Wiersze o Śląsku - źródło Kalendarz Ilustrowany

[madohora]

Źródło Kalendarz Ilustrowany 1927 rok

Królewska Huta

[madohora]

Znasz li ten kraj, gdzie kominów las drzemie
Gdy dymów płaszcz otula stale ziemię
Gdzie młotów huk jak piorun grzmi o staje
Gdzie syren ryk ci rano spać nie daje

Znasz li ten kraj gdzie codziennie o świcie
Górników tłum naraża dla nas życie
Gdzie w ognia skrach, zaduchu i spiekocie
Hutnicza brać pracuje w czoła pocie

Znasz li ten kraj gdzie niedawno tak jeszcze
Nieszczęsny lud dławiły wroga kleszcze
Lecz wytrwał on w swych ojców polskiej wierze
Swą mowę czcił swe pieśni i pacierze?...

Znasz li ten kraj?
To jest Królewska Huta
To polski gród
Jej skarb, jej moc, jej buta

Jotes

"Wielki Kalendarz Ilustrowany na rok 1927"

[madohora]

Siedzi ptaszek na drzewie j Bo szukają dokoła
1 ludziom się dziwuje, Tam, gdzie nigdy nie bywa,
Że najmędrszy z nich nie wie, Pot się leje im z czoła,
ï Gdzie się szczęście znajduje. Cierń im stopy rozrywa.
ÜJ Trwonią życia dzień jasny W nienawiści i kłótni Ï
? Na zabiegi i żale. Wydzierają coś sobie, »
Tylko w piersi swej własnej Aż zmęczeni i smutni, p
Nie szukają go wcale. Idą przespać się w grobie.
A więc siedząc na drzewie
Ptaszek dziwi się bardzo,
Chciałby przestrzec ich w śpiewie .
Lecz przestrogą pogardzą.
(Asnyk)

[madohora]

Z tych drzew zrywam latorośle t
Te Marynie piękney pośle
Zielonćm się niech zabawi,
A niech słuszny zakład stawi.
Ta gra tern się prawem chlubi ,
Komu zwiędnie, kto ie zgubi,
Lub go zbędzie innym kształtem,
Opłaca zakład ryczałtem

[madohora]

Wyszłaś z tą swoją nadzieją i wiarą
które miały ci wystarczyć na długie lata.
Skąd wracasz
z niewidzialnym garbem na ramionach
niepewna i przelękniona?
I mówisz takie dziwne słowa:
nie umiem zmienić gliny
z której jestem ulepiona.
Nie umiem
i znow u muszę udawać,
że żyję.

Renata Blicharz

[madohora]

Jest we mnie miejsce na miłość
wielkie jak katedra
Rodina
to tak niewiele:
ileż zmienić się może
w złożonych dłoniach
a jednak obiecuję ci
sięgnąć po niebo
strzelistą wieżą
odlatującą melodią
rozkołysanych dzwonów
lecz ty
przechodzisz nieuważnie
obok wrót wielkiego gmachu
mojego serca
ledwie nakreślając
znak krzyż

Renata Blicharz

[madohora]

Nie
nie jestem nieszczęśliwa
Obok śpi mój mężczyzna
za ścianą dzieci
Tylko
znów kran cieknie
i znów' boli palec
od nie wbitego gwoździa
i serce
od niepoglaskania
To wszystko

Renata Blicharz

[madohora]

