Historia słowa majonez

[kulka3]

Przeglądałam dzisiaj książkę kucharską z 1927r. i zauważyłam ,że tam słowo
majonez ma zupełnie inny sens,niz obecnie i chyba oznacza:sałatkę:) Jak do tego
doszło? Jest też tam cała masa nazw ryb,o których w zyciu nie słyszałam,czy tak
nasz jadłospis zubożał ,czy po prostu te ryby nazywają się dziś inaczej?

[zorak]

Majonez pochodzi z Francji.
To wła�nie tam wymy�lono tę boskš mieszankę która do dzi� zachwyca mnie swoim
smakiem i nogdy nie mam jej dosyć.
Potrafie włożyć dwie wielkie czubtae łychy do zupy na jedna kanapke z szynk.
W kazdym razie słowo to pochodzi od fraNCUskiego moyen - czyli żółtko
albowiem jego bazš sš zółtka jaj.
Z Francji przywędrowało do Poslki gdzie majonez przyjmował sie bardzo stopniowo
bo szlachta poslka nie lubiła nowinek. Zreszta w ten sposób powstał sos
tatarski - polskie podniebienia nie trawiły "mdłego" sosu i wkrojono doń troche
grzybków marynowanych i ogórków kwasoznych.
Jednak majonez zawsze oznaczał sos a sałatka znim to może jakie� zanczenie
uboczne.
Tyle mogę powiedzieć na ten temat.

[kulka3]

znalazłam definicje:"Majonez- to jest potrawa z mięsa lub ryby w którą wchodzi
auszpik,z którego robi się galareta i mus,to jest smak kleisty z mięsa lub
ryby,ubity na gestą białą pianę,którą pokrywa się rybe lub mięso,ubierając
wyżej wymienionym auszpikiem" zacytowane dosłownie .Cytat pochodzi z WIELKIEJ
ILUSTROWANEJ KSIĄŻKI KUCHARSKIEJ Heleny Mołochowiec wyd.B-cia NITECCY Poznań
1929. ię że w pierwszym poście mówiłam o rybach ale żadnej nie wymieniłam to
teraz to nadrobię:sterladź;siga;nalim;nawaga;koruszka;jazgarz; oczywiście są i
inne ,nadal popularne,jak węgorz czy łosoś albo sledź.Sum wystepuje pod nazwą
siomga:)

[zorak]

To jest jedna z odmian majonezu - można również rtobić majonez z auszpiku tak
jak i z mleka czy z zółtek gotowanych, można nawet zrobić majonez na galarecie,
albo na sposób wschodni z tofu, czy po grcku z fety. Sš różne naprawdę
przeróżne sposoby na majonez.
aczkolwiek ja najbardziej lubię ten tradycyjny....
Jazgarz to taka ryba słodkowodna ale co do pozostałych to nie wiem....

[zorak]

a sterlad� to najprawdopodobniej sterlet inaczej czeczuga - ryba z kresów Rosji
dajšća cenne mieso i chyba kawior też....

O rybach

[wadim_]

kulka3 napisał(a):

> w pierwszym poście mówiłam o rybach ale żadnej nie wymieniłam to
> teraz to nadrobię:sterladź;siga;nalim;nawaga;koruszka;jazgarz; oczywiście są i
> inne ,nadal popularne,jak węgorz czy łosoś albo sledź.Sum wystepuje pod nazwą
> siomga:)

To poprostu są nazwy rosyjskie: sig - sieja, nalim - miętus, koruszka - stynka,
siomga - łosoś (jeden z gatunków, ale tylko nie sum, sum po rosyjsku nazywa się
som). Jazgarz po rosyjsku nazywa się jorsz. Można tylko się dziwić, jak różnie
nazywają się ryby w naszych (przecież krewnych) językach. I tylko nawaga zostaje
nawagą w obydwoch językach.

Nawaga (Eleginus navaga), ryba zaliczana do rodziny dorszowatych (Gadidae),
zamieszkująca Morze Białe, Morze Barentsa oraz Morze Karskie.

Osiąga długość ciała do 35 cm, kształtem zbliżona do dorsza, ubarwienie grzbietu
i boków ciała brunatne, spód jaśniejszy, na całym ciele nieregularne, ciemne
cętkowanie. Tarło zimą, pod lodem samica składa do 40 tys. ziarn ikry, z której
po kilku miesiącach wykluwają się larwy. Żywi się bezkręgowcami oraz małymi
rybami.

