[rita100]

Nie zapomnij tez o szagierce Czerwonego Tulipana i piosenkach o Olsztynie tego
zespołu. Sam wybierzesz. Tak , żeby ułożyć po każdej gawędzie jakąś piosenkę.

[rita100]

Litkup za dakelka cz.I
W tamtan tydziań am ni móg do woju godać, bom trocha zachorzoł. Pewnom sia
przeziambziuł jek am rónkle (buraki) zbziyrali i prazie bez tydziań am łostoł w
łożu leżyć. Noprzód mi sia tak ciajżko na sumnianiu zrobziuło, a potam ma
wszystkie gnoty boleli.
Pewno jekoś grypera ma ficiuła. Bo to i pozietrze takie szpetne i czloziek łuż
nie za mlody. Bogu dzianka za to mojo Matylda. Jamruje co jek chłop całe dnie w
chałupsie to jek wrzód na dupsie, ale bez ni bym pewno przepod. I gburstwa
dopatrzy i świniów i kokoszów. Jek am z łoża wstoł - wszandzie ciściuchno co
som bym lepsi nie potrasiuł. I eszcze cias nolazła co by mi fejny zupy abo
pudingu łuwarzyć.
Tlo w tamtan psióntek sia z łoża prazie z kokoszami zderła i jó bez zianksze pu
dnia na śwat poniosło. Mózi co do kościoła na rane musi, bo na wypomninka dała,
potam do krawczki mniała jiść, do gminy z jekamś cytlam (kwitem) i eszcze do
naszy tanty Walery. Walerze je łuż bez dzieziańdziesiónt i łóna sia zawdy
raduje jek chtoś do ni zajrzy pogodać.Toc niech kobziyta tyż trocha śwata
łużyje, a nie tlo zawdy w ty chałupsie i przy krowach. Colem ji ni mnioł za złe.
Ale jek am som dóma łostoł to mi sia jekoś skuczno zrobziuło. Ani do kogo gamby
łotworzyć, ani sia z kam pozaboziać. Fejn by buło jek bym mnioł takygo małygo
psieska, nolepsi dakelka (jamniczka). Naszo Adela mo takygo brónatnygo. Małe to
psiordo, a zajadłe na cudzych. Do jizby nie wpuści dopukónd w zamby portków nie
fici. Ale na zieczór to sia przy nogach łuwoli i cole go nie słuchać. A bez
całó noc z nió w łożu spsi, sia wycióngnie i w schaby grzeje. Jó takygo psieska
mi brok. Tlo skónd jo go tero wezma. Łu noju we wsi ani na plonach pewno takygo
nie łodda ( nie ma).
Żodnygo jinkszego nie chca.

rónkle - buraki pastewne
grypera ficiuła - grypa chyciała
skuczno - tęskno

[gajowy555]

Rita, musisz się uzbroić w cierpliwość, bo na mnie taka dziwna wiosenna niemoc
naszła i nijak nie mogę się z tego wyzwolić.
Daj mi trochę odetchnąć, a przecież wiesz, że słowa dotrzymuję i wszystkie mp3
będą jak trzeba...
Potrzebuję trochę dystansu do wszystkiego, więc nie zmartw się , jak na chwilę
przycichnę.
To nic nie znaczy, poza tym co napisałem na wstępie.
Pozdrówka...:)

tu nie Kaszeby tylko Warmia i Mazury ;)

[generallo]

więc nie pisz tu po kaszubsku :)

[rita100]

Gajowy nic sie nie martw, serwer jest i to bezpłatny, można tam nawet stronki
bezpłatne robić - ale ja sie na tym nie znam. W każdej chwili jest do Twojej
czy znawców internetowych korzystania. Spokojnie będzie sobie czekał na
odpowiedni moment.

[tralala33]

TU jest Warmia i tu godamy po naszamu :) TAM ('szkoda, że państwo tego nie
widzą') - macham ręką w stronę Ełku są Mazury, i tam - w stronę Szczytna - też,
i jeszcze tam - w stronę Ostródy - też Mazury. Mazurska gadka inna, bo
tam 'scypią':
'Zidzita. A to u was wsystko jest, eno na to zwazajta. A i rodzicami sie nie
zgarsajta, przodków i ludek nas ćcijta. I nie zabacajta psięknych słów wziesców
nasych. A i ziomecke naso mazursko w sercu niejta.'

[rita100]

Kochane Czytelniczki i Czytelnicy!
Co wyśta sobzie myśleli, gdyśta tak długo nie zidzieli moji psiankny gamby i
nie słuchali mojego mądrego godania.
Kuba

Tralala, perfekcyjna odpowiedź :)

[tralala33]

Eszcze to poziem że mi sia ta warnijska gadka łatwiejsza zdaje.
Ale jak na starość zęby wygubię, to może zacznę tak scypac po mazursku ;)
Spróbujmy:
Zycymy ci sceścia, Generallo, zdrozia i fortuny.
No jo.

[rita100]

A ja zaproszę Generallo łu noju :)

"Las przy dupsie i woda w gambzie."
Tak am zawdy łu noju mózili jek łod gburstwa buło nie daleko do jyziora i lasa.
No jó to tedy aż drugi roz.