Kilka dni minęło, jak C ę moja droga pożegnałem, e czas tak leniwo się wlecze! Ach! nie uwierzysz, jak mi smutno na duszy. Wciąż tylko myślę o Tobie, mój Aniele, za Tobą wzdycham, do Ciebie tęsknię. Gdy smutna była mego życia droga, Dawniej marzyłem o niebie, Dziś dusza ma wiarę zmienia, I jak się dawniej modliłem do Boga, Tak dziś, dziś także do Ciebie! Do Ciebie ślę me westchnienia, Gdy łza na r ęsach jak brylant zalśniła,A w piersi tęskno i ciemno, Niby wśród grobowej ciszy. Wiara w Wszechstwórcę niezachwianą żyła, Dziś ty panujesz nademną, Tyś wiarą serca i duszy, I jak w modlitwie, składając me dłonie, Się Ci miłości pacierze! Dziewczyno moja urocza, Wzrok mój nie w górę — Lecz na północ tonie. Gdzie ziemi mężny lew strzeże, Gdzie serca — nieba przezrocza! I z cichym wiatru górskiego szelestem, Płyną te mod/ ydo Ciebie. W sercu namiętnym poczęta,. Jej wyrazami: kocham — stały jestem, Żyję dla Ciebie — przez Ciebie, Niepokalaną i święta. Posyłam Ci tych kilka strofek mego natchnienia, całując przytem drobne Twe rączki. Twój szczerze Cię kochający i za Tobą tęskniący

[madohora]

List do narzeczonej. (Z powinszowaniem Nowego Roku). Ukochana} Nie wiem, czy który Nowy Rok był lub będzie mi tyle miłym, co obecnie się zaczynający. Wszakże w tym roku połączę się z moją ukochaną Józią, która się stała celem mego życia. Ach, jak się cieszę na tę chwilę, kiedy na stopniach ołtarza przysiężemy so bie dozgonną miłość, a potem będziesz moją na zawsze. Ziszczą się wtenczas moje słodkie marzenia, złote sny mojej duszy! Niech tak życie Twe pogoda, Jak majowy zdobi dzionek, Sercem wiecznie żywa, młoda, Bądź swobodna jak skowronek. Pocóź skarby i dostatki — Masz ich w duszy Twej obficie, I bogate twoje życie, Gdy masz serce ojca, matki. Ich miłością otoczona, Bądź dumna i bogata, Bo miłość całego świata, Nie zastąpi matki łona. W tej pogodzie i miłości, Niech Ci każdy dzień upływa, A swobodna i szczęśliwa, le co ja też czynię, zamiast Ci składać życze nia, piszę Ci wiersze. Otóż życzę Ci, mój drogi Aniele, aby dni Twoje płynęły w szczęściu i pokoju, abym kwiatami wonnemi mógł usłać dni Twego życia. Życząc Ci raz jeszcze wszystkiego dobrego i za pewniając o mej gorącej miłości, pozostaję Twoim wiernym kochankiem po wszystkie czasy.

[madohora]

List do narzeczonego. (Z powinszowaniem Nowego Roku). Najdroższy Józiu! Ponieważ nie mogę Ci dzisiaj, w rocznicę na szych zaręczyn, które się odbyły w dzień Nowego Roku, powinszować osobiście, przeto posyłam Ci kilku posłańców, którzy niech to uczynią w mem imieniu. Wybrałam na to miłe dzieci wiosny i te niech mówią za mnie. Róża niech ci powie, że moja miłość jest gorącą i czystą; fijołek niech Ci będzie symbolem mojej wier ności i tak każdy kwiat w tym bukiecie będzie umiał coś powiedzieć. Potem przyjmij jeszcze zapewnienie, że przy każdym kwiatku, jaki ręka ma uwiązała w ten bukiet, życzliwie Ciebie wspominałam. Chociaż i kwiaty e po kilku dniach zwiędnę, moja miłość i wierność pozostąną niewzruszone. Wśród tylu kwiatów wplecionych w ten wianek I mój niech skromne miejsce tu zabierze, A kwiat tu w wiosny zerwany poranek, Rósł w mojem sercu, czerpiąc życie świeże, Aż go dziś Tobie podaję w ofierze.

