BIAŁACZKA

[Gość: KIM LIU]

Co roku w Polsce przeszczep szpiku mógłby uratować życie ok. tysiącu chorym na
nowotwór, którzy nie znaleźli dawcy wśród krewnych. By znaleźć odpowiedni szpik
zwykle trzeba jednak szperać wśród tysięcy dawców.


Co roku w Polsce przeszczep szpiku mógłby uratować życie ok. tysiącu chorym na
nowotwór, którzy nie znaleźli dawcy wśród krewnych. By znaleźć odpowiedni szpik
zwykle trzeba jednak szperać wśród tysięcy dawców.



Tymczasem nasze oficjalne rejestry były do niedawna tak skąpe, że Urszula
Jaworska, której trzy lata temu przeszczep szpiku uratował życie, postanowiła
założyć własny rejestr i finansującą go fundację. Dziś rejestr obejmuje ponad 3
tys. dawców. Fundacja chce dotrzeć do tych, którzy chcieliby oddać szpik, ale
nic na ten temat nie wiedzą i dlatego się boją.



- Wytłumaczcie czytelnikom, że oddanie szpiku nie boli, bo odbywa się w
znieczuleniu - mówiła Urszula Jaworska, która sama była w 1997 roku biorcą
szpiku. - Samo zgłoszenie się do rejestru wymaga jeszcze mniej wyrzeczeń,
wystarczy oddać trochę krwi do zbadania. To, jak szybko będziemy mogli zaprosić
kolejnych chętnych zależy jednak od hojności sponsorów - zaznaczyła Jaworska.
Przetestowanie jednego dawcy kosztuje ok. 1000 zł.



Co roku w Polsce na nowotwory krwi zapada prawie 4 tys. osób, dla których
jedyną szansą na wyleczenie jest przeszczep szpiku. Tylko dla 20-30 proc. dawcą
może być członek rodziny. Reszta zdana jest na dawców niespokrewnionych.
Przeszczep szpiku jest też metodą leczenia niektórych nienowotworowych, a mimo
to groźnych chorób (np. zespołu niedoboru odporności czy chorób z autoagresji).



Aby przeszczep się przyjął szpik dawcy i biorcy muszą być jak najbardziej
podobne pod względem tzw. antygenów zgodności tkankowej (HLA). Antygeny te są
białkami występującymi na powierzchni komórek organizmu. U poszczególnych ludzi
zestawy HLA różnią się między sobą prawie jak linie papilarne. - Dla 20 proc.
pacjentów nie można znaleźć dawców z żadnych dostępnych rejestrów. Polacy mają
unikalne układy antygenowe, charakterystyczne tylko dla naszej populacji -
dlatego istnieje potrzeba tworzenia Polskiego Banku Dawców - mówiła dr
Sankowska, dyrektor banku dawców szpiku w Fundacji Urszuli Jaworskiej.



W Polsce w istniejących trzech rejestrach zarejestrowanych jest 4 500 dawców, w
Stanach Zjednoczonych jest ich 4 mln, w Niemczech ok. 1 mln, w Czechach ponad
25 tys., w Belgii - 50 tys.

[Gość: KIM LIU]

Co roku w Polsce przeszczep szpiku mógłby uratować życie ok. tysiącu chorym na
nowotwór, którzy nie znaleźli dawcy wśród krewnych. By znaleźć odpowiedni szpik
zwykle trzeba jednak szperać wśród tysięcy dawców.


Co roku w Polsce przeszczep szpiku mógłby uratować życie ok. tysiącu chorym na
nowotwór, którzy nie znaleźli dawcy wśród krewnych. By znaleźć odpowiedni szpik
zwykle trzeba jednak szperać wśród tysięcy dawców.



