Postulaty zmian w systemie nauki w Polsce

[nfa05]

W nawiązaniu do tekstów prasowych dotyczących reformowania szkół wyższych
przez PiS Niezależne Forum Akademickie www.nfa.pl grupujące naukowców
pracujących w Polsce jak i za granicami kraju postuluje
www.nfa.pl/news.php?id=2486
przeprowadzenie gruntowanych zmian w systemie nauki w Polsce dotyczących
ścieżek kariery akademickiej, jak i finansowania nauki zgodnych z Europejską
Kartą Naukowca i Kodeksem postępowania przy zatrudnieniu pracowników naukowych
Postulujemy stworzenie uproszczonej i przejrzystej ścieżki kariery naukowej w
Polsce, będącej jednocześnie bardziej zbieżną ze standardami anglosaskimi, a
mianowicie:

a.zlikwidowanie stopnia doktora habilitowanego i tytułu
profesora 'belwederskiego'

b.wprowadzenie powszechnych i otwartych konkursów na stanowiska uczelniane
ogłaszanych (pod rygorem nieważności) w specjalnym serwisie internetowym.

c.w przypadku stanowisk kierowniczych w nauce, ogłaszanie konkursów także w
międzynarodowych czasopismach specyficznych dla danej dziedziny oraz
uczestnictwo zagranicznych specjalistów z tej dziedziny w komisjach
konkursowych

d.obowiązku pełnego ujawnienia dorobku naukowego

e.rozdziału większości funduszy przeznaczonych na badania poprzez otwarte
konkursy projektów badawczych (grantów) z obowiązkowym udziałem recenzentów
zagranicznych

Te zmiany mają na celu uniezależnienie kariery naukowca od subiektywnych ocen
przeróżnych komisji (np. przy przyznawaniu habilitacji i profesury) i
indywidualnych ocen ludzi nierzadko nie posiadających doświadczenia w danej
dziedzinie (w komisjach często zasiadają nie tylko osoby nie posiadające
wiedzy ze specjalizacji kandydującego ale nawet nie zajmujący się tą samą
dziedziną). Szczególnie istotnym kryterium przyznania tytułu lub stanowiska
na uczelni winna być lista publikacji (wraz z indeksem cytowań), dostępna
każdemu zainteresowanemu, oraz rzeczywiste osiągnięcia edukacyjne (formowanie
młodych naukowców ) i organizacyjne. W ten sposób, procesy rekrutacyjne staną
się przejrzyste, ogólnodostępne i konkurencyjne, podwyższając jakość kadry
naukowej i poziomu badań na uczelniach.

Postulujemy wprowadzenie w pełni jawnych i opartych na zasadach konkurencji
zasad finansowania badań publicznych. Preferujemy zasady finansowania badań
naukowych z pieniędzy publicznych opierające się na zasadach otwartych
konkursów o granty, w których jedynymi kryteriami są proponowana propozycja
badawcza oraz doświadczenie i dorobek naukowy ubiegającego się o grant.
Domagamy się wprowadzenia prawnego wymogu publikowania wyników badań w
ogólnodostępnej bazie danych oraz upublicznienia rozliczeń finansowych z
przyznanych grantów. Dostęp do finansów publicznych winien być przyznawany na
zasadzie konkursu, w którym każdy naukowiec (placówka badawcza) będzie mógł
wziąć udział. Naturalną konsekwencją takiego podejścia do wydawania
publicznych pieniędzy będzie wykształcenie na rynku naukowym grup badawczych
potrafiących efektywnie zarządzać przyjętymi środkami. Grupy takie będą w
stanie podjąć skuteczną konkurencję także z zagranicznymi ośrodkami.

Zaletą powyższych zmian jest otwarcie i dostosowanie systemu polskiej nauki
do zasad ogólnie przyjętych w krajach anglosaskich. Dzięki temu sztuczne
bariery (np. tytularne) utrudniające polskim naukowcom pracującym za granicą
powroty na polski rynek naukowy zostaną zlikwidowane przez co wiele osób,
które już nabyły bezcenne doświadczenie na najlepszych ośrodkach
zagranicznych będzie mogło je przenieść na grunt polski, na czym skorzysta
nie tylko nauka ale także i społeczeństwo.

Takie rozwiązania powinny ograniczyć poważne patologie przy rozdziale środków
lub stanowisk.

