*** NA ZIELGÓNOC ***

[warnija]

NA ZIELGÓNOC

Jenóż nosz Pon Bóg i latoś ło swoji Śwanty Warniji nie zaboczuł i ziosna bandziewam mnieli, choc brok na nia eszcze siułka zaczkać. Tak sia psiorun ty zimnie łu noju latoś łudało com łuż z Matyldó miśleli co przydzie noma w tam roku dwa razy Gody fejrować. Cóś sia w tam niebzie poprzewrocało, pewno bez te satylity. Za gwołt tygo pracharstwa po niebzie furo! Bez to pewno i ptoki na grypyra zachorzeli, a kotom sia razu w jych mniesióncu marcować nie chciało. A może to bez to co jam nosz rzónd tygo becikowygo nie łobziycoł? Ale jek bociony łuż só nazod to pewno zaro i żaby ze spsiku wstonó i ziosna jenóż latoś bandzie. I Zielgónoc tyż!

Zielgónoc na Warniji fejrować zawdy łuż buło nolepsze co tlo łoddo. Tydziań przed Palmowó Niydzieló abo jek Mazury godali Palmarum ślim do lasa pora brzozowych zitków wyrznóńć i pora gałójzków koćków coby na ta niydziela do wyśwancanio fertyk byli. W chałupsie brok te zitki buło tlo w ciepluchny wodzie bez tydziań postazić.

Tan łostotny Zielgi Tydziań choc markotny jenóż zawdy chibko przelecioł. Óma zorgowała coby bez tan coluśki tydziań żodan w chałupsie mniajsa w gamba nie dostoł. Soma sia razu i mlyka nie napsiuła. Zawdy móziuła co jek sia człoziek tak rychtyk bez tydziań wypości to lży mu bez to w swojo duszo i sumnianie zajrzyć i potam sia spraziedlizie raduje do zielgónocny spoziedzi jiść. Mniała recht. Ludziska zaro po Zielgónocy jekeś lepsze jedan do drugygo byli.

Do kościoła w Zielgónoc noziancy norodu szło na rane, na róraty ale to pewno bez to co po mszy zaro chućko rychtyczny frysztyk jam puchnioł.

Druge śwanto w Zielgónoc wprzód buło na Warniji fejniejsze jek tero. Dzieciuki po frysztyku chibciuchno lecieli na sod w jonkowe krzoki abo do lasa w kadyki zajóncowych gniozdów szukać. Gwołt buło zawdy śniychu i łuciechy. A siuła to sia człoziek łuśnioł jek szurki po wsi po smaganiu za dziywczokami sia ługoniali? Toc to i no zdrozio lepsi buło tak kadykam po koślach wysmagać jek tero sia zimnó wodó łoblywać. Żol com jo łuż nie je taki młody bo bym i som eszcze z kadykam po wsi polotoł. Ale Matylda jekoś łuż bez mniesiónc łolyko i jamruje co jó rojma kranci, to jo jó tam kadykam łulycza lepsi jek jeki dochtór.

W łójskam roku łuż am zidzioł co po wsiach znowój dzieciuki słodkościów zajóncowych w kadykowych krzokach szukali i fest łuciecha mnieli. A jekby tak mniastowe w tan Śwanty Dziań swoje dzieciuki w ołta powsodzali coby do lasa pojechać i zajóncowych jojków szukać? Abo swoje, a choc i cudze kobziyty kadykam wysmagać? No mówta no, co to nie je lepsi jek bez cołan dziań durch tlo w tan tylewizór ślypsiać? Żyjewam toc na Warniji, a to je nosz psiankny stary warnijski łobyczoj!

No jó, to życza Woma tedy na ta Zielgónoc gwołt zdrozio, smakozitych jojków i noszygo zdrowygo warnijskygo smaganio.


Wosz Klyjmens.


zaboczuł - zapomniał
Gody - Boże Narodzenie
pracharstwo - tu śmieci, odpady
ze spsiku - ze snu
koćki - bazie
zorgowała - tu pilnowała
puchnioł - pachniał
jonkowe krzoki - krzaki porzeczkowe
kadyk - jałowiec
smagać - “łaskotać” jałowcem po nogach
rojma - reumatyzm
w łójskam roku - w zeszłym roku
gwołt - dużo


Źródło: Olsztyn-pamiątki

[rita100]

Z łojskiego roku to łopoziadanie je ?

