Bielsko Biała

[madohora]

*

Bajkowy Szlak w Bielksu Białej

[madohora]

BAJKOWY SZLAK W BIELSKU BIAŁEJ - Radio Katowice - 10.04.2018

[madohora]

PRZESŁUCHANIA GÓRALSKICH KAPEL. TYDZIEŃ KULTURY BESKIDZKIEJ - Radio Katowice - 29.07.2018

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Szyndzielnia (dawniej również Szędzielnia lub Gaciok; niem. Kamitzerplatte – od nazwy leżącej u podnóża góry Kamienicy, spotykane również Kamnitzerplatte, 1030 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Śląskim, wznoszący się tuż na północ od Klimczoka, usytuowany pomiędzy dolinami Olszówki, Wapienicy i Białki w granicach administracyjnych miasta Bielska-Białej. Mapy i przewodniki podają wysokość 1028. Przyczyną nieścisłości jest punkt pomiarowy na wysokości 1028,3, który jednak leży nieco poniżej szczytu.Masyw Szyndzielni porośnięty jest lasami bukowymi z domieszką drzew iglastych – świerków i jodeł. Na stoku tzw. Małego Gronia stanowisko modrzewi. Grzbiet opadający spod szczytu Szyndzielni na północ, w stronę Dębowca, zajmowała kiedyś Hala Kamienicka. Szyndzielnia znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego.

[madohora]

KIERMASZ FUNDACJI ARKA - RATUJMY ZWIERZĘTA - Radio Katowice - 27.02.2021

[madohora]

NOWE CENTRUM PRZESIADKOWE W BIELSKU - BIAŁEJ - www.mamnewsa.pl - 30.05.2021

[madohora]

PROFANACJA CMENTARZA ŻYDOWSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ - Radio Kielce - 26.06.2021

[madohora]

TROJE DZIECI SPRAWCAMI DEWASTACJI NA CMENTARZU ŻYDOWSKIM W BIELSKU - BIAŁEM - www.tvp.pl - 28.06.2021

[madohora]

Sama była winna zaistniałej sytuacji a potem narobiła zamieszania bo....ją zamknęli

[madohora]

GOCZAŁKOWICE, TARNOWSKIE GÓRY I BIELSKO BIAŁĄ ZWYCIĘZCAMI W RANKINGU GMIN WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO - www.tvp.pl - 16.11.2021

[madohora]

Przed budynkiem teatru znajduje się replika zabytkowej fontanny z 1895, podarowanej miastu przez budowniczych bielskich wodociągów.

[madohora]

W 1887 powołano Komitet Budowy Teatru, który 1 stycznia 1888 zaapelował do mieszkańców Bielska, Białej i Lipnika o udział w dobrowolnej zbiórce pieniędzy na ten cel. Zbiórka przyniosła znakomite efekty (uczestniczyli w niej zarówno bogaci fabrykanci, jak i zwykli obywatele).

[madohora]

Teatr Miejski w Bielsku uważany był za jedną z najlepszych scen prowincjonalnych Austro-Węgier, a w okresie międzywojennym był jedyną w Polsce zawodową sceną niemiecką, niezmiennie zachowując wysoki poziom. Członkami bielskiego zespołu byli m.in. Karl Gutmann czy Viktor Stiasny, a gościnnie występowały największe sławy teatrów austriackich, a później niemieckich oraz (dzięki staraniom TTP) polskich.

[madohora]

Teatr Polski

[madohora]

W Teatrze zrealizowano również przedstawienia muzyczne – „Zorba” – pierwszy pełnowymiarowy musical na bielskiej scenie, z nagrodzoną Złotą Maską rolą tytułową Tomasza Lorka (oraz trzema nominacjami do Złotych Masek: dla Witolda Mazurkiewicza za reżyserię, Grzegorza Policińskiego za scenografię i dla Grażyny Bułki za rolę Hortensji/Bubuliny), „Sześć wcieleń Jana Piszczyka” w reżyserii Wojciecha Kościelniaka (Złote Maski w kategoriach: spektakl roku i scenografia), czy „Człowiek z La Manczy” w reżyserii Witolda Mazurkiewicza.

[madohora]

Bielsko-Biała praktycznie nie zostało zniszczone podczas II wojny światowej. Dzięki temu do dziś możemy tu podziwiać wiele zabytkowych i reprezentacyjnych budynków sprzed lat. Niektórzy nawet nazywają Bielsko-Białą „Małym Wiedniem”. Najpiękniejszymi obiektami, które warto tutaj zobaczyć są: budynek Teatru Polskiego z 1890 roku oraz budynek Poczty Głównej z 1898 roku.

[madohora]

Banialuka również organizuje warsztaty dla najmłodszej i nieco starszej publiczności, które są prowadzone przez doświadczonych aktorów.

[madohora]

marzec 2008 – Złota Maska dla Teatru Lalek Banialuka za Najlepszy Spektakl dla Młodego Widza za przedstawienie W beczce chowany.
marzec 2008 – Złota Maska dla Konrada Ignatowskiego w kategorii Najlepsza Rola w Teatrach Lalkowych za rolę Syna/Psa w spektaklu W beczce chowany.
grudzień 2007 – Platynowy Laur Umiejętności i Kompetencji Ambasador Spraw Polskich dla Teatru Lalek Banialuka (nagroda przyznawana przez Regionalną Izbę Gospodarczą w Katowicach)
październik 2007 – ATEST Polskiego Ośrodka ASSITEJ (czyli Świadectwa Wysokiej Jakości i Poziomu Artystycznego) za przedstawienie Baśń o Rycerzu bez Konia
październik 2007 – ATEST Polskiego Ośrodka ASSITEJ (czyli Świadectwa Wysokiej Jakości i Poziomu Artystycznego) za przedstawienie Diabelskie Figle
wrzesień 2007 – Złota Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Śląskiego
czerwiec 2007 – Grand Prix dla Teatru Lalek Banialuka za przedstawienie Baśń o Rycerzu bez Konia – Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek „Katowice Dzieciom”
czerwiec 2007 – Nagroda za Najlepszą Rolę Męską dla Piotra Tomaszewskiego za kreację w spektaklu Baśń o Rycerzu bez Konia – Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek „Katowice Dzieciom”
marzec 2007 – Laur im. Dembowskiego dla Lucyny Sypniewskiej za rolę Goplany w spektaklu Balladyna
październik 2006 – Nagroda Polskiego Ośrodka ASSITEJ dla krytyka teatru dla dzieci i młodzieży za rok 2005 dla Lucyny Kozień za talent, fachowość i konsekwencję w dokumentowaniu i ocenieniu polskiego teatru dla dzieci i młodzieży, za życzliwe i mądre pióro recenzenckie oraz pracę dziennikarską promującą teatr dla młodego widza
czerwiec 2006 – Nagroda Dziecięcej Komisji Konkursowej za najlepsze przedstawienie festiwalu dla spektaklu Kot w butach – Świętokrzyski Festiwal Teatrów Lalkowych „Brzechwa i inni...”
czerwiec 2006 – I nagroda za scenografię dla Haliny Zalewskiej-Słobodzianek za spektakl Siała baba mak – Ogólnopolski Konkurs na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej
marzec 2006 – Złota Maska za Najlepszy Spektakl Roku dla Dzieci dla Teatru Lalek Banialuka za przedstawienie Zielony Wędrowiec
marzec 2006 – Laur im. Dembowskiego dla Małgorzaty Król, Eugeniusza Jachyma, Tomasza Sylwestrzaka, Piotra Tomaszewskiego za kreację zbiorową w spektaklu Siała baba mak

[madohora]

LUCYNA KOZIEŃ

Dekada znaczących sukcesów artystycznych teatru. Banialuka buduje silną pozycję w środowisku lalkarskim, zdobywa liczne nagrody na festiwalach w kraju i za granicą. Do współpracy zapraszani są reżyserzy operujący własnym językiem artystycznym, uznane sławy, ale i młodzi twórcy. Punktem wyjścia wielu z nich jest dobra literatura, a szczególnie polska i zagraniczna dramaturgia współczesna pisana z myślą o dzieciach i młodzieży, m.in. sztuki Guśniowskiej, Bardijewskiej, Jarosza, Gripariego, Dorina. Powstają ważne i doceniane przez widzów i krytykę przedstawienia. Teatr odnosi znakomite sukcesy frekwencyjne – gra około 400 przedstawień rocznie dla blisko 80 tysięcy widzów

[madohora]

W latach 60., 70. i 80. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Lalkarskiej był jedynym w Europie miejscem spotkań teatrów ze Wschodu i z Zachodu oraz konfrontacji europejskiego teatru lalek z teatrem światowym. Na przestrzeni lat w Bielsku-Białej gościli artyści, dziś tworzący historię światowego teatru lalek, m.in.: Albrecht Roser, Eric Bass, Joan Baixas, Roman Paska, Richard Bradshaw, Josef Krofta ze słynnym teatrem Drak, a także Peter Schumann z The Bread and Puppet Theatre i wielu innych twórców[1]. Szeroko prezentowany i promowany był polski teatr lalek. Od 1998 r. bielski festiwal odbywa się w formie konkursu.

[madohora]

Festiwalowi towarzyszą wystawy w Galerii Bielskiej BWA, prezentacje plenerowe, koncerty zespołów zagranicznych, dyskusje w ramach otwartego panelu dyskusyjnego Polskiego Ośrodka Lalkarskiego POLUNIMA, a całość rozpoczyna barwny korowód ulicami miasta.

[madohora]

Hotel President (Prezydent, Kaiserhof) – zabytkowy gmach hotelowy usytuowany Bielsku-Białej, na historycznym Dolnym Przedmieściu, przy ulicy 3 Maja 12. Powstał w latach 1892–1893 i jest utrzymany w stylu neorenesansowym, od 2019 pozostaje częściowo nieużytkowany.

[madohora]

W 1922 w hołdzie Gabrielowi Narutowiczowi hotelowi nadano nazwę Prezydent. W 1937 w miejscu ogrodu letniego od strony południowej dobudowano nową salę bankietową. Rok później obiekt stał się własnością Akcyjnego Banku Hipotecznego we Lwowie. Przez kilka miesięcy w 1939 mieściła się tu kwatera główna dowództwa Grupy Operacyjnej „Bielsko”

[madohora]

Hotel Prezydent.

[madohora]

Fasada budynku pokryta jest ozdobami neobarokowymi w postaci jońskich pilastrów, medalionów z orłami, lwich pysków i wazonów, a szczyt zdobi stylizowany orzeł i para puttów. Wewnątrz zachowany jest secesyjny wystrój westybulu i klatki schodowej z windą oraz na I piętrze Sala Redutowa o powierzchni 709 m² w stylu neorenesansowym z pięknymi plafonami na suficie, żeliwnymi arkadami i balkonami oraz dekoracją sztukatorską.

[madohora]

[madohora]

W lutym 1894 dyrekcja KKO rozpisała konkurs architektoniczny na projekt budynku, który w założeniu miał być dwufunkcyjny – mieścić siedzibę banku oraz magistrat. Założenia konkursowe dokładnie określały wymagania, jakim nowoczesny gmach miał sprostać. Położono nacisk zarówno na funkcjonalność, jak i okazałość ratusza. Miała to być municypalna budowla publiczna mająca jako znak rozpoznawczy wieżę z zegarem]. O organizację konkursu zwrócono się do Austriackiego Związku Inżynierów i Architektów (niem. Österreichischer Ingenieur- und Architektenverein). W skład jury weszli trzej wiedeńscy architekci: Ludwig Wächtler, Franz von Neumann i Herman Helmer

[madohora]

Na skutek braku miejsca w ciasnych strukturach urbanistycznych Białej gmach ratusza powstał na słabo zabudowanym terenie na południe od centrum miasta, w widłach rzek: Białej i Niwki, przy Feuerwehrplatz (pl. Straży Pożarnej). Usytuowanie budynku miało również aspekt ideowy[3]. W jego sąsiedztwie znajdował się bowiem Dwór Lipnicki, d. siedziba starostów lipnickich, od których w XVIII w. mieszczanie bialscy byli uzależnieni. Okazała budowla wyraźnie dominowała nad dworem starostów, który kilka lat wcześniej, w 1893, został przekazany przez arcyksięcia Albrechta Fryderyka Habsburga siostrom zakonnym z przeznaczeniem na klasztor i szkołę. Gmach ratusza stał się przez to manifestacją samorządności, która w XIX w. przezwyciężyła system feudalny

[madohora]

W kwietniu 2008 Narodowy Bank Polski wydał okolicznościową monetę z serii 32 historyczne miasta Polski o nominale 2 zł, na rewersie, której znalazł się wizerunek bielskiego ratusza. W 2009 bielski ratusz został umieszczony na tzw. pocztówce przedstawiającej dane państwo podczas Eurowizji.

[madohora]

Gmach ratusza ma trzy kondygnacje. Artykulacja ścian wyodrębnia dolną część – piwnic i parteru – w postaci rustykowanego cokołu z kamienną okładziną. Pierwsze piętro spełniało funkcję reprezentacyjnego piano nobile. Zostało ono wydobyte silnie cieniującymi, rytmicznymi przyczółkami nadokiennymi, kontrastującymi z drobną, płaską formułą ostatniej kondygnacji o płytkich podziałach z hermowych pilastrów i z ornamentalnymi płycinami międzyokiennymi

[madohora]

Kompozycja fasady ratusza oparta jest na zasadzie symetrii i osiowości, jednak pierwotny układ został zachwiany przez wprowadzenie wieży zegarowej, która była nieodłącznym elementem budowanych w XIX wieku ratuszów, pozbawionym jednak praktycznej funkcji. Jej znaczenie było czysto symboliczne – oznaczała suwerenność samorządu miejskiego i równość jego statusu z kościołami i zamkami

[madohora]

[madohora]

Na osi zostało wyprowadzone tunelowe przedłużenie ciągu schodów, prowadzących do klatki schodowej. Klatka schodowa umieszczona jest w zachodniej części gmachu, w kwadratowej przestrzeni przekrytej sklepieniem zwierciadlanym z lunetami. Istnieją tam jeszcze ślady pierwotnego plafonu. Ściany mają monumentalną, neorenesansową artykulację trójarkadowymi jońskimi podziałami. Schody rozwidlają się w sposób pałacowy – w dwa lustrzane biegi z marmurową jednotralkową balustradą. Klatkę schodową, łączącą westybul z pierwszym piętrem, zamyka reprezentacyjny, trójarkadowy prześwit prowadzący na wprost do Sali Rady i innych pomieszczeń na pierwszej kondygnacji, od początku mieszczącej miejską administrację. W przestrzeni klatki schodowej dokonano wyraźnego rozdzielenia funkcji gmachu, odmiennych kiedyś na poszczególnych kondygnacjach. Surowa powaga westybulu przechodzi w dalszej części w lżejszą, stylizowaną formami jońsko-neorenesansowymi, o rozjaśnionej pastelowej kolorystyce marmurów balustrady[3]. Na drugie piętro, niegdyś mieszkalne, prowadzi boczna, dwubiegowa klatka schodowa, osobno wyprowadzona z południowej części gmachu.

