LITERATURA SOCREALISTYCZNA

[Gość: WŁADILEN]

Czyta ktoś? Poważnie pytam.

[Gość: tserof]

No, "Baza Sokolowska" Hlaski chociazby.

[Gość: rastadam]

Aż strach pisać, że tak.
Dlaczego strach? Bo nawet nie znam Twojego zdania na ten (cokolwiek
kontrowersyjny) temat i nie wiem czy śmiać się masz zamiar ze mnie czy może
pogadać o konkretnym pisarzu (książce). Poza tym zaraz wygłodniali forumowicze
rzucą się na ten wątek żeby go mieszać z błotem. Spójrz choćby na
temat "najbardziej przereklamowana książka" - to chyba najszybciej rozwijający
się wątek na forum od dawna. Strasznie ludzie (a może tylko Polacy) krytyczni
się zrobili. Zamiast rozmawiać o tym co piękne i interesujące w literaturze
rzucają się na biednych Whartonów czy Carollów. Po jaką chol...?
A wracając do lit. socrealistycznej to niektórzy pewnie gotowi porównywać ją do
Mein Kampf co najmniej (bo i ta i ta ze zbrodniczym reżimem kojarzy im się). A
przy tym jeszcze jakaś taka śmieszna im się wydaje. Coś o kołchozach,
traktorach. Kto chce o tym czytać?
Prawda (z mojego punktu widzenia oczywiście) wygląda natomiast tak, że
Rosjanie, naród w powszechnej opinii najzdolniejszy (genetycznie? kulturowo?)
jeśli chodzi o pisanie powieści przez większą część XX wieku pisać powieści
socrealistyczne chcieli lub musieli. Chcieli, bo zanim Stalin i jemu podobni z
komunizmu - utopii zrobili coś co dzisiaj kojarzy się niemal wyłącznie z
terrorem i biedą, większa część rosyjskiej (i nie tylko) inteligencji serio
wierzyła w idee rewolucji. Musieli bo nie mieli wyboru jeśli chcieli być
wydawani i czytani w ojczyźnie poza podziemiem.
Wniosek - można wiele sądzić o tym okresie, ale prawdą jest, że zostawił po
sobie wiele świetnych książek. Swoją drogą mam wrażenie, że jakby zebrać Rosjan
i kazaż im przez 50 lat pisać wyłącznie o hipopotamach, to mieliyśmy dzisiaj co
najmniej kilkanaści wielkich powieści o tych zwierzakach - taka to już
specyfika rosyjskiej literatury.
Kończąc już powiem tylko, że trudno dziś czytać socrealistyczne powieści, bo po
89 część bibliotekarek traktuje je jak Biblię Szatana i prędzej znajdziecie
Gorkiego czy Ostrowskiego na bazarze niż w bibliotece. Jedna taka pani w pewnej
bibliotece postanowiła wywalić Poemat pedagogiczny Makarenki. Brawa dla niej.
Makarenko to nie jakiś tam wychowawca młodzieży tylko zbrodniarz, a zbrodniarzy
miejsce w piecu.
Do dzisiaj szukam tej książki. Pozdr.

[Gość: tserof]

Co ta pani wywalila - ja znalazlem, bo Makarenke mam, znalezionego wlasnie. KiW
W-wa '49 (Ta data :-)) Acz nie czytalem jeszcze, bo odstrasza rozmiarem. Trzy
tomiszcza w jednym (zabawna paginacja - kazdy tom zaczyna liczenie stron od
poczatku) kazde ok. 300 stron.
Socrealizm jednak niejakie obrzydzenie budzi. Etyczne glownie.

[nutta]

Te książki są czytane przez studentów polonistyki w ramach poznawania
literatury XX wieku. Pozycje są trudno dostępne, często nie wznawiane po roku
1956. Wiele bibliotek w ramach czystek, po kolejnych zawirowaniach politycznych
w naszym kraju, pozbywało się ich.

[Gość: rastadam]

Do znalazcy Poematu Pedagogicznego Makarenki.
Z chęcią bym go od Ciebie pożyczył/odkupił. Jeśli jesteś z Warszawy lub okolic,
daj znać. Mój mail - [e-mail].
A tak wogóle to gdzie go znalazłeś? Na ulicy? To większy fart niż ze 100 zł!
Zazdroszczę.