Po pozietrzu poznaje, bo Cyfus psisze co koty sia nie mogłi marcowac i mysloł co
przyjdzie jamu z Matyldó Gody śwantować - a tu jek zidać, pozietrze je fejniste
i smagac nie brok bandzie, lepsi bandzie somemu do wody wskóknóć i sia wykómpać
w lany poniydziołek, abo po smaganiu zrobzic łokład z zimnej wody )))

-------
No jó, to życza Woma tedy na ta Zielgónoc gwołt zdrozio, smakozitych jojków
i noszygo zdrowygo warnijskygo smaganio.
Wesołych Swiąt

[gajowy555]

Jó, to łopoziedanie to rychtyk ze łójskiygo roku je, bo latoś ziosna ciepłasa je
Możeta escze posłuchoć Klyjmensa na żywo, mowam linka na wiyrchu pode śwantacznó kartkó

Tak i jo Waju wciórkam winszuja Wesołygo Alleluja, a jojków za gwołt nie jydzta, cobyśta łochwatu nie dostali.
I smagania kadykam no dziywczoków, coby fejn szurków dostoli.

Wesołych Świąt !

[rita100]

I jo winszuja wciórkim wesołej Zielganócki i mokrygo Smingusa i fest mocnygo
smagania )))) cobysta ji łod dziywuch dostali

[gajowy555]

Jó, dziywczoki bandó fest smagane latoś

[rita100]

A boczyta to łopoziadanie ?

No psiorun morowy !!!
Jek nasze łopoziedanie mogłó zniknónć z ty gazyty ?
Ale łu noju nic nie zginie .
Doczytał am sia, co póny redachtóry przenieśli tan konkurs do jekijś gazyty,
co sia nazywo "Reporter" czy jekóś...
No to bandziewa bocyć, kandy to bandzie ?
A nasze łopoziedanie dla wszyćkich łuz w nastympnym wpsisie !!!

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=39922848&v=2&s=0

[rita100]

ZIELGÓNOCNE ŁOPOZIEDANIE ŁO KŁOBUKU

Buło to łuż downo tamu, ale pamnientom , bo to wszyćko takie dziwne ...
Wyciungłam na Zielgónoc na Warnijo do Tralali, a rychtycznie do maluśiej wsi
kele Wymoja. Mózi łóna, co gdzie jek gdzie, ale łu noju to zwyczoje zielgónocy
só fest stare. Uzierzyłam i przyjechałam, coby na własne
łoczy łobaczyć żywą tradycyję. Buło tam tlo pora chatek i wszyscy ludzia tam
skromnie żyli z pracy na roli. Chata jek chata, jizba, sień i zagroda i łobora
była u Tralali, kokosze i krówka i pijka. Obok stała jinsza chatka , chatka
Gajowego i jygo Hildy. Łóni mnieli tylko świynie i psa Sonie. Ciągle na łokrągło
łujchrowali, czyli wędzili.
Daliyj stała chatka Gietpe. Łón mnioł gajsi, kokosze i truzie (króliki).
No jó, eszcze buły chaty jinszych gburów, ale to, co sia zdarzuło łu noju na wsi
kele Wymoja, to warte splytkowania.
Tydziań przed śwantami wszystkie byli zajęte robotą.
Tralala zbzierała jojka na kuchty, Gajowy z Hildó łojchrowali, a Gietpe robził
pasztety ze truziów. I tak sia fejn życie toczyło, aż razu pewnygo Tralala
podeszła do gniozda kokoszy i ani jydnygo jojka nie nalozła. Mózi mi, co lisy i
łaski podbzierają jojka. Gietpe tyż zaro przyloz do noju i goda co i łu niygo
kokosze i gajsi jajków nie dajó , co napewno grasujó
w łokolicy lisy. Tlo Gajowy z Hildó dalyj łojchrowali, jekby nigdy nic. No to
mym poszli po te jojka aż na Targ Rybny do Łolstyna, bo na śwanta brukuje gwołt
jojków. To na kuchy to na kraszonki, pisonki, śwanconki. No jek śwanta bez
jojków majó być ? Łazimy po tam targu, gwołt bab stoji z jojkami i kokoszami,
gajsiami, wosztami . Tralala chce kupsić jojka take duże, ino coby mało
psieniandzy za nie zapłacić. Wybzieramy, przebzieramy w tych jojkach , a tu
patrzymy co na targu stoi Hilda Gajowego. Z jojami wosztami w koszu i łóni przedajó.
Tralala goda:
- Łobacz Rita, Hilda przedaje jojka. Skąd łóna ich wziena , przeca nie majó
kokoszów ni gajsi ?
- No jo ! - łodpoziadom
- Łobacz Rita, co łóni przyjecholi nowym ołtem, jam chyba kłobuk nosi
psieniandze ?
- Tralala, nie godoj, przecie to bojka, co ty godasz ?
I Tralala łopoziada noju, co na Warniji jest taki kłobuk, co jednam zabziera i
zanosi do gbura, co mu dobrze jyść daje.
- Ło, to datemu u Gajowego ciągle łojchrują (wędzą ), łóni pewno dogadzają
tymu kłobukowi. A jo myślała, co łóni takie łobżartuchy só ! - mózie.
To psianknie Tralala, musiwam tero śliypsiać, gdzie tan kłobuk łu niych je -
łuśmniałam sia , bo jo w kłobuka nie zierze. Mus to mus i kłobuka u Gajowego
musiwam znoleź. Bandziewa tero wszyćkygo pilnować i warte bandziem trzymać.

