żołędź czy żołądź?

[piasia]

Na początek wyjasniam, że chodzi mi o owoc dębu. W niedzielę w "Kubusiu
Puchatku" padły słowa "spojrz Prosiaczku, jaki piękny żołądź!". Z lekka mnie
przytkało, bo to chyba forma już nie stosowana. Jak jest poprawnie?

[ja22ek]

Temat był poruszany w wątku 275 pt. "Owoc dębu".

Zdania były różne, ale wydaje się, że w powszechym użyciu jest 'ta żołądź' jako
część prącia i 'ten żołędź' jako owoc dębu. Kiedyś tylko 'ta żołądź' w obu
znaczeniach. Pani Ekspert twierdzi, że słowniki nie pozwalają na 'żołędź' (ręce
opadają!).

Pozdrawiam
Jazzek

[teresa.kruszona]

Mimo nowych wydań słowników w dalszym ciągu występuje tylko forma żołądź.

[ala100]

piasia napisała:

> Na początek wyjasniam, że chodzi mi o owoc dębu. W niedzielę w "Kubusiu
> Puchatku" padły słowa "spojrz Prosiaczku, jaki piękny żołądź!". Z lekka mnie
> przytkało, bo to chyba forma już nie stosowana. Jak jest poprawnie?

To rzeczywiście brzmi, jak z dobranocki dla dorosłych i mam wrażenie, że o to
tłumaczowi chodziło. Ala

[piasia]

Rzeczywiście, bardzo to dziwne. Kiedyś były to dwa różne słowa służące do
określenia dwóch różnych rzeczy - "ten żołędź" o owocu dębu i "ta żołądź" o
częśći ciała. Teraz to zrównano - totalnie bez sensu. Niedługo słowem "stół"
będziemy okrślać wszystko co ma cztery nogi, z krową włącznie.

[vandalia]

Jakoś mnie razi "żołądź" jako owoc dębu (jako określenie medyczne - ok), tak jak mnie razi "łabądź". Logicznie spójna jest odmiana żołędź / żołędzie, - jeśli mówimy "łabędź" i "łabędzie" a nie "łabądź" i "łabądzie" ani jakaś dziwna forma mieszana raz "ą", a raz "ę". Dlaczego nasz język ma być tak nielogiczny? Żeby było trudniej? Język jest żywy, ewoluuje i dobrze by było, żeby jednocześnie likwidować a nie mnożyć takie niczym nieusprawiedliwione nielogiczności jak "żołądź / żołędzie".

Co w zamian?

[dar61]

Razi?
Co zaproponuje [językowi] w zamian sama {Vandalia}?
Nie uwierzę, że żołędź.

... Język jest żywy, ewoluuje i dobrze by było, żeby jednocześnie likwidować a nie mnożyć takie niczym nieusprawiedliwione nielogiczności ...
Nielogiczności?
Od zawsze w polszczyźnie był owoc dębu - początkowo nawet w znaczeniu zbiorowym, jak (to) listowie [liście] - wtórnie anatomia się wepchnęła w paradę.
Proponowałbym zmianę nazewnictwa anatomii i kwita. Może jeszcze jeden z braci Śniadeckich podkradł tę nazwę do anatomii, spolszczając masowo nazewnictwo lekarzom, na fali XIX-wiecznych patriotyzmów w nazewnictwie naukowym. [?]

Łabędź - łabędzie? Nie najlepszy przykład.
Sama nazwa dla łąbędzia - jeśli wierzyć etymologii - to nielogiczność i mylenie tropów.
Pierwotnie było to coś na postać olbąć - jako pochodna [przez niemczyznę + czeszczinę] łacińskiego słowa albus 'biały' [ptak]. I do tego zastąpiła ta nazwa pierwotne miano prasłowiańskie, w postaci kiełp lub kołp, mocno spokrewnione z innymi [pra]językami w Europie. Znane u nas w gwarach, a gwary to język w czystej początkowej postaci.

Łabędź więc to przestawka sylabowa, deformacja, pochodna skażenia polszczyzny łaciną, a do tego jeszcze w XIX wieku liczniejszym był łabąć z -ć na końcu.
A sam (to, potem ten) żołądź jest rzadkim prasłowem i skamieliną językową, słowem tak często używanym, że niepodobna go deformować i demontować.