[Gość: WŁADILEN]

Dziękuję za pozytywny odzew. Potrzeba pozytywnego odzewu ze strony innego
członka społeczeństwa jest naturalną potrzebą każdego człowieka. To oczywiście
nie ja, ale cytat. I, o dziwo, nie z literatury radzieckiej, a amerykańskiej
(Linton). Otwierając, z pewną taką nieśmiałością ten wątek, byłem pełen obaw.
Tym bardziej dziękuję. Może nawet wygrzebię kolejny egzemplarz Makarenki z
mojego archiwum. Tymczasem polecam książkę nikomu chyba nie znaną, a
doskonałą. "BITWA W DRODZE" Haliny (Galiny) Nikołajewej, wydana u nas w roku
1958, co ciekawe w ZSRR była drukowana w roku 1957 wyłącznie w dwóch kolejnych
wydaniach magazynu literackiego, a tylko u nas doczekała się osobnego wydania
książkowego. Wiem, że to okres późniejszy, ale podciągam pod socrealizm za
przykładem wielu tępogłowych krytyków. Książka zaczyna się opisem pogrzebu
Stalina, a potem... Dziękuję za wspaniałe uwagi o hipopotamie!

[Gość: nutta]

Jak postrzegacie osiągniecia polskiego socrealizmu literackiego na tle
radzieckim? Wiadomo,są różnice czasowe. Może brak serca, duszy radzieckiej?

[Gość: AUGUST B.-W.]

Nie, wcale nie brak serca i duszy. Przecież, na szczęście, w tym duchu (i
chwała im za to) tworzyli m.in. Konwicki ("Przy budowie", "Władza"), Kazimierz
i Marian Brandysowie ("Początek opowieści", "Czerwona czapeczka", "Obywatele"),
Stanisław Lem ("Czas nieutracony", "Astronauci"), Wisława Szymborska ("Dopóki
żyjemy"), Andrzej Braun ("Lewanty"), Józef Hen ("W dziwnym mieście"). To
naprawdę dobra literatura. I to tylko kropla w morzu przykładów. Tak więc całe
szczęście, że byli wtedy twórcy, którzy przede wszystkim pragnęli tworzyć w
Kraju. Bo tak naprawdę 90 % literatury emigracyjnej z tamtych lat dzisiaj jest
zupełnie niestrawne. A twórczość krajowa świetnie się broni, moim zdaniem. Po
prostu tworzyli ją prawdziwi twórcy. Nawet jeżeli ktoś ma inne zdanie, to na
pewno nie można odmówić jej wartości poznawczych. Poza tym to duża sztuka
stworzyć coś ciekawego w warunkach niezbyt łatwych. Na życzenię służę innymi
tytułami.

[Gość: jaija]

Razu pewnego wpadły mi w ręce Opowiadania o Leninie, czy jakoś tak, ilustrowane
na wzór Ewangelii - Lenin wśród dzieci, itp. Hard Core po prostu. Szkoda, że
tego wtedy nie capnęłam (była okazja, nie mówię o kradzieży) - świetna
pozycja:D:D:D:D

[Gość: remedios]

"Czuk i Hek", nie pamiętam kto to napisał. Była to moja lektura szkolna w 3
klasie podstawówki. Opowiada o dwóch chłopcach z "kraju rad", którzy jadą
koleją transsyberyjską by spotkac się z ojcem.

[stella25b]

Wymieniony Hlasko i jego tworczosc krajowa jak najbardziej ale dla mnie
socrealizm to bedzie zawsze Igor Newerly i jego "Pamiatka z celulozy".

[hajota]

Hłasko przedstawicielem literatury socrealistycznej?? Toż człowiek w grobie się
przewróci, nie róbcie mu tego.
"Pamiątka z celulozy" - zgoda. Z takiej "lepszej" socrealistycznej dodałabym
jeszcze "Obywateli" Brandysa.

[Gość: nutta]

Czuka i Heka napisał Arkady Gajdar, autor pamiętnej powieści dla młodzieży
Timur i jego drużyna. Być może w zakamarkach bibliotecznych jeszcze jest, bo
była to lektura.