[madohora]

Sala Rady znajduje się na pierwszym piętrze, w strefie piano nobile, i razem z parterowym westybulem jest wyodrębniona z bryły budynku, tworząc środkowy ryzalit. Przylega do niej balkon obwieszczeniowy. Zarówno centralne położenie Sali Rady, jak i jej kształt architektoniczny jest jednym z wyznaczników „ratuszowości” tego typu budynków, w XIX wieku. Od samego początku stanowi salę posiedzeń rady miejskiej.

[madohora]

Popiersie austriackiego cesarza i galeria portretowa burmistrzów stwarzały dwojakie odniesienia ideowe: lojalność wobec państwa i odwołania do lokalnego dziedzictwa

[madohora]

W ratuszu znajdują się biura Prezydenta Miasta i jego zastępców, a także Biuro Rady Miejskiej w Bielsku-Białej. Sala Rady pełni funkcję sali posiedzeń. Ponadto swoją siedzibę mają tu następujące wydziały Urzędu Miejskiego

[madohora]

[madohora]

W 1708 r. pierwszy burmistrz Białej i najbogatszy wówczas kupiec, handlujący płótnem – Baltazar Damek – ufundował w tym miejscu kaplicę otoczoną do 1790 cmentarzem, pod wezwaniem Opatrzności Bożej i bractwo Opatrzności Bożej, któremu długo przewodniczył. Powstała ona w miejscu krzyża, który Damek postawił po tym, jak cudem uniknął śmierci z rąk szwedzkiego żołnierza.

[madohora]

Autorem stacji drogi krzyżowej (z 1869 r.) jest, mieszkający w Białej słowacki malarz – Peter Michal Bohúň. Część rzeźb świętych pochodzi z pracowni Ferdynanda Stuflessera w Tyrolu.

[madohora]

Na elewacji południowej znajdują się cztery tablice: poświęcona papieżowi Janowi Pawłowi II, żołnierzom Września, AK i NOW, Orlętom Lwowskim oraz upamiętniająca zamordowanych przez NKWD bielszczan z obozów w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku.

[madohora]

Budynek powstał dla Emanuela Rosta juniora, wziętego bielsko-bialskiego architekta, autora m.in. gmachu ratusza i kamienicy Pod Żabami, syna Emanuela Rosta seniora, również architekta. Zbudowany według własnego projektu był jego domem prywatnym oraz siedzibą biura architektoniczno-budowlanego.

[madohora]

Jednopiętrowy narożny budynek w typie pałacu miejskiego jest bogato zdobiony w duchu neorokoka. W dekoracji fasady występują hermy, wazony, figury pełnoplastyczne (głównie postaci kobiece), kartusze, maszkarony, ornamenty muszli i łusek, herby miejskie Białej i rozbudowane nadokienniki. Nad dachem z lukarnami wznoszą się dwie kopuły o sylwecie szyszaka, które nawiązują do architektury wiedeńskiego Hofburga.

[madohora]

Każde pomieszczenie utrzymane jest w innym klimacie. Do najciekawszych należy tzw. pokój japoński (pierwotnie oranżeria) inspirowany sztuką Dalekiego Wschodu z narożną fontanną, w którym do dekoracji ścian wykorzystano ciemnozielone kafle oraz pręty z prawdziwego bambusa, sala balowa, a także dawna kaplica wykonana w całości z różnych gatunków drewna, gdzie na intarsjowanej boazerii umieszczono pejzaż Białej z przełomu XIX i XX wieku z Beskidami w tle, a w narożniku znajduje się duży secesyjny kominek z niemieckim napisem na mosiężnej pokrywie: Edel sei der Mensch, hilfreich und gut[3] (Szlachetny niech będzie człowiek, pomocny i dobry) – cytat z wiersza „Boskość“ Goethego.

[madohora]

Willa usytuowana jest w obrębie niewielkiej narożnej działki pomiędzy ulicami Adama Mickiewicza, Jarosława Dąbrowskiego i 3 Maja. Z pierwotnego ogrodu zachował się starodrzew: dąb burgundzki, lipy, klony, a także miłorząb dwuklapowy, który ma status pomnika przyrody. W 2021 roku założony został przy willi ogród różany z pergolą. W południowo-wschodnim rogu działki znajduje się budynek dawnej wozowni.

[madohora]

Kamienica pod Żabami

[madohora]

Parafia ewangelicka w Białej powstała w 1782 r. po ogłoszeniu przez cesarza Józefa II Habsburga patentu tolerancyjnego dla ewangelików. Drewniana świątynia została zbudowana w miejscu istniejącego od początku XVIII w. cmentarza ewangelickiego, który został zastąpiony przez cmentarz przy ul. Piłsudskiego.

[madohora]

Ozdobą świątyni jest drewniany ołtarz z 1835 r. wykonany przez krakowskiego rzeźbiarza Joachima Korneckiego. Jest to portyk wsparty na czterech kolumnach korynckich z ogromnymi postaciami czterech ewangelistów. Rzeźby są wykonane z drewna tak wypolerowanego, że wyglądają jak porcelanowe. U szczytu ołtarza znajduje się Oko Opatrzności Bożej, a w części środkowej – obraz Jezus w Ogrojcu, namalowany w 1837 r. przez wiedeńskiego malarza Dornhäusera.

[madohora]

W sąsiedztwie kościoła znajdują się:
secesyjna Kamienica Pod Żabami z 1905 r.
budynek plebanii wybudowany przez Jana Feuerabenda z 1782 r. i gruntownie przebudowany w latach 70. XIX w. w stylu klasycystyczno-barokowym
gmach Szkoły Podstawowej nr 10 wybudowany w 1870 r. w stylu neorenesansowym przez bialskiego architekta Emanuela Rosta

[madohora]

Jeszcze raz Kamienica pod Żabami

[madohora]

[madohora]

Początki ulicy wiążą się z powstaniem Pierwszej Galicyjskiej Szosy Pocztowo-Handlowej, potocznie nazywanej „drogą cesarską”, „cesarką”, „traktem wiedeńskim” czy „traktem środkowogalicyjskim”, która miała połączyć Białą na granicy Śląska Cieszyńskiego przez Kraków i Przemyśl ze Lwowem i stać się rdzeniem sieci komunikacyjnej w nowo pozyskanej prowincji, Galicji. Celem było jej lepsze powiązanie z resztą monarchii habsburskiej. Już od 1773 na trasie z Bielska do Lwowa funkcjonowała poczta konna, a od 1775 jeździły dyliżanse. Projekt budowy powierzono inżynierowi Johannowi Grossowi. Rozpoczęła się po pomiarach katastralnych w 1780, a ostateczne ukończenie nastąpiło w 1785, przy czym odcinek Biała – Bochnia został otwarty już 20 kwietnia 1781

[madohora]

Duże zmiany w zabudowie ulicy nastąpiły na przełomie XIX i XX wieku, gdy dwumiasto zaczęło się rozrastać i jako ważny ośrodek przemysłowy wykazywać wielkomiejskie aspiracje. Zwłaszcza na bielskim odcinku dawna architektura została w większości zastąpiona przez wysokie kamienice w duchu historyzmu i secesji, m.in. w 1893 wyrosła według projektu Carla Korna kamienica radcy cesarskiego Viktora Burdy z charakterystyczną nadbrzeżną fasadą, do której podziemi wkomponowano ujście skanalizowanego potoku Niper. W Białej nowy ruch budowlany skupił się głównie w rejonie rynków – Josefsplatzu (dziś plac Wojska Polskiego) i Franzensplatzu (dziś plac Wolności). Wyraźną dysharmonię wśród zabudowy józefińskiej wprowadziła wybudowana około 1913 trzypiętrowa wczesnomodernistyczna kamienica braci Landau na rogu dzisiejszej ulicy Krótkiej (wówczas Auweg). W 1890 ulicę noszącą dotąd nazwę Wiedeńskiej (Wiener Straße) przemianowano, zarówno w Bielsku, jak i Białej, na Hauptstraße (Główna). Odcinek lipnicki nosił odpowiednio nazwę Lipniker Hauptstraße. 23 kwietnia 1890 stała się ona areną najgłośniejszej demonstracji robotniczej w dziejach dwumiasta. Trzytysięczne zgromadzenie poprzedzające planowany strajk pierwszomajowy przerodziło się w zamieszki, które zostały stłumione przez wojsko, pociągając za sobą śmierć jedenastu osób i wielu rannych. W 1895 przygotowano plan budowy linii tramwajowej w ciągu ulicy Głównej aż do skrzyżowania z Żywiecką, inwestycji jednak nigdy nie zrealizowano, mimo że do tematu powracano jeszcze kilkukrotnie. W latach 1896–1897 powstał nowy kratownicowy most na rzece Białej

[madohora]

W 1973 oddano do użytku ulicę Iwana Koniewa, obecnie Stanisława Stojałowskiego, wraz z nowym mostem. Powstała ona około 100–200 m na południe, śladem skanalizowanej Niwki. Budowa pozwoliła na usunięcie ruchu kołowego z ulicy Dzierżyńskiego, dotąd jednej z ważniejszych arterii, i przekształcenie jej w strefę pieszą (z wyjątkiem końcowego odcinka). Również w latach 70. wybudowana została dwupasmowa ulica Lwowska, zmieniając zasadniczo układ komunikacyjny Białej. W związku z budową nowej drogi wyburzono część zabudowań dworu Thomkego, sięgającego pierwotnie do potoku Niwka, oraz kilka sąsiadujących z nim zabudowań. Jednocześnie w miejscu przecięcia Lwowskiej z Dzierżyńskiego zbudowano przejście podziemne, dzieląc tym samym tę drugą na dwie części: śródmiejską o przeważającej funkcji deptaka (obecna ulica 11 Listopada) i ruchliwą drogę wyjazdową do Krakowa (obecna ulica Krakowska). W 1989 wyburzono trzy józefińskie kamienice pomiędzy rzeką a ulicą Łukową (nr 13, 15 i 17), w których miejscu stanął nowoczesny gmach banku PKO

[madohora]

W latach 2007−2010 co roku pod koniec czerwca (w 2007 na przełomie sierpnia i września) odbywało się Święto Ulicy 11 Listopada. Przez dwa dni ulica stylizowana była na taką, jaką była w XIX wieku – jeździły dorożki, na moście ustawiony był szlaban i budki pograniczników (co nie jest zgodne z prawdą historyczną, gdyż nigdy szlabanu ani budek pograniczników na moście nie było), pojawiali się stylowo ubrani gazeciarze, muzycy, kapele podwórkowe i kwiaciarki. Ponadto na placu Wolności odbywał się Jarmark Galicyjski, w CH Biała pokazy starych filmów (Stare Kino Bielskie), a w pałacyku Strzygowskich wystawy tematyczne. Na placu Wolności i Wojska Polskiego znajdowały się estrady, na których występowali zaproszeni artyści. Jedną z atrakcji święta w 2008 była parada z udziałem cesarza Franciszka Józefa I, którego odgrywał Bernard Krawczyk. Z okazji święta wydawana była okolicznościowa Gazeta Bielska. Organizatorem święta były Urząd Miejski oraz Biuro Promocji i Wystaw „Astra”.

[madohora]

Najlepiej zachowany jest zespół kamienic pomiędzy placem Wojska Polskiego a skrzyżowaniem z ulicą Łukową i Krótką: nr 19–25 w pierzei północnej oraz 20–28 w pierzei południowej. Na kamienicy nr 19 zachowała się w nadprożu wyryta datacja: 1783. Kamienica nr 14–16, w której mieści się m.in. pub Galicja, pochodzi z 1787. Typowym przykładem stylu józefińskiego jest kamienica nr 54 wzniesiona w 1782. Z przełomu XIX i XX wieku pochodzą również: nr 37, 39, 45–49, 50, 58, 64–68, 76, a także nr 29 w narożniku placu Wojska Polskiego, gdzie funkcjonuje apteka „Pod Białym Orłem”, najstarsza bialska apteka z tradycjami sięgającymi XVIII wieku

[madohora]

Portal okienny

[madohora]

kamienica radcy cesarskiego Viktora Burdy wybudowana w latach 1892–1893 w stylu neobarokowym według projektu Carla Korna; jej fasada, zwrócona w kierunku rzeki, składa się z płaskiego wykuszu otoczonego czterema kolumnami (po dwie z każdej strony) na wysokich cokołach; ma również wysoki dach imitujący kopułę; była w przeszłości siedzibą popularnych „Delikatesów” założonych pierwotnie jako sklep sieci Julius Meinl i istniejących do 2001; w konstrukcję piwnic wkomponowany jest kanał potoku Niper z widocznym ujściem do Białej poniżej nadbrzeżnej elewacji

[madohora]

Szyndzielnia (dawniej również Szędzielnia lub Gaciok[1]; niem. Kamitzerplatte – od nazwy niemieckiej leżącej u podnóża góry Kamienicy, spotykane również Kamnitzerplatte, 1028 m n.p.m.) – szczyt w Beskidzie Śląskim, wznoszący się tuż na północ od Klimczoka, usytuowany pomiędzy dolinami Olszówki, Wapienicy i Białki w granicach administracyjnych miasta Bielska-Białej. Masyw Szyndzielni porośnięty jest lasami bukowymi z domieszką drzew iglastych – świerków i jodeł. Na stoku tzw. Małego Gronia stanowisko modrzewi. Grzbiet opadający spod szczytu Szyndzielni na północ, w stronę Dębowca, zajmowała kiedyś Hala Kamienicka. Szyndzielnia znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego.

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA NAJBARDZIEJ UKWIECONYM MIASTEM W POLSCE - Nasze Miasto - 18.08.2020

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA UPAMIĘTNIA BOHATERÓW KRESKÓWEK - www.tvp.pl - 23.05.2021

[madohora]

ROZPOCZĘTO ZBIÓRKĘ NA NAPRAWĘ ZDEWASTOWANYCH NAGROBKÓW NA CMENTARZU W BIELSKU - www.tvp.pl - 27.06.2021

[madohora]

[madohora]

BIELSKO, RONDO NIEMENA Z NOWĄ INSTALACJĄ - Radio Katowice - 09.12.2021

[madohora]

WOJOWIE DLA WOJOWNIKÓW - Radio Katowice - 06.03.2022

[madohora]

FESTIWALOWE SPOTKANIA Z MUZYKĄ SAKRALNĄ - Gość - 03.04.2022

[madohora]

SERIA NIEZWYKŁYCH ODKRYĆ W OKOLICACH BIELSKA - BIAŁEJ - www.msn.com.pl - 25.04.2022

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA PRZYKRY INCYDENT Z UDZIAŁEM ICHODŹCÓW Z UKRAINY - Interia - 28.04.2022

[madohora]

ATAK NOŻOWNIKA PRZED SZKOŁĄ W BIELSKU - www.poinformowani.pl - 06.05.2022

[madohora]

FARAON. OSTATNIA PREMIERA TEGO SEZONY W BIELSKIM TEATRZE - www.tvp.pl - 03.06.2022

[madohora]

[madohora]

KOMOROWICE

Komorowice (niem. pierwotnie Mückendorf, później Batzdorf) – wysunięta najbardziej na północ część Bielska-Białej, położona w dolinie rzeki Białej.