Gietpe tyż mózi, że to kłobuk Gajowego i Hildy. Tlo łóni we wsi majó take ołto,
co na nie nikogo inszego nie stać. Tacy bogaci sua zrobziuli.
Dobra, mózia, bandziem wachować. Ugadalim sia , że co noc chto jinszy bandzie
wachować. I tak w jednó noc Tralala sobzie zasneła, w drugo noc Gietpe sia łużer
i tyż spał jek pomarły, nie psilował jojków. Cias na moje wachowanie. A jo nie
taka gupsia, jo nie spałam , bom cały cias śpsiewała psieśni i to take fejne,aż
sia sama dziwiłam, skąd je znom ? Spać ni mogłam. Colem eszcze nie znoła
pieśniczek Hobołda.

”No posłuchajta bracia mnili
Co wam opowiem w tej chwili,
Już wojenka rozpoczanto
Na kłobuczka je przynento.

Kłobuczek rodem wyklęty
Lucyperowi uciekły
Do noju chat sia chowa
i psianiandzy doda.
Tylko dobrze go karmnijcie
bo to diobeł - ziecie ...”

lalalala nuce sobzie.

.... A tu naroz jeke na bębnach granie : pam, pam, pam, pam.
Łodwracam sia , a tu łogeń tylko przelecioł i sia ino zjadoziłam. Do psierona
morowego , wstołam , patrze a jojek nima i nie tylko jojek , bo krowie mlyko
zabroł, znamnion morowy.
Krowa ryczy, baba krzyczy - rety, gwałtu, bo tu kłobuk.
Tralala i Gietpe sia łobudzili i z chat swoich wylecieli, do łobory
wpadli jek diobły i ryczó - co je, co je! Jo rycza – kłobuk je !, kłobuk je! -
zidziołam łogeń !
Tralala woła - łustyruj sia Rita. No zidzisz , prowda cia móziłam , co łu
Gajowego kłobuk jest , a nie lis.

I co tero bandzie Tralala ? Bandziewam mnieć Śwanta czy nie ?- pytam sia
znerwowana Tralali.
- Bandziewam mnieć , eszcze jake fejn, łobaczysz! - goda Tralala.

cdn

[rita100]

No i łuż Śwanta, jojka kupsione, psisaneczki i kraszaneczki porobzione, kuchy
łupsieczone, mniajsko je i czkamy na Zielgónoc.
Tak siydzimy z Tralaló i czkamy na Zielgónoc. Czkamy, czkamy, aż tu do noju
chtoś puka. To buło tego zieczora przed śwantami. Dzieciuki jekeś. Śpsiewajó
co Pon zmartwychwstał i potem prośbe tako robzió :

”O pare jojek psieńć,
przyjedzie do wasej córki piękny zięć
Będzie miał jedwabne sznury
Od ziami aż do góry
Na siodełku czerwónym
Na kónikó na wrónym
Mój panie moja pani
Nie żałujcie wasej własnej córki....”

