Jaki lekki linux 64 bit na stary komputer?

[pawelec47]

Mam starego Think pada R 61 1.66 Mhz więc nie kupuje on już obecnych systemów operacyjnych. Jaki lekki linux go jeszcze ożywi?

[tapatik]

Sprawdź Xubuntu.

[wariant_b]

Na początek można spróbować MX Linux.

Tu jest lista aktywnych wersji systemów linux dla starszych komputerów z distrowatch.com

Ewentualnie można sprawdzić nieco ryzykowne wersje 32-bitowe, gdyby były problemy wydajnościowe.
MX-a w nieco starszej wersji miałem kiedyś na maszynie wirtualnej i nie było z nim większych problemów.
Generalnie trzeba się rozglądać nad jakimś bardziej współczesnym sprzętem. Ten jest z czasów śp. Visty.
Powinno się dać posadzić na nim Windows 10, ale działanie nie będzie zbyt płynne, nawet z maksymalną
ilość pamięci i dyskiem wymienionym na SSD. Tyle że wsparcie MS dla Windows 10 właśnie się kończy.

[banowanyzaprawde1]

Na Asusie i na HP Compaq CQ60 postawiłem Windowsa 7 plus pakiety biurowe, Corela i Photoshopa. Świetnie się oba wyrabiają pomimo że czasem trzeba poczekać jakieś 20 sekund na wykonanie operacji.

[wariant_b]

banowanyzaprawde1 napisał:

> Na Asusie i na HP Compaq CQ60 postawiłem Windowsa 7 plus pakiety biurowe

Mam pytanie - jeśli dobrze zrozumiałem, stawiałeś już na tych laptopach Windows 10 i było OK.
Dlaczego chcesz zmienić system operacyjny na jakiś inny - linuxa lub starszą wersję Windows?

[pijatyka]

Tak jak wsparcie dla wielu 32- bitowych linuksów...

Ale AI mi (jako laikowi ;) uświadomiła, że lekki 64-bitowy system można postawić nawet na (zasadniczo) 32-bitowym procesorze (o ile tylko ten jest na tyle nowy, że obsługuje też 64-bitowe instrukcje)

[wariant_b]

pijatyka napisała:

> Ale AI mi (jako laikowi ;) uświadomiła, że lekki 64-bitowy system można postawić
> nawet na (zasadniczo) 32-bitowym procesorze (o ile tylko ten jest na tyle nowy,
> że obsługuje też 64-bitowe instrukcje)

Zasadniczo system 64 bitowy musi mieć zestaw 64-bitowych instrukcji maszynowych,
więc na 32-bitowym procesorze (który ich nie miał) nie można wykonać 64-bitowego kodu.
Ale procesor 64-bitowy obsługuje również kod 32-bitowy, a procesor 32-bitowy kod 16-bitowy.
Innym problemem jest brak wystarczającej ilości pamięci wymaganej dla systemów 64-bitowych.

[tapatik]

AI czasami "halucynuje", czyli mówiąc po polsku - kłamie.
Zapytaj się tę AI, które procesory 32-bitowe potrafią uruchomić kod 64-bitowy.

[wariant_b]

tapatik napisał:

> Zapytaj się tę AI, które procesory 32-bitowe potrafią uruchomić kod 64-bitowy.

Zapytałem, dostałem odpowiedź:

Procesory, które pierwotnie zaprojektowano jako 32-bitowe, nie potrafią uruchomić natywnie
64-bitowego kodu, ponieważ do wykonywania instrukcji 64-bitowych wymagana jest odpowiednia
architektura sprzętowa.

Istnieją jednak procesory (takie jak AMD Athlon 64 czy procesory Intela z technologią EM64T),
które choć zachowują wsteczną kompatybilność z kodem 32-bitowym (i z tego powodu często
mylnie bywają określane mianem "32-bitowych"), faktycznie są procesorami o architekturze
64-bitowej z dodatkowym trybem 32-bitowym.

I byłoby wszystko w porządku, gdyby w drugiej części odpowiedzi AI użyło czasu przeszłego
zamiast teraźniejszego. Faktycznie takie były początki architektury 64-bit na komputerach PC,
w szczególności tworzonej głównie z myślą o serwerach. Pomijam tu procesory Intel Itanium
jako niekompatybilne z architekturą 32-bitową i wykonujące programy 32-bit w trybie emulacji.

Niestety w tym okresie (początek XXI wieku) praktycznie całe oprogramowanie PC było 32-bitowe,
a pojawiające się z czasem wersje 64-bitowe systemów operacyjnych (2003 server AMD64, Vista 64)
dotknięte były licznymi chorobami wieku dziecięcego. Dodatkiem był zatem raczej tryb 64-bit.
Jeśli dobrze pamiętam, można go było włączyć w BIOS. W zasadzie dopiera dla Windows 10
podstawowa jest architektura 64-bitowa, choć niektóre elementy systemu i aplikacje są nadal 32-bitowe.
W szczególności długo trwało, zanim przyjęły się 64-bitowe wersje przeglądarek internetowych.
Więc cały drugi akapit można uznać za dezinformację lub informację bezużyteczną.

