CIEKAWO Chorzów-LITERATURA ("biblioteczka")

[amoremio]

Zakladam nowy wontek " CIEKAWO Chorzów-LITERATURA("biblioteczka") " :
Zestawiomy lista szczegolnie ciekawych ksionszek o naszym Miescie.
Coby sie trocha lokalhistorycznie potszkolic, pra.

Generalnie "ciekawych" tzn. wartych poznania, a takie moga przeciez byc
stare/nowe, (nie)prawdziwe, (nie)poprawne, obj./subj., dobre/slabe, .....
(a ganc bezmankamentowych i wszystkozawierajacych napewno niy ma + bydzie)

Proponuja:
1) Tytul, autor, wydawnictwo/gdzie/kiedy, ewent.cena
2) krotko recenzja i wlasne zdanie
3) "objektywno" ocyna: 1(marne)-5(genialne)
4) kaj znalezc (sklep,bibiotyka,internet,...)


No to, niych wontek nom kfitnie..... - START!

[hermann5]

Żodyn jeszcze nic niy napisoł, to byda piyrszy:

Chorzowski słownik biograficzny, red. J. Modrzyński,Muzeum w Chorzowie, Chorzów
1997

Trocha za chudy (88 haseł) i za bardzo prómujący polske rozdziały historii
miasta ze szkodóm dlo tyj wcześniyjszyj. Biogramy niyrówne, jedne trocha za
krótke, druge - za duge. Srogi byk: brak Franza Wachsmanna - w kóńcu wiela mómy
ludzi z Chorzowa, kere dostali Oskara?

Łocyna: 2-3

Nakład wyczerpany, w przigotowaniu nowe, móm nadzieja, że lepsze,
łobszerniyjsze i bardzij łobiektywne wydanie.

[amoremio]

Wklejom sam ta lista, co jom nom podala Gosik w zwionsku
z prof.dr.Wagnerem. Coby sie niy zgubila/uciykla, to jom
sam chytom i marsz na kupa (lista, niy Gosik!).

Apropos kupa: mój Mini miol "wypadek" na nachttopfie i mi pado:
"Jo sie >>usmarkol kupom<< - alesmy sie usmiali (myslol "usmarowol") :))
------------------------------------------------------------------------

1.Archiwum Państwowe w Katowicach, Zespół Akta Miasta Chorzowa, 2039 – Das
Professor Wagner-Denkmal 1907-08;

2.Archiwum Państwowe W Katowicach, Zespół Akta Miasta Chorzowa, Biographie –
Prof. Dr. Wilhelm Wagner 1943-44;

3.Buchfelder M., Ljunggren B., Wilhelm Wagner (1848-1900): A Forgotten Pioneer,
Surgical Neurology 30, 6, 1988, s. 423-427;

4.Gałuszka M., Chorzowski słownik biograficzny, Chorzów 1997, s. 160;

5.Jedynak Z., Mauer-Górska B., Ślęzak W., Słownik medycyny i farmacji Górnego
Śląska, T. 1, Katowice 1993, s. 277-278;

6.Nadolski P., Pomniki Królewskiej Huty, Hajduk Wielkich i Chorzowa (do 1945
r.), w: Chorzów w kulturze Śląska:. Materiały z sesji naukowej 9-10 października
1996 r., Chorzów Batory 1997, s. 156-157;

7.Pagel J. L., Biographisches Lexikon hervorragender Arzte des neunzehnten
Jahrhunderts, Basel 1901, kol. 1801 (portret);

8.Perlick A., Landskunde der oberschlesische Industriebezirk, Breslau 1943, s.
396-397;

9.Paryska-Radwańska Z., Paryski W. H., Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin
1995, s. 1310;

10.Schmidt R., Kleines Stadtbuch von Königshütte, Königshütte 1941, s. 97-98

Coś ło Wolce

[hermann5]

1. Dawna ulica Wolności, Zbigniew Kapała, Muzeum w Chorzowie, Chorzów 2001

2. Ksiónżka ta była wydano przi okazji wystawy ło tym samym tytule. Tekst niy
za dugi, ale zawiyro dużo informacji ło downyj Wolce, jak sie rozwijała, co
było przi nij ciekawego. Bogato bibliografia, a potym kupa (nó, może kupka, bo
45) richtig piyknych zdjynć.