[madohora]

W księżyca blasku szpaler tonie, Ukoły an e drzemią drzewa,
KWiaty czarowne sieją wonie, ~łowik miłoslll): piosnkę śpiewa ... My gonim się Jak małe dzieci,
Kupido tuż za nami leci
I jakieś dziwne żądze nieci...
I nie wiem kiedy w ust korale
Jam pocałował cię namiętnie ... A ty w miłości słodkim szale, Rozśmiałaś tylko się ponętnie,
Gdy ogród się wyłonił z cienia,. . Gdy prze1udzonych drzew sklepiema, Odbiły echem: "przebaczenia"!...
II.
W dwa lata potem-na zabawie
'l'raf zbliżył z sobą nas łaskawie:
'1'yl; walcowała w upojeniu, . Gdym wszedł na sal~ ... W mem marzemu Urok miłości, czar tej nocy, Dziś zmartwychwstały w całej mocy.
Wspomnienia szałem upojony,
'l'ylko twą rączkę jak szalony Schwyciłem w dwie gorące dłonie!.:
Zdziwienie twe zmarszczyło skrome
I odtrąciłaś mnie wzburzona ... A wtedy z głębi mego łona
Wypadly słowa tłumaczenia: . "
"Pardon/ ... przepraszam!... przebaczenia / ...

[madohora]

Kto się w opiekę poda Panu swemu, A całem sercem szczerze ufa Jemu, Śmiele rzec może: mam obrońcę Boga, Nie przyjdzie na mnie żadna straszna trwoga. Ciebie On z łowczych obierzy wyzuje I w zaraźliwem powietrzu ratuje; W cieniu Swych skrzydeł zachowa cię wiecznie, Pod Jego pióry uleżysz bezpiecznie. Stateczność Jego tarcz i puklerz mocny, Za którym stojąc na żaden strach nocny, Na żadną trwogę, ani dbaj na strzały, Któremi sieje przygoda w dzień biały. Ztąd wedle ciebie tysiąc głów polęże, Ztąd drugi tysiąc; ciebie nie dosięże Miecz nieuchronny, a ty przecię swemi Oczyma ujrzysz pomstę nad grzesznemi.

Katowice

[madohora]

Pośrodku wielkomiejskie szerokie ulice
Zdobne w wystaw kryształy, lampy i pozłoty
Naokół doły, błoto rudery lub płoty
Dworzec, teatr, więzienie oto Katowice

Nie na długo ci starczy do zwiedzeń ochoty
Jeśli obejrzysz z bliska miejskie kamienice
Uszminkowane z gruba niby dziewki lice
A w środku szczyt tandety i tępej miernoty

Wokół fabryk kominy dymem czarnym zioną
Otulając mgłą miasto tak we dnie jak w nocy
Kiedy cię budzą wrzaski wołania, pomocy
to do dom z knajpy wraca rozbawione grono
wykrzykując radośnie z serca wezbranego
stek przekleństw zawiesistych w języku Goethego

Jotes

[madohora]

W księdze pam iątek n ajp ierw sza to k a rta, G
P ie rw s z y krok na św iat, p ierw sza w życiu droga, П
W ięc b ram a życia stoi już o tw a rta , A ^ .......................................................................
Lecz się nie puszczaj na ten św iat bez Boga. / (j
S ą ciężkie chw ile w tern życiu tułaczem . ÿ Z
G dzie cztek o sobie ostać się nie m oże, g y
I gdzie się nie m a zgoła op rzeć na czem 7 (j
Jeśli nie św iecą duszy p ra w d y Boże. x 9
0
1
W ięc się nie puszczaj na św iat bez tej tarczy ,
A choć nie w szy stk o złoży się jak w ianek,
T o ci i siły, i drogi w y sta rc z y , g ®
I będzie w ieczór taki. jak b y ł ranek.
I przejdziesz w życiu niby bitym torem ,
W p racy , w pokoju, pow ażnie i śmiele,
Jak zw y k ł przechodzić dzień w B ożym kościele;.
P o częty jutrznią — skończony nieszporem .