[pomme]

Gdybym dobrze poszperała w domu rodziców to znalazłabym obie książki:-)

[Gość: jaija]

Timur - największa nuda i bzdura, jaką zdarzyło mi się czytać, kiedy byłam
młodsza. Jak widać, odporna byłam na takie klimaty:D:D:D:D

[Gość: Sumire]

Jakis czas temu widzialam Makarenke w antykwariacie na Dzialdowskiej (Wola), nie
wiem czy jeszcze jest ale to skarbnica literatury socrealistycznej, sprobuj tam
zajrzec

[cysia.b]

Czytałam tego sporo do pracy magisterskiej.Makarenkę też (Poemat pedagogiczny i
Chorągwie na wieżach)Ciekawa lektura - można się z niej dowiedzieć jak wygląda
pranie mózgu

ŻELAZNY WILK

[Gość: AUGUST B.-W.]

Zauważyłem, że tak naprawdę to większość wypowiadających się na forum obraca
się w kręgu tych samych autorów, tytułów (Gajdar, Makarenko). I właściwie
dyskusja jest o czymś nieznanym. Większość po prostu nie zna tej literatury lub
zna tylko ze słyszenia, gdyż karmiona propagandą a rebours uważa, że nie warto
jej znać. A tymczasem wymieniłem wyżej paru polskich autorów, którzy dziś są
już klasykami (noblistami nawet)tworzących w tamtych latach. I co ciekawe,
często najciekawsze są nie te ich wykpiwane sztandarowe utwory socrealu, ale te
inne, również wtedy powstałe, lecz obecnie zapomniane.

[mija10]

rosyjską znam dosyć dokładnie. A jak brzmi pytanie szczegółowe?

[Gość: AUGUST B.-W.]

A zna Szanowna Pani może wspomnianą wcześniej "Bitwę w drodze" Haliny (Galiny)
Nikołajewej? Jeśli tak, to jaka opinia. A może coś godnego polecenia, jakiś
tytuł, autora?

[mija10]

Jeśli to nie nazbyt oczywiste to np. "Jakhartowała się stal" Nikołaja
Ostrowskiego - motyw miłosny Pawki Korczagina zdeterminowanego ideologicznie
bawi do łez. Są też dwie spore powieści: "Cement" Laszki i "Piec hutniczy"
Fiodora Gładkowa, Paweł Arski "Człowiek przy taśmie produkcyjnej" (ame tytuły
zapowiadają fascynującą lekturę.Jest też coś dla miłościków natury czyli tzw.
powieść kołchozowa: Szołochow: "Zorany ugór". Było tego mnóstwo. Niezwykły
optymizm (który kreowano zaraz po II wojnie światowej) w powieści Babajewskiego
"Kawaler złotej gwiazdy" lub Piotra Pawlenki: "Szczęście". "Bitwy w drodze" nie
pamiętam, ale jeśli Szanowny Pan sięgnie do kilku tu wskazanych, łatwo będzie
zrozumieć dlaczego. Większej sztampy i ideologicznej poprawności pokazywanej
zawsze według jednego wzorca ze świecą szukać. Pozdrawiam, życząc czytelniczej
wytrzymałości.

[Gość: AUGUST B.-W.]

Dziękuję za odpowiedź. Oczywiście znam większość tytułów przez Panią
wymienionych, przy czym, odwrotnie niż Pani podaje "Cement" napisał Gładkow,
a "Piec hutniczy" Laszko, oba tytuły były wydane w 1925 roku, przy
czym "Cement" uchodzi za pierwszą wzorcową powieść produkcyjną. Z tą
oceną "Bitwy w drodze" trafiła Pani jak kulą w płot. Celowo pytam o rzeczy
mniej znane, gdyż wśród nich kryją się perełki. Otóż "Bitwa w drodze" w ZSRR
ukazała sie jedynie w miesięczniku "Oktiabr" w roku 1957. W wydaniu książkowym
wyszła tylko w Polsce w roku 1959. Oczywiście, jest tam sporo realiów typowych
dla powieści socrealistycznej, ale nie to jest najważniejsze. Jest to jedna z
najlepszych powieści "odwilżowych". Polecam, mimo tematyki i objętości (ok.1000
stron). I proszę nie mylić z wcześniejszymi "Żniwami" tejże autorki (to
typowy "produkcyjniak".