Tymczasem nasze oficjalne rejestry były do niedawna tak skąpe, że Urszula
Jaworska, której trzy lata temu przeszczep szpiku uratował życie, postanowiła
założyć własny rejestr i finansującą go fundację. Dziś rejestr obejmuje ponad 3
tys. dawców. Fundacja chce dotrzeć do tych, którzy chcieliby oddać szpik, ale
nic na ten temat nie wiedzą i dlatego sięboją.



oddanie szpiku nie boli, bo odbywa się w znieczuleniu Samo zgłoszenie się do
rejestru wymaga jeszcze mniej wyrzeczeń, wystarczy oddać trochę krwi do
zbadania. Przetestowanie jednego dawcy kosztuje ok. 1000zł.



Co roku w Polsce na nowotwory krwi zapada prawie 4 tys. osób, dla których
jedyną szansą na wyleczenie jest przeszczep szpiku. Tylko dla 20-30 proc. dawcą
może być członek rodziny. Reszta zdana jest na dawców niespokrewnionych.
Przeszczep szpiku jest też metodą leczenia niektórych nienowotworowych, a mimo
to groźnych chorób (np. zespołu niedoboru odporności czy chorób z autoagresji).



Aby przeszczep się przyjął szpik dawcy i biorcy muszą być jak najbardziej
podobne pod względem tzw. antygenów zgodności tkankowej (HLA). Antygeny te są
białkami występującymi na powierzchni komórek organizmu. U poszczególnych ludzi
zestawy HLA różnią się między sobą prawie jak linie papilarne. - Dla 20 proc.
pacjentów nie można znaleźć dawców z żadnych dostępnych rejestrów. Polacy mają
unikalne układy antygenowe, charakterystyczne tylko dla naszej populacji -
dlatego istnieje potrzeba tworzenia Polskiego Banku Dawców -



W Polsce w istniejących trzech rejestrach zarejestrowanych jest 4 500 dawców, w
Stanach Zjednoczonych jest ich 4 mln, w Niemczech ok. 1 mln, w Czechach ponad
25 tys., w Belgii - 50 tys.

HISTORA, DEFINICJA

[Gość: KIM LIU]

BIAŁACZKI

Odrobina historii
Pomimo, że termin "białaczka" dość późno, bo w 1845 roku wprowadzony został do
medycyny, to niektóre objawy tej choroby były znane już od czasów starożytnych.
W wydanym w Warszawie w połowie XIX wieku "Poradniku lekarskim" odnaleźć można
szereg cech, na podstawie których rozpoznawano choroby krwi. Wśród nich
wymieniano: zmieniony kolor skóry, osłabienie i wygląd krwi. Od tego ostatniego
objawu, czyli białawego zabarwienia krwi, spotykanego w niektórych postaciach
białaczek, wzięła się nazwa całej tej grupy chorób.

Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku miały miejsce liczne odkrycia,
mające ogromny wpływ na rozwój wiedzy o chorobach krwi. Podstawą rozpoznania
białaczek jest ocena wyglądu szpiku kostnego dokonywana pod mikroskopem.
Dlatego, rozwój diagnostyki tych chorób następował równolegle z doskonaleniem
przyrządów optycznych i technik barwień preparatów. W miarę poszerzania wiedzy
o wyglądzie i właściwościach biochemicznych komórek białaczkowych, zaczęto
wprowadzać coraz bardziej dokładne klasyfikacje białaczek. Stosowana do
dzisiejszego dnia klasyfikacja białaczek została ogłoszona w drugiej połowie
lat 70-tych przez francusko-amerykańsko-angielską grupę badaczy (FAB), w skład
której wchodziły największe autorytety w dziedzinie hematologii, czyli nauce
zajmującej się schorzeniami krwi.

Czym jest białaczka?

Białaczki są chorobami nowotworowymi szpiku kostnego. W trakcie ich przebiegu
dochodzi do powstawania w szpiku bardzo dużych ilości mniej lub bardziej
podobnych do siebie komórek, mających nieprawidłowy wygląd i upośledzoną
funkcję. Powoduje to zmniejszenie ilości prawidłowych krwinek, co z kolei
wywołuje typowe objawy kliniczne, takie jak: osłabienie, bladość, nawracające,
ciężkie infekcje, skłonność do krwawień i siniaczenia, obecność drobnych
punkcikowatych, fioletowo-czerwonych wybroczyn na skórze.