[Gość: you-know-who]

Drodzy Panowie,

Lubie pomagac nauce polskiej (czasem np. recenzuje podania na konkursy grantowe
ministerstwa, dawniej KBN). Jednak nie moge sie podpisac pod listem w jego
obecnej formie, gdyz nie jestem pewien czy proponowana jest
faktyczna reforma, czyli taka, ktora usunie bolaczki i nie bedzie miala
wiekszych efektow ubocznych.
Do bardzo prawdopodobnych efektow ubocznych zaliczylbym takie, bardzo
prawdopodobne wg. mnie, rzeczy:
- likwidacja hab. moze stac sie sztuka dla sztuki: wielu ludzi ktorzy przeszli
przez nia poczuje sie jakby byli zdegradowani.
- Wielu dr-ow nierobow (np. tych starszych) odetchnie z ulga.
Tym ludziom nalezaloby nie likwidowac progu habilitacji,
ale nakazac zrobienie habilitacji po okresie 5-10 lat (do ustalenia w danej
dziedzinie), pod grozba utraty stanowiska.
- pomoze to niektorym z nas, chcacym wrocic do Polski, powrocic, ale na to jest
znacznie prostszy sposob: nalezy utworzyc szybka
sciezke zagraniczna habilitacji, tzn. mozliwosc otwarcia przewodu w
uczelni zagranicznej. Podniesie to poziom habilitacji (jesli inicjatywa w ogole
bedzie wykorzystana przez Polonie) i zmobilizuje naukowcow krajowych.
Absolutnie zgadzam sie ze cos warto zrobic dla dobra chcacych powrocic,
ale ktos majacy dorobek za granica nie bedzie mial problemu z obrona
habilitacji w czasie tygodniowej wizyty w kraju (jak ja to zrobilem, o ile
pamietam).
- nalezy wbijac do glow politykow ze finansowanie nauki w Polsce jest raczej
slabe, bez tego zabawa w usuwanie i tworzenie tytulow jest pusta gra.
Niezaleznie od spraw formalnych, nigdy nie wroce do Polski jesli w Kanadzie
zarabiam jako prof. wielokrotnie wiecej niz zarabialbym w PANie.
Nalezy stworzyc osobne fundusze ministerialne dostepne tylko dla wysoko
wykwalifikowanych repatriantow. Takie sa i w Kanadzie (Canada Research
Chairs) i Szwecji (na poziomie postdoca/asst. prof.)
- prawdziwa reforma powinna dotyczyc nie habilitacji tylko tenure-stream,
lub inaczej tenure-track,
przejrzystego systemu nie tylko zatrudniania czy rozlicznia ale przejrzystej
sciezki kariery naukowej gdzie po 6-7 latach albo dostaje sie tenure albo nie.
(Jest to jeszcze lepsze niz pomysl nakazywania robienia habilitacji,
ktory rzucilem powyzej. Chodzi jednak o to samo.)
Dopiero wtedy struktura stopni naukowych w polsce zblizy sie do zachodniego
systemu.

Serdeczne pozdrowienia,

you-know-who

[Gość: Izolda]