[madohora]

Teren ten wyróżnia się rolniczo-leśnym krajobrazem oraz dobrze zachowanymi i zróżnicowanymi zbiorowiskami roślinnymi zarówno leśnymi, jak i nieleśnymi.. Występuje tutaj łęg jesionowo-olszowy, nadrzeczna olszyna górska, grąd subkontynentalny, buczyna kwaśna (górska i niżowa) oraz żyzna buczyna karpacka. Nie brakuje drzew o wymiarach pomnikowych. Z flory roślin naczyniowych w komorowickiej części wzgórza dominują różne gatunki storczyków (głównie kukułka szerokolistna). Na groblach Stawów Nyczowych znajduje się także największe w Bielsku-Białej stanowisko skrzypu olbrzymiego. Duże ssaki w barkowskich lasach najliczniej reprezentuje sarna.

[madohora]

W planach jest utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Bark obejmującego większą część wzgórza
Stawy Komorowickie są nie tylko zbiornikami hodowlanymi, ale także miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków wodnych oraz rozrodu płazów (żaby, ropuchy, traszki, rzekotki, kumaki i grzebiuszki). Otacza je roślinność szuwarowa

[madohora]

Stawy Komorowickie są nie tylko zbiornikami hodowlanymi, ale także miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków wodnych oraz rozrodu płazów (żaby, ropuchy, traszki, rzekotki, kumaki i grzebiuszki). Otacza je roślinność szuwarowa

[madohora]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Bertoltowitz. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową), za inicjatora której w tej jego części uważa się księcia Mieszka. Według tradycji jeden z niemieckich kolonistów, Bertold, w 1293 r. założył nową osadę – Villa Bertholdi, po niemiecku zwaną Bertholdsdorf[14]. Z czasem upowszechniła się jej polska nazwa – Biertułtowice, obok której funkcjonowała nazwa Komorowice, która w XV w. zaczęła wypierać tę pierwotną.

[madohora]

Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, obejmującego również kasztelanię oświęcimską. Po śmierci Mieszka w 1315 lub 1316 nastąpił podział księstwa na cieszyńskie i oświęcimskie a nowa granica została ustanowiona na rzece białej dzieląc Komorowice. Wieś położona na prawym brzegu Białej została wzmiankowana w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 pod nazwą villa Bertholdi.

[madohora]

W 1327 oba księstwa zostały lennem Królestwa Czech. W 1457 księstwo oświęcimskie zostało wykupione przez króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka. W towarzyszącym temu dokumencie sprzedaży księstwa Koronie Polskiej wystawionym przez Jana IV oświęcimskiego 21 lutego 1457 pośród miejscowości na jego terenie wymienione zostały zarówno Byertholtowicze jak i Komorowicze[16]. Na rzece Białej ustanowiono nową granicę między Polską a Czechami. Komorowice uległy wówczas podziałowi. Z czasem lewobrzeżna (czeska) część wsi została nazwana Komorowicami Niemieckimi (zdecydowaną większość jej mieszkańców stanowili wówczas Niemcy, była częścią bielsko-bialskiej wyspy językowej), a prawobrzeżna (polska) Komorowicami Polskimi.

[madohora]

W 1822 r. Komorowice Polskie zakupił arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg, który utworzył we wsi rozległy folwark. Mniejszy folwark założyli także Sułkowscy herbu Sulima na zachód od Komorowic Niemieckich, którego zabudowania, w przeciwieństwie do folwarku Habsburgów, nie zachowały się do czasów współczesnych. W miejscowości znajdowały się wówczas również liczne młyny zbożowe, które usunięto w II poł. XX w

[madohora]

W latach 30. XIX wieku w Komorowicach, podobnie jak i w innych miejscowościach okręgu bielsko-bialskiego, zaczęły się lokować pierwsze zakłady przemysłowe, z których największym stała się pod koniec wieku fabryka zapałek.

[madohora]

JUBILEUSZOWY FESTIWAL SZTUKI LALKARSKIEJ - www.tvp.pl - 08.10.2024

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Komorowice (niem. Batzdorf, Mückendorf) – dzielnica zwyczajowa Bielska-Białej położona w północnej części miasta. Dzieli się na Komorowice Śląskie i Komorowice Krakowskie, granica między nimi przebiega na rzece Białej. W przeszłości były to odrębne wsie, po II wojnie światowej połączone w jedną gromadę, a następnie gminę, którą włączono w skład Bielska-Białej w 1977 (z wyjątkiem południowych peryferii przyłączonych do miasta w dwóch etapach w 1955 i 1969). Współcześnie jest to dzielnica o mieszanej funkcji mieszkalno-przemysłowej.

[madohora]

Zgodnie z obowiązującym od 2002 podziałem na osiedla (jednostki pomocnicze gminy) Komorowice Krakowskie i Komorowice Śląskie wchodzą w skład dwóch osiedli o takich samych nazwach, których granica północna, wschodnia (z drobnymi odchyleniami na poziomie pojedynczych parcel) oraz zachodnia są identyczne jak w przypadku obrębów ewidencyjnych. Są one także wzajemnie rozdzielone rzeką Białą. Różni się natomiast przebieg granicy południowej, w przypadku osiedli wyznaczany: aleją Bohaterów Monte Cassino i ulicą Warszawską (granica ze Starym Bielskiem), ulicą Kwiatkowskiego (granica z Dolnym Przedmieściem), a także ulicą Ceramiczną, Cegielnianą, linią pomiędzy ulicami Wajdeloty i Przeciętną oraz ulicą Niepodległości (granica z osiedlem Biała Północ, które zostało wyodrębnione z południowej części historycznych Komorowic Krakowskich, tzw. Obszarów/Zabawy/Osiedla Rosta)

[madohora]

Pod względem podziału historyczno-kulturowego, lewobrzeżna część Komorowic zaliczana jest do Śląska (Cieszyńskiego), a prawobrzeżna do Małopolski.

[madohora]

Komorowice są dzielnicą silnie zurbanizowaną i uprzemysłowioną, stąd na dużym ich obszarze brak terenów cennych przyrodniczo. Tradycyjny krajobraz rolniczo-leśny, typowy dla Pogórza Śląskiego, ze zróżnicowaną szatą roślinną stosunkowo najlepiej zachował się w północno-wschodniej części Komorowic Krakowskich – na Barku (338 m n.p.m.) i przyległych wzgórzach

[madohora]

[madohora]

W układzie południkowym przez dzielnicę przepływa rzeka Biała. Jej prawymi dopływami są Krzywa (płynąca z Lipnika) i Kromparek (biorący źródło w lasku na historycznym pograniczu Komorowic, Hałcnowa i Lipnika). Do lewych dopływów należy częściowo skanalizowany Potok Zajazdowy (wypływający z zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Sarni Stok”) oraz Świerkówka wyznaczająca granicę z Czechowicami i Mazańcowicami.

[madohora]

Mniejsze zgrupowania stawów znajdują się również wzdłuż potoku Kromparek w rejonie ulicy Krompareckiej (Stawy Nyczowe) oraz Barkowskiej i Odrowąża (Stawy Barkowskie). Na groblach otaczających Nyczowe Stawy stwierdzono największe w mieście stanowisko skrzypu olbrzymiego. W sąsiedztwie rozciągają się łąki porośnięte w dużej ilości storczykami (m.in. kukułka szerokolistna). Po stronie śląskiej skupisko kilkunastu stawów ciągnie się nad potokiem Świerkówka.

[madohora]

Status pomnika przyrody ma na terenie Komorowic dziesięć drzew: pięć buków (cztery w skupisku nad stawami koło nieruchomości przy ulicy Barkowskiej 133 i jeden przy ulicy Barkowskiej 180), cztery graby (w skupisku w lesie nad Kromparkiem) i jedna lipa drobnolistna (przy ulicy Za Kuźnią 135)

[madohora]

W 1315 wyodrębnione zostało z cieszyńskiego księstwo oświęcimskie. Granica pomiędzy nimi wyznaczona została na Białej, co spowodowało podział zarówno Komorowic, jak i Biertułtowic na dwie części[12]. Mimo że rzeka ta była również granicą pomiędzy diecezją wrocławską a krakowską, obie wioski były początkowo częścią diecezji wrocławskiej, ale najpóźniej od trzeciej dekady XIV wieku (wspomina o tym spis dziesięcin z 1326) stanowiły już jedną parafię – z siedzibą w Biertułtowicach – przynależną do diecezji krakowskiej i w niej się znajdującą przez kolejne stulecia[13]. W lutym 1327 książę cieszyński i oświęcimski złożyli hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu, co związało losy miejscowości z dziejami państwowości czeskiej. W 1457 księstwo oświęcimskie zostało sprzedane polskiemu królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi, a w 1564 inkorporowane do Korony Królestwa Polskiego. W ten sposób rzeka Biała stała się granicą państwową, umacniając podział pierwotnie dwóch wsi na cztery – dwie lewobrzeżne i dwie prawobrzeżne

[madohora]

W okresie reformacji upowszechnił się wśród miejscowej ludności luteranizm. Kościół w Biertułtowicach przekształcono w zbór luterański, ale w 1608 przejęli go ponownie katolicy. Pewne wpływy w okolicy miał też kalwinizm, którego przedstawicielem był XVI-wieczny właściciel prawobrzeżnych Biertułtowic, Stanisław Myszkowski. Działania rekatolicyzacyjne podjęte w XVII wieku z wyraźnymi oporami, ale stopniowo doprowadziły do odwrócenia stosunków wyznaniowych w prawobrzeżnej (polskiej, a później galicyjskiej) części omawianych miejscowości, gdzie w wieku XIX mieszkał już tylko znikomy odsetek protestantów. Jeśli chodzi o część lewobrzeżną (śląską), wsią o przewadze luteranów pozostawały Biertułtowice, pełnej rekatolicyzacji uległy natomiast rządzone przez katolickich właścicieli (od 1654) Komorowice

[madohora]

W konsekwencji I rozbioru Polski (1772) obie strony rzeki Białej zostały ponownie zjednoczone w ramach jednego organizmu państwowego – Monarchii Habsburgów. Należały jednak do dwóch różnych jednostek administracyjnych: część lewobrzeżna do Śląska Austriackiego, a część prawobrzeżna do Królestwa Galicji i Lodomerii. W latach 1849/1850 przeprowadzona została kompleksowa reforma administracyjna, zastępującą dawne struktury feudalne nowoczesnym podziałem terytorialnym. Powstały na przeciwległych brzegach Białej dwie gminy polityczne noszące po polsku nazwę Komorowice, a po niemiecku Batzdorf, należące odpowiednio do powiatu bielskiego i bialskiego. W przypadku galicyjskiej gminy Komorowice, dzieliła się ona terytorialnie na właściwe Komorowice (złożone z dwóch bezpośrednio niepołączonych części na południu i północy) oraz Bark. Odrębność Barku zniesiona została dopiero w 1919. W skład śląskich Komorowic nie weszły Komorowice Czechowickie, które włączono do Czechowic. Późniejsze przemiany zatarły całkowicie odrębność tego obszaru, zarówno w topografii, jak i w nazewnictwie – współcześnie teren dawnych Komorowic w granicach miasta Czechowice-Dziedzice znany jest jako Podlarysz oraz Kamionka.

[madohora]

Od 1849 r., kiedy przeprowadzono w Austrii reformę administracji, likwidując stare struktury feudalne (m.in. księstwo bielskie), Komorowice Niemieckie weszły w skład powiatu bielskiego (niem. Bezirk Bielitz), natomiast Komorowice Polskie należały od 1855 r. do nowo utworzonego powiatu bialskiego, będącego do 1867 r. częścią obwodu wadowickiego.

[madohora]

1 stycznia 1977 r. obszar gminy Komorowice (Komorowice i Hałcnów) został włączony w granice administracyjne Bielska-Białej
Lata 70. i 80. XX w. to okres intensywnej urbanizacji i industrializacji północnej dzielnicy miasta. W Komorowicach Śląskich powstał szereg nowoczesnych zakładów przemysłowych (głównie przy ul. Konwojowej, Grażyńskiego i Kwiatkowskiego[28]), przy ul. Bestwińskiej oczyszczalnia ścieków, a w centrum Komorowic Krakowskich wielkopłytowe osiedle mieszkaniowe (osiedle Komorowickie). W zachodniej części Komorowic Śląskich, w rejonie d. folwarku Sułkowskich, oraz w Komorowicach Krakowskich, na wschodnim stoku wzgórza Bark, zaczęły także powstawać osiedla domów jednorodzinnych (pierwsze z nich zwane jest os. Mekkiego).
W 2000 r. w Bielsku-Białej utworzono podstrefę Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, w której skład weszły cztery obszary na terenie miasta, m.in. obszar Fiat Auto Poland S.A. (w 2000 r.), obejmujący budynki i hale produkcyjne należące do Fiat Auto Poland S.A., oraz obszar Komorowice Krakowskie (w 2005 r.) położony w północnej części dzielnicy, między oczyszczalnią ścieków a Stawami Komorowickimi
W 2002 r. przy ul. Warszawskiej, w sąsiedztwie węzła drogowego Bielsko-Biała – Komorowice powstały dwa hipermarkety: Tesco (przebudowany w 2008 r. na centrum handlowe Pasaż Tesco) oraz Castorama. Wcześniej, bo od końca lat 90., w Komorowicach istniały supermarkety Spar (dziś Intermarché) przy ul. Olimpijskiej i Biedronka na os. Komorowickim. W planach jest budowa parku handlowego Koniczynka, położonego naprzeciw Pasażu Tesco
W 2002 r. wprowadzono także nowy podział administracyjny Bielska-Białej. Miasto zostało podzielone na trzydzieści osiedli – jednostek pomocniczych gminy. Komorowice weszły w skład dwóch osiedli: część lewobrzeżna do Komorowic Śląskich, a prawobrzeżna do Komorowic Krakowskich.
Boom budowlany w pierwszej dekadzie XXI wieku doprowadził do powstania dwóch osiedli willowych – Nowe Domy na północno-zachodnim krańcu Komorowic Śląskich i nienazwanego, położonego na stoku wzgórza Bark.
W 2005 r. zakończono przebudowę, przebiegającego od węzła Komorowice w kierunku Cieszyna, odcinka DK 1 do parametrów drogi ekspresowej, oddając do użytku drogę ekspresową S1, docelowo łączącą Cieszyn z Pyrzowicami. W październiku 2008 r. rozpoczęto budowę odcinka drogi ekspresowej S69 o długości 9,1 km, stanowiącego północno-wschodnią obwodnicę Bielska-Białej. Jej częścią będzie przebudowana ul. Niepodległości
W lipcu 2008 r. wyburzono tzw. „szkieletora”, czyli niedokończoną konstrukcję 64-metrowego biurowca FSM, którego budowę przerwano w latach 80 XX w.

