Toszek

[madohora]

Dawny klasztor ul. Strzelecka 17 oraz kościół ewangelicki

Klasztor

18 listopada 1911 roku w Toszku oddano do użytku nowy budynek klasztoru Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza. Siostry zakonne działały przy parafii już od 1901 roku, lecz własny dom, tzw. Dom św. Józefa wraz z ogrodem uzyskały po 10 latach. Siostry prowadziły w nim przedszkole dla dzieci, szkółkę robótek ręcznych dla dziewcząt, pomagały chorym a także uprawiały duży ogród. Siostry boromeuszki (były w Toszku do połowy lat 80. XX w.) dobrze zapisały się w pamięci mieszkańców, szczególnie zaś siostra Sigisberta.

Siostra Sigisberta to Weronika Bulla (1898 – 1988), która w 1924 przybyła do Toszka i przez ponad 50 lat pracowała, najpierw jako pielęgniarka w klasztorze, a po 1945 jako "prawa ręka" kolejnych lekarzy w miejscowym Ośrodku Zdrowia.

Obecnie budynek dawnego klasztoru tylko częściowo związany jest z Kościołem. Na parterze znajduje się przychodnia stomatologiczna, a w pomieszczeniach dawnej kuchni mieści się kwiaciarnia. Na piętrze, tak jak dawniej znajduje się kaplica z pięknym, niedużym ołtarzem i kilkoma ławkami, obok pokój z zachowanym na drzwiach napisem: Klauzura oraz dawne pokoje sióstr zaadaptowane na mieszkanie dla księdza kapelana.

[madohora]

Dolny Dwór i Dom Bractwa Strzeleckiego

29 marca 1811 r. wybucha na zamku toszeckim wielki pożar, z którym wiąże się legenda o złotej kaczce. Według podania, hrabina Gizela uciekając przed płomieniami, ukryła w podziemiach zamku rodowy klejnot – koszyczek ze złotą kaczką i zmarła po kilku dniach nie wyjawiając nikomu miejsca skarbu. Wielu śmiałków próbowało odszukać skarb, ale bezskutecznie. Po pożarze zamku już nie odbudowano i stopniowo popadał w riunę. Hrabia Leopold von Gaschin zamieszkał wtedy w Dolnym Dworze. Budynek wzniesiony przed 1811 r., został rozbudowany w 1880 r. Do Dworu prowadziły dwie okazałe bramy, a wokół rozciągał się duży park z fontanną. W 1841 r. Dwór Dolny oraz dobra zamkowe przeszły w ręce rodziny Guradze i pozostały ich własnością do 1945r.

Między bramami, przy głównej ulicy, znajduje się Dom Bractwa Strzeleckiego. Parterowy budynek z naczółkowym dachem i trzykondygnacyjną wieżą zegarową pochodzi z I poł. XIX w. Wieża zwieńczona jest niewielką blaszaną kopułą z chorągiewką, na której widnieje data 1848. Historia Bractwa Strzeleckiego w Toszku sięga roku 1849. Powstało zapewne z przekształcenia straży obywatelskiej, która została powołana w 1848 r.z inicjatywy magistratu dla ochrony porządku w mieście. Jak podaje J. Chrząszcz w swojej książce o Toszku, Abraham Guradze, właściciel dóbr toszeckich, podarował napierśnik ze srebnym łańcuchem królowi strzelców w roku 1849. Patronem bractwa był św. Sebastian. Tuż przed Zielonymi Świętami odbywałysię zawody strzeleckie i wybierano króla strzelców, a w drugim dniu świąt Zesłania Ducha Św. urządzano w ogrodzie koncert. 12 czerwca 1905 r. obchodzono uroczystość 50 -lecia Bractwa Strzeleckiego. W lipcu 2016 r. z inicjatywy dr Andrzeja Cypriana Golisa reaktywowano Kurkowe Bractwo Strzeleckie.

