UROCZYSTOŚCI GRECKOKATOLICKIE 24.I.2005

[diakon.piotr]

Obchody ku czci Porfiriusza Skarbek-Ważyńskiego (1790-1804),
greckokatolickiego biskupa chełmskiego, naczelnika Komisji Porządkowej Ziemi
Chełmskiej w Powstaniu Kościuszkowskim
Chełm, 24 stycznia 2005 r.



P R O G R A M


I. SESJA NAUKOWO-POPULARNA
(sala konferencyjna Urzędu Miasta Chełma, ul. Lubelska 65)

15.30 P. dr Andrzej GIL, Porfiriusz Skarbek-Ważyński jako zakonnik
bazyliański i biskup chełmski;
16.00 P. prof. dr hab. Jan LEWANDOWSKI, Działalność społeczno-polityczna
biskupa Porfiriusza Skarbek-Ważyńskiego;
16.30 Ks. diakon mgr Piotr SIWICKI, Synody diecezji chełmskiej w latach 1791-
1803 (w ramach referatu – prezentacja wydanego przez Parafię Greckokatolicką
w Lublinie w 2004 r. reprintu książki Synody Dyecezyi Chełmskiej ob. wsch.,
wyd. E. Likowski, Poznań 1902).

II. PONTYFIKALNA BOSKA LITURGIA (MSZA ŚW.).
(Bazylika NMP w Chełmie)

18.00 Liturgia w obrządku bizantyjsko-ukraińskim, której przewodniczy JE Ks.
Arcybiskup Jan Martyniak, Metropolita Przemysko-Warszawski.
Po Liturgii – Panachyda (krótkie nabożeństwo zaduszne) w intencji biskupa
Porfiriusza i innych zmarłych pasterzy dawnej diecezji chełmskiej.


PORFIRIUSZ SKARBEK-WAŻYŃSKI - NOTKA BIOGRAFICZNA


Urodzony w 1730 w rodzinie rzymskokatolickiej herbu Abdank, syn sędziego
oszmiańskiego (rodzina Skarbek-Ważyńskich pozostawała w posiadaniu rodowych
włości w Oszmiańskiem, obecnie przeciętych granicą litewsko-białoruską, aż do
1939 r.). W 1748 r. wstąpił do bazylianów w Wilnie, przechodząc tym samym do
Kościoła greckokatolickiego (unickiego). Kształcił się w Kolegium Greckim w
Rzymie. Nauczyciel szkół bazyliańskich w Połocku i Buczaczu, rektor kolegium
we Włodzimierzu. Dwukrotnie wybierany protoarchimandrytą (przełożonym
generalnym) zakonu bazyliańskiego, sprawował ten urząd w latach 1772-1780 i
1788-1789. Od 1790 r. do śmierci greckokatolicki biskup chełmski.
Gorliwy pasterz diecezji chełmskiej – o czym świadczą m.in. organizowane
prawie w każdym roku synody diecezjalne z lat 1791-1803 – stale walczył z
trudnościami wewnętrznymi i zewnętrznymi, do których zaliczyć należy
zwłaszcza okoliczności polityczne związane z rozbiorami Rzeczypospolitej.
Biskup Porfiriusz czynnie angażował się w życie polityczne kraju, był gorącym
zwolennikiem reform Sejmu Wielkiego, z Konstytucją 3 Maja na czele. 6
kwietnia 1794 r. przewodniczył zjazdowi mieszkańców ziemi chełmskiej, który
uchwalił Przystąpienie do aktu powstania narodu obywateli województwa
ruskiego, ziemi chełmskiej i powiatu krasnostawskiego. 16 kwietnia wybrany
został naczelnikiem Komisji Porządkowej Ziemi Chełmskiej – lokalnego organu
cywilnej władzy powstańczej. Cieszył się zaufaniem samego Naczelnika T.
Kościuszki. Po klęsce wojsk kościuszkowskich pod Chełmem (8 czerwca 1794)
zmuszony był schronić się do Galicji, wywożąc przed Rosjanami zebrane na cele
powstania ofiary obywateli ziemi chełmskiej (które zdołał stamtąd przekazać
do powstańczej Warszawy). Do Chełma powrócił dopiero po zajęciu miasta przez
Austriaków.
Po III rozbiorze (1795) wycofał się z życia politycznego, stojąc na gruncie
lojalności wobec władz austriackich.
Zmarł w Chełmie 9 marca 1804 r. i został pochowany w podziemiach katedry
greckokatolickiej.
Pozostawił obszerny rękopiśmienny Diariusz.