[madohora]

BIELSKO BIAŁA 20 TON POMOCY JEDZIE DO UKRAINY - Radio Katowice - 14.08.2022

[madohora]

REMONT ZABYTKOWEJ PLEBANII - Radio Katowice - 15.08.2022

[madohora]

TAJEMNICZE KORYTARZE POD BIELSKIM RATUSZEM - Radio Katowice - 29.09.2022

[madohora]

W BIELSKU BĘDĄ WYŁĄCZAĆ LATARNIE - www.tvp.pl - 31.12.2022

[madohora]

BIELSKI RATUSZ ODZYSKAŁ BLASK - Radio Katowice - 09.01.2023

[madohora]

TO MIASTO OKREŚLA SIĘ MAŁYM WIEDNIEM - Gazeta - 30.01.2023

[madohora]

SKAŻONA WODA W BIELSKU - BIAŁEJ - www.msn.com.pl - 08.03.2023

[madohora]

BIELSKO. W SOBOTĘ W BIELSKU BĘDZIE NOC MUZEÓW - Wyborcza - 18.05.2023

[madohora]

Podoba mi się to, że zarówno Cieszyn a teraz Bielsko wszelkie imprezy robią z tygodniowym opóźnieniem. Wówczas można skorzystać więcej

[madohora]

SZTUKA W DREWNIE. WYSTAWA DWÓCH ZNAKOMITYCH RZEŹBIARZY - www.tvp.pl - 04.06.2023

[madohora]

W BIELSKIEJ KAMIENICY (MIEJSCOWOŚĆ) POWSTANIE CERKIEW PRAWOSŁAWNA - www.bielsko.info - 15.08.2023

[madohora]

SZTUKA ABORYGENÓW W BWA W BIELSKU - BIAŁEJ - www.tvp.pl - 13.01.2024

[madohora]

PODSUMOWANIE 300 LECIA BIAŁEJ - Radio Katowice - 19.01.2024

[madohora]

Obie miejscowości, Bystra Śląska i Bystra Krakowska, założone zostały w XVI wieku i rozwijały się równolegle, rozdzielone jednak nurtem rzeki Białki, stanowiącej przez kilka wieków granicę państwową: Bystra Śląska na Śląsku Cieszyńskim należała do Królestwa Czech (od 1526 w austriackim imperium Habsburgów, do 1572 w księstwie cieszyńskim, później w bielskim państwie stanowym i Księstwie Bielskim od 1752), natomiast Bystra Krakowska – w ramach Żywiecczyzny położona była w granicach I Rzeczypospolitej. Po I rozbiorze Polski w 1772 roku do końca I wojny światowej granica ta rozdzielała jedynie austriackie prowincje: Śląsk i Galicję. W 1900 roku te dwie miejscowości miały łącznie obszar 1811 hektarów i 1434 mieszkańców

[madohora]

Bystra stara chałupa

[madohora]

[madohora]

Po zakończeniu I wojny światowej tereny, na których leży miejscowość – Śląsk Cieszyński stał się punktem sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją. W 1918 roku na bazie Straży Obywatelskiej miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego, który podlegał organizacyjnie 11 kompanii w Bielsku

[madohora]

W 1922 powstała tu pierwsza polska szkoła, do której uczęszczały też dzieci z sąsiednich Mikuszowic Śląskich. Przy szkole tej skupiały się polskie organizacje, jak harcerstwo i Związek Strzelecki „Strzelec” ze swym klubem sportowym „Klimczok”.

[madohora]

Do lat 80. XX wieku Bystra była w dalszym ciągu znaną miejscowością wypoczynkową, w której powstało wiele nowych zakładowych i resortowych domów wczasowych oraz liczne prywatne domki letniskowe. Obecnie domy wczasowe funkcjonują jako ogólnodostępne hotele i ośrodki wypoczynkowe, którym towarzyszy szereg mniejszych pensjonatów. Poza tym miejscowość rozwija się jako zaplecze mieszkaniowe dla pobliskiego Bielska-Białej. Działalność leczniczą dawnego śląskiego sanatorium kontynuował Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy, obecnie działający jako Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej. Swe tradycje sportowe kontynuuje również miejscowy klub LKS „Klimczok”, z którego wywodzili się wybitni skoczkowie narciarscy: Zdzisław Hryniewiecki, Józef Przybyła i Łukasz Kruczek.

[madohora]

Park na starym zdjęciu

[madohora]

Na chwilę cofnijmy się w czasie. Tak mniej więcej wyglądał opis sanatorium w Bystrej z czasów, gdy przebywał tam Julian Fałat

[madohora]

Park Zakładowy - okalający zewsząd budynki zakładowe rozciąga się na przestrzeni niemal 6 morgów i zawiera liczne tak określone gatunkiem jak i rozmiarem rzadkie okazy flory i dostarcza podczas dni upalnych tak potrzebnego cienia. Znajduje się w nim staw zaopatrywany w wodę przez płynącą obok Białkę, obok łódki od użytku gości zakładowych, dalej kryty deptak długości 50 m umożliwiający przechadzki nawet w słotny dzień, dalej kręgielnia i kort do tenisa. Ciągnie się tutaj aleja rożłożystych lip. Z parku rozciąga się widok na kotlinę Żywiecką a przy sprzyjającej pogodzie nawet na Tatry.

[madohora]

Z nowszej części parku prowadzą serpentyny do sąsiedniego lasu należącego do Bielska. Park jest oznakowany szlakami turystycznymi ale bardziej zasługuje na miano parku leśnego niż lasu. Z bliższych wycieczek leśnych wymieniamy tu:
Klobusówkę
Źródło Maurycego
Źródło Stefana
Źródło Jadwigi'
Kurhaus w Lasku Cygańskim
Most Diabelski
Wodospady Białki
Okoliczne szczyty takie jak Klimczok i Babia Góra dostępne za pomocą dróg i ścieżek oraz znajdujące się po drodze schroniska. Na szlakach znajduje się też kilka zabytkowych kościołów.

[madohora]

Park przy sanatorium

[madohora]

Po pierwszej wojnie światowej, gdy Bystrą i Karwinę rozdzieliła granica państwowa, Dom Zdrowia odkupił Zarząd Okręgowy Kas Chorych w Krakowie i w 1924 roku utworzył w Bystrej zakład leczniczy dla schorzeń układu oddechowego, który istnieje do dnia dzisiejszego. W 1934 roku właścicielem ośrodka stał się Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, zmieniając jego nazwę na „Dom Zdrowia ZUS w Bystrej Śląskiej”. Pod zarządem ZUS zakład został przekształcony w sanatorium przeciwgruźlicze liczące 300 łóżek. Ośrodek został znacznie rozbudowany: powstały dwa budynki mieszkalne, centralna kuchnia oraz biologiczno-mechaniczna oczyszczalnia ścieków. W 1936 roku rozpoczęto budowę nowego pawilonu leczniczego, którą przerwał wybuch drugiej wojny światowej. Lata powojenne służyły głównie odbudowie istniejących obiektów oraz dokończeniu rozpoczętej budowy pawilonu leczniczego, który ostatecznie oddano do użytku w roku 1948.

[madohora]

Dwa lata później sanatorium zostało przekazane Ministerstwu Zdrowia i rozpoczęło funkcjonowanie pod nazwą „Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze w Bystrej Śląskiej”. W kolejnych latach duży nacisk kładziono na poszerzanie kontaktów naukowych w kraju i za granicą, rozwój naukowy kadry medycznej oraz rozbudowę zaplecza diagnostycznego. Ważnym wydarzeniem w historii sanatorium było utworzenie oddziału torakochirurgicznego, co spowodowało, iż sanatorium w Bystrej stało się znanym w całej Polsce ośrodkiem leczenia chorób płuc i gruźlicy. W 1975 roku, po utworzeniu Województwa bielskiego, Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze podniesiono do rangi jednostki wiodącej w pionie przeciwgruźliczym na terenie województwa i nadano mu nazwę „Specjalistyczny Zespół Chorób Płuc i Gruźlicy w Bystrej”. Z dniem 1 listopada 1997 roku, zarządzeniem wojewody bielskiego, ośrodek został przekształcony w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej.

[madohora]

NOWA ATRAKCJA W BYSTREJ - Nasze Miasto - 10.08.2024

[madohora]

Dworzec Kolejowy

Budynek dworca kolejowego stacji Bielsko-Biała Główna powstał w 1890 r., pięknie odrestaurowany zachwyca pompejańskimi polichromiami w głównym holu. W 1855 r. Bielsko otrzymało połączenie z Koleją Północną Cesarza Ferdynanda, biegnącą z Wiednia do Lwowa.

[madohora]

Dworzec Kolejowy

[madohora]

Bielsko-Biała (cz. Bílsko-Bělá, niem. Bielitz-Biala) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą i jej dopływami. Jest siedzibą władz powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej Kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej Kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej i centralnym ośrodkiem Bielskiego Okręgu Przemysłowego.

[madohora]

Pogórze Śląskie zbudowane jest z mało odpornych na denudację serii fliszowych z wkładkami wapieni i cieszynitów. Złożona struktura podłoża geologicznego ścięta jest przez równinę denudacyjną obniżającą się od 400–450 m n.p.m. u podnóża progu Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego do 280–300 m n.p.m. na granicy Kotliny Oświęcimskiej. Powierzchnię pogórza pokrywają gliny, na których rozwinęły się zespoły gleb o średniej produkcyjności. Dominują gleby brunatnoziemne. Na ograniczonych powierzchniach występują gleby płowe. Do niewielkich powierzchni ogranicza się zasięg gleb bielicowych, rozwiniętych na bezwęglanowych i bardzo przepuszczalnych zwietrzelinach. Gleby deluwialne, związane z łagodnie nachylonymi podnóżami stoków, występują w wielu obszarach, których łączna powierzchnia jest niewielka. Podobną cechą odznaczają się gleby aluwialne w dnach dolin

[madohora]

Drugą ważną rzeką jest Wapienica, prawy dopływ Iłownicy o łącznej długości 20,6 km, z tego 9 km w granicach miasta. Powstaje z połączenia potoków Barbara, Rudawka i Żydowski Potok na terenie dzielnicy o tej samej nazwie. Prowadzi wody I klasy czystości i stanowi jedno z ujęć wody dla bielskich wodociągów. W 1932 w górnym biegu Wapienicy, przy połączeniu Barbary i Rudawki, zbudowano zaporę wodną im. Ignacego Mościckiego, a w wyniku spiętrzenia wód powstało sztuczne jezioro Wielka Łąka, które służy jako ujęcie wody pitnej dla celów komunalnych.

[madohora]

[madohora]

Rynek.

[madohora]

Na mocy decyzji z 14 marca 1953 cały zespół staromiejski (miasto Bielsko w ramach dawnego historycznego założenia miejskiego o wartości historycznej) został objęty ochroną jako zabytek. W 1960 wpisano do rejestru zabytków większość kamienic przyrynkowych i wpis ten w kolejnych latach uzupełniano, pokrywając stopniowo wszystkie budynki. Niemniej wieloletni brak inwestycji w remonty budynków, zmiana struktury społecznej (mieszkania kwaterunkowe) oraz utrata przez Rynek znaczenia jako placu handlowego po połączeniu Bielska i Białej doprowadziły w drugiej połowie XX wieku do daleko idącej degradacji placu, której symbolicznym zwieńczeniem była katastrofa budowlana w grudniu 1998 – zawalenie się kamienicy nr 4-5 w zachodniej pierzei.

[madohora]

W 2002 rozpoczęła się realizacja kompleksowego programu rewitalizacji Starego Miasta. Jej pierwszym etapem zakończonym w grudniu 2004 była odbudowa zawalonej kamienicy wraz z przywróceniem całej zachodniej pierzei Rynku podcieni zamurowanych po pożarze z 1808. W latach 2005–2006 przebudowano płytę Rynku przekształconego w okresie PRL w skwer – przywrócono historyczny pomnik św. Jana Nepomucena, wyeksponowano relikty archeologiczne studni i budynku prawdopodobnej wagi miejskiej, a także wybudowano nowoczesną fontannę z rzeźbą Neptuna. W kolejnych latach kontynuowano przede wszystkim remonty konserwatorskie zaniedbanych kamienic, do roku 2022 ukończone były już prawie wszystkie spośród otaczających Rynek. W ślad za rewitalizacją poszła „moda na Starówkę”, znaczące zwiększenie jej popularności wśród mieszkańców i gości jako jednego z centrów życia kulturalnego i rozrywkowego w mieście. Z drugiej strony przedmiotem krytyki bywa gentryfikacyjny charakter tych zmian[20], jak i konkretne inwestycje, w szczególności nowy wygląd płyty Rynku

[madohora]

Od 1752 r. kolatorami kościoła byli książęta bielscy – Sułkowscy. Książę Jan Nepomucen ufundował w latach 1815–1822 nowe, barokowo-klasycystyczne wyposażenie, które przetrwało do lat 60. XX wieku.

[madohora]

Jan Nepomucen w Kruchcie

[madohora]

Katedra pw. św. Mikołaja – numer rejestru zabytków A/136/60

Udzielenie dotacji celowej w wysokości 70.000,00 PLN na przeprowadzenie pełnej konserwacji elementów kamiennych strefy cokołowej katedry p.w. św. Mikołaja – II etap prac – realizacja prac 2020r.

[madohora]

W tym samym 1447 roku erygowana została parafia św. Mikołaja, która zarazem otrzymała status głównej parafii miasta. Przy kościele św. Mikołaja obok zabudowań plebanii powstał szpital i szkoła. W pierwszym okresie przy świątyni znajdował się cmentarz. Patron parafii, otaczający szczególną opieką kupców, był też patronem miasta.

[madohora]

Od 1654 r. na mocy dekretu biskupa wrocławskiego Karola Ferdynanda proboszczom bielskim przysługiwał tytuł archiprezbitera, dziekana, a pozostałe świątynie, wznoszone w Bielsku i okolicznych wsiach, m.in. w Wapienicy czy Kamienicy, miały status kościołów filialnych, podobnie jak najstarszy kościół: św. Stanisława w Starym Bielsku.

[madohora]

W tamtym okresie Bielsko było najdalej wysuniętą w kierunku wschodnim parafią diecezji wrocławskiej. Wskutek zmian politycznych po 1770 r. znalazło się w obrębie wydzielonego przez biskupa wrocławskiego generalnego wikariatu dla austriackiej części tej diecezji, obejmującej głównie teren Śląska Cieszyńskiego. Po 1925 r. wraz z pozostałymi parafiami polskiej części Śląska Cieszyńskiego weszło w skład diecezji katowickiej, a od 1992 r. Bielsko-Biała znalazło się w obrębie utworzonej przez papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae populus” diecezji bielsko-żywieckiej. Mocą tej samej bulli Bielsko-Biała stało się stolica diecezji, a kościół św. Mikołaja został podniesiony do rangi katedry.