Plac Wolności

[madohora]

Plac Wolności

Okrągły skwer maleńki w zadymionym mieście
Kilka drzewek znudzonych...Trawy nikłe grzędy
Obsiadły wyciosanych z bali ławek rzędy
tak mocnych jakby miały dźwigać pudów dwieście
Za dnia dziatwa sprawuje tu swe urzędy
Legiony mam i mamek trwają w błogiej sjeście
Zwierzając sobie wieczne troski swe niewieście
i krytykując wszystkich kto przechodzi tędy...
Pośrodku cokół czarny z kwiatami u góry
Sarkofag skromny tych co dali życie młode
Za ziemię ojców polską i mowy swobodę
Dawniej stąd Wilhelm Pierwszy rzucał wzrok ponury
Zniknął! A może lepiej było go zostawić
On nie dał nam zapomnieć, że Śląsk trzeba zbawić

Jotes

źródło: j.w

[madohora]

[madohora]

[madohora]

OPOWIEŚĆ O POWSTAWANIU MIASTA - rajzapokato.natemat.pl

[madohora]

Śląsk

Rozprężą się wysoko, ziewną, rozpalone mgławice,
olbrzymie młoty z furią - mocarne skały prują.
Huczą rozpętane maszyny. - Żylaste racice pracują
- ani ich noc nie zatrzyma - ani błyskawice.

Pod samym niebem żelazne koleby chybocą,
rytmicznie skrzypią koła - szaleńcze koliska
- - Skrwawion
pot na bryły poczerniale tryska;
napełnione wózki wracają - ciężarem dygocąc.

Gdy rozełkają się rozhuśtają hut i kopalń syreny,
zda się że świat zapada w wściekłość obrotów
w szkarłat ogni -i w ryk!! w huk młotów!
a oni, robotnicy mówią: idą leniwie zmęczone godziny.

W niedzielę tylko świat ten przyblednie
- horyzont się wstęgą anioła pochyli,
nadejdzie spoczynek - sen sic: srebrny rozpyli
i przyobleką się w tęcze szare dni powszednie.

Amalia Irena Hanzlówna

[madohora]

P r z e z c a ł e s woj e ż y c i e!

Szukasz sekretu Losu w przelocie czasu codziennym
niedostrzegalnie jednakim - niedostrzegalnie odmiennym
Patrzysz w głąb serca ciemną, w swą krzywość myśli ukrytych
na tkance momentów przebrzmiałych - przeżytych i nieprzeżytych.

Cofasz się - idziesz naprzód lub płyniesz z biegiem pospołu,
spalasz się ogniem własnym na zimną grudę popiołu -
w wszelakiej namiętności, w wszelkiej sprzeczności nawale
tak zwolna i pomału - niespostrzeżenie i stale.

W chwilach od zimna twardych - w chwilach jak ogień płonących,
w słowach miłością sytych - w myślach jak trwoga dzwoniących,
w uczynkach złych i dobrych - jawnych i zasłoniętych,
w porywach najwznioślejszych i w lotach skrzydeł podciętych. -
W radości moc dającej - w bezsile swych tęsknot i marzeń,
w których się ciągle wikłasz - niezłomną wolą wydarzeń,
przez całe swoje życie - w czas spełnień i w czas zawodów,
w całopaleniu siebie - w nienasyceniu Głodu. - -

Janina Zabierzewska

[madohora]

Stodoła

Gdzieś pewnie jeszcze dziad czy pradziad
za czasów jaśnie-pańszczyźnianych
ze smolnych okrąglaków składał
twe ciężkie, wpółstoczone ściany.

Rozkrzekotałaś się jak kwoka
nad sąsiekami w trosce kurzej,
skrzydłami rzuconymi w okap
chroniąca przed krogulcem burzy.

W przyszopkach kryłaś sprzęt pacześny;
a na klepiskach w dni jesienne
śpiewały cepy jare pieśni,
ze ziaren łuszcząc snopy pszenne.

Cna kochanico pól jałowych
wpatrzona czule w kiermasz stajon - -
co wieczór jak jeż szłaś na łowy
przeliczać plony, w ćmach przystając.

A gdy rzepaku złotem okwitł
niedosyt składów czczy, niepleni
puszczykiem hukałaś spod krokwi,
wczas płosząc z gospodarskich źrenic.

