olszak-przytycki
06.11.17, 12:22
W 2005 roku na stronie "Narodowość Słowiańska" zacząłem zapisywać słowa i powiedzenia z radomskiego.Postanowiłem,że nie będę posługiwał się słownikami a jedynie tym co usłyszałem od ludzi.Z tego powodu większość zapisu zawiera ogólnopolskie słownictwo i powiedzenia.Postanowiłem zatem podać tylko te charakterystyczne dla radomskiego.
abo-albo
a bo jo ci wim?'-skąd mam wiedziec?
' a bodaj byś zdechł'
'-a Bozia go wie'-co on będzie robił
'a Bozia to wie'
'aby drzazgi leciały'-tak pracował
'aby pirzgało'- (tak robił)'(Przytyk/Kępeczki)
'ace!ace!'-przeganianie konia(Kępeczki)
'-a dlaczego pan to tak robi?
-a dlatego żebyś się pytał'(b.częste)
'-a dlaczego pan to tak robi?
-a dlatego,że jesteś głupi!'(b.częste)
'ą,ę przez bibułę'-o takim 'elegancie co to nie ja'
'-a gla,gla,gla,a gla,gla,gla'-gdy ktoś dużo mówi,krzyczy to mu się tak odpowiada(Przytyk)
'Agnieszka łaskawa wypuściła skowronka z rękawa'(Kępeczki)
'a ini'-a widzisz(Młódnice)
ai-tak(Kępeczki)
'a i tylko mu napluć w gębę'-taki cham
'a jakoś się żyje:roz lepi,roz gorzy'-standardowa odpowiedź na 'co tam słychać?'
'a jakże!'-jasne,że tak
'albo luli albo papu'-do bardzo małego dziecka(Przytyk)
'ale hamie hamisko jeden'-(nie od 'cham' ale od 'hamie'-szczeka pies)
ale!-o jejku!naprawdę?
''ale ciapa'-błoto
'ale luja'-ulewa
'ale masz kark jak Daniel zza Wisły'(Kępeczki k.Kozienic)
'ale mnie pizło!'-kopnął prąd
'ale się chłopów pozabierało'-poumierało
"ale taki ciupalec to naciupala wszędzie"-o małym deszczu
"ale z wos "galanta parecka"-ładna para(Przytyk)
'a mi sie nie chce!
amieniny-imieniny(Przytyk)
Andżej,Dżwi,Dżazga-większość tak wymawia gdy mówi prawdziwą gwarą w okolicach Przytyka(rzadkie)
'ani do niego przystąp'-taki ważny
"-Aniołeczek co nie chodzi do kościoła.
-A ty diabełeczek co chodzi do kościoła."(Zakrzew,lata 70te)
'a-ooo-iii-e-oooo'-wykrzyknik oznaczający 'tak sobie','nie za bardzo'(Przytyk)(ktoś pokazuje coś i mówi:"ooo" ,potem 'iiii'-nie,'eee'-nie' ,ooo'-pokazuje)
'a nasurdo się ,nasurdo i nic z tego nie będzie'(Goszczewice)
'a poreszcie'-a zresztą(Kępeczki)
'a powiedział ci już ktoś,że jesteś głupi?'
'a pójść i zobaczyć'-pójdę i zobaczę
'a sio!'a sio!'-przeganianie kur
a tam! a ,tam!'-nieważne,dam sobie radę(gdzie indziej mówi się 'oj!tam!oj!tam!)
'-A ty wiesz,że w Przytyku na środku mosta stoi Żydówka,coo?
'a weź się z tym utop/powieś/wys...aj'
-Tak?I co ona tam robi?
-A stoi i czeka?
-Na kogo czeka?
-Na ciebie żebyś ją w du...ę pocałował!'
(okolice Przytyka,Radomia)(Nie rozumiem tego 'żartu'.Czy prócz obrazy ma on
jakiś 'głębszy sens'?Starsi ludzie to opowiadają a młodzi nie wiedzą o co w nim
chodzi.Podobno,jeśli kto nie pocałuje to nie przejedzie na drugą stronę rzeki.