3. Łocyna: dołbych 5

4. Myśla, że do sie jeszcze kupić w Muzeum i niykerych ksiyngarniach w
Chorzowie. Cyny niy pamiyntóm, ale niy była kosmiczno, jak mie było na nia
stać.

"Chorzowianie"

[hermann5]

Dociepuja sam, tak jak żech łobiecoł, informacja ło "Chorzowianach":

1. Chorzowianie: obrazek ludowy w pięciu aktach ze śpiewem i tańcami,
Franciszek Teofil Borys; redakcja, wstęp i opracowanie: Katarzyna Awdziewicz-
Rott; Chorzów: III Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Batorego, Katowice:
Fundacja "Pallas Silesia", 2002

2. Klasyka, cóż wiyncyj moga pedzieć...

3. a skuli tego, że to klasyka, ciynżko byłoby wystawiać łocyna.

4. Niy wiym, czy idzie jeszcze kajś kupić, może w Batorówie.

Reden

[hermann5]

Friedrich Wilhelm von Reden i jego czasy. Praca zbiorowa pod red. Z. Kapały.
Muzeum w Chorzowie, Chorzów 2002, 135 str.

W środku:

E. Kościk, Społeczeństwo Górnego Śląska na progu industrializacji
Z. Kwaśny, Hutnictwo żelaza na Śląsku w drugiej poł. XVIII i na pocz. XIX w.
W. Długoborski, Friedrich Wilhelm von Reden jako człowiek oświecenia
K. Fuchs, Hrabia Friedrich Wilhelm von Reden (przedruk z niemieckiego wydania)
M. Wirska-Parachoniak, R. Kurek, Zarys dziejów huty "Królewskiej"
P. Nadolski, Dzieje pomnika hrabiego Friedricha Wilhelma von Redena w
Królewskiej Hucie (Chorzowie)

Dugo niy było niczego ło Redenie (chyba że bydymy liczyć ta jedna marno
stróniczka, kero mu poświynciyli we chorzowskim słowniku biograficznym i mój
artykuł w "Góncu" ze siedym lot tymu). Terozki zaś mómy łodbudowany pómnik
(prowda że niy na Rydynie, a na Rynku, ale niych bydzie) i dość fajno ksiónżka.
Mogymy pedzieć, że w kóńcu Chorzów zaś zaczyno docyniać tych zasłużónych dlo
rozwoju miasta ludzi, kerzy niy byli w POW, ZHP, AK i PZPR. Je sie z czego
cieszyć.

Łocyna: skuli dugij posuchy na rynku w tym tymacie dowóm 5

Kupić idzie jeszcze w muzeum i chorzowskich ksiyngarniach. Cyny niy pamiyntóm
dokładnie, ale coś wele trzech dych.

Bożogrobcy i pudlyrze

[hermann5]

Antoni Halor, Bożogrobcy i pudlyrze: podania i legendy chorzowskie, Chorzów-
Mikołów 1997

Chorzów mo historia dugo, ale w kupie to aż tak dużo ło nij niy wiymy. Niy ma
sam żodnych zabytków starszych niż z XIX w., na szczynście sóm roztomajte
łopowiastki, kere przechodziyły z pokolynio na pokolynie. Terozki już poleku
zaczynajóm zanikać, beztóż dobrze się stało, że Halor dużo z nich zebroł i
wydoł w tyj ksiónżce. A zapisane to je tak, jak mu ludzie godali, tj. po
naszymu.
Czyto sie dobrze. Je tu ło widmowyj karycie, kero jeździyła z Siymianowic przez
krajcok na cmyntorz ewangelicki przi Elżbiecie, i ło innyj, kero jeździyła
ulicóm Bożogrobców. Aż dziwne, że sie ani razu niy szczasły na krajcoku, pra?