[madohora]

Kościół św. Marcina w Paczynie - W aktach wizytacyjnych diecezji wrocławskiej zamieszczona została wzmianka o istnieniu kościoła w Paczynie już w 1274 r. Obecnie Kościół parafialny w Paczynie wzniesiony jest z cegły na fundamentach kamienno-ceglanych, otynkowany. Zbudowany na planie wydłużonego prostokąta z półkolistym zamknięciem prezbiterium. Jest to trójnawowa bazylika o wąskich nawach bocznych i płytkim prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą. W zachodnią część korpusu kościoła wtopiona jest prostopadłościenna wieża z ośmiobocznym zwieńczeniem nakryta kopulastym hełmem. Na przeciwległym krańcu kalenicy usytuowana jest prześwitowa ośmioboczna sygnaturka. Portal główny o kształcie prostokąta zamkniętego od góry półkoliście znajduje się w fasadzie zachodniej.
Drewniana Dzwonnica w Paczynie – wybudowana w 1679 r. na planie kwadratu, w konstrukcji słupowej na fundamencie z kamieni polnych. Ściany zwężające się ku górze, oszalowane są deskami. Dzwonnica zwieńczona izbicą, nad którą znajduje się gontowy, namiotowy dach.

[madohora]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Pazhina maiori oraz parva Pazhina we fragmencie parva Pazhina solvitur decima more polonico/
W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 w ramach germanizacji zmieniono nazwę miejscowości na całkowicie niemiecką Hartlingen

[madohora]

W aktach wizytacyjnych z 1335 r. figuruje jako samodzielna parafia z własnym proboszczem i kościołem oraz kościołem filialnym w Pniowie. Natomiast akta wizytacyjne z 1679 r. wymieniają Paczynę jako filię parafii Pniów. Kiedy i dlaczego Paczyna przestała być parafią - nie wiadomo. Nabożeństwa odbywały się na przemian w Paczynie i Pniowie.

[madohora]

Kościół parafialny w Paczynie wzniesiony jest z cegły na fundamentach kamienno-ceglanych, otynkowany. Zbudowany na planie wydłużonego prostokąta z półkolistym zamknięciem prezbiterium. Jest to trójnawowa bazylika o wąskich nawach bocznych i płytkim prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą.

[madohora]

[madohora]

Wybudowana w 1679 roku obok nieistniejącego dzisiaj drewnianego kościoła, który rozebrany został w 1931 roku, a na jego miejscu wybudowano obecną murowaną świątynię (kościół parafialny pw. św. Marcina).

[madohora]

[madohora]

W należącej do parafii miejscowości Bycina znajduje się późnobarokowy pałac, wzniesiony przez rodzinę Paczyńskich, a gruntownie przebudowany około 1700 roku, przez Alberta Leopolda Paczyńskiego herbu Topór.
W zamku istniały dwie kaplice - starsza: drewniany osobny budynek poświęcona była św. Józefowi; druga znajdowała się we wschodnim narożniku pałacu, konsekrowana w roku 1706, była pw. Świętej Trójcy. Do 1817 r. w kaplicy zamkowej nabożeństwa odprawiali specjalni kapelani zamkowi, a później na życzenie mieszkańców i za pozwoleniem właściciela zamku urzędujący w Paczynie proboszczowie. W latach 1860-1946 zamek i kaplica znalazły się w rękach protestanckich właścicieli i zaprzestano odprawiania nabożeństw.

[madohora]

4 listopada 1990 roku na spotkaniu z parafianami podjęto uchwałę o budowie nowej świątyni. Działkę pod budowę nowej świątyni ofiarowali państwo Helmut i Barbara Bomba, a działkę pod parking pan Rajmund Konieczny. Dokumentację, kosztorys i projekt opracował mgr. inż. arch. Janusz Iworek z Krakowa.

[madohora]

Bycina (niem. Bitschin) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.
Nazwa wsi Bycina pochodzi od staropolskiego słowa byczyna, które oznaczało miejsce wypasu byków. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Fichtenrode.

