Bytom

[madohora1]

Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn[3], śląs. Bytůń[4]) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.

[madohora1]

Bytom położony jest w centralnej części Wyżyny Śląskiej na Wyżynie Miechowickiej, części Płaskowyżu Bytomsko-Katowickiego. Położenie geograficzne Bytomia wyznaczają współrzędne: 50°19′ i 50°26′ szerokości geograficznej północnej oraz 18°47′ i 18°58′ długości geograficznej wschodniej[5].

Miasto znajduje się na średniej wysokości 280–290 m n.p.m., wahając się od 249 m n.p.m. w dolinie rzeki Bytomki do 346 m n.p.m. w rejonie rezerwatu Segiet[6].

W rejonie Bytomia wydziela się kilka mniejszych jednostek morfologicznych. Centralny obszar miasta zajmuje Wyżyna Miechowicka otoczona od północy dolinami Dramy, Szarlejki i Brynicy, od południa Bytomką, natomiast od wschodu Wyżyna Miechowicka przechodzi w Wyżynę Siemianowicką. Północna część Bytomia znajduje się na terenie Garbu Tarnogórskiego.

[madohora]

[madohora2]

Bytom ma coraz gorsze notowania

[madohora]

MODERNISTYCZNA NASTAWNIA ZOSTANIE WPISANA DO REJESTRU ZABYTKÓW - Radio Katowice - 25.07.2021

[madohora]

ŚLADAMI ŻYDOWSKIEJ PRZESZŁOŚCI. SPACER PO BYTOMIU - Wyborza - 20.08.2021

[madohora]

W BYTOMIU ROZPOCZĘTO REMONT NAJWĘŻSZEJ ULICY - Wyborcza - 10.05.2022

[madohora]

OPUSZCZONA KOLONIA ROBOTNICZA W BYTOMIU PRZECHODZI REWITALIZACJĘ - Wyborcza - 31.05.2022

[madohora]

W BYTOMIU MA ZOSTAĆ UPORZĄDKOWANY CHAOS REKLAMOWY - Wyborcza - 07.06.2022

[madohora]

SPACEREM PO BOBRKU - Nasze Miasto - 01.07.2022

[madohora]

SPOŁECZNOŚĆ BYTOMIA APELUJE O RATUNEK DLA SZYBU KRYSTYNA - www.portasamorzadowy.pl - 14.12.2022

[madohora]

[madohora]

[madohora1]

W 1105 miejscowość wymieniona jako Bitom. Nazwę przytacza dokumen papieża Idziego wystawiony dla zakonu tynieckiego z lat 1123-1125 jak Bitom. Około roku 1164 gród bytomski upamiętniono na tak zwanym tympanonie Jaksy z Kopanicy, który znajduje się we wrocławskim kościele św. Michała. Jako fundator widnieje tam ówczesny książę krakowski Bolesław Kędzierzawy, trzymający w dłoniach model kościoła z napisem "Bitom".. Podobnie jak w przypadku Bytomia Odrzańskiego (w kronice Galla Anonima castrum Bytom) utworzona za pomocą przyrostka dzierżawczego -jь od nazwy osobowej Bytom, będącej skróceniem (jak Radom, Radzim) od imienia złożonego na Byto-/ps. bytъ- (np. Bytomir)
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Bytom oraz niemiecką Beuthen.

[madohora1]

Początki Bytomia sięgają już XI w., kiedy to Bolesław Chrobry na Wzgórzu Małgorzatki zbudował gród obronny. Od XII w. jest siedzibą kasztelanii, rozwinął się w ważny ośrodek handlowy, rzemieślniczy i górniczy (kopalnie ołowiu i srebra). W 1241 r. został zniszczony przez Tatarów, w roku 1254 odbudowany i lokowany na prawie niemieckim. Pod rządami Piastów śląskich pozostał Bytom do chwili wygaśnięcia linii opolskiej, tj. do 1532 r.

Rozkwit gospodarczy przypada na wiek XIV w związku z rozbudową górnictwa i hutnictwa oraz handlem z Polską. W 1526 r. został odstąpiony przez Królestwo Czeskie Brandenburgii, następnie od 1697 r. należał do Austrii, a w 1741 r. wraz z całym Śląskiem został zajęty przez Prusy.