[madohora]

wyniku reformacji od 1559 r. kościół św. Mikołaja, podobnie jak większość świątyń katolickich na terenie Śląska Cieszyńskiego, znajdował się w rękach ewangelików. Na początku siedemnastego stulecia na wysokości prezbiterium, od strony północnej, dobudowana została kaplica rodowa Sunneghów, którzy jako właściciele Bielska sprawowali też obowiązki kolatorów świątyni. Wspólnocie katolickiej zwrócony został w 1630 r. Od tego roku wznowiona została także działalność szkoły.

[madohora]

Na przestrzeni wieków świątynia kilkakrotnie padała ofiarą pożarów, które niszczyły ją podobnie jak okoliczną zabudowę miasta. Po pierwszym z pożarów, który dotknął miasto w 1659 r., dzieło odbudowy kościoła wspierał ówczesny właściciel Bielska baron Juliusz Sunnegh. Wtedy powstała pierwsza kościelna wieża, dobudowana do nawy kościoła.

[madohora]

Po wprowadzonych przez ks. Leopolda Pietroszka w latach 60. dwudziestego wieku radykalnych zmianach posoborowych z kościoła zniknęła większość elementów wystroju, a polichromie zamalowano. Od 1983 roku staraniem ks. prał. Zbigniewa Powady przywrócone zostały niektóre elementy, a w 1998 r. zrealizowano według projektu architekta Stanisława Niemczyka dostosowanie prezbiterium do wymogów swiątyni katedralnej. W tym samym czasie zrekonstruowane zostały freski, które w 1936 roku wykonali w kościele św. Mikołaja artyści: Marian Konarski i Michał Gadocha.

[madohora]

[madohora]

ulica Schodowa – popularny wśród artystów zaułek w postaci schodów łączących Rynek z placem Żwirki i Wigury

[madohora]

ulica Podcienie z zabudową podcieniową z początku XIX wieku

[madohora]

pozostałości murów miejskich wzdłuż ulicy Orkana, Waryńskiego i Zamkowej

[madohora]

Budynek przy placu Lutra 3 (1987–1992), siedziba Wydawnictwa Augustana i zarządu diecezji cieszyńskiej

[madohora]

Kwartał miasta z placem Marcina Lutra, należący do bielskiej parafii ewangelickiej, na którym znajdują się: Kościół Zbawiciela, plebania, Ośrodek Wydawniczy „Augustana” oraz gmachy dwóch szkół. Mieści się tu również siedziba biskupa diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

[madohora]

Oficjalny projekt wystawienia pomnika przedstawiony został 10 listopada 1897, na zebraniu członków parafii. Uznano, że pomnik „doda honoru zborowi i stanie się ozdobą Bielska”, postanawiając jednocześnie nie kopiować istniejących już wizerunków Lutra. Na tym samym zebraniu powołano Wydział dla Wzniesienia Pomnika Marcina Lutra, na czele którego stanął Adolf Mänhardt senior, wicekurator zboru.

[madohora]

Pieniądze na budowę pochodziły przede wszystkim z darów członków parafii i sprzedaży „cegiełek” z wizerunkiem pomnika, a w mniejszym stopniu także środków gmin ewangelickich w Warszawie i Tomaszowie Mazowieckim, do których parafia Zbawiciela zwróciła się o pomoc.

[madohora]

W 1899, kiedy zgromadzona była już większa część funduszy, Wydział rozpisał konkurs na model pomnika. Z trzech zgłoszonych projektów – rzeźbiarza E. Hegenbartha, twórcy pomnika w Ašu Ignatza Rössnera oraz rzeźbiarza Franza Vogla – wybrano projekt tego ostatniego, odlanie rzeźby powierzono wiedeńskiej filii zakładu metalurgicznego Arthura Kruppa z Berndorf, natomiast wykonanie granitowego cokołu zlecono bielskiej firmie kamieniarskiej Theodora Grögera. Miejsce postawienia pomnika – plac przed kościołem Zbawiciela – wybrał sam Vogl. On też zaprojektował otaczającą go zieleń.

[madohora]

Znajdujący się na placu przed kościołem ewangelickim w Bielsku-Białej pomnik Marcina Lutra jest jedynym tego typu w Polsce. Jego odsłonięcie miało miejsce 8 września 1900 roku, w momencie kiedy bielscy ewangelicy mieli za sobą 350 lat wyznania swej konfesji.
W okresie tych lat, bielscy luteranie stanowili „sól ziemi bielskiej” tworząc niemal całą społeczność miasta oraz jego najbliższych okolic. Byli to ludzie niezmiernie pracowici, żyjący według nakazów Biblii oraz swojego najważniejszego nauczyciela - dr Marcina Lutra. Odgrywali ogromną rolę w życiu gospodarczym miasta, ponieważ to właśnie do nich należała większość ówczesnych zakładów przemysłowych w mieście. Kreowali oni również politykę władz miejskich, ponieważ kolejne Rady Gminne obsadzane były właśnie prze ewangelików. A w roku odsłonięcia pomnika Lutra, także burmistrz Bielska, Karl Steffan był ewangelikiem.

[madohora]

Pomysł wystawienia w Bielsku pomnika przywódcy reformacji wyszła od właściciela fabryki włókienniczej w Aleksandrowicach - Heirlicha Wilhelma Förstera. Pomysł przedstawił w 1892 roku czyli 9 lat po tym, jak pomnik Lutra odsłonięty został w Asch (Czechy). Pomysł entuzjastycznie został zaakceptowany przez ówczesnego proboszcza bielska. Konkretne rozmowy na temat powstania pomnika miały miejsce dopiero w 1897 roku. Wtedy to idea właściciela fabryki rozprzestrzeniła się wśród różnych rodzin ewangelickich, gdzie przyjęta została z ogromną aprobatą.

[madohora]

Zaraz po II wojnie światowej, nieliczne pomniki Lutra w Polsce np. w Brzegu, w Gdańsku) zostały usunięte. Wyjątkiem był pomnik w Bielsku-Białej, który został ostrzelany przez radzieckich żołnierzy, jednak nie trwałe zniszczony.

[madohora]

W okresie Wiosny Ludów protestanci w monarchii habsburskiej uzyskali pełne równouprawnienie konfesyjne. W latach 1849–1852 dokonano przebudowy bielskiej świątyni ewangelickiej na kształt typowego kościoła, dostawiając od zachodu wieżę o cechach neoromańskich (projektu Emanuela Rosta sen.), czym zapoczątkowano przeorientowanie kompozycji przestrzennej Bielskiego Syjonu wzdłuż osi wschód – zachód.

[madohora]

Kościół Zbawiciela w Bielsku-Białej reprezentuje styl neogotycki. Od strony zachodniej wznosi się wysoka wieża z ośmiobocznym hełmem i półokrągłymi wieżyczkami po bokach. Kościół posiada dwa portale: główny od strony zachodniej zbudowany w latach 1849-1852 i boczny od strony południowej, zbudowany w latach 1782-1790.

[madohora]

Pierwszym proboszczem parafii został w 1958 roku ś. p. ks. Józef Koterla, któremu pomagał jako wikary ks. neoprezbiter Janusz Zimniak, obecny biskup bielsko-żywiecki. W 1971 roku zastąpił go zmarły w 1991 roku śp. ks. Stanisław Dyrda. Pełnił on funkcję proboszcza do roku 1984, w którym to roku urząd ten przejął ks. Andrzej Sapiński. Jego 15 letnie pasterzowanie przerwała nagła śmierć w październiku 1998 roku. Od listopada 1998 funkcję proboszcza parafii pełni ks. Józef Oleszko.

[madohora]

Aż do początku XX w. budynek mieścił dom i warsztat sukienniczy. Nieznane są szersze informacje na temat właścicieli budynku, prawdopodobnie jednak były to rodziny: Bartke (XVIII w.) i Bathelt (XIX w.). Od 1873 roku właścicielem domu był Carl Nowak, a po jego śmierci wdowa po nim, Marie. Na początku XX wieku znajdował się tutaj warsztat szewski Antoniego Polończyka, istniejący do II wojny światowej, a w okresie powojennym budynek pełnił funkcję normalnego domu czynszowego. W 1974 r. syn Antoniego, Wiktor Polończyk, podarował go Skarbowi Państwa z przeznaczeniem na cele muzealne.

[madohora]

Po długoletnich pracach konserwatorskich i rekonstrukcyjnych w 1992 roku Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej udostępniło dom zwiedzającym.

[madohora]

Pierwsza ekspozycja muzeum przedstawia wnętrze domu i warsztatu należącego do mistrza cechowego – starszego cechu, a więc przedstawiciela najwyższych władz cechowych. Ukazuje ona jego funkcjonowanie na przełomie XIX i XX wieku, czyli w okresie schyłkowym dla ręcznej wytwórczości, która od drugiej połowy XIX w. w bardzo szybkim tempie była wypierana przez warsztaty mechaniczne.

[madohora]

Placówka powstała w 1979 pod nazwą „Muzeum Techniki Włókienniczej” jako oddział ówczesnego Muzeum Okręgowego. Podstawą zbiorów była dotychczasowa kolekcja działu tkactwa, którą stopniowo powiększano o maszyny i urządzenia pozyskiwane z miejscowych zakładów przemysłowych. W 1983 muzeum otrzymało w dzierżawę parter jednej z hal zakładów włókienniczych „Bewelana” z przeznaczeniem na swoją przyszłą siedzibę. Cztery lata później wydzierżawiono mu również piętro, a w 1989 otrzymało cały budynek na własność[2]. Przez kilkanaście lat pozostawało jednak placówką w organizacji, której działalność skupiała się na gromadzeniu, inwentaryzowaniu i zabezpieczaniu eksponatów. Zmieniło się to dopiero w latach 90. XX wieku. W 1995 przyjęto nową nazwę „Muzeum Techniki i Włókiennictwa” akcentującą obecność również innych artefaktów niezwiązanych z przemysłem tekstylnym, a 2 grudnia 1996 otwarto dla zwiedzających ekspozycję stałą na parterze. W 1997 uruchomiona została również druga część wystawy na piętrze

[madohora]

Zamek wzniesiony w XIV w., przez Piastów cieszyńskich, z biegiem czasu był wielokrotnie rozbudowywany i przekształcany przez kolejnych właścicieli. Modernizacja przeprowadzona przez księcia Ludwika Sułkowskiego w połowie XIX w. ostatecznie zatarła dawne cechy stylowe budowli i nadała jej współczesny, eklektyczny wygląd. Dzisiaj ma tutaj swoją główną siedzibę Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, które dzieje miasta i okolic prezentuje między innymi na takich wystawach jak: Dzieje archeologiczno-historyczne Bielska, Białej i okolic, Elementy kultury ludowej mieszkańców Bielska i Białej, Sala z rycerzem – Lapidarium, Galeria sztuki współczesnej Bielsko-Bialskiego regionu. Na uwagę zasługują również wnętrza zamku, takie jak Salon muzyczny, Salon mieszczański z połowy XVIII wieku czy Damski Salonik i Gabinet Pana.

[madohora]

Zamek książąt Sułkowskich – najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska-Białej, położona we wschodniej części Starego Miasta.

[madohora]

Muzeum w Białej otwarto 3 grudnia 1904. Zajmowało ono cztery lokale w południowym skrzydle pierwszego piętra Ratusza, sąsiadując z pokojami Towarzystwa Obywatelskiego. Funkcjonowało tutaj do 1920, kiedy to jego działalność zawieszono, eksponaty zmagazynowano w jednym pomieszczeniu, a lokal przeznaczono do innych celów. Muzeum otwarto ponownie dopiero w 1932, tym razem w suterenach budowli, gdzie działało do wybuchu II wojny światowej, kiedy zostało zamknięte. Długoletnimi jego opiekunami byli dyrektor katolickiej szkoły ludowej Franciszek Farny i emerytowany naczelnik Komunalnej Kasy Oszczędności Wilhelm Kroczek.

[madohora]

Można także zobaczyć materiał kartograficzny w postaci dwóch klocków atlasowych zawierających 175 map i planów od XVI do XVIII wieku znanych kartografów (m.in. Abrahama Orteliusa, Wilhelma Blaue, Johanna Homanna, Mateusza Seuttera, a także polskiego kartografa, Wacława Grodzieckiego). W skład wystawy wchodzą także samoistne dokumenty magistrackie oraz świadectwa szkolne wydane przez ewangelickie i katolickie szkoły w Bielsku i Białej z XIX wieku, a także inne interesujące obiekty dotyczące dziejów miasta.

[madohora]

Między lustrami na osi podłużnej wnętrza znajdują się zgodnie z układem amfiladowym przejścia komunikacyjne do innych pomieszczeń: od strony zachodniej widnieje przejście do części historycznej ekspozycji zamkowej, natomiast od strony wschodniej do Salonu Bidermeierowskiego.

[madohora]

[madohora]

Członkowie przedwojennego Towarzystwa Teatru Polskiego reaktywowali scenę w czerwcu 1945, wystawiając Krakowiaków i górali Jana Kamińskiego, jednak pierwsza premiera „Teatru Polskiego” („Pan Jowialski” Aleksandra Fredry) odbyła się 18 października 1945 w Cieszynie. Stało się tak dlatego, iż twórca powojennego Teatru Polskiego, Stanisław Kwiatkowski, zamierzał bazą teatru zrobić Cieszyn ze sceną filialną w Bielsku. Jednak ze względu na niekorzystną sytuację polityczną (granica na Olzie) i problemy lokalowe, to cieszyński teatr, aż do lat 90. XX wieku, stał się filią Teatru Polskiego w Bielsku-Białej.

[madohora]

Teatr Polski od 2013 roku realizuje cykl „Spektakli bez barier” – dostępnych dla widzów niewidomych i słabowidzących (z audiodeskrypcją) oraz dla niesłyszących (z tłumaczeniem na język migowy). Projekt ten otrzymał Nagrodę Specjalną w prestiżowym konkursie Śląska Rzecz.

[madohora]

Budynek Poczty Głównej

[madohora]

Teatr Lalek Banialuka – teatr lalek założony w 1947 w Bielsku-Białej przez artystów plastyków Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. Jego siedzibą jest budynek przy ul. A. Mickiewicza 20 na Dolnym Przedmieściu, wzniesiony w 1934 jako żydowski dom kultury im. Chaima Nachmanna Bialika. W miejscu placu przed teatrem w latach 1881–1940 stała bielska synagoga.