W zależności od rodzaju występujących komórek nowotworowych, białaczki dzieli
się na dwie zasadnicze grupy: ostre i przewlekłe, a każda z nich jest białaczką
szpikową lub limfatyczną

RODZAJE PRZESZCZEPÓW

[Gość: KIM LIU]

Istnieją dwa zasadnicze rodzaje przeszczepów:
· allogeniczne (w którym dawcą jest druga osoba, zwykle brat lub siostra
chorego)
· autologiczne (dawcą komórek do przeszczepu jest sam chory).
Przeszczep szpiku przeprowadzany jest u chorych, u których za pomocą
chemioterapii uzyskano remisję choroby. Poddanie pacjenta zabiegowi
przeszczepienia komórek szpiku ma ugruntować stan remisji i zwiększyć szanse na
wyleczenie z białaczki nawet do 60% (w przypadku przeszczepów allogenicznych) i
do 30% (przy przeszczepach autologicznych).

Przeszczep allogeniczny szpiku

Dawcą komórek do przeszczepu allogenicznego może być osoba zgodna w układzie
zgodności tkankowej (tzw. HLA) z biorcą. Zwykle jest to brat lub siostra osoby
chorej, ponieważ na każde rodzeństwo przypada 25% szans na zgodność w tym
układzie. Niezwykle trudne jest dobranie zgodności układów HLA pomiędzy osobami
niespokrewnionymi ze względu na wielką jego różnorodność. Tłumaczy to potrzebę
tworzenia ogromnych banków dawców, liczących setki tysięcy zarejestrowanych i
przebadanych osób. Dawcą szpiku może być każda zdrowa osoba, u której po
zbadaniu krwi oznaczono antygeny układu HLA. Wynik badania jest przechowywany w
tzw. banku dawców komórek szpiku, który kontaktuje się z potencjalnym dawcą w
przypadku potrzeby oddania szpiku dla biorcy o identycznej strukturze antygenów
układu zgodności tkankowej. Pobieranie komórek szpiku odbywa się przez
nakłuwanie kości biodrowej (w znieczuleniu ogólnym) lub przez pozyskiwanie
komórek szpiku z krwi obwodowej po odpowiednim przygotowaniu dawcy. Obie metody
są równorzędne a wybór jednej z nich zależy od preferencji ośrodka
transplantacyjnego. Podkreślenia wymaga fakt, że pobieranie komórek szpiku jest
postępowaniem całkowicie bezpiecznym a pobrane komórki w ciągu kilku dni
zostają zastąpione przez nowe.

Przeszczep autologiczny szpiku

Przeszczep taki jest dokonywany u osoby chorej na ostrą białaczkę, u której z
różnych względów nie można było wykonać allogenicznej transplantacji. Także w
tym wypadku chory musi być wcześniej poddany chemioterapii, dzięki której cofną
się objawy choroby. Na zakończenie tej terapii zebrane zostają i zamrożone
komórki szpiku. Po niedługim czasie pacjent otrzymuje chemioterapię niszczącą
jego własny szpik, zawierający komórki nowotworowe i bezpośrednio po niej
przetaczane są zabezpieczone wcześniej komórki, dzięki czemu możliwa jest
prawidłowa odbudowa krwiotworzenia w szpiku. Postępowanie takie umożliwia
zastosowanie bardziej toksycznych schematów leczniczych, które byłyby w stanie
przełamać odporność komórek nowotworowych na leczenie

BIAŁACZKA PRZEWLEKŁA

[Gość: KIM LIU]

Białaczki przewlekłe

Pierwsze zachowane opisy białaczek dotyczyły najprawdopodobniej przypadków
przewlekłych. W nich wszystkich, obok często spotykanego znacznego powiększenia
narządów wewnętrznych (śledziony i wątroby), podstawowym objawem jest znaczny
przyrost liczby określonego rodzaju krwinek. I tak, znacznie podwyższoną ilość
limfocytów (będących podgrupą krwinek białych) stwierdza się w przewlekłej
białaczce limfatycznej, bardzo wysoką liczbę granulocytów (najliczniejsza
frakcja krwinek białych obecna we krwi) widzimy w przewlekłej białaczce
szpikowej. Do tej samej grupy chorób zalicza się również czerwienicę prawdziwą
(zwiększenie liczby krwinek czerwonych) oraz nadpłytkowość samoistną (wzrost
liczby płytek krwi).