... niczym nieusprawiedliwione nielogiczności jak „żołądź / żołędzie" ...
Usprawiedliwień jest multum:
dąć - dęcie
żąć - żęcie
błąd - błędy
Nie zawsze jest pąk - pąki / pęk - pęki.
Polszczyzna jest piękna w swej [bio-anatomo]różnorodności.

***
dąb - dęby / dub - duby [smalone]

[hipok]

To łabędź jest wyjątkiem. Idąc tropem twojego rozumowania to powinien być 'Dęb' bo dęby i węż bo węże' a mamy dąb- dęby; wąż -węże; żołądź - żołędzie i wyjątek łabędź -łabędzie ;-)

żołędź i żołądź - obie formy TAK!

[anak0nda]

piasia napisała:

> Na początek wyjasniam, że chodzi mi o owoc dębu. W niedzielę w "Kubusiu
> Puchatku" padły słowa "spojrz Prosiaczku, jaki piękny żołądź!". Z lekka mnie
> przytkało, bo to chyba forma już nie stosowana. Jak jest poprawnie?

Słownik gramatyczny podaje "żołądź" i odmianę wg trzech wzorów (zależnie, czy traktujemy ten rzeczownik jako rodzaj gramatyczny m2, f czy m3):
sgjp.pl/leksemy/#10417/żołądź
Słysze jednak, ze ludzie mówią "żołędź" i chyba należy uznać to za poprawne, zwłaszcza ze dotyczy to przecież tylko jednego przypadka - mianownika (i ew. sprzężonego z nim biernika i wołacza), w pozostałych przypadkach tam zawsze jest "ę".
Doroszewski podaje "żołędź" jako hasło:
sjp.pwn.pl/doroszewski/zoledz;5532925.html
informując, ze to gwarowa (lokalna) odmiana formy "żołądź" w znaczeniu "owoc dębu". Zależy wiec, skąd pochodzimy. W jednych rejonach Polski "żołądź" użyta w jakimkolwiek znaczeniu nie będzie nas raziła, w innych rejonach wprowadza się rozgraniczenie znaczeniowe: na owoc dębu mówi się "żołędź", a na pozostałe "żołędzie" mówi się "żołądź". Ciekawe byłoby ustalenie granic geograficznych (językowych - tzn. z uwzględnieniem Polonii) na linii żołądź/żołędź :)
Na pewno są tez warianty indywidualne - w mojej rodzinie np. gramy w karty, i na trefla od zawsze wszyscy mówili u nas "żołędź" (jako m2 - ten żołędź / tego żołędzia), a nie "żołądź".

[efedra]

"...przecież tylko jednego przypadka - mianownika"

PrzypadkU.

zamku/zamka, przypadku/przypadka

[anak0nda]

efedra napisała:

> "...przecież tylko jednego przypadka - mianownika"
>
> PrzypadkU.

zamek:
zamku (królewskiego, sgjp.pl/leksemy/#1005/zamek)
zamka (błyskawicznego albo w drzwiach, sgjp.pl/leksemy/#480/zamek)

przypadek:
przypadku (losowego, sgjp.pl/leksemy/#997/przypadek)
przypadka (gramatycznego, sgjp.pl/leksemy/#575/przypadek)

[soltares]

Forma niestosowana ( jaka? ) oj! sami analfabeci!
Faktycznie,musiało cie nieźle przytkać ( ale to raczej od czasów szkoły..podstawowej! ) Puchatku! ;-)
TRAGEDIA! jak amatorzy w kraju od mechaniki-samochodowej,fryzjerstwa czy pochodnych
jak np. Polityka..tyka tyka i to nie bonba! ani Bąba..to feudalizm
na czas dwudziestego drugiego wieku!

PODKREŚLAM JAK TYLKO "mogem" ( pewien znany..he )
Ja,mimo nienawidzenia komputerów
sam dużo rzeczy pojąłem..ale to ( FAKT ) że WUJEK ..wujek google,ale nie tylko!
KAŻDA WYSZUKIWARKA podkreśla błędy!
CZY TO DO WAS GAMONIE DOCIERA??
Miodek ma destrukcje..tak tak nie ob..głowy!
Jak widzi co "lódzie" "robiom" z językiem..i to nie tym co go wciąż pokazują.
Amen!

[kornel-1]

soltares napisał:

> Forma niestosowana ( jaka? ) oj! sami analfabeci!

Myślę, że nie pasujesz do tego forum

Kornel