Łocyna: 5 i to take zdecydowane

Kupić już chyba niy idzie, jak kto niy mo, to łostaje ino bibliotyka. We
Chorzowie majóm ta ksiónżka chyba wszyske bibliotyki.

[hermann5]

Biydny tyn wóntek, łopuszczóny, no, istno siyrota, to żech pomyśloł, że trza
zaś coś napisać:

Tym razym bydóm to dwie ksiónżeczki ło Stecklu:

1. P. Hnatyszyn, B. Małusecki, Karl Ludwig Max Steckel, fotograf górnośląski
1870-194[.], Muzeum Miejskie w Zabrzu, Zabrze 1998, 28 s. + 16 zdjęć na
wkładkach.

2. Czarne diamenty. Fotografie z Górnego Śląska Maxa Steckla (1870-1947),
Biblioteka Śląska, Muzeum w Gliwicach, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu,
Muzeum Miejskie w Zabrzu, 2001, tekst. P. Hnatyszyn, 60 s. (61 zdjęć).

Myśla, że Steckel dó nos, Chorzowian, je doś ciekawóm postacióm, bo choć sie
urodziył we Frankfurcie nad Odróm, to we latach 1891-1912 miyszkół we
Królewskij Hucie, kaj mioł zakład fotograficzny. Mioł tyż atelier we Katowicach
łod 1896 i w Siymanowicach łod 1906, beztóż idzie pedzieć, co łón był potyntat.
We latach 1912-33 miyszkoł we Katowicach, potym we Zabrzu i łod 1936 we
Glywicach. We latach 1942-45 miyszkoł we Łosiowie w powiecie brzeskim. Umar w
Unterroeblingen am See we Saksónii-Anhalt.

Zdjyńć Steckla je wszyndzie połno, bo idzie je dlo przikładu znolyźć we
podryncznikach dlo hutników i górników, sóm tyż w ksiónżkach przirodniczych.
Jego zdjyncia sóm we albumach "Vereinigte Königs- und Laurahütte", "Vom
oberschlesischen Steinkohlen-Bergbau", "Lebensbilder aus der
Tierwelt", "Schwarze Diamanten", "Die Fürstliche Brauerei in Tichau".
Steckel wydoł tyż ksiónżka ło fotografowaniu zwierzónt "Kamera-Weidwerk".
Nojbardzij jednak znane sóm jego serie postkartów, miyndzy kerymi je tyż dużo
ze Królewskij Huty.

Łocyna: już choby ino skuli zdjynć dowóm piynć

Kupiyłech łobie ta ksiónżeczki we Muzeum w Zabrzu i myśla, co je tam jeszcze
pódzie kupić. Trocha szkoda, nawiasym godajónc, że je terozki coroz wiyncyj
takich fajnych wydawnictw, ino problym z tym, że majóm tako fest łograniczóno
dystrybucjo.

[rico-chorzow]

hermann5 napisał:

> Biydny tyn wóntek, łopuszczóny, no, istno siyrota, to żech pomyśloł, że trza
> zaś coś napisać:
>

Ja Hermann,fto miou nom naszo gyszichta dać,naucyć?,moge poleku przidymy ku
tymu,co/fto my som.

[hermann5]

Do dzisioj pamiyntóm te nasze ksiónżki do Geschichty: tam ło Ślónsku to ino
były te trzi linijki - kożdo ło jednym powstaniu.

Pzdr

Niemcy Górnośląscy

[hermann5]

Dociepuja, pokel pamiyntóm, jeszcze jedna, dość świyżo:

Niemcy Górnośląscy, leksykon biograficzny, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej,
Gliwice/Opole 2004, 166 s. (119 krótkich biografii).