[madohora]

dyrekcję obejmuje JACEK POPŁAWSKI

Świeże spojrzenie na teatr nowoczesny i artystyczny. Najtrudniejszym wyzwaniem jest prowadzenie teatru w obliczu pandemii. Wprowadzane restrykcje sanitarne odcinają teatr od widzów. Po raz pierwszy w historii zostaje odwołany Międzynarodowy Festiwal Sztuki Lalkarskiej. Teatr wykorzystuje nowe sposoby docierania do widzów oraz przygotowuje nową identyfikację wizualną festiwalu oraz teatru.

[madohora]

[madohora]

W latach 1942–1960 budynek pełnił różne funkcje inne niż pierwotna: był wykorzystywany jako szpital, bank, a także siedziba Miejskiego Domu Kultury. W 1962 powrócił do funkcji hotelowej pod nazwą Prezydent. Równocześnie w latach 1959–1960 w miejscu sali bankietowej z lat 30. wzniesiono Dom Technika – przybudówkę (pierwotnie parterową, później podwyższoną) z przeznaczeniem na siedzibę oddziału NOT. W 1986 budynek wpisano do rejestru zabytków

[madohora]

Wyposażenie świątyni pochodzi z II poł. XVIII w.. Najsłynniejsze jego elementy to rokokowa ambona w kształcie łodzi św. Piotra, płynącej pod znakiem krzyża, z Jonaszem w pysku ryby oraz chrzcielnica ze sceną chrztu Jezusa w rzece Jordan i postacią Boga Ojca w otoczeniu aniołów.

[madohora]

Ulica 11 Listopada rozpoczyna się na Dolnym Przedmieściu, odchodząc w kierunku wschodnim od ulicy Barlickiego. Jej przedłużeniem na zachód jest Przechód Schodowy – schody łączące deptak z ulicą 3 Maja (koło hotelu President).

[madohora]

Pierwszą przecznicą ulicy 11 Listopada jest ulica Cechowa (50 m), następnie mijając kamienicę Burdy, deptak przecina most na Białej (130 m), dzielący niegdyś Bielsko i Białą. Zaraz za mostem (160 m) znajduje się nieregularny plac z fontanną–pomnikiem Reksia rozciągający się od ulicy Stojałowskiego do Spółdzielczego Domu Handlowego Klimczok i Galerii Sfera. Dalej ulica przecina ulicę Krótką i Łukową (200 m), po czym mijając ciąg józefińskich kamienic dociera do placu Wojska Polskiego – dawnego rynku Białej, od którego na południe odchodzi ulica Ratuszowa (370 m). Na 470 metrze od deptaku odchodzą ulica Komorowicka (na północ) i Głęboka (na południe), a na 520 metrze ulica dochodzi do placu Wolności – drugiego bialskiego rynku. Za placem zaczyna się kolejny zespół budynków licznymi kamienicami józefińskimi, który kończy się na ulicy Wyzwolenia (710 m), a rozdziela go ulica Szkolna (650 m).

[madohora]

Neobarokowa kamienica Viktora Burdy

[madohora]

Secesyjne kamienice przy pl. Wojska Polskiego 12 i 13 – pierwsza ma dekorację imitującą mur pruski, miniwieżę, nerkowe okna i wykusze nad wejściami. Niegdyś kamienica mieściła winiarnię Rudolfa Nahowskiego i dlatego nad portalem wejścia (od strony ul. Targowej) można zobaczyć dwie biesiadujące, zabawne żaby. Druga z kamienic ma na elewacji dekorację przedstawiającą korony drzew.

[madohora]

Most na Białej

[madohora]

Dlatego miasto chce przerobić diabełkową fontannę montując zamknięty obieg wody, a przy okazji wstawić zawór, który dopiero po wciśnięciu uruchomi strumień. Te posunięcia mają przynieść spore oszczędności. - Chcemy to zrobić jeszcze przed latem - mówi Grzywacz.

[madohora]

Rzeźba Reksia

[madohora]

W Bielsku rozwijało się sukiennictwo i włókiennictwo. W 1922 roku część regionu wraz z Bielskiem zostały przyłączone do Polski. W latach 70-tych XX wieku powstała tu fabryka samochodów małolitrażowych,która produkowała słynne maluch y - Fiat 126 p. Później Fiat Auto Poland. Natomiast w pobliskich Aleksandorowicach produkowano szybowce.

[madohora]

Będąc w Bielsku warto też odwiedzić "Bielski Syjon" - w którym znajdziemy Kościół Ewangelicki Zbawiciela oraz jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra

[madohora]

DNI BIELSKA - BIAŁEJ - Radio Katowice - 30.08.2024

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ MAŁGORZATY PRZESZEDŁ METAMORFOZĘ - Radio Katowice - 17.11.2024

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA. SZTUKA NA PRZYSTANKACH AUTOBUSOWYCH - www.tvp.pl - 05.12.2024

[madohora]

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA. NOCNE CZUWANIE PRZY UMIERAJĄCYM DRZEWIE - www.tvp.pl - 03.04.2025

[madohora]

Zamek książąt Sułkowskich – najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska = Białej, położona we wschodniej części Starego Miasta. Został wzniesiony w XIV wieku staraniem księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka i przez kolejne stulecia służył jako jedna z siedzib Piastów cieszyńskich. Jest typem zamku miejskiego od początku włączonego w system fortyfikacji Bielska i będącego zarazem najsilniejszym elementem jego obwarowań. Pełnił także rolę śląskiej warowni granicznej, strzegąc wschodniej granicy Księstwa Cieszyńskiego na rzece Białej – oddzielającej Śląsk od Małopolski

[madohora]

Jedynym obiektem na terenie Komorowic wpisanym do rejestru zabytków jest katolicki kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela (nr rej. A/344/11 z 4 lipca 2011). W sąsiedztwie kościoła znajduje się cmentarz, XIX-wieczna plebania, a także pomnik Jana Chrzciciela dłuta Ryszarda Sroczyńskiego z 1955 ulokowany w miejscu dawnej drewnianej świątyni z XVI wieku przeniesionej w latach 1948–1951 do Woli Justowskiej.

[madohora]

W latach 1886–1887 wzniesiono strzelnicę garnizonową przy obecnej ulicy Królowej Jadwigi. Ćwiczyli tutaj nie tylko żołnierze austriaccy, ale i członkowie Związku Strzeleckiego

[madohora]

Zespół budownictwa drewnianego na Woli Justowskiej obecnie składa się z karczmy oraz spichlerza.
Karczma z przełomu XVIII i XIX wieku pochodzi z Pasieki koło Czernichowa. Została sprowadzona do Krakowa w 1949 roku. Budynek karczmy, o konstrukcji zrębowej, przykrywa czterospadowy, gontowy dach. Pełni on obecnie rolę plebanii.

[madohora]

DWA DODATKOWE POCIĄGI DO BIELSKA - BIAŁEJ - www.bielsko-biała.pl - 29.08.2025

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA. NIE ZABIERAJCIE NASZEJ SZKOŁY - www.tvp.pl - 19.10.2025

[madohora]

NOWE MUZEUM W BIELSKU - BIAŁEJ - www.tvp.pl - 29.11.2025

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA PIERWSZA POLSKA STOLICA KULTURY - www.tvp.pl - 12.01.2026

[madohora]

SKWER JESZCZE NIE ODDANY A JUŻ ZNISZCZONY PRZEZ WANDALI - www.tvp.pl - 05.04.2026

[madohora]

NOC MUZEÓW W BIELSKU - BIAŁEJ - Radio Katowice - 24.05.2026

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA ROZBRZMIAŁA ESPERANTO - www.tvp.pl - 24.07.2026

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Biała, 1) miasto powiatowe w Galicyi, na samej granicy śląskiej. Rzeczka Biała oddziela je od miasta Bielska, z którem razem liczy 30.000 mieszkańców. Ludność Białej i Bielska zajmuje się przemysłem; wyr’oby jej
płócienne, sukienne, farbiarskie, skóry, wódki słodzone i t. d. rozchodzą się nie tylko po naszym kraju, ale znajdują zbyt także za granicą.

[madohora]

Przez północno-zachodni kraniec Komorowic Śląskich przepływa potok Świerkówka, biorący źródła we wsi Mazańcowice i wpadający do Białej w Czechowicach-Dziedzicach. W Komorowicach jest także wiele bezimiennych strumieni, będących w większości dopływami Kromparku.

[madohora]

BIELSKO - BIAŁA ŚLADAMI PETRA MICHALA BOHUNA PO BIELSKU BIAŁEJ

[madohora]

W drugiej połowie XIX w krajobrazie dwumiasta zaczęły wyrastać wille bogatych przemysłowców, wielkomiejskie kamienice w stylach neohistorycznych i secesyjnym oraz gmachy publiczne, takie jak teatr miejski w Bielsku (1890), nowy ratusz bialski (1897) i wiele innych. Niejednokrotnie inspirowane one były architekturą Wiednia, do czego nawiązuje popularny do dziś slogan Mały Wiedeń[3]. Największy wpływ na architekturę przełomu XIX i XX wieku, kształtującą charakter Małego Wiednia, mieli miejscowi architekci Karl Korn, Emanuel Rost senior i Emanuel Rost junior, natomiast plan regulacji urbanistycznej przygotował w 1899 wiedeński urbanista Max Fabiani. W 1855 dobudowano odnogę Kolei Północnej z Dziedzic do Bielska, która w 1877 została przedłużona do Żywca i połączona z Galicyjską Koleją Transwersalną. Wybudowany został wtedy liczący 268 m tunel pod centrum Bielska. W 1888 otwarto połączenie kolejowe z Cieszynem i Kalwarią Zebrzydowską. W 1895 powstała w Bielsku linia tramwaju elektrycznego. Połączyła dworzec kolejowy z Cygańskim Lasem, który w międzyczasie przekształcił się w zespół leśno-parkowy na wzór Lasu Wiedeńskiego, a w jego okolicy wyrosły letnie wille bielskich fabrykantów

[madohora]

KONCERTY GODNE UWAGI - Wyborcza - 31.05.2018

[madohora]

POSZUKIWACZE SZCZĘŚCIA - GRA TERENOWA W BESKIDACH - Radio Katowice - 27.06.2018

[madohora]

KSIĄŻKA WSPIERA BOHATERA - CHARYTATYWNY KIERMASZ KSIĄŻEK W BIELSKU - Radio Katowice - 30.06.2018

[madohora]

WIELKIE INWESTYCJE W BESKIDACH - Wyborcza - 06.-7.2018

[madohora]

W BIELSKU ZAWALIŁ SIĘ BUDYNEK W TRAKCIE BUDOWY - Radio Katowice - 17.07.2018

[madohora]

WYBUCH W BIELSKU BIAŁEJ - Radio Katowice - 17.07.2018

[madohora]

OGLĘDZINY ZAWALONEGO BLOKU - Radio Katowice - 24.07.2018

[madohora]

ROZPOCZYNA SIĘ TYDZIEŃ KULTURY BESKIDZKIEJ - Wyborcza - 27.07.2018

[madohora]

FOLKLOR GÓRALSKI - Radio Katowice - 27.07.2018

[madohora]

TERRORYŚCI NA BUDOWIE - Radio Katowice - 01.08.2018

[madohora]

TYDZIEŃ KULTURY BESKIDZKIEJ - Radio Katowice - 04.08.2018

[balzack]

DOBRE WARUNKI W BESKIDACH - Radio Katowice - 05.08.2018

[balzack]

KOŃCZY SIĘ TYDZIEŃ KULTURY BESKIDZKIEJ - Radio Katowice - 05.08.2018

[balzack]

WYPADEK NA LOTNISKU SPORTOWYM. SPADŁ SZYBOWIEC - Radio Katowice - 05.08.2018

[madohora]

SPOTKANIE WIELU KULTUR NA ŚLĄSKU - Gazeta Codzienna - 20.08.2018

[madohora]

Bielsko-Biała (czes. Bílsko-Bělá, niem. Bielitz-Biala) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Pogórzu Śląskim, u stóp Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego, nad rzeką Białą. Jest siedzibą władz powiatu bielskiego, Euroregionu Beskidy, diecezji bielsko-żywieckiej Kościoła rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej Kościoła ewangelicko-augsburskiego, a także głównym miastem aglomeracji bielskiej i centralnym ośrodkiem Bielskiego Okręgu Przemysłowego.

[madohora]

Bielsko-Biała formalnie powstało 1 stycznia 1951 r.[2] z połączenia położonego na Śląsku Cieszyńskim Bielska, o którym pierwsza wzmianka pochodzi z 1312 r. oraz małopolskiej Białej założonej w końcu XVI wieku

[madohora]

Zapisywana z dywizem nazwa Bielsko-Biała powstała przez zestawienie nazw Bielska i Białej (Krakowskiej), które w 1951 r. utworzyły jeden organizm miejski. Odmienia się oba człony (Bielska-Białej, Bielsku-Białej). Błędna jest dość popularna, głównie w mediach, odmiana „Bielsko-Białej”. Obecna, złożona nazwa Bielsko-Biała jest niezamierzoną, choć faktyczną kalką językową z niemieckiej formy Bielitz-Biala, używanej już w XIX w. przez niemieckich i żydowskich mieszkańców Bielska, Białej i okolicznych wsi. Bielitz-Biala to stara, zwyczajowa nazwa zarówno zespołu dwóch sąsiadujących ze sobą miast (śląskiego Bielitz i galicyjskiego Biala), jak i niemieckiej wyspy językowo-kulturowej, powszechnie używana od XIX w. niemieckiej literaturze naukowej, kartografii i przewodnikach turystycznych. Etymologia nazwy Bielsko najprawdopodobniej wywodzi się od rzeki Białej, której nazwa pochodzi od przymiotnika biały. Określał on ogólne wrażenie barwy wody – białej, czyli jasnej i czystej[7]. Niektórzy badacze nazwę miasta wiążą również z bieleniem płótna[8], co jest jednak wątpliwe ze względu na to, że w XIII w. Bielsko nie było jeszcze ośrodkiem tkackim ani sukienniczym. Od rzeki zapożyczyła nazwę także osada, a następnie miasto Biała. Nazwa Bielsko została utworzona za pomocą przyrostka -sko, natomiast Biała ponowiona z nazwy rzeki. Po raz pierwszy łacińska nazwa „Bielici”, którą często mylnie utożsamia się z Bielskiem pojawiła się w dokumencie biskupa wrocławskiego z 1284 r.[9] Najwcześniejsze zapisy nazwy Bielska w postaci zniemczonej można czytać jako Bielica: zu Bilitz (1312), Belicz (1420). Później pojawiły się również nazwy słowiańskie: w Bilsku (1420), na Bielsku (1465), miasta Byelska (1525), in oppido Bilsko (1652). Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele „Topographia” wydanym w roku 1650 podaje trzy formy nazwy miejscowości: „Bielitz”, „Bylitz” oraz „Bila”. Od XIX w. występowała już tylko jedna nazwa niemiecka – Bielitz i jedna czeska – Bílsko. W języku polskim natomiast istniały liczne oboczności: jeszcze na początku XX w. na równi z Bielsko występowały Bielsk, Bilsko i Bilsk. Ostatecznie nazwa Bielsko została uregulowana dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Procesowi latynizacji ani germanizacji nie uległa polska nazwa Białej – niem., łac. Biala, czes. Bělá. W zapisie słowiańskiego etnolektu górnośląskiego stosuje się najczęściej formę Biylsko-Biŏłŏ lub Bjylsko-Bjoło, z kolei w dialekcie górnośląskim języka niemieckiego (używanym przed 1945 r. przez miejscową ludność niemiecką) nazywane było Beltz-Beil. Po wilamowsku, germańskim języku niedalekich Wilamowic, nazwa Bielska-Białej brzmi Byłc-Bejł. W spokrewnionym z nim etnolekcie hałcnowskim, dawnej mowie jednej z obecnych dzielnic miasta, miasto nazywało się Bülts-Biala.