Tak śląknąc w dżdżu, czerstwiejąc w słonku,
w trawniku rok w rok grzęzłaś głębiej;
bocianom rada i skowronkom,
szczytem wtulona w flirt gołębi.

Aż w podjesienny zmierzch szarużny
pożar, co wiekQm twym zawiścił,
w węgły, jak śliną zły podróżny,
szumem płomiennych chlusnął liści.

Dziś w pyłach zgliszcz, gdzie nowa stodoła,
rudzieje w urodzie dachówek,
wspominków moich głodny powab
kołuje sennie jak przednówek -

O! - .Jakżeż trudno jest rozmieniać
wizję skrzypiących starych wrótni
w słowa, co sczerwieniały w śnieniach
od kalinowych jagód smutniej - -

Jan Baranowicz

[madohora]

Chwila dalekosiężnych spojrzeń i modlitwa

Zastygł czas, który mnie chciał porwać.
Zmilkły szumy, wywiane z czubów drzew.
Stanęłaś, ziemio, bo w tobie chciałem odnaleźć wszystko,
i wszystko w tobie chciałem !Zaorać.
Nawet ten mój wiersz, ten mój dymny śpiew.

Jedna tylko piszczała maszyna, gdym patrzał.
Gdym spojrzenia przerzucał daleko, za pola.
Wszystko było przycichłe, przycupnięte, bladsze;
mgła wyrastała przede mną jak parujący kobs.
Śląsk! To był Śląsk,
mój kraj rybnickopszenny, ma duma.
To były kopalnie, szturmujące głucho
i mój ojciec sczerniały, pochylony srodze.
Słońce wtedy gorało jak pękająca słoma
wysoko.
A ja wiatru czekałem, co napędzi zgrozą,
a ja czekałem buntu, co pl'zytętni w szumach.
To był Śląsk, kraj mój i czas, który zastygł,
to ziemia windowana na obłędne maszty.

Było czy jest czy będzie, to chyba nie istotne.
Tak, nie Faust mnie urodził lecz ojciec, mój ojciec.
Więc mi w pospolitości wszystkie wiersze rlrżą.
Stąd czuję: gdy się komin oplata w poo:łotę,
gdy zmierzch. wtedy modlę się w twardym ogrójcu,
za ciebie ziemio, skołatana,
za to co przyjdzie, co jest i co kiedyś szło,
za te mgły, za te chwile spojrzeń zbyt dojrzałych,
za mnie, za mnie, za mnie
amen.

Wilhelm Szewczyk

[madohora]

Dzieci pielgrzymki moich modlitw
zachodzą w uroczystą przystań,
z której jak płomień bujnych ognisk
wybucha dzwonnych wież strzelistość;

która jest mego krajobrazu
i tęsknot moich jest ostoją;
gdzie u Przedziwnej z ram obrazu
wiecznie się cuda niepokoją.

Tu gołębami przez przestrzenie
pątnicze słowa płyną co dzień,
by myślom niby rozgrzeszenie
legendę wzniosłą rozpogodzić.

Bo tu dostojne gospodarstwo
tkwi - jak błogosławiące dłonie,
ku którym kornie, o Piekarska,
dymny się pejzaż hałdą skłoni

Andrzej Widera

[madohora]

Smutny wiersz

Szyny ukrzyżowane na polach ze wschodu na zachód,
jak istnienie
i droga równolegle z zachodu na wschód,
jak kierunek myśli - twojego:"o marzenia.

Pociąg - dom, dym - tęsknota,
myśli gorące wiózł i splatał;
takt szyn, krew l serce:
najsmutniejszy dziś werbel.

W procesji chat dom szary pytał jak serce nauczyciela.,
ach, kiedyż wakacje, ta najdłuższa niedziela?

Matko, matko! Nie przepłaczesz prawa;
jak wiosna droga odeszła i tylko w snach ci się zjawia.