[rita100]

Litkup za dakelka cz.II
Kedajś pamniantom jek am eszcze szutek buł, pojechalim z mojam fotram do
Łolstynka na targ prosioki kupsić. I w tan dziań wszystkoś móg człozieku na tam
rynku kupsić tlo nie prosioki. Do południa am rycho (prawie) czekali co może
jeki gbur z prosiokami przyjydzie, aż jo am w końcu spatrzuł tako staro Mazurka
co w mniechu trzy małe psieski do przedonio mniała. Łociec wprzód nie chcioł
ani słuchać. Psies mo być psies a nie taki kómel (kurdupel), toc łón noma tlo
koty jadozić bandzie, mózi. Ale sia w końcu łudobruchoł tlo sia łuper co to mo
być suk, bo eszcze jeny suki nie kupsi. Mnielim łuż dwa na łoborze. A sia ta
Mazurka z mojygo foterka łuśniała. Łón myśloł co dakle (jamnik) jek na śwat
przydó majó take kośle (nogi) jek kożdan psies i bez to co łóne tak gwołt
lotajó, to jam sia te pazory tak zdepczó co prazie bełkami (brzuchami) po
ziamni szorujó. Foter doł Mazurce po targowaniu psieniandze, ale łóna noma
psieska dać nie chciała, bo mózi co targ bez likupu (wykupu), to żodan targ i
psiesek rychło zdechnie. Musioł tedy foterek po ćwortka skoknóńć i z kobziytó
litkup wypsić. Łóna tyż drugo kwatyrka mniała i mój foterek sia tak łuciorował
co tlo psiesek do dóm kołam jechoł. Jeno dobre co jom droga do dóm znoł, bo
foterek bez tan litkup pewno bu do chałupy nie trasiuł. A tan dakel (jamnik)
tyż toc drogi nie znoł. Prazie mi sia wspomniało jek to buło bez tan litkup z
mojam wujam Alózam.
no to do potam

kómel - kurdupel
suk - pies
łuciorował - opił się

Tyle że ja

[generallo]

Nie łapię co piszecie?

Elbląg nie należy językowo do Warmii

[generallo]

ale mimo tego życzę wam wszechno dobroho ;)

[rita100]

Litkup za dakelka cz.III
Z wujam Alózam buło tak:
Łón z tantó Martó i dwóma szurkami mnieli gburstwo dwa wsie dali. Łón łuż tero
w Rejchu pomer. Dwa niydziele tamu buł łu noju na byzuchu jych młodszy - mój
kuzyn Alois. Mym go zawdy Ali mózili. I eszcze tero am sia łuśnieli jek wuja
Alóz z Łolstyna wozam nazod do dóm jechoł. Łónegdoj wybroł sia ónkel wozam do
Łolstyna na rynek kernoza (knura) przedać. Som. I nie dziwota co jek kernoza
przedoł litkup musowo buło wypsić. A jek to zawdy łu gburów jek dobry gyszeft
to i litkup nie gorszy. Tedy sobzie mój wuja fest podłochociuł. Nazod jechoł do
dóm i spsiywoł swojo nopsiankniejszo spsiywnio " A w Toruniu w kamnianicy,
psili psiwko łochotnicy".
I pewno go to spsiywanie mocno łumanczuło, bo jekoś pod zieczór kónie na łobora
droga same nolazły a wuja społ na wozie w słómnie i zogowoł (chrapał) jek czort.
Jó, kedajś sia ludziom na wsi ciajży żuło, tero prazie kożdan gbur mo treker
(ciągnik) abo i ołto. Tlo czy treker ciasom do chałupy przyziezie jek sia bez
tan litkup łuciorujesz ?

kernoz - knur
na byzuchu - w odwiedziny
gyszeft - interes
zogował jek czort - chrapał jak diabeł
treker - ciągnik

[rita100]

generallo napisał:

> ale mimo tego życzę wam wszechno dobroho ;)

Wszyscy myślą , że gwary warmińskiej nie ma, a ona jednak jest.
pozdrawiam

[gajowy555]

Była, jest i będzie, przynajmniej w archiwach tego forum, ale mam nadzieję, że
rozkręcimy to bardziej i wielu ludzi będzie chciało po naszamu godać...

[rita100]

Gajowy nie mówię złośliwie, ale miałam problem z pewnym ksiedzem w Krakowie,
ktory twierdzi, że gwary warmińskiej nie ma.
Patrz wpis
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=64&w=29315587&a=38139848
Ale wydaje mi się , ze nie zna tak dokładnie naszej Warmii.

[rita100]

Pamniantoj co byś ty zawdy ciepłe kalasóny łoblók
Bandzie nowe łopziadanie

[gajowy555]

Jo już nie wiem, czy te kalasóny łoblykać czy nie ?
Kiedy ta zima pójdzie w czorty?
Czy ktoś zna odpowiedź?

[rita100]

Łoblykoj te kalesóny Gajowy , ta zima bandzie długa , aż tedy do wiosny ;)))

Weno jo łoblyczona na 'cebulkę'

huhu ha , huhu ha,
nasza zima szpetna ;)

[rita100]

A co myślita stinole, co jo godać ni moga, to tlo zaczekajta ;)))

[rita100]

Wątek skserowany