fotografowanie zmarłych

[Gość: kaszub]

Na pogrzebie mojego dziadka babcia robiła zdjęcia. Zarówno mi, jak i kilku
innym osobom wydało się to niesmaczne, może masochistyczne... Później zacząłem
się nad tym głębiej zastanawiać, szukać w tej praktyce głębszego sensu.
Natrafiłem też na książkę, w której autor przedstawia występowanie tego
zwyczaju w Stanach. Teraz sam chciałbym zbadać to zjawisko w Polsce. Dlatego
też proszę czytających te słowa o odpowiedź na następujące pytania:
- czy spotkaliście się kiedykolwiek z fotografowaniem zmarłych?
- jeśli tak, to kto, kiedy i gdzie je robił?
- jaki był/jest Wasz stosunek do tej czynności (tych zdjęć)?
Z góry dziękuję,
Piotr Kławsiuć, [e-mail]

[Gość: ona]

fotografowanie pogrzebow jest chyba juz raczej standardem...
ale co powiesz na film video z pogrzebu? ja ostatnio na takim bylam.
wytlumaczylismy sobie to tylko w jeden sposob: ktos bliski osobie, ktora zmarla
byl w szpitalu i nie mogl uczestniczyc w pogrzebie - moze to dla niej?...
osobiscie mam w albumie zdjecia z pogrzebu mojego dziadka. nie czuje niesmaku
ogladajac je. ale tez i nie mam zalu, ze np. nie mam takich zdjec z pogrzebu
babci. ... widocznie czasem takie dzialanie jest ludziom potrzebne, obojetne co
inni sobie o tym pomysla. a w koncu nikomu to nie szkodzi...

[Gość: Malwina]

we francji ! (przynajmniej na poludniu)

[Gość: kwieto]

Ja nie rozumiem pogrzebow jako takich.

Ktos umiera, bliscy odczuwaja zal...
Ale robic specjalny ceremonial, wszyscy w garniturach, ksiadz, grobowiec,
wszyscy potem upijaja sie na smutno. Potem kwiatki na grob, raz w roku, zeby
pokazac (komu?) ze pamietamy.

A nie mozna pamietac na codzien? I co ma zmarly z pieknego grobowca?
Satysfakcje, ze jak nie docenilismy go za zycia (bardzo czeste), to po smierci
wystawilismy mu pomnik?

[Gość: Malwina]

kazdy obrzadek gra role soc. - w tym wypadku pozwala wiekszosci rozpoczac zalobe, a bez tego jak
wiadomo nie mozna przejsc do ZYCIA.
Socjologicznie uzyteczne dla grupy.
Czasem nie dziala (np na mnie, bo jestem wyjatkowo zaparta, nie dociera do mnie i musze przejsc przez
dlugie i skomplikowane kryzysy wewnetrzne by zaakceptowac..- wciaz tej pokory brak ;-)).)
Oczywiscie pomniki nalezy olewac z pogarda, gdy sa wskaznikiem "bogactwa" czy "milosci" na
wynos, na pokaz, ale i one sa potrzebne wiekszosci ludzi jako punkt zaczepienia bo nie kazdy moze
wyimaginowane konwersacje z niezyjacymi prowadzic..

[Gość: fausta]

Gość portalu: kwieto napisał(a):

> Ja nie rozumiem pogrzebow jako takich.
>
> Ktos umiera, bliscy odczuwaja zal...
> Ale robic specjalny ceremonial, wszyscy w garniturach, ksiadz, grobowiec,
> wszyscy potem upijaja sie na smutno. Potem kwiatki na grob, raz w roku, zeby
> pokazac (komu?) ze pamietamy.
>
> A nie mozna pamietac na codzien? I co ma zmarly z pieknego grobowca?
> Satysfakcje, ze jak nie docenilismy go za zycia (bardzo czeste), to po smierci
> wystawilismy mu pomnik?

