Uprawia swoje pole w Czechach

[hanys_hans]

Uprawia swoje pole w Czechach
data: /16-10-06/

Kuriozalny problem, od lat dotyka gospodarza Lothara Wittka, mieszkańca wsi
Rudyszwałd w gminie Krzyżanowice. Rzecz w tym, że ziemie uprawne L. Wittka
leżą częściowo w Polsce, częściowo zaś i w Republice Czeskiej (wioski
Šilheřovice i Hat).
Kłopot wynika stąd, że w latach pięćdziesiątych (ub.wieku) pomiędzy Polską a
Czechosłowacją dokonano przesunięcia linii granicznej, wskutek czego,
5-hektarowe gospodarstwo zostało podzielone na dwie części. Większa część
ziemi pozostała po stronie polskiej, natomiast 0, 8 ha znalazło się poza granicą.

Taki stan rzeczy, jest niezwykle uciążliwy dla gospodarza, ponieważ L. Wittek,
chcąc wjechać maszynami rolniczymi na część swojego gospodarstwa po stronie
czeskiej, musi uzyskać zgodę od służb granicznych.

Lothar Wittek od wielu lat redaguje pisma. Niestety działania dotychczasowe
nie przyniosły rezultatu. Z analizy pism wynika, że interwencje w tej trudnej
i uciążliwej ponad wszelką miarę sprawie, do lat osiemdziesiątych praktycznie
pozostały praktycznie bez rozpatrzenia. 14.11.1989 r. Pan Lothar Wittek
wystąpił z pismem do Ministra Rolnictwa w przedmiotowej sprawie. Od tego
momentu sprawa nabrała toku urzędowego. Do jej zbadania powołano specjalnego
Pełnomocnika Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pan Lothar Wittek proponuje
powrót do linii granicznej, istniejącej w latach 1945-1953. W piśmie z dnia 5
maja 2005 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji powiadomiono Pana L.
Wittka, że wstępny termin zakończenia prac związanych z wytyczeniem nowej
granicy zostanie ustalony na posiedzeniu Komisji Granicznej w listopadzie 2005
r. Jednocześnie zarówno Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zapoznało się w wstępnymi propozycjami
zmian przebiegu granicy państwowej. Opracowane propozycje zostaną następnie
przedstawione rządom obydwu państw. Realizacja zmian przebiegu granicy
państwowej będzie możliwa po zawarciu stosownej umowy między Rzeczypospolitą
Polską a Republiką Czeską.

Kilka miesięcy temu, gospodarz, bezradny wobec problemu, zwrócił się z prośbą
o pomoc również do posła Henryka Siedlaczka, który wystosował pismo do
Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – Ludwika Dorna. W uzasadnieniu
pisma czytamy, między innymi, że "istniejąca sytuacja jest tym bardziej
krzywdząca i nieusprawiedliwiona, że została spowodowana poprzez nakazowe
decyzje ówczesnej władzy, nieliczącej się zupełnie z dobrze pojętymi
interesami swoich obywateli. Dzisiaj nadszedł już chyba czas, by tego typu
problemy rozwiązywać we współpracy i zgodnie z wolą obywateli. A tym samym
zostanie położony kres prowokacyjnym zachowaniom właścicieli gruntów po
stronie czeskiej”.

W odpowiedzi na apel Wiesław Tarka, podsekretarz stanu w MSWiA z dnia 7
września br., pisze, co następuje: „problematyką długu terytorialnego zajmuje
się Stała Polsko-Czeska Komisja Graniczna, która zakończyła prace związane z
pierwszą wspólną kontrolą przebiegu polsko-czeskiej granicy państwowej w 2005
roku, w wyniku której została opracowana dokumentacja graniczna. Obecnie
pozostaje do rozwiązania sprawa długu terytorialnego, która ma znaczący wpływ
na termin wejścia w życie opracowanej dokumentacji granicznej. Przedstawiciele
delegacji polskiej Komisji Granicznej oraz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju
Wsi przy udziale wójta gminy Krzyżanowice oraz Pana Wittka dokonali wizji
terenowej omawianego rejonu. Przeprowadzona wizja terenowa potwierdziła
celowość przedstawionych powyżej propozycji zmian przebiegu granicy.
Jednocześnie Pan Wittek został poinformowany o pozytywnym stanowisku delegacji
polskiej Komisji Granicznej oraz o czasochłonności procedur zmierzających do
zmiany przebiegu granicy państwowej. Niestety zawieszenie prac nad tą
problematyką nastąpiło z powodów leżących po stronie Republiki Czeskiej.
Delegacja polska, mając na względzie opinię Departamentu Europy Ministerstwa
Spraw Zagranicznych, podczas wszystkich spotkań Komisji Granicznej
podtrzymywała stanowisko, że regulacja długu terytorialnego powinna nastąpić w
postaci zwrotu 368, 44 ha gruntu w naturze”.