W okresie Wiosny Ludów dzięki działalności Józefa Łepkowskiego, Józefa Lompy i Ks. Józefa Szafranka powstał Klub Narodowy z gazetą „Dziennik Górnośląski”, który walczył z germanizacją Śląska. W późniejszych latach działali Karol Miarka i Ks. Norbert Bończyk. Pomimo silnej akcji propolskiej w 1921 r. przy podziale Górnego Śląska Bytom został przy Niemczech (podczas plebiscytu za takim rozwiązaniem głosowało 74% mieszkańców miasta), ale z trzech stron otoczony granicą, co spowodowało spore problemy gospodarcze oraz m.in. transportowe. W okresie międzywojennym Bytom jako jedyne miasto na terenie Niemiec (obok Kwidzyna - Polskie Gimnazjum w Kwidzynie) miał Gimnazjum polskie. W latach 1919-21 był siedzibą Polskiego Komisariatu Plebiscytowego. Działał tu pułk Strzelców Bytomskich a w latach 1922-1931 Konsulat RP w Bytomiu.

W czerwcu 1946 miasto zostało włączone administracyjnie do nowo powstałego województwa śląskiego[17].

Bytom obejmował zwarte śródmieście wokół historycznego Starego Miasta oraz uprzemysłowione przedmieścia włączone do miasta w 1951 r.: Bobrek, Karb, Szombierki, Łagiewniki, Miechowice a od 1975 r. Radzionków, Sucha Góra, Stolarzowice, Górniki. Zajmował powierzchnię 8252 ha i liczył nawet 236 400 mieszkańców. Był ważnym ośrodkiem przemysłowym (63 tys. zatrudnionych w 1970 r.) Posiadał 6 kopalni węgla kamiennego: Bobrek, Powstańców Śląskich, Dymitrow, Miechowice, Rozbark, Szombierki; 2 elektrownie: im. W. Drzymały, Szombierki; 2 huty żelaza: Bobrek i Zygmunt; zakłady górnicze rud cynku i ołowiu; zakłady wytwórcze maszyn hutniczych, lin i drutu, prefabrykatów budowlanych, odzieżowe (np. ZPO Bytom), mięsne, browarniane i inne.

[madohora1]