W ogóle Cię nie rozumiem - nie masz do kogo chodzić na cmentarz to nie chodź ale
nie dziw się osobom które tego potrzebują - jak ktoś kochał bardzo osobę i ona
odeszła na pewno chce nadal nie tylko przechowywać ją w pamięci ale też zapalić
jej znicz, kupić kwiatek - nie tylko na święto zmarłych - ale także odwiedzić ją -
na pewno też nie byłeś przy śmierci i nie wiesz jakie to uczucia wzbudza -
jestem jeszcze bardziej związana z osobą z którą byłam w jej ostatnich chwilach -
niektórzy nie przywiązują do tego wagi ale to ich sprawa - ja potrzebuję zapalić
znicz na grobie osób na których mi zależało.

[Gość: iza/emi]

Nie wiemy zbyt wiele o fotografowaniu zmarłych, w ogóle nie nawidzimy
pogrzebów, ale widziałyśmy kiedyś zdjęcia z pogrzebu (przypadkowo), od razu
zrobiło się nam niedobrze. My też myślimy, że jest to niesmaczne, okropne, ale
to zależy od nastawienia do sytuacji.
Pozdrawiamy

[Gość: Czart]

Ja pomimo, ze fotografuje nie chcialem robic zdjec na pogrzebie mojego tescia.
Poprosilem kumpla, gdyz wydawalo mi sie to niemaczne i nawet niepotrzebne. To
samo dotyczylo mojej babci i mamy. Nie oznacza to jednak, ze chce krytykowac
poczynania Twojej Babci - moze odzczuwa silna potrzebe posiadania takich fotek,
aby jakos zyc dalej i ...
Pozdrawiam

[Gość: kaszub]

Chciałbym choć w części odpowiedzieć na udzielone mi odpowiedzi.
Przede wszystkim dziękuję (i proszę o więcej).
Jak Malwina zauważyła, rytuały pogrzebowe służą (wg socjjologii czy
antropologii) raczej żywym niż umarłym. Każą pamiętać, równocześnie pomagając
wrócić do normalnego życia. Pomniki portrzebne są zaś choćby po to (pomijając
kwestię ustalania swojego statusu), by żyjący wiedzieli/wierzyli, że po śmierci
nie będą tylko prochem, że ktoś o nich będzie myślał, pamiętał. Że zostanie po
nich (nas!) jakiś ślad.
Wiele osób pytanych (w Stanach)o powody, dla których robią zdjęcia zmarłym,
mówiło o wysyłaniu ich tym bliskim, którzy nie mogli uczestniczyć w pogrzebie.
Antropolog mówi więc tu o symboliczbym udziale w rytuale.
Słyszałem o kobiecie, która trzymała pod poduszką pośmiertne zdjęcie swego
przedwcześnie zmarłego męża. Przypominało jej ono o jego śmierci (zdjęcia są
przecież traktowane jako wyznaczniki prawdy, prawdy obiektywnej), ale było też
jakby namiastką jego życia. Może więc zdjęcia na pogrzebach mają uchwycić
resztki życia tlące się jeszcze w dopiero co zmarłym człowieku (mówię tu
oczywiście o nieuświadamianym myśleniu magicznym). Dlaczego bowiem do
podtrzymywania pamięci o bliskich nie mogłyby służyć zdjęcia wykonane za życia?
I ostatnia uwaga: o il epamiętam, video z pogrzebów zaczyna wypierać fotografię
wśród amerykańskich emigrantów z Togo. Jest ono jeszcze "prawdziwsze", ale też
chyba bardziej na nas oddziałujące. Nie tylko widzimy, ale i słyszymy płacz.
Poza tym, do zdjęcia łatwiej pozować niż do kamery. Po prostu trwa to za długo.
Ciekawa jest też rola fotografa w takiej sytuacji. Być może jest tak, że
chowając się za obiektyw wychodzimy z bolesnej sytuacji. Nasze opanowanie na
pogrzebie jest usprawiedliwione - musimy przecież zadbać o dobre zdjęcia.
Czasami tego dystansu nie chcemy i może dlatego zlecamy takie zdjęcia innym?
Proszę o komentarze (nadal także do pierwszego listu) i pozdrawiam,
Piotrek Kławsiuć

[Gość: iza]

Na wszystkich pogrzebach na jakich byłam w mojej rodzinie, nawet trumny się nie
otwierało, a już zupełnie nie ywobrażam sobie fotografowania. Dzięki temu mam w
pamięci obraz moich przodków żywych. Byłam natomiast kiedyś na pogrzebie osoby,
której trumnę otwarto. Był to dla mnie szok - nie pamiętam jej twarzy za życia -
pamiętam tylko tę umarłą.