Może to ma jakiś związek z 'Pępkiem Europy' bo w Przytyku ma być wedle legendy
sam środek tego kontynentu)(Opowiadał Edward Bilski rocznik 1910.Mniszek)
-to niech ci sie odniechce!'(Przytyk)
ancychryst-łotr,zbereźnik
'ani do niego przystąp'-taki ważny(Przytyk)
'ani du...y,ani cycka,ani picki'-słaba dziewczyna(Przytyk)
'anim sie go i niespodziwoł'-nie przyszło mi do głowy,że przybędzie
anklisz-osobny pokój(Soszyn koło Wolanowa)
'Antek z Kozi Woli sprzedoł portki,kupił soli'(Kozia Wola jest w gminie Zakrzew)
apumnioym-zapomniałem(Mleczków)
'a ty,co?głupi?cudzą babe bedziesz do chałupy wprowadzał?'-szyderczo o
narzeczonej(Przytyk)
'aureolę ma nad głową'-fałszywy świętoszek
Azor-dawne imię psie
'a żyją jak pchła w du...ie'-biednie
'baba jak piec'-wielka,silna
babcysto-babka(Przytyk)
'babę należy wysłuchać,a zrobić swoje'(Samwodzie)
'babie uszy'-gatunek grzybów jadalnych(Soszyn koło Wolanowa)
babka-kowadełko
babzdra-babka(Przytyk)
Baczkoscok-'syn Baczkowskiego',tu użyty w znaczeniu' Baczkowski'(Kępeczki)
'Baczność!Wysokie Napięcie"-człowiek twardy,zasadniczy
bajtek-dzieciaczek
bajtel-dziecko(znane od dawna)
baleja-grubas
bałach-bajer,kłamstwo
bałachuje-nawija do dziewczyny
bałunioki-wyłupiasty oczy
Bambuła-grubas (przezwisko z lat 60-tych)(Oblas)
bandzwoł-chyba to co gdzie indziej 'bencfał'
bańbuch-brzuch
Baraniarze-przezwisko oznaczające ludzi z Odrzywołu(Przytyk)
'baranim głosem mówić'-płakać(Kępeczki)
bardacha-ubikacja(Zakrzew.Lata 70-te)
bardak-bród,bałagan(Przytyk)
bargielnąć-uderzyć,upaść(Gulinek)
'barun,barun,tryk'-gdy się barany biją(Oblas)
'Basia-zes...ała sia'-(moje,po Powiślańsku)
Basry-szlacheckie imię psie(Oblas)
basior-pręga na ciele
Baśka!-zawołanie na kobyłę,imię kobyły(Wolanów)
'bawoły za stoły!idzta chamy!idzta'(te słowa padły na weselu z okolic Przytyka.Lata 80 te)
bąbel-dzieciaczek,bajtel
bąbluje-pije z butelki
bebeł-beblok,bełkot(Przytyk)
bechle-kotłuje
Becoki-uczniowie klasy B (Zakrzew)
bedzie!-w znaczeniu:dość!starczy!(b.częste)
bełkot-bełkoczący człowiek
Benia/Beńka-od imienia Bernadetta
'bez narzędzi to tak jak brać babe bez majtków'-tzn.o dzisiejszych
rowerach które sprzedają bez wyposażenia
'bez wyjmania'-bez wyjmowania
'będę miał czapek a czapek'-znaczy bardzo dużo czapek
'grzybów a grzybów'-bardzo dużo grzybów
'będę pluł,łapał i po du...ie się drapał'(Kępeczki)
'będziemy głosowali'-głosować(pomieszany czas przyszły z przeszłym)
"będziesz jadł marcepany s suchej mietły"(Kępeczki)
'bedzie jak pies du...ę wypiął'-głupio,bez gustu
"będziemy tu chlędli"-mokli,marźli(?)(Kępeczki)