Parafia Greckokatolicka pw. Narodzenia NMP w Lublinie, poczuwając się do
moralnej powinności pielęgnowania tradycji zniesionej przez carat (1875)
greckokatolickiej diecezji chełmskiej, w roku 2004 – dla uczczenia dwusetnej
rocznicy śmierci biskupa Porfiriusza – wydała reprint akt synodów
diecezjalnych chełmskich, którego prezentacja będzie elementem sesji
poświęconej pamięci biskupa (patrz program).

Po sesji – Boska Liturgia (Msza św.), która zostanie odprawiona pod
przewodnictwem Ks. Arcybiskupa Jana Martyniaka, Metropolity Przemysko-
Warszawskiego, stojącego na czele Kościoła greckokatolickiego w Polsce.
Miejscem celebry będzie Bazylika NMP w Chełmie, dawna greckokatolicka
katedra, przy której rezydował i w której podziemiach został pochowany biskup
Porfiriusz. Stąd też po Liturgii odprawiona zostanie Panachyda za dusze śp.
Porfiriusza Skarbek-Ważyńskiego i innych pochowanych tam pasterzy diecezji
chełmskiej.

Liturgia w dawnej katedrze łączy obchody ku czci biskupa Porfiriusza z
zapoczątkowanym w 2003 r. zwyczajem celebrowania w tej świątyni Liturgii
wschodniej w święto Męczenników Pratulińskich (23 stycznia – w tym roku
przeniesione o dzień), ofiar reżimu carskiego, zabitych w 1874 r., którzy
byli wiernymi tej właśnie greckokatolickiej diecezji chełmskiej.


Z A P R A S Z A M Y !!!

organizatorzy

[wiloa]

To nikt w Chełmie nie wybiera sie na te uroczystosci ? a na forum Zamosc mowili
ze sie wybieraja:))

[kwiat_paproci]

ja jeszcze się zastanowię, bo to nie byle jaka uroczystość, ale jak widzę jakie
mam zaległości do nadrobienia to wszystkiego mi się odechciewa :(

[diakon.piotr.ukgk]

kwiat_paproci napisała:

> ja jeszcze się zastanowię, bo to nie byle jaka uroczystość, ale jak widzę
jakie
> mam zaległości do nadrobienia to wszystkiego mi się odechciewa :(

25 stycznia 2005 o 20.18 dywagacje te były spóźnione o dobę z hakiem. Cóż,
trudno. Za rok znów będziemy odprawiać. :-)

Skądinąd przy udzielaniu Komunii św. jakieś hoże dziewczę zrobiło do mnie
minę tak porozumiewawczą, że już myślałem, że to ktoś z forum tutejszego. :-)

[kwiat_paproci]

nie rozumiem jak mogłam nie doczytać dokładnie daty. Ludzie roztargnieni
niestety już tak mają :( Jak się zacznę już teraz zbierać i organizować sobie
czas, to może za rok się wybiorę :D

[diakon.piotr.ukgk]

kwiat_paproci napisała:

> nie rozumiem jak mogłam nie doczytać dokładnie daty.

Zwłaszcza że była w tytule jak przysłowiowy wół. ;-)

> Ludzie roztargnieni
> niestety już tak mają :( Jak się zacznę już teraz zbierać i organizować sobie
> czas, to może za rok się wybiorę :D

Nieodmiennie zapraszamy!