[pijatyka]

Mea culpa - to raczej ja tu namotałem ;)

Po prostu (jako laik, pisałem ;) półświadomie założyłem, że jak miałem starego lapka z 'fabryczną' 32-bitową Vistą to i procek w tym układzie musiał być 32-bitowy - a to był po prostu już jeden z wczesnych 64-bitowców (a takie zwierzę jak 32-bitowy proc wykonujący 64-bitowe rozkazy nie istnieje ;)

[wariant_b]

Tutaj akurat narozrabiała sztuczna inteligencja sugerując, że w niektórych procesorach 64-bitowych
wprowadzono tryb 32-bitowy gdyż było dokładnie na odwrót - do procesorów 32-bitowych dodano
zestaw instrukcji 64-bitowych. Użycie 64-bitowej wersji systemu operacyjnego na komputerach
do 4GB pamięci ogólnie nie ma większego sensu, bo tylko zwiększa zajętość pamięci i dysku.

Może mały wyjątek dla obecnych systemów operacyjnych w tym "lekkich linuxów" - wersja 64-bitowa
jest aktualnie wersją rozwojową, więc wersje 32-bit mogą mieć braki funkcjonalne, być niedotestowane
lub w ogóle nie występować (podobnie jak niegdyś wczesne wersje 64-bitowe). Podobnie aplikacje.
Ale kto dzisiaj kupuje nowy sprzęt PC z tak małą pamięcią?

[pijatyka]

Właśnie w tym sęk (nawet jeśli z innych względów 64 bity na starym lapku z 4 GB RAM są bez większego sensu) - system (i całe towarzyszące oprogramowanie) pozostaje aktualny i rozwijany.


> Ale kto dzisiaj kupuje nowy sprzęt PC z tak małą pamięcią?

Dziś pewnie już nikt - mówimy wyłącznie o starszym sprzęcie, ale wciąż zbyt dobrym i wystarczającym do wielu zastosowań, by go złomować ;)

[banowanyzaprawde1]

Właśnie testuję linuxy na asusie F3S. Mint po aktualizacji wolniejszy od win 10 na tym samym lapku, LXLE to porażka. Teraz od 2 godzin instaluje się Xubuntu i nie wiem kiedy skończy. Nigdy nie miałem zaufania do tych systemów i przez kilka lat sobie odpuściłem. Jeśli teraz będzie kolejna porażka to wrócę do XP na lapku HP.

[wariant_b]

banowanyzaprawde1 napisał:

> Właśnie testuję linuxy na asusie F3S.

Dla próby posadziłem na maszynie wirtualnej wersje 32- i 64-bitową MX 23.5.
Wydaje się, że obie powinny sobie poradzić na starszym sprzęcie.
Instalator jest po angielsku, trzeba uważać przy deklarowaniu języka polskiego,
a po instalacji (już po polsku) dołożyć za pomocą MX-instalator pakietów pakiety
językowe dla Libre Office, Firefoxa i Thunderbirda.

[pijatyka]

Emiksowi należy się pochwała za obslugę (czasem problematycznego dla innych dystrybucji) sterownika WiFi Broadcom - nawet uruchamiany tylko w trybie live sam wyszukuje odpowiedni, sam go sobie instaluje - pozostaje tylko znaleźć swoją sieć i wpisać hasło.

[banowanyzaprawde1]

Xubuntu. trzy i pół godziny instalacji, wybrano język polski ale go nie ma. Linuxy są tylko dla masochistów.

[tapatik]

Przez dobrych kilka lat miałem Ubuntu jako główny system plus Windows XP jako wirtualka.
Teraz mam na lapku 10, ale to masakra jak ten system powoli działa.

[tapatik]

Taka ciekawostka - mam starego lapka z i5. Miałem w nim dysk HDD i Windows 10 wstawał mi dość długo, aplikacje też długo się otwierały. Zmieniłem dysk na SSD i komputer ożył.

[wariant_b]

tapatik napisał:

> Taka ciekawostka - mam starego lapka z i5. Miałem w nim dysk HDD i Windows 10
> wstawał mi dość długo, aplikacje też długo się otwierały. Zmieniłem dysk na SSD
> i komputer ożył.

To akurat nic dziwnego. Przy starcie systemu wykonywana jest duża ilość operacji dyskowych.
Dla dysku magnetycznego ilość operacji dyskowych na sekundę (iops) to ok. 80 dla dysków z rpm 7200,
dla częstszych w laptopach dysków z rpm 5400 poniżej 60 (buforowanie trochę poprawia sytuację)
dla dysków SSD przy tym samym łączu SATA3 to grubo powyżej tysiąca iops.
Dla dysków SSS z NVMe ilość operacji dyskowych na sekundę to już dziesiątki lub setki tysięcy.

Przy dyskach magnetycznych najbardziej irytujący jest nie tyle długi czas do ukazania się pulpitu,
co czas pełnego załadowania systemu, po którym można cokolwiek w systemie wykonać.

[tapatik]

Dla mnie najbardziej irytujące było kilkuminutowe zamykanie Libre Office'a.

[wariant_b]

tapatik napisał:

> Dla mnie najbardziej irytujące było kilkuminutowe zamykanie Libre Office'a.

Program faktycznie jest mułowaty, choć chyba ostatnio trochę go poprawili.
Takiego efektu nie kojarzę. Inna sprawa, że rzadko go używałem.

Może miałeś ustawione uruchamianie podczas startu systemu?
To dawało dziwne opóźnienia w OpenOffice, a to podobne programy.