Kalendarium

1123 – pierwsza wzmianka o miejscowości, pod nazwą Bitom
1179 – odłączenie Bytomia od Małopolski i włączenie do księstwa raciborskiego
1241 – najazd Tatarów (Mongołów)
1253 – pierwsza wzmianka o kościele NMP
1254 – lokacja miasta na prawie magdeburskim
1258 – powstaje kościół i klasztor franciszkanów
1281 – w granicach Księstwa Bytomskiego (Piastowie śląscy)
1289 – książę bytomski Kazimierz składa hołd lenny królowi Czech Wacławowi – Bytom zaczyna należeć do Królestwa Czech
1355 – umiera książę Bolko i wygasa bytomska linia Piastów
1367 – nałożenie interdyktu na miasto i kryzys gospodarczy
1369 – podział miasta i zamku
1428 – pierwsza wzmianka o istnieniu szkoły parafialnej
1430 – miasto zdobywają husyci
1526 – miasto przechodzi pod władzę austriackich Habsburgów
1697 – ziemia bytomska uzyskała status Wolnego Państwa Stanowego
1742 – po przegranej przez Austrię wojnie z Prusami Bytom staje się częścią Królestwa Prus
1821 – powstanie huty cynku Klara
1835 – powstanie huty żelaza Pokój
1859 – doprowadzenie linii kolejowej ze stacją w Karbiu
1862 – wprowadzono gazowe oświetlenie ulic
1868 – budowa pierwszego dworca kolejowego
1870 – powstaje kopalnia Rozbark (niem. Heinitz)
1871 – wraz z Prusami Bytom wchodzi w skład Rzeszy Niemieckiej
1872 – powstaje kopalnia Centrum (niem. Karsten Centrum)
1873 – powstaje kopalnia Szombierki (niem. Hohenzollern)
25 września 1895 – powstaje Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” założone przez robotnika Józefa Tucholskiego
1898 – uruchomienie tramwaju elektrycznego
1900 – pierwsza premiera w nowym teatrze miejskim
1905 – założenie polskiego chóru „Jedność”
1918 – powstaje Naczelna Rada Ludowa (podkomisariat)
1919 – założenie w Bytomiu Głównego Komitetu Wykonawczego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska
21 lutego 1919 – założono klub sportowy Szombierki Bytom początkowo pod nazwą Poniatowski
18 sierpnia 1919 – w I powstaniu śląskim nieudany atak 150 powstańców Jana Lortza na koszary Reichswery oraz nieudany atak 9 powstańców na hotel Skrocha w celu opanowania wojskowej centrali telefonicznej.
4 stycznia 1920 – założono klub Polonia Bytom
1920 – założono w Bytomiu Towarzystwo Przyjaciół Nauk na Śląsku
27/28 maja 1920 – nieudany atak niemieckich bojówek na Hotel Lomnitz, gdzie miał siedzibę Polski Komisariat Plebiscytowy
czerwiec 1920 – powstaje w Bytomiu Związek Hallerczyków
25 sierpnia 1920 – w Bytomiu podpisano umowę kończącą II powstanie śląskie
20 marca 1921 – plebiscyt górnośląski: w Bytomiu 28.889 (74,1%) głosujących opowiada się za przynależnością miasta do Niemiec, 10.102 (25,9%) za przyłączeniem do Polski, natomiast w powiecie bytomskim proporcje były znaczne na korzyść Polski – 62 965 głosów za Polską wobec 43 646 głosów za Niemcami. Jednak wyniki plebiscytu odczytano globalnie, co spowodowało przyłączenie Bytomia do Niemiec
2/3 maja 1921 – podczas III powstania zajęcie na krótko Bytomia atakiem z Rozbarku i Miechowic przez powstańczy pułk Czesława Paula z Grupy „Wschód” i wyparcie powstańców przez rozjemcze wojska francuskie
koniec maja 1921 – zajęcie przez powstańców dworca kolejowego
4 lipca 1921 – zabicie przez niemieckie bojówki dowódcy francuskiego garnizonu majora Bernarda Montallegre
5 lipca 1921 – zajęcie miasta przez wojska brytyjskie
1922 – przejęcie miasta przez Niemców
listopad 1922 – siedziba Górnośląskiego Trybunału Rozjemczego
18 lutego 1923 – w Bytomiu powstaje 1. dzielnica Związku Polaków w Niemczech. Swoim zasięgiem obejmowała teren Śląska. Jej pierwszym prezesem wybrano Kazimierza Malczewskiego.
1929 – zbudowano stadion sportowy Hindenburg-Kampfbahn (obecny stadion TS Polonia Bytom)
8 listopada 1932 – otwarcie polskiego gimnazjum w Niemczech (dziś budynek Szpitala Zakaźnego w al. Legionów), którego tradycje kontynuuje I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia przy ul. Strzelców Bytomskich
9 na 10 listopada 1938 – Noc kryształowa, bojkot żydowskich sklepów i przedsiębiorstw, spalenie głównej synagogi
27 stycznia 1945 – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną.
18 marca 1945 przekazanie miasta administracji polskiej.
1945 – przybycie do miasta pierwszych Polaków z Kresów Wschodnich, Bytom staje się jednym z większych skupisk Kresowian[18].
14 czerwca 1945 – pierwsza premiera w Operze Śląskiej
1948 – powstanie Klubu Literackiego pod kierownictwem Władysława Studenckiego
17 marca 1951 do Bytomia przyłączone zostają jako jego dzielnice gminy Bobrek-Karb, Łagiewniki, Miechowice i Szombierki (wówczas Chruszczów).
1954 – Polonia Bytom mistrzem Polski w piłce nożnej
1962 – Polonia Bytom mistrzem Polski w piłce nożnej
1964/65 – Polonia Bytom zdobywcą Pucharu Karla Rappana
1965 – Polonia Bytom zdobywcą Pucharu Ameryki
1975 – kolejna reforma administracyjna – do Bytomia przyłączone zostają jako dzielnice Górniki, Radzionków, Stolarzowice i Sucha Góra
1979-1980 – wyburzanie kwartału zabytkowych kamienic w ścisłym centrum Bytomia pomiędzy: pl. Kościuszki – ul. Piekarską – ul. Jainty – ul. Pokoju – dziś w tym miejscu stoi Centrum Handlowe Agora
1980 – Szombierki Bytom mistrzem Polski w piłce nożnej
1988 – powstanie oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa (aktualnie) Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich i kabaretu Pacałycha.
1989 – powstanie oddziału Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Ludności Pochodzenia Niemieckiego przekształcone w Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Województwa Śląskiego oddział w Bytomiu).
1998 – Radzionków oddziela się od Bytomia i ponownie staje się odrębnym miastem
1991 – powstanie Śląskiego Teatru Tańca
2007 – Bytom wchodzi w skład Górnośląskiego Związku Metropolitalnego

[madohora1]

STOJAKI NA ROWERY

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Bytomiu został wybudowany w 1231 w stylu gotyckim. Z tego okresu zachowała się część głównej nawy i prezbiterium. Rozbudowywany był w XIV w. oraz po pożarze miasta w 1515 (do 1530 wybudowano wieżę, zachodnią część budowli i nawy boczne).

Od lat sześćdziesiątych XVI w. do 1632 kościołem władali protestanci. Pożar w 1675 strawił prawie doszczętnie wyposażenie świątyni.

Większe przebudowy miały miejsce w latach 1851-1857 (w wystroju pojawiły się wtedy elementy neogotyckie, została też podwyższona wieża kościoła), w 1935-1938 oraz remont 1957-1967.

22 października 2006 obchodzono 775 rocznicę konsekracji kościoła i erygowania parafii. Uroczystą mszę św. koncelebrowali ks. biskupi - Jan Kopiec i Jan Wieczorek.