Chorują głównie ludzie starsi i w średnim wieku. W przeciwieństwie do ostrych
białaczek, choroby te przebiegają przewlekle, przez kilka lub kilkanaście lat,
początkowo bezobjawowo. Z czasem pojawiają się kolejne objawy kliniczne. Chorzy
często skarżą się na osłabienie, są bardziej podatni na infekcje, mogą mieć
skłonność do krwawień. W leczeniu przewlekłych białaczek także wykorzystuje się
chemioterapeutyki. Terapia prowadzona jest pod kontrolą poradni
hematologicznych, najczęściej w warunkach domowych. Z wdrożeniem odpowiedniej
terapii wyczekuje się momentu określonego zaawansowania choroby, chorzy często
przez kilka lat po ustaleniu rozpoznania pozostają jedynie w obserwacji.
Choroby te, pomimo swego względnie powolnego przebiegu, mają charakter
postępujący, co sprawia, że ich rokowanie nie jest dobre.

Mniejsze zastosowanie w terapii tych schorzeń znajduje metoda przeszczepu
szpiku. Rutynowo jest ona stosowana jedynie przy rozpoznaniu przewlekłej
białaczki szpikowej (przeszczep allogeniczny), u każdego chorego posiadającego
zgodnego w układzie HLA dawcę.

Kto może być dawcą komórek szpiku?

[Gość: KIM LIU]

Każda ogólnie zdrowa osoba, która poddała się badaniom immunologicznym, mającym
na celu ustalenie tzw. antygenów zgodności tkankowej (układ HLA). (Badania te
wykonywane są z niewielkiej objętości krwi pobranej z żyły. Nie ma potrzeby
nakłuwania szpiku).
Uzyskane dane wchodzą w skład krajowych rejestrów, i są dostępne dla
potrzebujących chorych z całego świata

[Gość: KIM LIU]

Co to jest szpik kostny?
Szpik kostny to fabryka komórek krwi. Ta płynna tkanka wytwarza erytrocyty
(krwinki czerwone) transportujące tlen, leukocyty (krwinki białe), których
zadaniem jest zwalczanie infekcji i płytki krwi (trombocyty) biorące udział w
procesie krzepnięcia krwi. U zdrowych dorosłych ludzi czynny, czerwony szpik
kostny produkujący komórki krwi znajduje się w kościach płaskich - w jamach
szpikowych mostka, żeber, kręgach, kości biodrowych, kości czaszki. Ilościowe
(np. anemia aplastyczna) lub jakościowe (np. białaczki) zaburzenia
krwiotworzenia są powodem zagrożenia życia. Szpik po aspiracji z jamy szpikowej
wygląda tak jak krew.

Jak można zostać dawcą szpiku?
To bardzo proste. Musisz być zdrowy, mieć od 18 do 50 lat i wyrazić chęć
oddania szpiku. Wstępne badania kwalifikujące do oddania szpiku nie różnią się
od tych wykonywanych w stacjach krwiodawstwa przy oddawaniu krwi. Jeśli
spełniasz te warunki to prosimy o kontakt z Bankiem Dawców Szpiku Kostnego
Fundacji Urszuli Jaworskiej. Uzyskasz tam dalsze szczegółowe informacje. Po
wykonaniu badań zostaniesz wpisany na listę dawców szpiku. Wtedy może się
zdarzyć, że jest ktoś kto potrzebuje właśnie TWOJEGO SZPIKU, ktoś komu możesz
uratować życie.