[madohora]

Dworzec Główny PKP zbudowany w stylu austriackich dworców prowincjonalnych w 1890 r.

[madohora]

Stacja kolejowa została otwarta w 1855 roku na odgałęzieniu z Dziedzic austriackiej Kolei Północnej. Do pierwotnego dworca, zlokalizowanego na ówczesnych peryferiach miasta, prowadziła wytyczona także wtedy ulica Kolejowa (Bahnstrasse), obecnie Barlickiego. Wpierw była to stacja końcowa linii z Dziedzic, w 1878 została przedłużona do Żywca. Wkrótce okazało się, iż ze względu na zwiększoną przepustowość, stacja stała się nieodpowiednia do obsługi pasażerów, dlatego rada miejska zadecydowała w 1887 roku o budowie nowego dworca kolejowego. Został zbudowany w latach 1889-1890 przez zakład architekta Karola Korna według projektu architekta Karola Schulza. Projekt nawiązywał do architektury dworców powstałej w 1888 roku Kolei Miast Śląskich i Galicyjskich łączącej Morawy, Śląsk Cieszyński i Galicję, której to linii dworzec w Bielsku stał się częścią. Przy budowie nowego dworca została wyburzona stara hala peronowa, jednak sam budynek nie został wyburzony (istnieje on do dziś przy ul. Wałowej). Uroczyste otwarcie dworca nastąpiło 26 lutego 1890 roku. We wnętrzu oczekiwanie na podróż miały uprzyjemniać stylizowane na antyczne polichromie wykonane przez wiedeńskich artystów. 3 czerwca 1994 roku dworzec został wpisany do rejestru zabytków. W latach 1997-2001 poddano go renowacji podczas której wymieniono pokrycie dachowe, stolarkę okienną i drzwiową, wyremontowano wiatę peronową przylegającą do budynku oraz odnowiono polichromie w stylu pompejańskim. Wyremontowany obiekt otwarto 15 września 2001 roku[4]. Zabytkowy dworzec otrzymał tytuł "Modernizacja Roku 2001" i znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

[madohora]

TABLICA POŚWIĘCONA ADAMOWI BUNSCH

[madohora]

TABLICA POŚWIĘCONA JÓZEFOWI KUSTRONIOWI

[madohora]

[madohora]

W 1887 roku Johanne zmarła. Dwa lata później do willi wprowadziła się druga żona Sixta, 21-letnia wówczas Anne Marianne z domu Zipser. Theodor Sixt zmarł bezpotomnie w 1897 roku. Swój dom zapisał w testamencie miastu Bielsku z zastrzeżeniem, że nie może być sprzedana i ma być zawsze określana jako „willa Sixta”. Żonie zezwolił na pozostanie w willi tylko do czasu ponownego zamążpójścia. Gdy to w 1904 roku nastąpiło, władze miejskie przejęły obiekt i wynajęły go fabrykantowi i lokalnemu politykowi, Gustavowi Josephy’emu. Mieszkał on tu wraz z żoną i piątką dzieci do swej śmierci w roku 1918, prowadził też jako deputowany do Sejmu Krajowego w Opawie biuro poselskie. Później willa mieściła prokuraturę i kancelarie adwokackie, a w latach 30. mieszkał w niej burmistrz Wiktor Przybyła. Projekt adaptacji wnętrz na potrzeby rodziny Josephy’ego przygotowała wiedeńska pracownia Alexandra Neumanna, plany przebudowy z 1935 pochodzą z bielskiego biura spadkobierców Carla Korna

[madohora]

[madohora]

Kamienica „Pod Żabami” – secesyjna kamienica położona na rogu pl. Wojska Polskiego (nr 12) i ul. Targowej (nr 2) w Bielsku-Białej, naprzeciwko kościoła Marcina Lutra.

Powstała w 1903 r., według projektu bialskiego architekta Emanuela Rosta juniora. Pierwotnie mieściła się tu winiarnia Rudolfa Nahowskiego. Dekoracyjna elewacja budynku imituje mur pruski, nad wejściami znajdują się wykusze, a w centralnej części pseudowieża. Na ścianie północnej znajdują się płaskorzeźby owadów, oraz portal (od strony ul. Targowej) z figurami dwóch żab, ubranych we fraki. Jedna gra na mandolinie, zaś druga trzyma w jednej ręce fajkę, a w drugiej kieliszek, opierając się na beczce, najprawdopodobniej beczce wina.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Ratusz w Bielsku-Białej – neorenesansowy, zabytkowy ratusz położony przy Placu Ratuszowym w Bielsku-Białej, w dzielnicy Biała Krakowska. Został zbudowany w latach 1895–1897 według projektu Emanuela Rosta juniora. Pierwotnie mieścił magistrat miasta Białej, Komunalną Kasę Oszczędności oraz kilkanaście innych bialskich instytucji, a także mieszkania urzędników. Od 1951 jest siedzibą Prezydenta Miasta, Rady Miejskiej oraz części wydziałów Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej.

[madohora]

W lutym 1894 dyrekcja KKO rozpisała konkurs architektoniczny na projekt budynku, który w założeniu miał być dwufunkcyjny – mieścić siedzibę banku oraz magistrat. Założenia konkursowe dokładnie określały wymagania, jakim nowoczesny gmach miał sprostać. Położono nacisk zarówno na funkcjonalność, jak i okazałość ratusza. Miała to być municypalna budowla publiczna mająca jako znak rozpoznawczy wieżę z zegarem. O organizację konkursu zwrócono się do Austriackiego Związku Inżynierów i Architektów (niem. Österreicher Ingenieur- und Architektenverein). W skład jury weszli trzej wiedeńscy architekci: Ludwig Wächtler, Franz von Neumann i Herman Helmer

[madohora]

Prace budowlane rozpoczęto 1 września 1895, a zakończono 30 września 1897. Kierownikiem budowy został Ignatz Ungwer. Koszty budowy, początkowo szacowane na 200 000 koron austro-węgierskich, ostatecznie wyniosły 612 000 koron. Komunalna Kasa Oszczędności i władze miejskie, z burmistrzem Johannem Rosnerem na czele, wprowadziły się do nowego budynku 17 października 1897. Wkrótce stał się on również siedzibą policji i 20-osobowego oddziału straży miejskiej, dysponującej aresztem w suterenie. Jeden pokój zajmowało Towarzystwo Obywatelskie, obok którego znajdowało się, założone 3 grudnia 1904, muzeum miejskie. Ostatnia kondygnacja przeznaczona była na mieszkania urzędników[5]. Na zachód od budynku założono w 1897 park miejski.

[madohora]

W 1951, wraz z połączeniem Bielska i Białej w jedno miasto, dotychczasowy ratusz bialski stał się siedzibą Prezydenta Miasta, Urzędu Miejskiego (obecnie część biur, w tym Biuro Obsługi Interesanta, znajduje się w budynkach przy pl. Ratuszowym 6 i 7) i Miejskiej Rady Narodowej w Bielsku-Białej. W 1993 przystąpiono do prac konserwatorskich wieży zegarowej i dachu. Dwa lata wcześniej, w 1991, zastąpiono stary zegar na wieży nowym, elektronicznym, zaś dawny zabytkowy przekazano do muzeum. Główne prace przypadły jednak na lata 1996-1997 i objęły zarówno elewację, jak i wnętrza. Na stulecie istnienia ratuszowi przywrócony został pierwotny, XIX-wieczny, wygląd, odtworzony w dużej mierze na podstawie dawnych fotografii i rysunków projektowych Emanuela Rosta. W kwietniu 2008 Narodowy Bank Polski wydał okolicznościową monetę z serii 32 historyczne miasta Polski o nominale 2 zł, na rewersie której znalazł się wizerunek bielskiego ratusza. W 2009 bielski ratusz został umieszczony na tzw. pocztówce przedstawiającej dane państwo podczas Eurowizji

[madohora]

[madohora]

Ratusz w Bielsku-Białej – neorenesansowy, zabytkowy ratusz położony przy Placu Ratuszowym w Bielsku-Białej, administracyjnie w granicach osiedla Biała Śródmieście i w obrębie ewidencyjnym Biała Miasto. Został zbudowany w latach 1895–1897 według projektu Emanuela Rosta juniora. Pierwotnie mieścił magistrat miasta Białej, Komunalną Kasę Oszczędności oraz kilkanaście innych bialskich instytucji, a także mieszkania urzędników. Od 1951 jest siedzibą Prezydenta Miasta, Rady Miejskiej oraz części wydziałów Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej

[madohora]

[madohora]

OZDOBY NA BUDYNKACH

[madohora]

SPENETROWALI BUDYNEK KOMENDY POLICJI - www.bielsko

[madohora]

W CENTRUM MIASTA ZOSTANIE WYBURZONY POFABRYCZNY KOMPLEKS - www.bielsko.info

[madohora]

URZĄD WYBRAŁ OPERATORA WYPOŻYCZALNI ROWERÓW - Wyborcza - 20.08.2018

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Poczta Główna z 1898 r.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

MURY W CENTRUM BIELSKA

[madohora]

Schronisko na Szyndzielni położone na wysokości 1001m.n.p.m. zbudowane w 1897 roku jest najstarszym schroniskiem w Beskidach. Zbudowane jest z kamienia, architekturą nawiązuje do schronisk alpejskich, z charakterystyczną wieżyczką. Ciekawostką jest, że w pokoju na wieży zamontowano stację meteorologiczną, na parterze była winiarnia, a nieopodal schroniska znajdowała się skocznia narciarska na której odbywały się zawody w skokach narciarskich. Również niedaleko był trzy kilometrowy tor saneczkowy.

[madohora]

Schronisko na Szyndzielni jest jednym z najpopularniejszych schronisk w Beskidach. Ogromny wpływ ma na to uruchomiona w 1953 roku kolejka gondolowa, która po modernizacji w latach 1994- 1995 jest komfortową i jedną z najnowocześniejszych kolei gondolowych w Polsce. W ciągu kilku minut każdy, zarówno małe dziecko jak i osoba w podeszłym wieku, może znaleźć się z dala od miejskiego zgiełku, na 958 m.n.p.m, zaledwie kilkaset metrów od schroniska i szczytu Szyndzielni.

[madohora]

Na szczyt Szyndzielni prowadzi nowoczesna kolej linowa o długości 1810 m, będąca jedną z największych atrakcji Bielska-Białej. Przejazd żółtymi, przeszklonymi gondolami dostarcza niezapomnianych wrażeń. Wagony wspinają się stromo na Szyndzielnię, na początku trasy wciskając się między szczytem Kołowrotu, a wzniesieniami Dębowca i Cubernioka. Jadąc możemy cały czas podziwiać przepiękną panoramę Bielska-Białej.
Szyndzielnia to doskonałe miejsce na wypoczynek. Jaskrawożółte, wygodne, sześcioosobowe wagoniki sprawnie przewożą turystów na wysokość 958,85 m n.p.m., skąd dzięki mnogości pieszych szlaków, mogą oni poznać wiele ciekawych miejsc Beskidu Śląskiego.

[madohora]

[madohora]

Bystra w Parku

[madohora]

Ludność miasta: ogółem — 171 tys. mieszkańców (2019)
Gęstość zaludnienia: 1 367,6 os/km2 (2019)
Powierzchnia: 125 km2
Współrzędne geograficzne: długość geograficzna: 19°02′E, szerokość geograficzna: 49°49′N
Prawa miejskie: nadanie praw — 1723

[madohora]

Bielsko — osada targowa; prawa miejskie przed 1312 (w końcu XIII w.?); od 1327 pod panowaniem Czech, dzieliło losy polit. Śląska; od XV w. znane z sukiennictwa i handlu wełną; Biała — osada roln.-rzemieślnicza w księstwie oświęcimskim; prawa miejskie 1723; od 1772 w zaborze austr.; w końcu XIX w. jedno z najbardziej rozwiniętych gospodarczo miast Galicji (m.in. przemysł włók., gł. wełn.); na przeł. XIX i XX w. pol. szkoły i instytucje kult.-oświat.; w granicach Polski: Biała od 1918, Bielsko od 1920; podczas okupacji niem. liczne egzekucje, m.in. powstańców śląskich (IX–XI 1939); rejon działalności partyzanckiej; 1951 adm. połączenie miast; 1951–75 i od 1999 siedziba powiatu, 1975–98 siedziba województwa.

[madohora]

Bielsko - Biała

[madohora]

Bielsko - Biała - miasto na prawach powiatu na Pogórzu Śląskim, u podnóży Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego, nad Białą, dopływem Wisły (woj. śląskie); 177,8 tys. mieszk. (2002); rozwinięty przem. włókienniczy (drugi w kraju ośr. po Łodzi), fabryka samochodów małolitrażowych Fiat-Auto Poland, wytwórnia szybowców (po bankructwie wykupiona przez firmę niem. o podobnym profilu), produkcja maszyn włókienniczych, silników elektrycznych, akumulatorów, aparatury elektrycznej, narzędzi, odlewów żeliwnych i aluminiowych; zakłady futrzarskie, obuwnicze, mięsne, chem., produkcji wódek gatunkowych; wytwórnia filmów rysunkowych, 2 teatry (w tym lalkowy), orkiestra symfoniczna, rozgłośnie radiowe, filie Akad. Ekonomicznej w Katowicach i Politechniki Łódzkiej, liczne studia pomaturalne i szkoły średnie; siedziba diecezji bielsko-żywieckiej Kościoła Rzymskokatolickiego i diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego; miejsce Międzynar. Festiwalu Teatrów Lalkowych, dorocznej Wystawy Lutniczej, festiwali folklorystycznych; ośr. turystyki i sportów zimowych, stacja GOPR, punkt wypadowy wycieczek w Beskid Śląski i Beskid Mały; w pobliżu kolejka linowa na Szyndzielnię, wyciągi narciarskie na Klimczok i Dębowiec. Miasto powstałe 1951 z połączenia miast Bielsko i Biała Krakowska; Bielsko - znane od XIII w., prawa miejskie od 1306 w księstwie cieszyńskim, od 1327 pod panowaniem Czech, od 1526 Habsburgów, od 1742 w królestwie pruskim, w XV-XVI w. ośr. włókiennictwa i sukiennictwa, garncarstwa i kaflarstwa, w XIX w. przem. włókienniczy, od 1920 w granicach Polski; BiaŁa - zał. 1564 jako osada tkaczy w księstwie oświęcimskim, prawa miejskie od 1723, od 1772 w zaborze austr., w XIX w. ośr. pol. szkolnictwa, jedno z bardziej rozwiniętych miast Galicji, od 1918 w granicach Polski; po zjednoczeniu w 1951 obu miast, do B.B. przyłączono w 1969 Mikuszowice Śląskie i Mikuszowice Krakowskie. Dwa zespoły zabytkowe; w Bielsku fragmenty murów obronnych z XIV w., zamek z wieżą postawiony 1442-47, wielokrotnie przebudowywany (ob. muzeum), kościół z pocz. XVII w., kamieniczki z XVII-XIX w.; w Białej późnobarokowy kościół z 1759-65 z rokokowym wyposażeniem, kościół ewangelicki z 1882, kamienice z XIX w.