[mija10]

Pomyłka nazwisk i tytułów o których Pan wspomina jest karygodna oczywiście, co
tłumaczyć może (jeśli w ogóle) to, że wymienia się je jednym tchem mówiąc o
utworach, których problematyka i sposób kreowania konfliktu "zapowiada" powieść
produkcyjną. Ta, jeśli ujmować literaturę w umowne ramy czasowe zaczyna się po
1932 roku wraz z przyjęciem kanonicznej formuły realizmu socjalistycznego. Co
zaś dotyczy uwagi co do mojej nie tyle oceny, ile raczej przypuszczenia, że
jeżeli utwór istotnie umieszczany jest w kanonie literatury socrealistycznej to
wątpliwa jest jego wartość artystyczna. Jednak, utwór o którym Pan pisze -
Galina Nikołajewa "Bitwa w drodze" wydany został w roku 1957 a to oznacza, że w
okresie odwilżowym. Wtedy zaś literatura socrealistyczna ulega ewolucji w tym
sensie, że nie podważając słuszności samego systemu stara się pokazać przyczyny
tzw. wypaczeń i uchybień (określano to mianem walki z bezkonfliktowością i
lakiernictwem), pojawia się wtedy np. tzw. proza liryczna, która "pod
płaszczykiem" szczerości, którą również wtedy właśnie uczyniono hasłem
wywoławczym odnowionej literatury, jest w istocie jeszcze jednym wariantem
literatury agitacyjnej.Dlatego, co do "kuli, którą trafiłam w płot", jeśli mowa
o rosyjskiej literaturze socrealistycznej istotny jest czynnik temporalny.
1053-1956 to czas, który istotnie rozpoczął novum w literaturze, wtedy pojawiają
się przecież pierwsze utwory rozrachunkowe. Rozumiem, że polecana przez Pana
powieść co prawda do rozrachunkowej nie należy, ale zaświadcza o zmianach w
dotychczasowej, będę przy tym obstawać, sztampie, czyli literaturze oficjalnej
do 1953 roku. Polecam z tego okresu, (tzn. po 1953 roku) utwory Jurija
Kozakiewicza.

[hrabalek]

Prawie 1400 stron(dwa tomy) realizmu socrealistycznego w wydaniu duńskiego
prozaika Martina Andersena Nexo-Od pierwszej do ostatniej strony opowieść o
biedzie, biedzie i jeszcze raz biedzie(choć nie do końca).

[Gość: AUGUST B.-W.]

Ale o jaki tytuł chodzi? Może o "Pelle zwycięzca"? Jesli tak, to pragnę
zauważyć, że na podstawie tej książki nie tak dawno nakręcono wspaniały film. O
ile dobrze pamiętam, to dostał chyba Oscara za najlepszy film zagraniczny i
grał w nim bodajże Max von Sydov. Mogę sie mylić, ale chyba tak było.

[hrabalek]

BINGO!

[mija10]

BINGO - bo?

[hrabalek]

mija10 napisała:

> BINGO - bo?

.....się zgadza, gdzieś tu o tej książce i filmie pisałam w temacie "Pelle
Zwycięzca",ale nikt go wtedy nie podchwycił(tematu-znaczy się).Pozdr.

[barbara86]

a ja wlasnie przygotowuje sie do matury ustnej, temat : sposoby prezentowania
rzeczywistosci i srodki artystycznego wyrazu w wybranych utworach realizmu
socjalistycznego lat 50 i 60, co do znalezienia wierszy z tego okresu nie
mialam problemu glownie dzieki internetowi, ale potrzebuje jeszcze powiesci
socrealistyczne np "madre zioła" Żurkowskiego, "obywatele" Brandysa, "ludzie
zza rzeki" Bartelskiego. i tu pojaiwa sie problem. male miasto ,mala biblioteka
i brak takich ksiazek, byla bym bardzo wdzieczna za rady gdzie mozna by je bylo
znalsc...