Panewniki

[madohora]

Codziennie przed rozpoczęciem budowy odprawiano krótkie nabożeństwo, a w grocie mszę św. Zatrudnionych było około dwustu robotników, w tym wielu ochotników z okolicy. Do pomocy przychodziło wiele kobiet i dziewcząt. Do pracy ze swoimi zaprzęgami stawiali się też gospodarze z Panewnik, Piotrowic, Ochojca i Kostuchny. Podczas budowy nie zgłoszono żadnego urazu ani wypadku przy pracy. Stan surowy kościoła i klasztoru osiągnięto na wiosnę 1907 roku, a pod koniec roku położono dach, kończąc równocześnie wieże i kopułę (ta ostatnia pokryta została mozelskim łupkiem kamiennym). 29 września 1907 roku ks. Ludwik Skowronek poświęcił pięć nowych dzwonów dla klasztoru, wtedy też zamieszkali w nim zakonnicy. Roboty stolarskie, ciesielskie i kowalskie wykonywali w wybudowanych przyklasztornych warsztatach bracia zakonni. W 1908 roku wstawiono witraże wykonane przez pracownię Victora Antona i Victora Johanna Forstów w Münsterze w Westfalii i położono posadzkę. Półtora miesiąca trwało umieszczanie na kopule 1,5-tonowej figury św. Franciszka z Asyżu.

[madohora]

Od 1908 roku (lub 1913) w bazylice budowana jest szopka, która obecnie jest największą w Europie ołtarzową szopką.

[madohora]

Ks. Malina

[madohora]

Budowla bazyliki, podobnie jak i całego zespołu klasztornego, nawiązuje do stylu romańskiego. Kościół jest nieorientowany – prezbiterium zwrócone jest ku północy z odchyleniem 27 stopni ku wschodowi. Zewnętrzne ściany budynku wykonane są z cegły klinkierowej o surowej fakturze. Koncepcja autorska br. Fromma zakładała kamienne ozdoby rzeźbiarskie, jak portale, kolumny portyków i kolumienki okiennych biforiów. Ceglane kształtki tworzą w różnych miejscach fryzy arkadowe oraz gzymsy. Nawa środkowa, transept oraz prezbiterium nakryte są dwuspadowymi dachami z lukarnami. Absyda prezbiterium i absydy boczne okrywają dachy półstożkowe. Kopułę główną przykrywa ośmiopołaciowy dach namiotowy z lukarnami. Nawy i obejście od strony wschodniej przykryte zostały dachami pulpitowymi. Kruchty oraz krużganki nakrywają dwuspadowe dachy poprzeczne. Dachy wież w przedniej części bazyliki stanowią układy ukośnie opadających czterech romboidalnych połaci.

[madohora]

Znajduje się na lewo od głównego wejścia do bazyliki. Urządzona została w kruchcie lewej wieży. Poświęcona została 10 września 1988 roku przez prowincjała o. Damiana Szojdę OFM. Wystawiany był w niej każdego dnia Najświętszy Sakrament. Wystrój z blachy i okratowanie zaprojektował Eryk Złotoś z Ligoty. W kaplicy wisi obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej. Na prawo od wejścia nad klęcznikami znajdują się: krzyż oświęcimski oraz krzyż z Monte Cassino. W kaplicy znajdują się również: tablica upamiętniająca zakonników poległych i pomordowanych w obozach koncentracyjnych w latach II wojny światowej; tablica upamiętniająca jeńców stalinowskich pomordowanych wiosną 1940 roku w obozach Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz tablica upamiętniająca uczestników walk w szeregach Konspiracyjnego Wojska Polskiego, Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, ugrupowania Wolność i Niezawisłość oraz innych organizacji podziemia niepodległościowego zamordowanych i bezimiennie pogrzebanych – na mocy wyroku katowickiego Sądu Wojskowego w latach 1945–1956. Przestała pełnić swoją funkcję, od momentu wprowadzenia dwudziestoczterogodzinnej adoracji w kaplicy fatimskiej.