Pozostaje zatem nadzieja, że przedziwna sytuacja, o której mowa powyżej,
znajdzie pomyślne rozstrzygnięcie, a gospodarz L. Wittek będzie mógł, zamiast
pisać pisma do urzędów, zająć się uprawą roli.

/koba/

[hanys_hans]

Oddajcie Nasze Ziemie

www.cepol.stosunki.pl/tekstyp/p0104.htm

Czeski dług

46 lat temu w wyniku regulacji granicy polsko-czeskiej, kilkuset mieszkańców
przygranicznych gmin straciło swoje ziemie. – Do dzisiaj mam akt własności, że
moje pole jest w Polsce – piekli się Jerzy Wodecki ze wsi Łaziska koło
Wodzisławia. Kłopoty się mnożą. W większości polscy rolnicy nie otrzymali na
zagraniczne pola dopłat z UE: – Słyszeli, że im się nie należą, albo niech
załatwiają w Czechach.



JACEK BOMBOR


Kłopoty się mnożą, wielu Polaków nie uprawia tamtych ziem, bo im się nie opłaca
traktorem dojeżdżać do przejść granicznych – ubolewa wójt Godowa, Józef Pękała.
Rząd uznał, że raz na zawsze sprawę trzeba załatwić. Wyznaczył specjalnego
pełnomocnika – Jana Bielańskiego, dyrektora departamentu gospodarki ziemią w
Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

– Badamy skalę problemu, na początku sierpnia przedstawimy problem premierowi
Czech, który będzie wizytował w Warszawie – powiedział wczoraj „Trybunie
Śląskiej” Bielański. Jerzy Wodecki, rolnik pełną gębą ze wsi Łaziska w gminie
Godów, wyczerpał już wszystkie możliwości prawne, aby odzyskać cztery hektary–
które z dnia na dzień znalazły się po drugiej stronie granicy: – Nie mam do tej
ziemi praktycznie żadnych praw. Aktem własności mogę się co najwyżej podetrzeć.
Musiałbym traktorem szukać przejścia granicznego, by na swoje pole dojechać. To
leży odłogiem – mówi zirytowany Wodecki.

Same kłopoty

Rolnik informował o problemach wiele urzędów, ale zawsze na rozmowach się
kończyło: – Powinienem dostać jakiejś odszkodowanie, przecież to moja ziemia.
Przy sprzedaży mógłbym dostać prawie 8 tysięcy zł za hektar – wylicza
zdenerwowany Wodecki. Wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa o dopłaty bezpośrednie. Ale jak dostać polskie pieniądze za pole
leżące w Czechach? – Choć w akcie własności z 1974 roku nadal mam napisane, że
pole leży w Łaziskach!!! – dodaje rolnik.

W takiej samej sytuacji jest w gminie jeszcze kilkunastu mieszkańców. Wójt
Godowa, Józef Pękała, przyznaje, że kłopot z tym duży, także dla urzędu: –
Rolnicy nie mogą dostać dopłat, wielu nie ma możliwości dojechania na swoje
pola. A zgodnie z czeskim prawem, nie może tam być ugorów, bo ziemia traci na
wartości. I czescy urzędnicy skarżą się nam – wyjaśnia wójt Godowa.

Na tym nie koniec. Czesi w gminie Lutynia budują drogi i mają kłopot z
ustaleniem adresów polskich właścicieli leżących po ich stronie ziem: – I
zwracają się do nas o pomoc – wyjaśnia Józef Pękała. – Polacy też nie płacą
Czechom podatku gruntowego, co również nie pomaga w załatwieniu kłopotów. – Sam
nie wiem, czy mam płacić w Polsce, czy w Czechach. A za co? Że nie mogę tam
dojechać? – denerwuje się Wodecki.

Bierzemy się do roboty!

Rząd uznał, że sprawa jest na tyle poważna, że powołał swojego pełnomocnika,
który ma negocjować z Czechami wyrównanie strat. Czesi powołali swojego: – Już w
lipcu miałem z nim spotkanie. Teraz najważniejszą sprawą jest to, ile tak
naprawdę jest gruntów po tamtej stronie. Część ziem w 1958 roku przeszła na ich
teren, część na nasz, na odcinku całej ówczesnej Czechosłowacji. W wyniku tych
regulacji straciliśmy ponad 358 hektarów.