Co to są komórki krwiotwórcze?
Komórki krwiotwórcze to komórki bezpośrednio odpowiedzialne za wytwarzanie
krwi. Mają zdolność nie tylko różnicowania się w kierunku erytrocytów,
leukocytów i płytek krwi. Ich wyjątkową właściwością jest samoodnawianie. Jeśli
mówi się o przeszczepianiu szpiku to tak naprawdę myśli się o przeszczepianiu
komórek krwiotwórczych. Klasycznym źródłem tych komórek do transplantacji jest
oczywiście szpik kostny. Wykazano także, że komórki krwiotwórcze są obecne we
krwi obwodowej. Ten fakt jest ostatnio coraz częściej wykorzystywany. Możliwe
jest bowiem pobieranie komórek do transplantacji również z krwi. pobieranie
szpiku kostnego

W jaki sposób pobiera się komórki krwiotwórcze do transplantacji?
a. Pobranie szpiku kostnego: Szpik kostny pobierany jest na sali
operacyjnej, w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym, metodą wielokrotnych nakłuć
okolicy tylnej górnej krawędzi kości biodrowej. Po wkłuciu igły do jamy
szpikowej aspirowany jest szpik kostny w objętości do 5 ml. Często zmieniane
jest położenie igły. Zwykle po zabiegu pozostają 3-4 ślady na skórze po każdej
stronie. Całkowita objętość pobranego szpiku zależy każdorazowo od sytuacji
klinicznej i określa ją przede wszystkim waga biorcy (pod uwagę brana jest
również waga dawcy, liczba komórek w pobranym szpiku).
Średnio pobiera się około 1000 ml szpiku, rzadko więcej niż 1500 ml. Zabieg
trwa zazwyczaj 45 - 90 minut. Szpik pobierany jest do specjalnego pojemnika z
płynem przeciwkrzepliwym. Po pobraniu jest filtrowany i następnie poddany
dalszej obróbce, jeśli jest to potrzebne. Zwykle kilkanaście dni przed
planowanym pobraniem szpiku dawca zgłasza się do stacji krwiodawstwa, gdzie
pobierana jest od niego krew do autotransfuzji (około 400 ml). Zostanie ona
podana dawcy po zakończeniu pobrania szpiku. Wszystkie parametry hematologiczne
normalizują się w ciągu kilku tygodni po zabiegu.
b. Pobranie komórek krwiotwórczych z krwi obwodowej: W zależności od
decyzji ośrodka przeszczepiającego może być konieczne pobranie komórek
krwiotwórczych z krwi obwodowej. W takim przypadku dawca otrzymuje przez 4 lub
5 dni lek (Filgrastim, Neupogen) zwiększający liczbę komórek krwiotwórczych
krążących we krwi obwodowej. Lek podaje się raz lub dwa razy dziennie (w
odstępie 12 godzin) podskórnie. Następnie komórki krwiotwórcze są pobierane z
krwi obwodowej w trakcie procedury nazywanej aferezą. Zabieg ten jest
wykonywany w specjalistycznym ośrodku przy użyciu separatora komórkowego i nie
wymaga znieczulenia ogólnego. Krew pobierana jest w sposób ciągły z jednej żyły
i mieszana jest poza ustrojem z płynem przeciwkrzepliwym. Następnie w
separatorze komórkowym oddzielane są komórki krwiotwórcze, a krew pozbawiona
tych komórek wraca do dawcy przez igłę umieszczoną w drugiej żyle. Zwykle do
aferezy zakładane są dwie igły (wenflony) do żył w lewym i prawym dole
łokciowym. Z technicznego punktu widzenia jest to dokładnie taki sam zabieg jak
standardowe pobieranie płytek krwi wykonywane rutynowo w stacjach krwiodawstwa.
Różnica polega właściwie na tym jaki rodzaj komórek ulega oddzieleniu. Zwykle
jest konieczne wykonanie dwóch aferez w ciągu dwóch kolejnych dni.
Czy pobranie komórek hematopoetycznych jest bezpieczne dla dawcy i jakie mogą
wystąpić powikłania?
