osiedle TOR

[pantalon]

ktos pomoze ktora to byly ( a moze sa jeszcze) domy?
Osiedle budowane w latach 1937-38


sciskam

PanTalon

[Gość: Mat]

Oczywiście że są i mają się nieźle. To te galeriowce pomiędzy Kobielską,
Podskarbińską a Stanisławowską.

[pol-a]

To nie galeriowce - budynki mają "normalne" klatki schodowe. Bardzo ciekawy przykład
funkcjonalistycznego budownictwa wielomieszkaniowego, jedyny w tej skali na prawym brzegu. Osiedle
zatraciło niektóre cechy oryginału - najbardziej szkoda łączników miedzy budynkami, które
początkowo mieściły pralnie/suszarnie/świetlicę. Część pomieszczeń zaadaptowano na mieszkania
niszcząc "corbousierowskie" okna. Ale i tak osiedle nie jest w najgorszym stanie - po domofonach
widać, że uaktywnili się administratorzy/wspólnoty, co rokuje na przyszłość. Bardzo podobne osiedle,
chyba dalsze od pierwowzoru niż grochowskie - bo zeszpecone innowacjami - jest na Kole.

[andrzej_b2]

Uprzedziłeś Pantalonie moje pytanie, bowiem wokół sprawy nazbierało mi się wiele
wątpliwości. Samodzielnie szukałem odpowiedzi, i jak zawsze zacząłem do
literatury, ale popadłem w jeszcze głębsze zwątpienie.
Popatrzcie zatem, co znalazłem:
1) M. Rylkówna: Grochów dawniej i dziś. Ziemia 1931, nr 5, s. 95-96:
>...Z lewej strony ul. Grochowskiej wznosi się obelisk z płaskorzeźbami
Malińskiego oraz napisem [Chodzi bez wątpienia o pomnik szosy Brzeskiej]... Tuż
za nim cała kolonia dla tzw. bezrobotnych zbudowana przez Magistrat m. Warszawy:
3 duże 3-piętrowe kamienice oraz 3 długie 3-piętrowe domy: 1 murowany, 2
drewniane, wszystkie o mieszkaniach 1- lub 3-pokojowych...”
2) Kurier Warsz. 1938, nr 217, wyd. por. s. 1:Tow. Osiedli Robotniczych
wybudowało na Grochowie domy, które pomieszczą 600 rodzin robotniczych
3) J. Poliński. Grochów przedmurze Warszawy. W-wa 1938, s. 50 rys. z podpisem:
>Domy miejskie na Grochowie wybudowane w roku 1927< (fot. mgr R. Żłobikowski).
Zdjęcie przedstawia znany nam narożnik ul. Podskarbińskiej i Kobielskiej.
Wszystko wskazuje, że są to domy w kwartale ulic
Wątpliwości moje są następujące:
1. Czy Pol-a ma rację, lokalizując osiedle z lewej strony ul. Podskarbińskiej
(patrząc od Grochowskiej), czy rację ma Poliński, przedstawiając zdjęcie
narożnika z prawej strony Podskarbińskiej?
2.W którym roku zbudowano osiedle, w: 1927, 1931 czy w 1938 ?
3.Czy było to osiedle TOR-u, czy magistratu m. Warszawy?
4.Może były dwa osiedla jedno TOR-u , a drugie Magistratu , po obydwu stronach
Podskarbińskiej?
5.A może sukcesywnie budowano osiedle, od 1927 r. poczynając, w 1938 r. kończąc?
Kto rozstrzygnie ?
Pozdrawiam :-)

[Gość: Mat]

Osiedle TOR a magistrackie domy dla bezrobotnych to dwie zupełnie różne rzeczy!
Magistrackie domy dla bezrobotnych powstały pod koniec lat dwudziestych po
prawej stronie Podskarbińskiej patrząc od Grochowskiej. To są te ostatnio
odnawiane domy na rogu Podskarbińśkiej i Kobielskiej i dodatkowo ten podłużny
stojący bokiem do Kobielskiej na tyłach kina/Marcpolu. Osiedle "Towarzystw
Osiedli Robotniczych" powstało prawie 10 lat później po Podskarbińskiej stronie
lewej i architektonicznie to zupełnie inna epoka, była to wtedy jedna z
najnowocześniejszych realizacji mieszkaniowych w mieście. W tej sprawie
wyjątkowo polecam Kasprzyckiego.

[pol-a]

Rację ma Mat. TOR, to osiedle po lewej stronie, szare domy z klinkierowanym przyziemiem, te za "św.
drzewem". Jeszcze jedno cenne źródło wiedzy nt. architektury w-wskiej i praskiej to książki Marii
Leśniewskiej nt. architektury stołecznej. Tam jest m.in. o TORze

[andrzej_b2]

Mat. napisał:
>W tej sprawie wyjątkowo polecam Kasprzyckiego.

O którego Kasprzyckiego chodzi? W Korzeniach miasta Tom III. Praga na s.292-93
nie znalazłem ani słowa.

[Gość: Mat]

To w takim razie musiało być u Majewskiego w "Warszawie nieodbudowanej", już
nie pamiętam co gdzie czytałem ;-) Natomiast u Kasprzyckiego na 100% było o
tych domach dla bezrobotnych przy Kobielskiej.