A potam podzankowali , kedy Tralala doła jojków i dzieciuki poszli dalyj.
Reno wczas poszlim do kościoła wszystkie i Gietpe i Gajowy z Hildó. No my łuż
ziedzieli, co łu Gajowego tan Kłobuk siydzi, ino nie ziedzielim, jek mu
ło tam Kłobuku poziedzieć. I kedy tak pod zieczór siedzielim na bance przed
cható pospołó, to mym naczli godać ło Kłobuku, co noma jojka wykrada i krowie
mlyko zabziera.
A Gajowy mózi :
- Ziyta co ludziska, łu noju w łoborze zawdy jekieś jojka nojda i zanosza do
Hildy, a łóna goda, co to wosze kokosze łazó do noju i jojka znoszó, bo łu woju
złe warunki do znoszenia. Łóne do noju przychodzą wygodnie sobzie joja znosić,
jek tan cysorz na tronie, co ma klawe życie i wygodne.
- No jó, to daczemu aż tak gwołt jojek mocie i eszcze na Targu je przedajecie,
przecie to nie wosze jojka ? - pytomy
- A Hilda łazi po łoborze z koszyczkiem i te joja zbziera.
- Tak, zidziołeś to Gajowy jek Hilda zbziera te jojka ? - pytomy
- Nie - mózi Gajowy.
- A ziysz Gajowy, co łu woju je Kłobuk ? - mózimy jamu
- Łu noju go rychtyczno nie ma,bo to je bajka - goda Gajowy
- No, Gajowy, bajka czy nie bajka, fejn ołto mosz,kokoszy nie mowacie a
joja przedajeta na Targu - no, Gajowy pomniarkuj trocha - czy to bajka czy nie
bajka ? - prazi Tralala.
Gajowy sia zjadoziuł i goda - nie zierze, łu noju nie ma Kłobuka, co wyśta z
psieca pospadali ?!
- Ustyruj sia Gajowy - mózi Rita, i pamnientoj, co Kłobuk szpetnym ptokiem
je. Jek łodchodzi to potrasi zaszkodzić swojemu panu i zawdy coś może
połurdykować (porozrabiać). Bandziesz mniał fest kłopotów bez niygo.
I tako to godke prazilim przed cható w psiyrszy dziań Zielgónocy, a na drugi
dziań to dopsiero buło.....cdn

[rita100]

W drugi dziań śwant – Śmigus Dyngus. Wszystkie sia wodom polewali i smagali,
bziegali i po nogach gałązeczkami bzili. Chłopaki na wsi dziyweczki ganiali, a
my tlo patrzyli. No i wydarzuło sia na wsi straszno rzecz. Gajowy tyż chciał
posmagać Hilde i po nogach jó smagał kele łóżka, aż tu naroz .......

Fruuuuu, fruuuuuu i przez łotwarte łokno prościuchno z pod łóżka Kłobuk
wylecioł. Tak sia tygo smagania przestraszył, że łuciekł gdzie pieprz rośnie,
aż sia łogień za nim polił. Hilda w strach wpadła, Gajowy hercklekotów ło mało
nie dostał .
Ryczą - ratujta !!!
Tralala, Gietpe, Rita, ratujta ! Kłobuk łu noju, Kłobuk!
Mym lecim na ślypota kurza, Gietpe potknół sia ło kamnień, poda jek strucel
długi, wstoje, lecimy. Łuż esteśmy w jizbzie i z Gajowym i Hildó ryczymy pospołu
- Kłooobuk ! Kłobuk ?
- Joł, Kłobuk - ryczy Hilda.
- Nie może być ! - goda Gajowy
- To napewno nie Kłobuk, łustyrujta sia ! - przytwierdza Rita.
- To buł Kłobuk - mózió Tralala i Gietpe.
I zaczyna sia dochodzenie :
Tralala sia pyto - a skąd wylecioł tan Kłobuk ?
- Z pod łoża - łodpoziada Hilda .
Gajowy łuż nic nie godał, tlo polazł po gorzałeczka i łuż z Gietpe sznapsika
chibko wlewają do gordziela. To nie na jich nerwy.
I tak sznapsik po sznapsiku i jeszcze jeden sznapsik i łuż jajzyki sia
rozziójzały i Gietpe i Gajowy zidzą gwołt kłobuków. Nawet sia doliczyć nijak ni mogó
Tlo Tralala zachowała spokój . Zaglónda pod łóże i pada ze stracha, bo pod
łożem gwołt, gwołt jojków. I to psisaneczki, kraszaneczki i nowet palma śwancona
sia nolazła. Gniozdko Kłobuka fest zielgachne i ziecie co tam eszcze buło ?
- Gwołt flasecek z gorzałeckó. Hilda zaczyła sia śnioć i sia noju pyto, czy i
mym chcemy po sznapsiku tak dla kurażu troszeczkę , kruszynke coby nerwy
łuspokoić. I mym siedli do stołu i flasecke nie jydnó obalili z wrażenia.
Pospołu równo widzieliśmy tero gwołt kłobuków, gwołt jojków i wiela flasecek.
Kiedyśmy łuż nie mogli nic godać z łumenczynio , Tralala spokojnie poziedziała -
czy to bajka czy nie bajka, jo to mniandzy ksiójżki włoże.

Naroz słychać z łoddali głosy dzieciuków , śpsiewajó psieśń i ło jajka przyszli
prosić :

”Cy zwoló, cy zwoló
(czy wolno, czy wolno )
Ten dumecek rozweseló.

A cy dacie , cy nie dacie,
te jojka malowane,
Cy kanienne serce macie ?”