[Gość: Kreska]

Tak, boimy się. Tak bardzo się boimy, że wymyślamy rytuały, żeby one zajęły nas
bardziej niż świeży nieboszczyk.
Widzę, że reprezentujesz antropologów: chłodne, rozumiejące spojrzenie na
rytuały współczesnego człowieka. (To nie jest zarzut.)
Mnie się nie tylko zdjęcia nie podobają, także stypy. Zauwazyłam, że nie
podobają mi się stypy w drobnomieszczańskim guściku, blichtry, pozłotki, esy
floresy. Natomiast pradawne obyczaje, wiejskie i surowe mają w sobie moc. Także
stypy. Tylko, że nie mogą być udawane. Wobec tego giną, z ostatnimi prawdziwymi
wieśniakami. Rodzina farmera z komputerową hodowlą - to inny gatunek człowieka.
Ludzie z wielkich miast - to inni ludzie (o tych z Togo w ogóle się nie
wypowiadam, inne zjawisko.)
Ja właściwie jestem przeciw rytuałom, a za ceremoniałem stworzonym
indywidualnie, przez zainteresowanych. Oczywiście najbliżsi często nie są w
stanie tego dokonać. Więc nich powierzą takie zadanie przyjaciołom, lub niech
obmyślą wszystko zawczasu.
Jednak zakopanie człowieka bez słowa, bez muzyki, bez odprowadzających i nawet -
niech będzie - bez mistrza ceremonii jest najsmutniejsze.
Zdjęcia są jednak formą barbarzyństwa. Dla mnie, oczywiście.
Bardzo boimy sie śmierci, A więc nie rozumiem, jak można fotografować zmarłego
i pogrzeb? Oswajanie Złego?
Kreska

[Gość: fausta]

Spotkałam się z fotografowaniem zmarłych - tradycja ta znana mi jest z okolic
kieleczcyzny skąd pochodzi moja babcia, która miała w sowich zbiorach zdjęcia
swoich zmarłych córeczek (robione dawno bo w latach 40-50), malutkich, które
nie przeżyły roku i jest to po nich jedyna pamiątka oraz innych (ciotka). Na
pogrzebie mojej babci (3 lata temu) także jej córka chciała aby zrobić zdjęcie
w trumnie , ja nie zgodziłam się , chciałam pamiętać babcię żywą i trochę mnie
to zbulwersowało kiedy jednak zrobiono takie zdjęcie, nie chciałam go oglądać.
Osoba która je robiła podarła je później, miała złe sny (wmówiono jej że na
zmarłego nie wolno patrzeć przez szybę)

[Gość: yaa]

Spotkałem się z fotografowaniem pogrzebów i co więcej sam to robiłem. Mój tata
jest zawodowym fotografikiem - raczej takim od robienia wystaw a nie od
uroczystości rodzinnych, ale kiedyś poprosił go jakiś kolega - no i
pojechaliśmy na jakąś wieś pod Kielce (nazwy nie pomnę). Mieliśmy niezbyt miłą
okazję fotografować cały pogrzeb. To byłoby, mówiąc kolokwialnie, "pół biedy",
najgorsze było to, że przed wyprowadzeniem z domu wszyscy kazali sobie robić
zdjęcia koło nieboszczyka, który leżał w otwartej trumnie. Takie -
grupowe "rodzinne" zdjęcia. Było to dla mnie na tyle niemiłe, że pomimo upływu
kilku lat do dziś pamiętam tamten pokój, trumnę i tych ludzi... .
Nie bardzo wiem po co ludziom takie fotki - ja osobiście wolałbym pamiętać
moich bliskich, takimi, jakimi byli za życia - ale jestem w stanie to
zaakceptować.
Pozdrawiam
Yaa

[Gość: renka]