[andrzej_b2]

Dziękuję za informacje i pozdrawiam:-)

[pantalon]

ano prawda Mat dobrze gada.
Wg encyklopedii Warszawy z roku 1975 PWN TOR powstal w latach 1937-38 a w
latach 1926-32 wzniesiona 6 blokow dla bezdomnych (s. 187)
Ale nie zgadza mi sie liczba blokow jak slucznie zauwazyl Mat to sa te 3 gdzie
reszta? No chyba ze zrodlo sie myli
Teraz to sie wstydze swojego pytania mieszkam przeciez obok :)

sciskam

PanTalon

[Gość: Mat]

Ja to rozumiem tak: było trzy budynki między Grochowską i Kobielską i trzy za
Kobielską.

Z tych trzech między Kobielską a Grochowską został się jeden - ale zauważ że 2
pozostałe były drewniane. Więc albo nie przeżyły wojny, albo, co bardziej
prawdopodobne, rozebrano je pod budowę kina.

A za Kobielską to są nadal 3 budynki - jeden wzdłuż Kobielskiej, narożny i
wzdłuż Podskarbińskiej.

[andrzej_b2]

Wersja wielce prawdopodobna, ale w 1938 r. magistrat zezwolił na utworzenie
bazaru dla całej dzielnicy, właśnie między Grochowską, Podskarbińską a
Kobielską. Nigdzie nie znalazłem bliższego określenia granic placu bazarowego.
Może już wtedy zburzono owe hipotetyczne domy? Szukajmy więc trzech domów.:-)

[pantalon]

jesli przyjac teze Mata to szukalibysmy 2 budynkow :)
A ten bazarek o ktorym piszesz andrzeju to mial byc jak rozumiem na tylach
szkoly na Siennickiej wybudowanej o ile mnie pamiec nie myli (jest na to jakis
skrot netowy?) w 1936?
Kiedys juz byla dyskusja o szkole ale link ktory wtedy byl podana nie dzialal.
Co tam bylo podczas okupacji. Ktos (hi hi pewnie znow andrzej_b) moglby mi
przyblizyc losy tej szkoly? Terza tam jest technikum optyczne im Olimpijczykow
Polskich. I maja taka fajna sale gimnastyzna - niestety juz zajeta :(

sciskam

PanTalon

AFAIR (nic)

[9b9]

[andrzej_b2]

>A ten bazarek o ktorym piszesz andrzeju to mial byc jak rozumiem na tylach
> szkoly na Siennickiej wybudowanej o ile mnie pamiec nie myli (jest na to
>jakis skrot netowy?) w 1936?

Niezupełnie. Wg mnie, rozpoczynał się u zbiegu Podskarbińskiej z Grochowską ,
od terenu, który później zajęto pod budynek KD PZPR, ale to tylko moje domysły.
Bazar ten ożywał zapewne tylko w dni targu końmi (vis a vis). Najlepszy dowód,
że tuż przez wojną funkcję bazaru dzielnicowego samorzutnie zaczął przejmować
pl. Szembeka.

TOR + szkola na Siennickiej - uzupelnienie

[andrzej_b2]

Pantalon napisał:
>jesli przyjac teze Mata to szukalibysmy 2 budynkow :) A ten bazarek o ktorym
>piszesz andrzeju to mial byc jak rozumiem na tylach szkoly na Siennickiej
>wybudowanej o ile mnie pamiec nie myli (jest na to jakis skrot netowy?) w 1936?
>Kiedys juz byla dyskusja o szkole ale link ktory wtedy byl podana nie dzialal.
>Co tam bylo podczas okupacji. Ktos (hi hi pewnie znow andrzej_b) moglby mi
>przyblizyc losy tej szkoly?

Na planie W-wy z 1939 r. zaznaczono wszystkie domy magistrackie na Grochowie,
łącznie sześć. Przyjmując obecną topografię, to jeden stoi wzdłuż
Podskarbińskiej, drugi narożny Podskarbińska/Kobielska, a trzeci wzdłuż
Kobielskiej. Trzy pozostałe widać po przeciwnej stronie Kobielskiej, równolegle
ustawione względem siebie aż do Siennickiej, przy czym dwa na miejscu
późniejszego kina 1-Maja. To zapewne one były drewniane i spłonęły w czasie
wrześniowych nalotów niemieckich.
Na planie widać wzdłuż Grochowskiej zabudowania bazaru, o którym pisałem.
O szkole na Siennickiej 16 nieco informacji podaje Kasprzycki (Korzenie miasta.
Praga. T. III, ss. 238 i 267). Zbudowano ją w latach 30-tych jako typowy
2-piętrowy budynek dla szkół podstawowych z tej części Grochowa. Od ok. 1943 r.,
po bitwie pod Stalingradem, Niemcy urządzili w szkole szpital dla swych rannych
ze wschodu (wg niesprawdzonych informacji). W 1944 r., po zdobyciu Pragi,
szpital przejęli Rosjanie, a po 1945 r. polskie władze wojskowe (to pewne).
Pozdrawiam :-)