Gatunkiem pokrewnym jest wachnia (Eleginus gracilis), żyjąca w północnym
Pacyfiku. Nawaga ma niewielkie znaczenie gospodarcze jako ryba konsumpcyjna.

(wiem.onet.pl/wiem/0022cb.html}

[kulka3]

Dziekuję Wadim, bo ten aspekt watku przez innych został prawie całkowicie
pominiety milczeniem:)

[teresa.kruszona]

Obecne znaczenie słowa 'majonez' jest tłumaczeniem francuskiego 'mayonnaise' -
sos z żółtek, musztardy i oliwy używany do zimnych potraw. Kiedyś jednak
majonez to także "potrawa z zimnego ptastwa lub ryby z majonezowym sosem"
(encyklopedia Wiślickiego z 1874). Profesor Bańkowski pisze, że słowo to
pojawiło się we Francji w 1807 roku, jest prawdopodobnie skrótem wyrażenia
złożonego z dwóch wyrazów - 'mixture mayonnaise'.
Kiedyś nazwa 'majonez' nadawana była także potrawom zawierającym ten sos lub
potrawom z sosem o konsystencji przypominającej majonez, stąd prawdopodobnie
spotykana w starych książkach kucharskich nazwa sałatki lub dania 'majonez'.

[jacekpaw]

W "Siekierezadzie" Edwarda Stachury w czasie tęgiej libacji w gospodzie
Hoplanka niejaki Peresada (a były to czasy peerelu gdy zagrycha w knajpach była
obowiązkowa)żądał do wódki od kelnerki zimnych nóżek (chodzi o galaretkę z
nóżek) lubo też wątróbki duszonej z cebulką. Uzasadniał swój wybór
słowami: "nie będziem tu pieniędzy wydawać na jakieś majonezy". Zważywszy,
że "Siekierezada" powstała w latach 60., a Peresada był człowiekiem starej
daty, można domniemywać, że używał słowa majonez, właśnie w pierwotnym jego,
odpowiadającym etymologii, znaczeniu.
Swoją drogą to ciekawe w jakim znaczeniu słowo majonez przetrwało w innych
językach. W połowie lat 80. słuchając Listy Przebojów programu III, usłyszałem
jak Marek Niedźwiecki w muzycznym serwisie informacyjnym donosił, że George
Michael (to taki budyń z duetu WHAM! zero pojęcia o muzyce, co nie
przeszkodziło mu się dostać na szczyty światowych list przebojów) otworzył
sobie jakąś restaurację, gdzie "specjalnością lokalu ma być majonez i sałatki
jarzynowe" (mam do tej pory nagrane cytowane słowa na taśmie magnetycznej,
tłumaczenie dla młodzieży: chodzi o kasetę MC). Do tej pory jako wytrawnego
smakosza (podśmiewywam się pasjami z Bikonta) dziwi mnie jak specjalnością
lokalu może być majonez. Czy poszlibyście do lokalu, którego specjalnością jest
ketchup? Sorry, ale zdecydowanie mam w poważaniu lokale, których specjalnością
są dania główne, ewentualnie przystawki, ale nie jakieś sosy! Mam wrażenie, że
koledze Niedźwieckiemu coś się wówczas nieudolnie przetłumaczyło, a jest bardzo
możliwe, że w innych europejskich językach słowo majonez odpowiada właśnie
swemu pierwotnemu znaczeniu dotyczącemu mieszanin i sałatek.
Dziękuję Państwu za wytrwałość w przebrnięciu przez powyższe wywody.

Pseudosmakosz

[zbigniew_]

Wytrawny smakosz nie wyraziłby sie nigdy w tak pogardliwy sposób o majonezie.
Na marginesie, zdaje się, że kolega jest równie wytrawnym znawca muzyki, jeśli
nie dostrzegł rozwoju G. Michaela od faktycznego budyniu z WHAM! do jego
obecnej pozycji i kultury myzycznej.

[kulka3]

Wg Słownika Eponimów W.Kopalińskiego /Wyd.Naukowe PWN Warszawa 1996/
str.175: "Fr.mayonnaize, prawdopodobnie od nazwy portu Mahon,głownego miasta
Minorki,wyspy w archipelagu Balearów,może na pamiatkę zdobycia miasta w 1756
roku przez księcia de Richelieu,marszałka Francji,stryjecznego wnuka kardynała."
Pozdrowienia dla wszystkich miłośników majonezu:)