Tytuł, jak dó mie, to trocha maszketny, bo fto to niby mo być - "Niymiec
Górnoślónski"? Czy to mo łoznaczać, że sóm tyż "Poloki Górnoślónske"? A mie to
chyba w takim razie trza bydzie posłać do psychologa, bo móm problymy z
tożsamościóm!

Tymat je szyroki, ale sam jak widać - 119 nazwisk - potraktowany tak wónsko, że
już sie chyba barzij niy dało. Ale jest poru Chorzowioków: Alder, Wachsmann,
Kalide, i niy-Chorzowioków, ale z Chorzowym zwiónzanych: Reden, Willimowski.

Łocyna: skuli nadmirnyj zwiynzłości i maszketnego tytułu "3"

Widzołech we Chorzowie, Bytoniu, Glywicach i Opolu, to myśla, że niy bydziecie
mieli problymów z kupiyniym. Kosztowało ino 13 zł.

[gosik12]

Mały słownik gwary Górnego Śląska, Bożena Cząstka-Szymon, Jerzy Ludwig, Helena
Synowiec, wyd. Leksykon, Katowice 2000
Z braku laku i ten słownik jest dobry, choć brakuje dużo wyrazów. Napisano, że
jest to część pierwsza, ale narazie drugiej części nie widać.
Ocena to 3+
Napewno jeszcze można dostać w kasie skansenu w parku,( bylismy dzisiaj i
widzieliśmy) cena 23 zł

Mapy, mapy...

[hermann5]

Tak siedza przed monitorym i widza, że coś słaby ruch dzisioj na naszym forum.
I tak mi sie pomyślało, że dociepna zaś co nowego do starego wóntku, kery
zaczón nasz niyłocynióny amoremio. No i jadymy:

Moje miasto Chorzów w ujęciu historyczno-przestrzennym. Red. A. Złoty, KORAL,
Chorzów 2003

W 2003 łodbyła sie we Chorzowie sesjo popularnonaukowo ło edykacyji regiónalnyj
i downyj kartografii górnoślónskij. Ksiónżka zawiyro materiały ze tyj sesji, na
keryj wystómpiyli M. Gałuszka, J. Rostropowicz, P. Greiner, A. Złoty i A.
Konias.
Nojlepsze sóm w nij mapy, m.in. kónsek mapy Hindenberga z 1636, na keryj pónoć
je Chorzów, mapa Wielanda z 1736 i jyj powiynkszóny kónsek ze Chorzowym,
piyrszo pónoć reprodukcjo mapy Wredego ze połowy XVIII w., dwa arkusze pruskigo
zdjyncia topograficznego 1:25000 z 1827 i inksze.

Łocyna: Już ino skuli samych map noleży sie "5".

Kupiyłch ta ksiónżka dwa lata tymu i downoch ji niy widzioł, ale jak dobrze
posznupać, to może sie jeszcze kajś znojdzie. Cyna niy była wygórowano.

[rico-chorzow]

hermann5 napisał:

> Tak siedza przed monitorym i widza, że coś słaby ruch dzisioj na naszym forum.
> I tak mi sie pomyślało, że dociepna zaś co nowego do starego wóntku, kery
> zaczón nasz niyłocynióny amoremio. No i jadymy:
>
> Moje miasto Chorzów w ujęciu historyczno-przestrzennym. Red. A. Złoty, KORAL,
> Chorzów 2003
>
> W 2003 łodbyła sie we Chorzowie sesjo popularnonaukowo ło edykacyji regiónalnyj
>
> i downyj kartografii górnoślónskij. Ksiónżka zawiyro materiały ze tyj sesji, na
>
> keryj wystómpiyli M. Gałuszka, J. Rostropowicz, P. Greiner, A. Złoty i A.
> Konias.
> Nojlepsze sóm w nij mapy, m.in. kónsek mapy Hindenberga z 1636, na keryj pónoć
> je Chorzów, mapa Wielanda z 1736 i jyj powiynkszóny kónsek ze Chorzowym,
> piyrszo pónoć reprodukcjo mapy Wredego ze połowy XVIII w., dwa arkusze pruskigo
>
> zdjyncia topograficznego 1:25000 z 1827 i inksze.
>
> Łocyna: Już ino skuli samych map noleży sie "5".
>
> Kupiyłch ta ksiónżka dwa lata tymu i downoch ji niy widzioł, ale jak dobrze
> posznupać, to może sie jeszcze kajś znojdzie. Cyna niy była wygórowano.