Biedna córko, cóż ci to wszystko, mądre księgi,
gdy najpiękniejszej nie poczytasz, nie możesz sięgać...
O, słodkie wspomnienia, jak w ogrodzie jaśmin:
nad drogą najszczerszy smutek topoli, kiedyż się zaćmi?

Stefan Szajdak

[madohora]

Najmiłościwszy Królu Mój i Panie!
List Twój - wędrując przez flukta bez końca -
na Antypodów insułach oddany,
pod gorejącym Brazylianów słońcem
serce mi ocknął żałością rozbite,
wołaniem w służbę Rzeczypospolitej.

[madohora]

Okrywasz winy me królewską łaską
i w admirulskie ubierasz zaszczyty.
Kielich Bałtyku - szarego rozblasku
rozpienionymi wałami okryty
przynosisz w hojnym majestatu darze,
na nim Armadę sprawować mi każesz.

[madohora]

W świeciem się uczył rzemiosła żołnierki
jakom potrafił - i jako los zdal1zył,
Fortuny mojej próbowałem bierki
o skąpym chlebie i t.wardym sucharze.
:leś o mnie biednym pomyślał exulu
do nóg Ci padam Miłościwy Królu.

[madohora]

Prezentowałem skołataną duszę
śmierci żołnierskiej. A żem stawał hardo
w szturmach zabitych, przeto właśnie, tuszę
vardon !'lawała śmierć moim azardom.
I z mocy furyj okrutnych, hiszpańskich
wYszedłem cało - dzieło łaski Pańskiej.

[madohora]

Niedawno. Twoje otrzymawszy skrypty
o dwa tysiące mil od Europy,
rzuciłem wojska i cudowne bitwy,
wrazem się przedarł przez siwe ukropy.
Tak zapachniały mi swojskie kominy,
ubogie płoty i. sosnowe dymy.

[madohora]

Lecz, kiedym z morza wysiadł w Amsterdamie,
listy mnie doszły, a w nich mój rodzony,
który Ci wojnę służy nieprzerwanie,
pisze -, że nie lza mi teraz w me strony
wracać, choć listem królewskim wezwany.
I jako w Polszcze rugują Ariany.

[madohora]

Że spragnionemu ojczystego nieba,
wracającemu na swe własne śmieci,
wiarę odmieniać koniecznie potrzeba,
z czym mnie potkają Ichmość Jezuici;
i kiedy w progi rodzinne uderzę
na spytki wezmą: jam też ja wierzę?..

[madohora]

I tu sumnienie przeciw mnie samemu
srogim mej dym ze powstawa tyranem.
Choćby się padać człekowi biednemu,
przedsię mu ostać serca swego panem.
Niechże już zdzierżę, jako ono dzierży.
A to mnie tylko i Bogu należy!

[madohora]

Szłoby mi z musu i prawie przezdzięki
za kupa, dworskich protektorów biegać.
Żołnierski obrok z ich dostawać ręki
i leda czyim turbacjom ulegać.
A chłystków z i!worną rewerencją witać
mnie - co przYwYkłem jeno korda pytać.

[madohora]

Tak ze mną nie łza, miłościwy Panie,
jedno inaczej łaski Twojej użyć.
Takim jak jestem, nie inszym Ci stanę
i takim chcę Ci wierną myślą służyć.
A poniechawszy z ludźmi próżnej zrzędy
Twojej bym jeno chciał dla się komendy

[madohora]

Byś to mógł jeno, Królu Mój i Panie,
tę !'opanoszllłą precz wyżenąć zgraję,
wrazby rozkwitło Twoje panowanie
lustrem okwitym i zielonym majem.
Chciał czynom dawszy przodek a nie słowom,
światu twarz Polski prezentować nową.

[madohora]

Po wodach srogich i ziemiach ogromnych
dźwigają ludzie nową postać rzeczy.
A gdy tułaczkę mą długą przypomnę,
baczyłem wszędy krwawy trud człowieczy.
I wydźwignięci onym krwawym trudem
okrutnych światów dobywają ludzie.