Czytając listę osób podpisanych pod petycją (?) na nfa można dojść do wniosku,
że mniej tu chodzi o przywrócenie wysokiego poziomu polskiej nauce, a bardziej o
załatwienie swojej sprawy. Nie ma w tej chwili problemu ze zrobieniem
habilitacji przez osoby powracające z dłuższego pobytu w zagranicznych ośrodkach
naukowych (znam przykłady). Zwykle ludzie ci mają dorobek, którego w kraju nie
zgromadziliby i po 30 latach orki. Wystarczy to spiąć, napisać autoreferat i w
ciągu roku po habilitacji. Zwłaszcza, że wiele polskich uczelni hołubi takich
pracowników (bez konieczności ustawowych przywilejów), oferując im warunki, o
których miejscowi nie śmieli nawet marzyć. Tak więc, chyba nie habilitacja jest
problemem. Chodzi o zapewnienie preferencyjnych warunków startu: kierownictwo
zespołu naukowego, może też amerykańskie zarobki? Odbędzie się to kosztem
tubylców, część "powracających z zagranicy" pewno się nie sprawdzi, no bo
warunki nie będą jednak amerykańskie, ale co tam, rewolucje wymagają ofiar. Tak
jak z reformą gospodarczo-ekonomiczną po 1989 roku. Dziś zaczynamy nieśmiało
mówić, że można było inaczej, mądrzej, unikając tylu ofiar, dodając jednak
skwapliwie, że skutki są już nie do odwrócenia.
Jak już zresztą wskazywano w tej dyskusji, głównym i natychmiastowym
beneficjentem proponowanych zmian będzie szkolnictwo prywatne. Doktorom można
będzie zapłacić mniej niż doktorom habilitowanym czy profesorom. To zresztą już
działa. W ubiegłym roku zmniejszono liczbę tzw. pracownikow samodzielnych
potrzebnych do prowadzenia studiów licencjackich i zapotrzebowanie na nich
natychmiast spadło. Bo przecież najczęściej nie chodzi o ich wiedzę czy
doświadczenie (choćby faktycznie były większe niż u doktorów), tylko o
prozaiczne spełnienie kryteriów minimum kadrowego.
Tak mi się marzy godziwa płaca, pozwalająca solidnie pracować na jednym etacie.
Trudna, jeśli nie niemożliwa jest bowiem działalność naukowa przy "obsługiwaniu"
- niechby tylko dydaktycznym i na preferencyjnych warunkach - kilku uczelni.
Ostatnio zaś nasi "profesorowie medialni", występując np. w radio, nawet nie
ukrywają swoich PR-owskich działań. Pani redaktor przedstawiając kolejnego
dyskutanta, mówi że jest on profesorem w uczelniach A i B, a ten spiesznie
dopowiada, że jest też profesorem w Wyższej Szkole Uprawy Kartofli. Takie
działanie jest z pewnością przezs tę szkołę doceniane. Tylko jakoś to
nieetycznie pachnie.
Konkluzja: jestem za reformą, jestem za natychmiastowym zniesieniem profesury
belwederskiej, zale habilitację znieśmy dopiero wtedy, gdy wymyślimy i
przynajmniej zaczniemy wdrażać inny system organizacji nauki.

Do Izoldy

[alberich]

Szanowna Wielce Pani Chyba nie Panie?) Izoldo. Czy sprawdziła Pani kim sa
ludzie z tej listy? Na jakiej podstawie twierdzi Pani, ze "można dojść do
wniosku, że mniej tu chodzi o przywrócenie wysokiego poziomu polskiej nauce, a
bardziej o załatwienie swojej sprawy."? Nie wiem jak ocenia Pani wartość
naukowca (chyba o tym mysli Pani pisząc "lista podpisanych"?), ale cos mi sie
wydaje, ze niektórzy podpisani pod ta "petycją" (pisze tak za Panią) maja tzw.
dorobek naukowy ZNACZNIE wiekszy niz wielu habilitowanych profesorów. Myslę,
oczywiście, o kryteriach jaknajbardziej OFICJALNYCH, np. tzw. punktach za
publikacje (punkty ustanawiały własnie obecne prominentne tuzy nauki polskiej).
Najzabawniejsze jest jednak policzenie kosztów uzyskiwania tych punktów
(polecam sprawdzenie w www.opi.org.pl - bazy danych); okazuje się np., że jeden
z podpisanych ma ZEROWE koszty uzysku tych punktów. Takich ciekawostek byłoby
wiecej.
Bardzo słusznie zauważa Pani, ze "Nie ma w tej chwili problemu ze zrobieniem
habilitacji przez osoby powracające z dłuższego pobytu w zagranicznych środkach
naukowych (znam przykłady). Zwykle ludzie ci mają dorobek, którego w kraju nie
zgromadziliby i po 30 latach orki." Jest to jeden z lepszych argumentów na za
przyjeciem proponowanych w "petycji" rozwiazań. Szkoda, że Autorzy nie
wypunktowali go tak dobrze jak Pani. (nb. nie wierzę w efekty żadnej "orki".
Jesli praca nie przynosi satysfakcji i PRZYJEMNOŚCI, to i jej efekty dla
społeczeństwa sa watpliwe). Ale pewnie i tak Pani nie przekonam. Być może
przekonałoby Panią pełne ujawnienie tego, za co sie habilitację dostawało.
Możnaby tez sprawdzić ile tych "dzieł" było w ogóle czytanych i jakie sa efekty
tego czytania (np. nowe technologie, inspirowanie nowych pradów w nauce, albo i
Nobel jaki). A może by tak ulepszyć habilitację przez dodanie do niej
OBOWIĄZKOWEGO wyszczególnienia za co sie ja dostało? Z nazwiskami recenzentów,
oczywiście i precyzyjnym opisaniem na czym tez polega wymagany Ustawą "znaczny
wkład w rozwój nauki" (może cos pokreciłem, ale to chyba tak mniej wiecej
brzmi). Taki, troche lepszy, "suplement do dyplomu", jakie uczelnie zaczynaja
juz wydawać. Taki suplement habilitacji winien być OBLIGATORYJNIE publikowany w
Internecie (centralnie, np. na stronie www.opi.org.pl). Habilitacja bez tego
suplementu nie powinna byc wazna. Mnie takie rozwiazanie podobałoby sie dzis
nawet bardziej, ubaw były większy. Co Pani na to? Pozdrawiam.