Hermann,dyć zyskynoj(jak umis)pora,a sam pokos.

[hermann5]

Skaner móm, ale sie boja, że jak bych sam wciep na forum mapy ze tyj ksiónżki,
to by mi sie mógli do rzici dobrać skuli tych wszyskich "copyrightów" :)
Prywatnie moga Ci jednak, Rico, posłać co niyco mailym.

Pzdr

[rico-chorzow]

hermann5 napisał:

> Skaner móm, ale sie boja, że jak bych sam wciep na forum mapy ze tyj ksiónżki,
> to by mi sie mógli do rzici dobrać skuli tych wszyskich "copyrightów" :)
> Prywatnie moga Ci jednak, Rico, posłać co niyco mailym.
>
> Pzdr


Hermann,wciepni mjy jy na kastla,jo gupot niy robia,choć pisa.

[gosik12]

Mimo, że jest to książka kulinaro, to myśla, że moga ją tu podać, bo jest cało
napisano po śląsku.
Ślónskie parszczynie, Elżbieta Łabońska, wyd. it@tis, rok wydania 2001
Ksiązka ciekawo skuli tego, że pisano po śląsku, duzo ciekawych przepisów np.
na mazidło z tunfisza, tuste z majorankiym,, wodziónka, likier szekuladówy
Polecom, bo nie dość, że mozna poćwiczyć naszo godka to i warzyć przy okazji
tyż sie idzie nauczyć
Ocena - jak dlo mnie to 5 bo lubia książki kulinarne
Ceny nie znom bo dostałach w prezencie,
Chyba można zamówić na stronie internetowej [e-mail]

Ps. co tu ostatno tak cicho na tym forum, kaj sie wszyscy podzieli, czyżby już
urlopy? Pozdrawiom

[rico-chorzow]

gosik12 napisała:

> Ps. co tu ostatno tak cicho na tym forum, kaj sie wszyscy podzieli, czyżby już
> urlopy? Pozdrawiom



Gosik,niy chcycie mje wiyncy ze Olkom "nerwować",;)) bouoby zaś pora,

gryfny poosdor

[gosik12]

Eeee Rico, napewno jeszcze nieroz cie "ponerwujemy", ale czytom tu że prosisz
Słoneczko na jakiś kołocz i kawa, czy my z Olką tyż sie załapiemy:) Pozdrowienia.

[rico-chorzow]

gosik12 napisała:

> Eeee Rico, napewno jeszcze nieroz cie "ponerwujemy", ale czytom tu że prosisz
> Słoneczko na jakiś kołocz i kawa, czy my z Olką tyż sie załapiemy:) Pozdrowieni
> a.


tysz pytanie?!;)),frajlich majn Got.Sonecko je ze Glywic,a richich fajnie,co sam
na Kroolesko Hoota/Chorzow "zajrzało",i je goś sam u nos we Krooleski Hoocie
eli Chorzowie,miy siy to podobo.