[madohora]

Kaplica NMP Częstochowskiej
W przedłużeniu prawej nawy bocznej. Ołtarz wykonany w Koblencji. Poświęcony w 1910 roku. Fundacja parafii bogucickiej. Kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej zakupiła rodzina Szklorz z Wełnowca. Polichromię w absydzie wykonał w 1918 roku malarz Otto Kowalewski. Na lewej ścianie przedstawiony został św. Franciszek proszący o odpust Porcjunkuli. Polichromie były dwukrotnie odnawiane przez Romana Pająka oraz Jana Gałaszka. Ostatni raz w 1988 roku

[madohora]

[madohora]

Ks. Malina w towarzystwie zakonników

[madohora]

Umowę o budowie organów pomiędzy klasztorem a firmą Berschdorf z Nysy zawarto w 1922 roku. Ich poświęcenia dokonał administrator ks. August Hlond 13 kwietnia 1925 roku. Przebudowy przeprowadzały kolejno firmy: Berschdorf w 1944, Franke z Rybnika (lata 1962–1965), Biernacki z Warszawy (1987–1988). Po 2003 roku instrumentem opiekowali się organmistrzowie: Mirosław Klonowski i Jan Wyleżoł

[madohora]

[madohora]

Klasztor Franciszkanów w Panewnikach – neoromański zespół klasztorny powstały w latach 1903–1908 wraz z przyległą kalwarią w katowickiej dzielnicy Ligota-Panewniki, siedziba franciszkańskiej Prowincji Wniebowzięcia NMP w Polsce.

[madohora]

Nową placówkę zakonną powstałą w Panewnikach podniesiono do rangi konwentu, którym zarządza gwardian, w 1907. Od samego początku duża liczba braci wpłynęła na ukonstytuowanie się przy gwardianie rady, nazywanej w Zakonie Braci Mniejszych dyskretorium konwentu. Zarząd ekonomiczny klasztoru spoczywał w rękach syndyka apostolskiego – instytucja zniesiona w XX wieku. Klasztor należał administracyjnie do 1911 do Kustodii św. Jadwigi we Wrocławiu, która z kolei podlegała prowincjałowi saksońskiemu. Konwent został włączony do Prowincji Niepokalanego Poczęcia NMP w Wielkopolsce 17 marca 1923, stając się tym samym siedzibą kurii prowincjalnej i jej głównym ośrodkiem duszpasterskim. Nazwę prowincji zmieniono 13 października 1932 na Prowincja Wniebowzięcia NMP w Polsce. W okresie przed II wojną światową większość braci mieszkających w klasztorze była rzemieślnikami. W latach 1929–1939 Panewniki posiadały własne wydawnictwo z drukarnią. Bracia kapłani prowadzili pracę duszpasterską w kościele klasztornym oraz pomagali w okolicznych parafiach diecezjalnych, m.in. głosząc misje święte i rekolekcje. Ostatecznie decyzją bpa katowickiego Stanisława Adamskiego 12 lutego 1934 powstała w Panewnikach samodzielna parafia

[madohora]

Klasztor w Panewnikach jest obecnie siedzibą:
kurii prowincjalnej
prowincjałatu
archiwum prowincjalnego
biblioteki prowincji (45600 woluminów – katalog FIDES 2023)
domu formacji początkowej
seminarium duchownego
Towarzystwa Metafizycznego im. A. N. Whiteheada
parafii zakonnej
duszpasterstwa akademickiego (FODA)
muzeum misyjnego
sekretariatu ewangelizacji misyjnej
herbarium

[madohora]

W muzeum prezentowane są również filmy o tematyce misyjnej

[madohora]

Wierszowany spektakl muzyczny prezentuje eksponaty z różnych stron świata. Nie tylko dzieci, ale i starsi zwiedzający dowiedzą się wielu ciekawych rzeczy na temat misji.

W rytmie afrykańskich bębnów, boliwijskich piszczałek i wschodnich śpiewów chóralnych można przenieść się do franciszkańskich misji w Afryce, Ameryce Południowej, Azji oraz Europie i lepiej poznać codzienne życie misjonarzy oraz lokalnych społeczności. Dzięki unikatowym eksponatom gromadzonym przez wiele lat przez franciszkańskich misjonarzy oraz wykorzystaniu współczesnej techniki multimedialnej, przygoda we Franciszkańskim Muzeum Misyjnym na długo pozostanie w pamięci zwiedzających.