Postulaty znakomite ale wprowadzanie ich nie

[Gość: LUCYFER]

bedzie mozliwe bez zmiany generacji "decydentow postkomunistycznych". W
Kanadzie tez obserwuje sie tendencje typowego, socjalizujacego skostnienia.
Najlepszym wyjsciem dla wielu naukowcow jest praca na uczelni poludniowgo
sasiada, czyli USA. Dziala to jak wentyl bezpieczenstwa dla "starej" kadry
wychowanej na bredniach marksowskiej wizji polepszania swiata. Lewica
okupuje "swiete szance" tu jak w Polsce.

[Gość: Carmen Sandiego]

Ja bym natomiast proponowala wprowadzenie do dyskusji (jezeli jest jeszcze po
18 latach o czym dyskutowac) pewnego poczucia powagi i odpowiedzialnosci.
Argumenty typu ze: tego sie wywyzszy, temu sie dokopie, ten odetchnie z ulga
najlepiej ujawniaja kto w polskiej nauce siedzi i o co w tym wszystkim chodzi.

Ja wobec tego proponuje juz nie tyle w odniesieniu do polskiej nauki co do
polskich kamaryli towarzyskich udajacych nauke - ANI GROSZA NA NAUKE. Jak sie
inaczej nie da to bestie trzeba wziasc glodem.

Głodem nie weźmiesz, bo żyją z fee, ministerstwa i

[Gość: B.T., Zabrze]

z pracy na czarno i szaro. Ta praca na czarno i szaro to ogromne dochody
indywidualne profesorów (ochłapy asystentom i adiunktom) przy pełnym
korzystaniu z infrastruktury uczelni(baz danych, bibliotek, laboratoriów,
ciepłych i oświetlonych gabinetów, telefonów, kradzionego czasu uczelni,
zabieraniu czasu asystentom itp.).

Istota: kryteria oceny a nie manie/niemanie stopni

[Gość: B.T., Zabrze]

Jeżeli nadal podstawowym kryterium awansu naukowego i stanowiskowego w
uczelniach będzie ilość publikacji to naukowcy zamiast wykonywać prace badawcze
będą siedzieć i wymyślać kolejne publikacje utworzone na podstawie wyników
pomiarów i obserwacji z sufitu lub podłogi.

Obecnie podstawowe zapytanie przy przyjęciu do pracy w uczelniach brzmi "czy
umie Pan/i pisać publikacje.

Dla niezorientowanych podaję, że dalsze finasowanie uczelni zależy od ilości
publikacji. Konkurencja do forsy (żłoba) jest tak duża, że nie ma czasu na
działalność badawczą. Co więcej, taki badacz to problem bo potrzebuje forsę na
sprzęt laboratoryjny, a to materiały, a to odczynniki itp.

Kolego! tylko badacie, wydajecie forsę a nie ma publikacji!

Istnienie, czy brak stopni nic tu nie zmieni.

[nfa05]

Postulaty do tej pory poparły:
University of Oxford Polish Society
Durham University Polish Society
Polish Professionals in London
Warwick University Polish Society
London School of Economics Polish Society
Stowarzyszenie Centrum Edukacji CEL
Polish Society Biopolis Dresden
The University of Bristol Polish Society
i 175 naukowców i studentów z kraju i zagranicy

Akcja trwa

Zapomniałeś o tym, że poparły jeszcze:

[Gość: nhyr]

1. The Gorolki Małe University Future School
2. High Educational Polytechnical Knowledge in Dębana Średnia
3. Mutual Knowledge University of Kozia Mutka
4. The Tristan University of High Educational Society in Huby Buby, gmina Buby
Huby
5. High Knowledge Independent Dankowice Polytechnical University, gmina Zumalka
Dolna
6 The Jagnalonial Old Standard University at Borfder of Vistula River
7. An Adamalkus Miskiwuczalis Osowa Góra/Pozanian Modern University
8. The Group of Savawars High Educational Capital in Stare Miasto
.
.
.
Et Cetera