a. Pobranie szpiku kostnego: - Jak każdy zabieg wykonywany w znieczuleniu
ogólnym pobranie szpiku niesie za sobą potencjalne zagrożenia związane ze
znieczuleniem. Może wystąpić ból gardła spowodowany zakładaniem rurki
intubacyjnej. Następstwem znieczulenia ogólnego mogą być również nudności,
wymioty i ból głowy. Sam zabieg pobrania szpiku może skutkować bólem, obrzękiem
lub tkliwością w okolicy nakłucia, spowodowanym uszkodzeniem tkanek w czasie
aspiracji szpiku. Niezwykle rzadko opisywane są powikłania krążeniowe,
przejściowe nasilone uczucie ogólnego zmęczenia, przejściowe (związane ze
znieczuleniem) zaburzenia oddawania moczu. Na podstawie dostępnych danych uważa
się, że istnieje 2% prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych powikłań i mniej
niż 1% że skutki uboczne pobrania szpiku będą trwały dłużej niż 3 miesiące.
- W rejestrze amerykańskim (National Marrow Donor Program) nie stwierdzono
śmiertelnego powikłania spowodowanego pobraniem szpiku kostnego. Od roku 1987
wykonano 8000 pobrań szpiku. Większość dawców powraca do pełnej sprawności w
ciągu 2-3 tygodni od pobrania szpiku.
b. Pobranie komórek hematopoetycznych z krwi obwodowej:
- Pobranie komórek hematopoetycznych z krwi obwodowej wymaga wcześniejszego
podawania leku zwiększającego ich liczbę we krwi obwodowej. Lek ten
(Filgrastim, Neupogen) podawany jest podskórnie 1 lub dwa razy dziennie przez 4-
6 kolejnych dni. Następstwem działania tego leku jest oprócz zwiększenia liczby
krążących we krwi komórek hematopoetycznych zwiększenie liczby leukocytów.
Podstawowe objawy uboczne występujące w trakcie podawania tego leku to ból
kości, mięśni, osłabienie, odczyn w miejscu wstrzyknięcia leku. Większość
objawów daje się łatwo kontrolować zwykłymi lekami przeciwbólowymi. Filgrastim
jest stosowany powszechnie od ponad 10 lat, przede wszystkim u pacjentów
poddawanych chemioterapii w celu zwiększenia liczby granulocytów.
- Sam zabieg pobierania komórek (afereza) jest bezpieczny i jego zasada jest
identyczna z powszechnie wykonywanym od kilkunastu lat pobieraniem płytek krwi
od dawców w stacjach krwiodawstwa. Podstawowe objawy uboczne aferezy to ból w
miejscu nakłucia żył (potrzebne jest nakłucie dwóch żył), oraz objawy będące
następstwem podawania środków przeciwkrzepliwych w czasie aferezy takie jak
delikatne mrowienie, drętwienie języka, ust, palców. Środek przeciwkrzepliwy
(płyn konserwujący ACD-A) wiąże wapń i ww. objawy są wywołane przejściowym
obniżeniem stężenia wapnia we krwi. Ustępują bardzo szybko po doustnym lub
(jeśli potrzeba) dożylnym podaniu preparatów wapnia. Afereza może powodować
również przejściowe obniżenie liczby płytek krwi.
Ile szpiku kostnego pobiera się podczas zabiegu?
Zwykle pobiera się od 15 do 25 mililitrów szpiku kostnego na kilogram masy
ciała dawcy. Faktycznie pobrana objętość zależy od wagi biorcy, optymalnej
liczby komórek hematopoetycznych, którą należy przeszczepić, wagi dawcy oraz
ewentualnej dalszej potrzeby przetwarzania szpiku po pobraniu.
a. Optymalna liczba komórek niezbędna do transplantacji to około 300 000
000 komórek szpiku na kilogram wagi biorcy. Liczba pobranych komórek jest
sprawdzana kilkakrotnie w czasie zabiegu pobrania szpiku. Końcowa objętość
pobranego szpiku zależy więc od jego komórkowości i wagi biorcy.
b. Z drugiej strony nie m