No nie, kanienne syrca nie mowam i wzielim te jajka kłobukowskie i dzieciukom
za psiankne spsiewanie rozdalim.
A łóne sia łuradowali i podziankowali tak:

"Dziękujemy wam, mili ludzie,
Za ten wykup coście dali w zgodzie."

I Kłobuk nic łuż nie móg zrobzić , żadnych figli , bo my jygo jojka
bziednym rozdali, a gorzałecke sami wypsili.
I jo tam bułam jojka jydłam i gorzałecke psiłam.

Rozklekotałam sia niesamowicie, aż ma łeb boli, ale to nie kóniec.
Bo zita - co Gajowy z Hildó mogli nas tak specjalnie zrobzić, cobyśmy myśleli,
co to był Kłobuk, rychtyczny Kłobuk, bo i to ołto co majó, to je na pozyczke we
frankch szwajcarskich I kokosze sobzie na kredyt kupsieli i gajsi. Łóni noju
chyba zrobzili .....w kónia...abo w bambuko....abo

Cy to bajka cy nie bajka....o Kłobuku warnijskim

nisko sia kłaniam
i o wybaczenie prosze
o czam donosze

Warnija

[rita100]

Cy zwoló, cy zwoló
Ten dumecek rozweseló.

A cy dacie , cy nie dacie,
te jojka malowane,
Cy kanienne serce macie ?”

[rita100]

Dajta nam jojków
mogo być malowane
abo całkiem bziołe.
A jek dacie
to pójdziewa precz !

A tak musiwa łosmagać
co woma nie bando pkły kunsać.
Wykupta sia, dajta sia
dajta noma jajko !

[rita100]

[rita100]

"A w drugie śwanto, to tedy dzieciska czekali juz na to smaganie. A tedy chto
mioł te chrzestne rodzice, to tu mózili potki, to te dzieciska do ty potki i
tego potka po tym smaganiu lecieli. To musieli im dać trojoczka, dwa trojoczki."
(Najdymowo-Warmia)

"A potam, to juz w lepszych domach smagania nie buło, bo tedy juz zaczyli te
gniozdka robzić, w łogrodach kryć, co to zajunc przyszed. Co tych jojków naniós
i tedy dzieci musieli lotać i szukoć, az kożdy swoje gniozdko naloz z tymi
jojkami. Od zajunca.
(Najdymowo-Warmia)

Zwyczaj ten przejęto od ludności niemieckiej po pierwszej wojnie światowej 1914
roku. Starsi chłopcy smagali przede wszystkim dziewczoki.

[rita100]

"Taki buł zwyczoj, co dorosłe młodzience, takie kawalyry, chodzili smagać. W
nocy, nad ranem juz szli, o drugi, o trzeci godzinie. To łokna wyjmali, gdzie
dziewcyny byli, to tedy walili tami kadykoma."
(Najdymowo-Warmia)

"Z pierwszygo na drugie śwanto dziewcyny w spódnicach spali, coby tak nie
bolało, bo wcześnie rano albo i wieczór chłopcy przychodzili smagać ich kadykiem."
(Kromerowo, Dębowo - Warmia)

Na odpuście w dzień św. Floriana (4 maja) chłopcy fundowali dziewczętom. Była to
forma 'przeprosin' za smaganie.
(Kromerowo-Warmia)

[rita100]

Dobry dzionek ci, wódecko,
śwanta łorianecko.
Ti omiwas ziemnie
i wszistkie korzenie.
Omij i nas bziadnych chrześcijanów.

"Potam, no, jek łodchodzo":

Łostanta z Bagam, wódecko,
śwanta orianecko !

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=76510603&v=2&s=0
"Po powrocie do domu przyniesioną wodą spryskiwano śpiących jeszcze
domowników,potem konie i krowy, 'co majo być zdrowe'. Jek ciyrpnuł te wode, to
poszli tedy bidło oblywać, to tym slowym:
"Dziś nas Pan Chrystus zmortwychwstoł !" To tak biło mówzione.
(Kałęczyn-Mazury)

[rita100]

Pieśni i oracje przy wykupku wielkanocnym
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=76510951&v=2&s=0

[rita100]

To chluśniem bo łuśniem
Jidzewa na szpacyr tero

Zima woda zdrozia doda

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=93569159

[rita100]

- Nu ! jak lać, to lać....
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=93616665

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=93896905

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=93990698

[warnija]

Śwanteczny nastrój łuż prysł, tek teroz by sia zdoło jekie splytki ło czasie pośwantacznym napsisoć.
Czy chto zno take łopoziastki ?