madohora
02.05.10, 16:44
Górki Wielkie – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w
powiecie cieszyńskim, w gminie Brenna, położona u wylotu doliny Brennicy.
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.
Górki zostały wymienione w spisie miejscowości Księstwa Cieszyńskiego już w
1305 r. Od 1417 r. władał nią szlachecki ród Pięćlatów. Podział na Górki
Wielkie i Małe datuje się od XVI wieku. W roku 1521 wymienia się szlacheckie
Górki Wielkie. Wieś od wieków była własnością kolejnych rodzin szlacheckich:
Góreckich (1521-1697), Marklowskich (1734-1802), książąt cieszyńskich.
W 1931 na wzgórzu Bucze powstała Stanica ZHP, a następnie Centralna Szkoła
Instruktorek ZHP. W samej wsi, niespełna 2 km dalej (Górki Sojka) działała
Szkoła Pracy Społecznej ZHP. Do 1939 r. kierował nią twórca polskiego ruchu
zuchowego, późniejszy żołnierz AK i wybitny pedagog Aleksander Kamiński
(tablica pamiątkowa na budynku). W tym samym czasie organizował tu swoje
młodzieżowe Uniwersytety Ludowe Józef Kret. W 1937 r., również na Buczu,
rozpoczęła działalność druga w powiecie cieszyńskim Szkoła Gospodyń Wiejskich.
Po II wojnie światowej oba obiekty harcerskie zajęto na cele lecznicze.
Umieszczono w nich dziecięce sanatoria leczące choroby płuc i gruźlicę, które
weszły później w skład Beskidzkiego Zespołu Leczniczo-Rehabilitacyjnego z
siedzibą w Jaworzu. Sanatorium w Sojce zlikwidowano w 1999 r., natomiast Bucze
od 2000 r. funkcjonuje jako samodzielny Dziecięcy Ośrodek
Leczniczo-Rehabilitacyjny.
W 1922 dawny dwór Marklowskich zakupił i zamieszkał w nim wraz z rodziną
Tadeusz Kossak ze słynnej rodziny artystów-malarzy. W dworze tym mieszkała i
tworzyła jego córka, pisarka Zofia Kossak-Szczucka, 2. voto Szatkowska.
Ostatnie mieszkanie pisarki w domku ogrodnika (od 1957 r.) zamieniono na
poświęcone jej muzeum biograficzne, będące oddziałem Muzeum Śląska
Cieszyńskiego w Cieszynie. Grób pisarki znajduje się na miejscowym cmentarzu,
a na kościele i domu katechetycznym umieszczono pamiątkowe tablice.
W Górkach Wielkich urodzili się Walenty Krząszcz (1886-1959) – nauczyciel
wiejskich szkół, jeden z czołowych przedstawicieli cieszyńskiego pisarstwa
regionalnego, oraz Franciszek Żertka - gawędziarz i pamiętnikarz.