W kościele od 1990 roku w każdą sobotę, odprawiana jest Msza św. w j. niemieckim, jako języku mniejszości narodowych.

W roku 2009 rozpoczął się remont zewnętrza kościoła obejmujący także odnowienie witraży.

[madohora1]

ołtarz główny z barokowym obrazem Wniebowzięcia NMP Francesco Curradiego z XVIIw.
kamienna chrzcielnica
krypta grobowa rodziny Donnersmarcków
epitafium Marianny z Gutmanów Hauck
rzeźby
obrazy, m.in.
Wniebowzięcia NMP Bonawentury Emlera z XIX w. (do lat trzydziestych XX w. znajdował się w ołtarzu głównym)
Matki Boskiej Bytomskiej z XVw.
Ikona namalowana farbami temperowymi na lipowej desce ikona Madonny Bytomskiej powstała około 1430 roku. Początkowo przedstawiała jedynie postacie Marii z Dzieciątkiem na gładkim złotym tle. Obraz znajdował się w głównym ołtarzu kościoła i był uznawany za cudowny. Po wielkim pożarze miasta w 1515 roku, w wyniku którego zniszczeniu uległa także część kościoła mariackiego, obraz został odnowiony. Domalowano wówczas postaci Św. Katarzyny i Św. Agnieszki, a także dodano ozdobne tło. Ikona pozostawała w parafii do roku 1863 kiedy została przez księdza Józefa Szafranka przekazana nowo wybudowanej kaplicy Św. Józefa w Szombierkach. Do kościoła WNMP obraz powrócił w 1973 roku, po konserwacji, której został poddany w latach 1970-1973.

[madohora1]

[madohora1]

[cirano]

Slady niecodziennej urody tego miasta ciahle jeszcze widoczne...ale powoli sie traca

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora]

Pytom, pytom
Kaj jest tyn z kopalni Bytom?

[madohora1]

Cmentarz Mater Dolorosa w Bytomiu

Szron zatrzymał się na moich włosach
To jest Cmentarz Mater Dolorosa
Wokół moich ust tworzy się lekki obłok pary
A ja mówię - to jest cmentarz stary
W środku stoi kaplica - jej styl to gotyk
Czuję wiatr na ciele jak Anioła dotyk
W środku spoczywają szczątki księdza Bończyka
Jemu już od lat gra anielska muzyka

E.S.

[madohora1]

[madohora1]

Cmentarz Mater Dolorosa − położony jest w Bytomiu przy ulicy Piekarskiej 71. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków dnia 26 XI 1987 (nr rej.: A/1354/87)
Początki bytomskiego cmentarza parafialnego sięgają XVII wieku. Dzięki przemysłowi, w drugiej połowie XIX wieku, miasto gwałtownie się rozwijało. Około 1800 r. istniał, oprócz kościoła parafialnego, kościół przy klasztorze franciszkanów. Na cmentarzu, który był tuż za murami miejskimi powoli zaczęło brakować miejsca. Rozpoczęły się starania o utworzenie nowej parafii i budowę kościoła. Wyznaczono teren, na którym cmentarz miał się rozciągać (między dzisiejszymi ul. Kraszewskiego i ul. Piekarską) i rozpoczęło się kupowanie działek. W 1866 r. poświęcono ziemię pod cmentarz. Ostatecznie powstały dwa cmentarze − w 1868 r. Mater Dolorosa I przy ul. Piekarskiej 71 i w 1886 r. Mater Dolorosa II przy ul. Piekarskiej 75.

Cmentarz "Mater Dolorosa" szczyci się neogotycką kaplicą cmentarną z 1882 r. według projektu H. Heera.
Cmentarz Mater Dolorosa jest najważniejszą nekropolią Bytomia, zarówno od strony historycznej jak i zabytkowej. Oprócz cmentarza, który został wpisany na listę zabytków, wpisano również poszczególne grobowce, kaplice cmentarne o bardzo wysokich walorach architektonicznych. Aleje cmentarne mogą poszczycić się starodrzewiem. Cenne jest nawet ogrodzenie cmentarza. Administratorem cmentarza jest parafia pod wezwaniem świętej Trójcy.

[madohora1]

[madohora]

TRYPTYK POWSTAŃCZY - wwww.kultura.wiara.pl - 24.06.2021

[madohora]

POJAZDY MILITARNE PRZYJECHAŁY DO BYTOMIA - Nasz Bytom - 24.06.2021

[madohora]

SÓL ZIEMI CZARNEJ JAKO BALET - www.wp.pl - 24.06.2021

[madohora]

BYTOM.WĄSKOTORÓWKA WYRUSZA W TRASĘ - Gwarek - 01.07.2022