Ponad 1000 ha po jednej i drugiej stronie zmieniało przynależność państwową –
wyjaśnia pobieżnie dyrektor Jan Bielański. – Nie wykluczone, że niektórzy
wyprzedali ziemię, w najbliższych dniach spotkam się z przedstawicielami
wojewodów, którzy zbierają dane na temat ilości gruntów – wyjaśnia. Będą
odszkodowania? Co proponują Czesi, a czego oczekują Polacy? Czy możliwe będą
odszkodowania?

– Trudno na razie powiedzieć, negocjujemy. Być może wystarczy udrożnienie
dojazdu do pól. Albo będziemy wykupywać teren, Czesi kupią nasze pola, a my ich.
Za wcześnie na takie deklaracje – dodaje Bielański. O sprawie zostanie
powiadomiony na początku sierpnia premier Czech, który będzie wizytował w
Warszawie. Kiedy sprawa może być załatwiona? – Skoro przez prawie pół wieku nikt
się tym nie zajmował, trudno to załatwić w kilka miesięcy. Ale robimy co w
naszej mocy, by problem graniczny rozwiązać – deklaruje Bielański.



Zwrot gruntów, czy odszkodowania?

Obecnie podstawą prawną zwrotu 368,44 ha długu terytorialnego jest porozumienie
między Polską, Czechami i Słowacją, zawarte 4 maja 1992 r. Zwrotem długu zajmuje
się od 1995 roku Stała Polsko-Czeska Komisja Graniczna przy MSWiA. Komisja
aktualizuje na bieżąco wykaz gruntów nadających się do rekompensaty długu
terytorialnego, zawierający propozycje obszarów do przekazania Polsce.
Akceptacja terenów przeznaczonych do rekompensaty nastąpi po zakończeniu i
zatwierdzeniu umową międzynarodową wyników pierwszej wspólnej kontroli przebiegu
polsko-czeskiej granicy. Kłopot w tym, że informacje o właścicielach gruntów w
czeskich urzędach w wielu przypadkach są niekompletne i nieaktualne. Członkowie
komisji dreptali więc w miejscu i dlatego w 2003 roku poprosili o powołanie
pełnomocników rządowych, którzy zajmą się problemem.

Ostatni raz komisja obradowała w lipcu. Czesi poinformowali, że w dalszym ciągu
poszukują gruntów, które mogą być oddane – szczegółowe dane mają być znane na
przełomie listopada i grudnia 2004 r. Delegacja czeska zasygnalizowała również,
że rozważana jest możliwość zaproponowania Polsce innego rozwiązania zwrotu długu.

Starostowie czeskich gmin przygranicznych nie zgadzają się na przekazywanie
Polsce ziem. Nieoficjalnie mówi się, że w grę wchodzi wypłata odszkodowań: – Do
czasu oficjalnej noty Czechów nie można mówić o rozpatrywaniu innej formy
rekompensaty długu niż fizyczny zwrot gruntów – ucina dyplomatycznie temat ppłk
Wojciech Lechowski ze Straży Granicznej.

Jak do tego doszło, czyli...

Puzzle na mapie 368,44 hektara – tyle według danych Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji wynosi dług terytorialny Czech wobec Polski,
powstały po regulacji granicy w 1958 roku. Podstawą do wytyczenia
polsko-czechosłowackiej granicy państwowej w okresie powojennym był Protokół
między rządami sporządzony w Pradze dnia 23 września 1955 r.

Za podstawę wytyczenia polsko-czechosłowackiej granicy przyjęto istniejącą linię
granicy z możliwością dokonania mniejszych odchyleń, jakie okażą się konieczne z
punktu widzenia „interesów ludności miejscowej oraz właściwej gospodarki
terenowej i wodnej”. W rzeczywistości chodziło o skrócenie linii granicznej o
ok. 80 km, by można było jej lepiej strzec. – Ostatecznie przyjęto na mapie 85
poprawek na skutek których Polska zyskała 837,46 ha a Czechosłowacja 1205,90 ha.
Powstała różnica 368,44 ha na niekorzyść państwa polskiego – informuje ppłk
Wojciech Lechowski, kierownik Zespołu Prasowego Komendy Głównej Straży Granicznej.

Do największych zmian doszło na granicy Śląska. Niewielkie dotyczyły Orawy,
Śląska Opolskiego i Dolnego Śląska. Większość z gruntów, które znalazły się po
drugiej stronie granicy należała do prywatnych właścicieli. Przebieg granicy
został zatwierdzony umową z 13 czerwca 1958 r.

Jacek Bombor