CIĄG DALSZY PYTAŃ I ODPOWIEDZI

[Gość: KIM LIU]

b. Z drugiej strony nie można pobrać więcej niż 25 ml szpiku na kilogram
wagi dawcy - i to jest górne ograniczenie objętości pobranego szpiku.
c. W przypadku, kiedy planowane jest dodatkowe przygotowanie szpiku po
pobraniu i przed przeszczepieniem (np. usuwanie erytrocytów jeśli jest
niezgodność w zakresie grup krwi) to jeśli można należy pobrać więcej szpiku,
ale nie więcej niż 25 ml na kilogram wagi dawcy. Pobieranie komórek
hematopoetycznych z krwi obwodowej jest szczególnie uzasadnione jeśli biorca
jest duży, a dawca mały, lub jeśli stwierdza się niezgodność w zakresie grup
krwi między biorcą i dawcą. Wtedy z krwi obwodowej można łatwo uzyskać dużą
liczbę komórek hematopoetycznych. Zwykle zachodzi potrzeba wykonania 1 lub
dwóch aferez.
Jak szybko organizm dawcy regeneruje się?
Pobranie szpiku łącznie ze znieczuleniem trwa zwykle 60 - 90 minut. Dawca
przyjmowany jest na oddział w rano w dniu pobrania szpiku. Po pobraniu krótko
przebywa na oddziale pooperacyjnym. Jeśli jego stan zdrowia nie budzi
wątpliwości to noc może spędzić już w domu. Zwykle jednak opuszcza szpital
dzień po pobraniu szpiku. Zazwyczaj szybko ustępują objawy związane ze
znieczuleniem ogólnym, a szpik w pełni się regeneruje w ciągu 2-3 tygodni.
Pobranie komórek z krwi obwodowej (a także mobilizację komórek) można wykonać
ambulatoryjnie. Afereza trwa około 3-4 godzin. W ciągu kilku dni liczba
leukocytów (podwyższona wskutek podawania Filgrastimu w celu mobilizacji
komórek hematopoetycznych do krwi obwodowej) wraca do normy. Podobnie szybko
ulega normalizacji liczba płytek krwi, która jest niższa bezpośrednio po
aferezie.

Czy dawca po pobraniu szpiku kostnego powinien w szczególny sposób dbać o swoje
zdrowie, wykonywać kontrolne badania, czy też może prowadzić zupełnie normalne
życie?
Zwykle po pobraniu komórek hematopoetycznych czy to ze szpiku, czy z krwi
obwodowej dawca kontrolowany jest kilkakrotnie - sprawdza się przede wszystkim
morfologię krwi. Można prowadzić krótkotrwałe uzupełnianie żelaza i podawać
preparaty witaminowe. Nie ma żadnych szczególnych zaleceń ani ograniczeń.

Dlaczego potrzebne są krajowe rejestry potencjalnych dawców szpiku kostnego?
Transplantacja szpiku kostnego jest dla wielu pacjentów jedynym zabiegiem
ratującym życie. Niestety dawcę rodzinnego zgodnego genetycznie może mieć
zaledwie 25-30% potrzebujących chorych. Dla pozostałych pacjentów dużą szansą
na przeprowadzenie tego zabiegu jest znalezienie niespokrewnionego zgodnego
genetycznie dawcy. Prawdopodobieństwo znalezienia dawcy zgodnego
niespokrewnionego jest tym większe im większy jest rejestr dawców. To znaczy im
więcej jest chętnych do oddania szpiku tym więcej chorych można uratować. W
krajach gdzie rejestry liczą kilkaset tysięcy i więcej potencjalnych dawców
prawdopodobieństwo znalezienia dawcy zgodnego sięga 40%. I dlatego tak ważne
jest aby nasze polskie rejestry dawców gromadziły jak najwięcej chętnych do
oddania szpiku. Faktem mało popularnym i wstydliwym, jest to, że w kraju
liczącym prawie 40 milionów mieszkańców rejestry potencjalnych dawców szpiku
liczą około 12 000 dawców. Jest faktem, że większość transplantacji od dawców
niespokrewnionych mogła być wykonana w Polsce dzięki dawcom znalezionym za
granicą. I to trzeba zmienić. Sytuacja zmieni się tym szybciej im więcej będzie
chętnych do oddania szpiku.