[madohora]

pałac – wzniesiony w 1700 roku przez hr. Alberta Leopolda Paczyńskiego, przebudowany po pożarze w 1867 roku, remontowany od 2001 roku.
Figura św. Floriana – figura przydrożna z 1787 roku, odnowiona w 1906 roku.
Kapliczka św. Jana Nepomucena – kapliczka przydrożna z 1794 roku, odnowiona w 1936 roku i w roku jubileuszowym dla sołectwa – 2013.

[madohora]

[madohora]

Pałac
W 1873 r. hrabia Arnold Guradze przebudował pałac w stylu neogotyckim według projektu znanego na Śląsku architekta Karla Lüdecke. Był to budynek piętrowy z poddaszem i ryzalitem ze schodkowymi szczytami, na jego szczycie umieszczono choragiewkę z datą budowy. Narożniki ryzalitu zostały ujęte kolumienkami zwieńczonymi latarniami. Pałac otaczał piękny park w stylu angielskim. W latach 1890 – 1933 pałac był własnością rodu Hohenlohe, później został przejęty przez państwo i mieścił się w nim Arbeitsdienstlager. W 1945 r. został ograbiony i spalony przez wojska radzieckie. Staraniem mieszkańców i pierwszego kierownika szkoły Józefa Dziury odbudowano i adaptowano dawny pałac na budynek szkolny. Od 1948 roku w pałacu mieści się szkoła podstawowa.

[madohora]

W roku 1257 hrabia Januzjusz zyskał zezwolenie od księcia Władysława na założenie według prawa niemieckiego osiedla w lesie Chotulin. Kiedy zakładano Kotulin Wielki, istniał już Kotulin Mały i miał już swój kościół
1 kwietnia 1938 roku do Kotulina Wielkiego (Rodenau) włączono Kotulin Mały (Rodlingen)
Po II Wojnie Światowej Kotulin znalazł się w granicach Państwa Polskiego. Do miejscowości zaczęli napływać repatrianci z Kresów Wschodnich, natomiast dotychczasowa ludność niemieckojęzyczna została wysiedlona do Niemiec.
12 września 1978 roku otwarto w Kotulinie stację kolejową na linii Gliwice-Strzelce Opolskie-Opole.
15 sierpnia 2008 nad przysiółkami Nakło i Skały przeszła trąba powietrzna

[madohora]

Kościół św. Michała Archanioła w Kotulinie – kościół parafialny parafii Kotulin. Został wybudowany w latach 1904–1911 na miejscu starego kościoła, z którego zachowano tylko tylną część. Kościół konsekrował ks. biskup sufragan Karol Augustin, 13 czerwca 1915.

[madohora]

Kościół parafialny św. Michała Archanioła w Kotulinie – powstał w 1305 r. pierwotnie drewniany usytuowany na cmentarzu w sołectwie Kotulin, po zniszczeniu odbudowany w latach 1904-1911 na miejscu starego kościoła, z którego zachowano tylko tylną część.

[madohora]

Kotliszowice (niem. Kottlischowitz) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Toszek.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Toszku.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

[madohora]

W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936-1945 nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę miejscowości na nową, całkowicie niemiecką – Keßlern.

[madohora]

[madohora]

Nazwa miejscowości pochodzi od zdrobnienia polskiej nazwy zwierzęcia Wilk.
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Wilcovitz.
Polską nazwę Wilkowiczki oraz zgermanizowaną Klein Wilkowitz wymienia w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku[7]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje polską nazwę miejscowości Wilkowice małe oraz niemiecką Klein Wilkowitz
W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936-1945 nazwę miejscowości zmieniono na całkowicie niemiecką – Wölfingen.

[madohora]

Wieś należała do klucza dóbr toszeckich. Na zachodzie od niej znajdują się przysiółki Kopanina i Laura, a nad potokiem przysiółek Utrata, w którym na początku XIX wieku był czynny wielki piec.

[madohora]

[madohora]

Pniów (niem. Pniow) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Toszek/ W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie katowickim.