[sloneczko1]

prziszuach sam z ciekawosci,ale Chorzowa niy znom,wiym yno kaj je tako piynkno
poczta podobno do glywicki ,i deptak zwiedziyuach kiedyś wieczorym , no i
autostrada co sie niom leci na Katowice--poczytom sie sam i zas kiedy
przida--pozdrowiom wszystkich

[rico-chorzow]

sloneczko1 napisała:

> prziszuach sam z ciekawosci,ale Chorzowa niy znom,wiym yno kaj je tako piynkno
> poczta podobno do glywicki ,i deptak zwiedziyuach kiedyś wieczorym , no i
> autostrada co sie niom leci na Katowice--poczytom sie sam i zas kiedy
> przida--pozdrowiom wszystkich


Co Ciy sam przyniosło ze Glywic?,ta "autobana"?,;))

gryfny poosdor

[sloneczko1]

no ja ,synek,szuach sie tak poleku i asz sam do Wos trefiyuach,i zamiast mie na
kafyj i kouocz zaprosić to sie jeszcze dziwisz,żech prziszua w
odwiedziny--------a co to znaczy --poosdor--bo tego suowa niy znom

[rico-chorzow]

sloneczko1 napisała:

> no ja ,synek,szuach sie tak poleku i asz sam do Wos trefiyuach,i zamiast mie na
> kafyj i kouocz zaprosić to sie jeszcze dziwisz,żech prziszua w
> odwiedziny--------a co to znaczy --poosdor--bo tego suowa niy znom


Jeronie,dyć mos recht dzioucha,kaj som mojy maniyry,i to po taki drodze,kafyj
niy je problym,a kouoc eli kuchyn mutra na zontak upiykli,ruby ślizyk dostanies
Sonecko.Zaś - poosdor - eli - na zdar - godou moj Oupa (- pozdrowienia - eli -
na zdrowie -) i znom je z doma,chyba mauo fto zno,chyba pieronym stare soowa.

[sloneczko1]

to Cie synek trzimia za suowo i na tyn kafyj i kouocz przida,aże droga daleko i
poleku ida to niy wiym kiedy to trefi,chyba,że bryczka po mie poślesz i moj
kostur kierym sie podpiyrom pociepna i jak jako pani zajada pod Twoja
chauupa--to być zdrowy i tego samego życza twoji muterce--jusz sie ciesza ,że
pomaszkiyca w tyj Królewskiej Hucie-tak sie chyba wprzódy nazywaliście,abo niy?

A moze by tak ODDZIELN wontek - Kochani ?

[wilhelm4]

Jak jusz flirtujecie bez wstydu i konca,

to prosza nie w naszyj Bibliotece :))


Bitte-bitte-bitte !

[rico-chorzow]

wilhelm4 napisał:

> Jak jusz flirtujecie bez wstydu i konca,
>
> to prosza nie w naszyj Bibliotece :))
>
>
> Bitte-bitte-bitte !


Biblioteka ma coś erotycznego w sobie,potrafi kogoś czy coś wssać,jak kafyj i
kołocz,które nie mają wstydu do końca,czytając do ostatniej strony.

[fyrlok]

> wssać

zaczynom fantazjooooowac.........................

[sloneczko1]

;)

[sloneczko1]

onephoto.net/info.php3?id=151693

[hermann5]

Nó, ja, niy ma jak wirtualne zolycynie w wirtualnyj bibliotyce :)

[rico-chorzow]

hermann5 napisał:

> Nó, ja, niy ma jak wirtualne zolycynie w wirtualnyj bibliotyce :)

Gynał,;)))

[palec1]

Nie o Chorzowie, ale moze tez kogos zaciekawi....

Co poleca RAS :

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/02a/0206HistoriaSlaska.htmhistoria

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/02a/0208Herbyipieczecie.htmherby

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/02a/0206HistoriaSlaska.htm
caly slonsk

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/02a/0205wpowiescirkurpiuna.htmtarnowskie

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/02a/0208KonfliktGrazynskiKorfanty.htmkorfanty

www.raslaska.org/ras/pol/oslasku/12/12nowks.html
historia lokalna