[madohora]

Centralną część placu zajmuje Pomnik Świętej Jadwigi, patronki Śląska i prowincji zakonnej, z której wywodzili się franciszkanie organizujący i zarządzający budową klasztoru w Panewnikach − Prowincja św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Obecnie dom zakonny przy placu Klasztornym jest siedzibą ministra prowincjalnego Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach. Autorem postumentu był br. Meinard Wieczorek OFM, zaś autorem rzeźby, wykonanej we Wrocławiu, był Bruno Tschötschel. Uroczystego odsłonięcia i poświęcenia pomnika dokonano 21 lipca 1912. Przed II wojną światową na cokole znajdowały się napisy dedykacyjne w językach: łacińskim, niemieckim i polskim. Obecny napis polski jest kopią zniszczonego przez Rosjan w 1945

[madohora]

Na placu znajdują się:
pomnik św. Jadwigi Śląskiej
głaz upamiętniający przybycie franciszkanów do Panewnik
dąb papieski, oznaczony nrem 60, posadzony 18 maja 2008
Krzyż Misyjny z symbolicznym grobem dzieci nienarodzonych i przedwcześnie zmarłych

[madohora]

Plac Klasztorny
Rada Miasta Katowice uchwałą nr LXII/1252/10 z dnia 26 lipca 2010 r. nadała nazwę placowi, położonemu przy ulicy Panewnickiej przed Klasztorem Zakonu Braci Mniejszych w dzielnicy Panewniki:
PLAC KLASZTORNY
Uchwała weszła w życie dnia 10 września 2010 r. i została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego nr 163 poz. 2672.

[madohora]

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski i powstaniu Komisariatu Zależnego św. Jadwigi (wtedy już prowincji) w 1921 r., klasztor stał się siedzibą komisarza z ramienia tej prowincji, od 1923 r. komisarza prowincji (włączenie Komisariatu Zależnego do kościelnie istniejącej prowincji w byłym zaborze pruskim) mianowanego przez generała zakonu, a później prowincjała (od 1929 r.). W latach 1922-28 w klasztorze znajdowało się Kolegium Serafickie (niższe seminarium duchowne, tzn. szkoła średnia), w latach 1928-31 klasztor był miejscem przebywania uczniów dojeżdżających do szkół średnich, od 1932 r. do wybuchu wojny mieścił się w nim nowicjat dla braci nie przygotowujących się do kapłaństwa. W klasztorze znajdowała się też drukarnia i wydawnictwo.

[madohora]

Poprzedni przełożeni (od 1923 r.):
o. Augustyn Gabor - gwardian (1923-1926);
o. Kolumban Sobota - gwardian (1926-1929);
o. Grzegorz Moczygęba - gwardian (1929-1931);
o. Bonawentura Cichoń - gwardian (1931-1940);
o. Ansgary Malina - gwardian (1940-1941);
o. Michał Porada - gwardian (1941-1945);
o. Innocenty Glensk - gwardian (1945-1953);
o. Stefan Hawlicki - gwardian (1953-1956);
o. Damascen Janosz - gwardian (1956-1959);
o. Bernardyn Grzyśka - gwardian (1959-1962);
o. Korneliusz Czech - gwardian (1962-1965);
o. Alojzy Jański - gwardian (1965-1968);
o. Ksawery Moczek - gwardian (1968-1971);
o. Hieronim Dłubis - gwardian (1971-1974);
o. Benigny Piechota - gwardian (1974-77);
o Tytus Semkło - gwardian (1977-1983);
o. Gabriel Kiliński - gwardian (1983-1986);
o. Damian Szojda - gwardian (1986-1991);
o. Justyn Widuch - gwardian (1991-1992);
br. Bronisław Kawecki - gwardian (1992-1995);
o. Arnold Kołodziejski - gwardian (1995-1998);
o. Damian Szojda - gwardian (1998-2001);
o. Alan Rusek - gwardian (2001-2004);

[madohora]

Pierwotnie instrument miał 58 głosów, lecz zostawiono miejsce na dalszych sześć głosów. Wstawiła je firma Biernacki podczas remontu w latach 80. XX w.

[madohora]

SZOPKA W PANEWNIKACH - Moje Katowice

[madohora]

Szopkę będzie można podziwiać do 2 lutego włącznie w dni powszednie od godziny 9 do 18, zaś w weekendy od 9 do 19 - oczywiście w bazylice przy ulicy Panewnickiej 76.

[madohora]

Pomnik Świętej Jadwigi Śląskiej w Katowicach − monument z 1912 roku na placu Klasztornym w katowickich Panewnikach.

[madohora]

[madohora]

Otoczenie: Figura stoi na skwerze przed bazyliką.

[madohora]

Pomnik Jadwigi Śląskiej

[madohora]

•

[madohora]

••

[madohora]

••••

[madohora]

••••••

[madohora]

•••••••••

[madohora]

°°°°°°

[madohora]

°•°

[madohora]

∆

[madohora]

×××

[madohora]

°•°•°

[madohora]

_

[madohora]

__

[madohora]

Sprowadzenie relikwii do Panewnik

[madohora]

✓