'będziesz korny jak ciele'
'biały mróz'-szadź,szron
'biegnę jak pan pies'-szybko ,na zawołanie(Przytyk)
'bielany barszcz'(Radom)
'bij chama i patrz czy żyje'
'błogo jak kto ma kogo'-na stanowisku
Bobik-stare imię psie
'bogol na całą wieś/okolice'-bardzo bogaty
'Bogu się nie udała starość'-że starym jest źle
bomboli-pije
bombluje-pije
becoch-płaczek
Bereśla!-zawołanie na kobyłę,imię kobyły(Przytyk)
'beśsio go/besiogo'-bierz go(pies)(okolice Zakrzewa i Przytyka)
betlej,betleja-grubas
'bez nikaki'-na pewno
'bez to'-dlatego że(Dawniej)
'będzie za to chciał jak Cygun za babę'-bardzo dużo(Przytyk)
'będzie z nas fajna para kaloszy'-żartobliwie
bida-zła pogoda
bida-ktoś słaby,chudy('toto taka bida')
'biednemu tylko wiatr w oczy i ch...j stoi'(Przytyk)
'biedra się robią'-z niedożywienia zwierzęciu(Sukowska Wola)
bier!biery!-bierz
'bierzmować skórę'-zbić dzieciaka
Bińko-imię prosięcia(Lata 70te.Kępeczki)
bisurman-łobuz,rozwydrzeniec
blochać-obgadywać(Przytyk)
'błąka się jak ten bezpański pies'-gł.o dzieciach('jak te bezpańskie psy'-włóczą się dzieci bez opieki)
bober-bób
bobki-odchody królicze,owcze
bojący dudek-ktoś strachliwy(Przytyk)
'bojcorz,bojcora'-obgadywacz(b.częste)(Przytyk)
'bo on by się najadł tej surówki z octem i s...ał na trzeci zagon'
borciuch-brudas;ubrudzony łach
'bo się zachowują jak nurki'-głupio
'brudas bo brudas ale lepiocha'(Przytyk)
brudasica-flejtuch dziewczyna
brzedzianka-rodzaj ropnego,bardzo bolesnego wyprysku(Zakrzew)
brzeźniaki,brzeziniaki-brzóski(Soszyn koło Wolanowa)
'brzydki też chce żyć'-tj.trzeba szanować każdego człowieka
'brzydsza od kupy'-o dziewczynie(Zatopolice)
brzygol-niemiluch
buba-krowa
bucyfoł-nadęty dureń(Przytyk)
buc kartoflowy
'bujaj sie siwo!'-jedź siwa!(Kępeczki)
bulira-gruba dziewczyna
bulwa-gruba,nadęta kobieta
buła-też przyrodzenie męskie
Bura Suka-imię dzikiej suki(Przytyk.Lata 90te/XXI)
burdelnik-nieporządek
Burek-daniej bardzo częste imię psie
Bursztyn-imię psie
butrym,butryn-silny,tłusty
'(buty) szerokie jak stopy łosia'
buzia jak 5 minut'-drobna
bydlęcie-zwierzę domowe
'bydlęcie z obory'-prymityw(Przytyk)
'byk ale drobnej kości'-prześmiewczo o chudym i słabym mężczyźnie
'byle docipić do wiosny'-dożyć(Przytyk)
'byłabym zakonnicą gdybym nie miała pod spódnicą'
'byłek/robiłek'-byłem/robiłem(rodowity Radomianin z niższych klas)
'byłek w Radumiu'(Oblas.Koniec lat 60-ych)
'-byłeś kiedyś u mnie?
-a nie było okazji'
'było,mineło'
bysio-młody byczek(Kępeczki)
'bysiu!bysiu!bysiu!byś!byś!byś!'-przywołanie byka(Kępeczki)
bziukać-ciąć,rżnąć
bździuch-ktoś strachliwy,tchórz