Dla mnie fotografowanie bolu i cierpienia jest zwyczajne jak fotografowanie
radosci i milosci.Ja mysle, ze to po prostu robi sie dla pamieci tego
wydarzenia, POZEGNANIA CZLOWIEKA, zrobienie kilku zdjec z JEGO OSTATNIEJ
DROGI.Ja osobiscie chetnie obejrzalabym te zdjecia, to przeciez zdjecia z
OSTATNIEGO POZEGNANIA.Rowniez chcialabym, aby na moim pogrzebie robiono duzo
zdjec , film video i zeby wszyscy sie dobrze bawili. Ja mysle, ze to dobry
pomysl, aby zapytac kazdego kandydata na tamten swiat( o ile zdazymy) czy
chcialby , aby robic zdjecia. W koncu to JEGO OSTATNIA ZABAWA na tym marnym
padole. Kiedys bylo nie do pomyslenia fotografowanie , czy wizytowanie
noworodka w szpitalu, w 2 godziny po urodzeniu, a teraz to normalne.Tak samo i
z pogrzebem. Dlaczego nie robic zdjec?

[Gość: kaszub]

O fotografowaniu zmarłych ciekawą książkę napisał Jay Ruby ("Secure the
Shadow"). Co ciekawe, jego problemy z badaniem tego zwyczaju były podobne do
moich. Otóż bardzo często ludzie uważali tę za już wymarły zwyczaj regionalny,
lub za coś niezrozumiałego, wręcz barbarzyńskiego. Co do drugiej kwestii, to
już dawno przeszło mi zgorszenie i ustąpiło miejsca zaciekawieniu, próbie
zrozumienia. Jeśli zaś chodzi o częstość występowania, to wg jednego z moich
rozmówców, jego zakład fotograficzny jakieś 12 lat temu przyjmował ok. 5
zamówień pogrzebowych dziennie. Obecnie jest to ok. 6/mies. Nie zapominajmy
jednak o rewolucji na rynku sprzętu fotograficznego jaka się w tym czasie
dokonała. Inny fotograf powiedział mi inną ciekawą rzecz. Też robi zdjęcia z
pogrzebów. Różne: zbliżenia w trumnie, rodzina nad trumną, płaczący żałobnicy.
Później przychodzi rodzina i wybiera zdjęcia do zakupu. Przeważnie odrzucane są
zbliżenia, ale kupowane są np. zdjęcia przedstawiające rozpacz żałobników.
Obaj fotografowie, z którymi rozmawiałem, do zdjęć pogrzebowych podchodzili na
chłodno, ale jeden z nich z niejakim zgorszeniem wypowiadał się o
videofilmowaniu ceremonii (z czym sie naturalnie spotkał). Przed kamerą nie
można się bowiem schować, wychwyci ona płacz itd. A jednak ludzią tak robią...
Jeśli chodzi o trzymanie "tych" zdjęć poza albumem, to pisze też o tym
wspomniany Jay Ruby. Pisze też jednak o przypadkach ludzi, dla których te
zdjęcia nie były superprywatną tajemnicą, a talizmanem noszonym w portfelu i
pokazywanym jak gdyby nigdy nic.
Jedną z tez mojej pracy (fotografowaniu zmarłych chcę poświęcić rozdział pracy
magisterskiej pt."Dlaczego ludzie pstrykają zdjęcia?") jest twierdzenie, że nie
tylko fotografujemy ważne momenty, ale i poprzez fotografowanie dodajemy
ważności sytuacji, zdarzeniu, osobie. Podobnie może być z fotografiami
pogrzebowymi: jest fotograf, więc (pokazaliśmy, że) sytuacja jest ważna ("Co to
był za pogrzeb! Nawet fotograf był!"). Co ciekawe, później bywa, że nawet
zdjęcia nie są odbierane...
Dziękuję za komentarze i informacje, nadal proszę o więcej.
Pozdrawiam

[Gość: onnanohi]

A co powiecie na taką, trochę nie na temet opowiastkę: moja koleżanka była w
USA na praktykach nauczycielskich, co miesiąc były 3-dniowe zjazdy nauczycieli
z różnych stanów. Na jednym z takich zjazdów zamieszkała z pewną przemiłą
Amerykanką. Skracając - okazało się, że ta kobieta woziła ze sobą wszędzie
prochy swojego męża, rozmawiała z nim (Bill, no i jak Ci się podoba ta
sukienka?) - zachowywała się tak jakby on nadal żył. Np.: gdy wracały do
pokoju - Hello Bill! Tęskniłam!!.

Co Wy na to?

Pozdrawiam
onnanohito