[madohora]

Dla wielu Bielsko-Biała to tylko miejsce, przez które przejeżdża się podróżując na Słowację i Węgry bądź do Czech, Austrii i dalej na południe Europy. Inni, szczególnie mieszkańcy Górnego Śląska, mijają je podczas świątecznych wyjazdów w Beskidy. Jednak tym, którzy zatrzymają się tu na dłużej, miasto może opowiedzieć swoją historię. Nie tę wielką, z kart podręczników, jednak równie ciekawą, a dla wielu być może zaskakującą, budzącą refleksje i zadumę nad upływem czasu i zmiennymi kolejami losu.

[madohora]

Wzrastające bogactwo znalazło odbicie w wyglądzie Bielska-Białej. Miasto, które z burz dziejowych minionego stulecia wyszło obronną ręką, urzeka malowniczymi zakątkami i zachwyca perłami architektury z XIX i XX wieku. Niemało tu dziedzictwa postindustrialnego, w szczególności budynków dawnych fabryk, na które natrafić można niemal w samym centrum. Pieczołowicie restaurowane zabytki powracają stopniowo do dawnej świetności, ciesząc oczy i serca zarówno miejscowych, jak i przyjezdnych. Zatopione w zieleni kościoły dwóch wyznań, gmachy użyteczności publicznej, okazała zabudowa mieszkalna oraz poprzemysłowa na tle łagodnych pasm Beskidów – to wszystko składa się na niepowtarzalny klimat dwumiasta nad Białą, tworzy jego specyficzny genius loci. Kto raz się tutaj zatrzymał, będzie wracał wielokrotnie.

[madohora]

Szlaki łączą zabytki położone na terenie szeroko rozumianego centrum miasta oraz w południowej części dzielnicy Stare Bielsko. Pomijając te ostatnie, dojście na piechotę do najbardziej odległych punktów z placu Bolesława Chrobrego nie powinno zająć więcej niż pół godziny. W systemie szlaków uwzględniono nie tylko obiekty istniejące po dziś dzień, ale również te, które do naszych czasów nie dotrwały (np. synagogi) bądź zachowały się w stanie szczątkowym (elementy fortyfikacji miejskich). Obok zabytków budownictwa przedstawiono także historię najważniejszych ulic i placów.

[madohora]

W dwudziestoleciu międzywojennym, w odrodzonej Polsce, Bielsko weszło w skład autonomicznego województwa śląskiego, natomiast Biała należała do województwa krakowskiego. W latach II wojny światowej oba miasta po raz pierwszy połączono w jedną całość i wcielono do Rzeszy. Po 1945 roku powrócono na krótko do dawnego podziału, aby w 1951 roku ostatecznie scalić oba miasta w jeden organizm administracyjny.

[madohora]

W 1910 roku Bielsko zamieszkiwało 18,5 tys. osób, a 12,3 tys. mieszkało w sąsiednich śląskich wioskach – dzisiejszych dzielnicach miasta. Biała liczyła ponad 8,6 tys. mieszkańców, w sąsiadujących z nią wsiach galicyjskich żyło 20,2 tys. osób. Łącznie liczba ludności zameldowanej na stałe na obszarze dzisiejszego Bielska-Białej wynosiła blisko 60 tysięcy, codziennie dołączała do nich wielotysięczna rzesza robotników z okolicy.

[madohora]

Postępowała polonizacja: według oficjalnych statystyk w 1931 roku już tylko 46% ludności Bielska i 18% Białej miało używać na co dzień języka niemieckiego, podobne zmiany zachodziły w okolicznych wioskach. Pod względem wyznaniowym w 1931 roku było w Bielsku 56% katolików, 23% ewangelików i 20% Żydów, dla Białej proporcje te wynosiły odpowiednio 79%, 8% i 13%. Przed wybuchem II wojny światowej oba miasta wraz z najbliższą okolicą (Komorowice Śląskie i Krakowskie, Stare Bielsko, Aleksandrowice, Wapienica, Kamienica, Olszówka Górna i Dolna, Mikuszowice Śląskie i Krakowskie, Bystra Śląska i Krakowska, Straconka, Lipnik oraz Hałcnów) liczyły około 70 tys. mieszkańców.

[madohora]

Bielsko widok ogólny

[madohora]

Bielsko-Biała , miasto w województwie śląskim , południowa Polska . Leży u podnóża Karpat .
Założone w 1951 r. miasto istniało wcześniej jako dwa oddzielne miasta po obu stronach rzeki Białej. Bielsko powstało jako osada w XIII wieku wokół twierdzy i rozwinęło się w XVI wieku dzięki przemysłowi włókienniczemu. Prawa miejskie otrzymało w XVIII wieku, podobnie jak Biała. Miasto jest obecnie ważnym ośrodkiem przemysłowym i kurortem turystycznym pośród malowniczego otoczenia. Posiada linię kolejową i połączenia drogowe z Krakowem i Republiką Czeską .

[madohora]

Bielsko-Biała pełni funkcję centrum administracyjnego, gospodarczego, akademickiego i kulturalnego dla obszaru śląsko-małopolskiego pogranicza nazywanego czasem potocznie Podbeskidziem[a]. Stanowi ważny ośrodek przemysłowy (ze szczególnym uwzględnieniem branży motoryzacyjnej, a w przeszłości włókiennictwa) i handlowo-usługowy, a także węzeł drogowy i kolejowy. Jest znaczącym celem turystycznym z uwagi na liczne zabytki architektury (czego ilustracją ma być slogan Mały Wiedeń) oraz bezpośrednią bliskość gór (w granicach miasta leży czternaście szczytów górskich).

[madohora]

Bielsko rzeźby na kamienicach

[madohora]

Zapisywana z dywizem nazwa Bielsko-Biała powstała przez zestawienie nazw Bielska i Białej, które w 1951 utworzyły jeden organizm miejski. Odmienia się oba człony: D. Bielska-Białej, C. Bielsku-Białej, B. Bielsko-Białą, N. Bielskiem-Białą, M. w Bielsku-Białej.

[madohora]

Nazwę Belsko wymienia niedawno odkryty odpis dokumentu księcia Mieszka I cieszyńskiego, którego zaginiony oryginał datowany jest na lata od 1290 do 1305 lub 1310 roku. W XIV wieku częściej pojawiają się jednak formy odpowiadającej niemieckiej nazwie Bielitz: zu Bilitz (1312), Belicz (1420). Ma ona niemniej rodowód słowiański i wywodzi się od gleb bielicowych. Została przyjęta i przekształcona przez osadników niemieckich, podczas gdy ludność słowiańska wtórnie urobiła nazwę Bielsko/Bilsko, która pojawia się powszechnie w źródłach od XV wieku: w Bilsku (1420), na Bielsku (1465), miasta Byelska (1525), in oppido Bilsko (1652). Niektórzy wiążą nazwę miasta z bieleniem płótna[, co jest jednak wątpliwe ze względu na to, że w XIII wieku Bielsko nie było jeszcze ośrodkiem tkackim ani sukienniczym. Istnieją też teorie wywodzące tę nazwę od rzeki Białej. Miałaby ona oddawać barwę wody – białą, czyli jasną, czystą[15]. W rzeczywistości jednak rzeka zaczęła tak być nazywana dopiero w początkach ery nowożytnej, wcześniej była to Bystra. Już z nazwy rzeki ponowiona została pod koniec XVI wieku nazwa osady, która dała początek miastu Białej. Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae wydanym w roku 1650 podaje dwie formy nazwy miejscowości: Bielitz i Bylitz oraz nazwę rzeki Bila.

[madohora]

Rzeźby

[madohora]

Symbole Bielska-Białej: herb, flagę, logo i hejnał oraz ich wygląd oficjalnie ustanowiono czterema uchwałami rady miejskiej z 7 grudnia 2004 roku.

[madohora]

Flaga – stanowi prostokątny płat tkaniny o stosunku wysokości do długości jak 5:8. Istnieją dwie wersje flagi: flaga miejska i flaga honorowa. Barwy obu są żółto-biało-czerwone, przy czym flaga miejska składa się z trzech poziomych pasów równej szerokości, a na fladze honorowej, na szerszym środkowym pasie (w kolorze białym) umieszczony jest herb miasta.

[madohora]

Hejnał – został skomponowany z okazji obchodów 700-lecia miasta przez Piotra Stachurę, ucznia bielskiej szkoły muzycznej. Po raz pierwszy został wykonany 1 maja 1964. Na stronie Urzędu Miejskiego czytamy: „Hejnał jest ściśle związany ze specyfiką regionu, oddaje cały urok Beskidów. Rytm maszyn włókienniczych i szum lasu łączy się w pieśń optymistyczną, pieśń zwycięską”. Hejnał jest odtwarzany co trzy godziny z wieży ratuszowej.

[madohora]

Bielsko-Biała znajduje się w południowej części województwa śląskiego, na granicy historycznych regionów: Śląska Cieszyńskiego (dzielnice lewobrzeżne, 57,89% powierzchni) i Małopolski, a ściślej ziemi krakowskiej (dzielnice prawobrzeżne, 42,11% powierzchni). Większa część Bielska-Białej leży na Pogórzu Śląskim, które jest częścią makroregionu Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Teren miasta wchodzi w skład Działu Bielskiego i Działu Pisarzowickiego – mikroregionów Pogórza Śląskiego[24]. W granicach administracyjnych Bielska-Białej – w dzielnicach południowych – znajdują się także masywy górskie Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego.

[madohora]

Współrzędne geograficzne ścisłego centrum miasta (plac Bolesława Chrobrego) to 49°49′21″N 19°02′40″E.

[madohora]

Ukształtowanie powierzchni Bielska-Białej jest dość zróżnicowane. W granicach administracyjnych miasta znajdują się tereny wyżynne (Pogórze Śląskie), jak i górskie (Beskid Śląski, Beskid Mały). Centralnie położony plac Bolesława Chrobrego znajduje się na wysokości 313 m n.p.m. Najniższym punktem są Stawy Komorowickie leżące na wysokości 262 m n.p.m., natomiast najwyższym szczyt liczącego 1117 m n.p.m. Klimczoka w Beskidzie Śląskim.

[madohora]

Beskid Śląski zbudowany jest z masywnych piaskowców godulskich i istebniańskich. W części południowej góry zbudowane są z fliszu magurskiego. Występują tu złoża mineralne: piaskowce, wapienie i kruszywa naturalne. Duże znaczenie mają piaskowce godulskie, które występują tu w dwóch rodzajach: godulskie środkowe oraz godulskie dolne. Znajdują się tu również źródła wód mineralnych. Beskid Mały zbudowany jest z płaszczowin: podśląskiej i śląskiej. Składa się w 95% z piaskowców godulskich. Geologicznie jest jednorodny z Beskidem Śląskim

[madohora]

[madohora]

Dopływami Białej są potoki, w dolinach których rozlokowały się wsie, a dziś dzielnice miasta:
Kamieniczanka – wzdłuż niej rozwinęła się Kamienica
Kromparek – płynie przez osadę Bark na pograniczu Hałcnowa i Komorowic
Krzywa – płynie przez północną część Lipnika i Obszary
Niwka – wzdłuż niej rozwinął się Lipnik, w śródmieściu Białej jest skanalizowana (płynie pod ulicą Stojałowskiego)
Olszówka – wzdłuż niej rozwinęła się Olszówka
Potok Starobielski – płynie przez Stare Bielsko
Potok Kamienicki Drugi (też Dębowiec lub Potok Gościnny) – płynie przez Gościnną Dolinę
Skleniec (Szklaniec) – na pograniczu Mikuszowic Krakowskich i Wilkowic
Straconka – wzdłuż niej rozwinęła się Straconka

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na Klimczoku średnia roczna temperatura wynosi 5–6 °C. Pokrywa śnieżna o grubości ok. 220 cm utrzymuje się przez około 125 dni w roku, od początku listopada do początku maja. Maksymalną pokrywę śnieżną na Klimczoku zanotowano 14 marca 1993 i wyniosła ona 305 cm. Klimczok cechują duże opady do 1300 mm rocznie. Przez około 79 dni w roku świeci słońce. Wybierając się na Klimczok warto zabrać ze sobą coś przeciwdeszczowego.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Według raportu Obserwatorium Polityki Miejskiej Instytutu Rozwoju Miast i Regionów z 2020 Bielsko-Biała było miastem o piątym najwyższym udziale zieleni wśród polskich miast powyżej stu tysięcy mieszkańców. Wynosił on 62,9%. Na tak wysoki odsetek ma wpływ fakt, że w skład miasta wchodzą rozległe zalesione tereny górskie. Według studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego z 2012 do „strefy środowiska przyrodniczego” zaliczało się 42,12% terytorium miasta, z tego lasy stanowiły 24,47%, zieleń w dolinach rzek i potoków 6,58%, zieleń użytkowa (parki, skwery, ogrody itp.) 2,59%, cmentarze 0,65%, wody powierzchniowe i śródlądowe 1,32%, a do pozostałych terenów zielonych wliczono 6,55% powierzchni

[madohora]

W Bielsku-Białej ustanowiono dwa rezerwaty przyrody:
Stok Szyndzielni (data założenia 1953, powierzchnia 54,96 ha)
Jaworzyna (data założenia 2003, powierzchnia 40,03 ha)

[madohora]

Wacław III Adam zapisał się w dziejach miasta również w tym, że w związku ze swoimi kłopotami finansowymi i wysokim zadłużeniem w 1572 wydzielił z księstwa cieszyńskiego samodzielne bielskie państwo stanowe, które sprzedał Karlowi Promnitzowi[68]. Kolejnymi jego właścicielami byli Adam Schaffgotsch (1582–1592)[69], węgierscy Sunneghowie (1592–1724), Heinrich Wilhelm von Solms-Wildenfels (1728–1741), a następnie Friedrich Wilhelm von Haugwitz, któremu udało się w roku 1752 wystarać u Marii Teresy podniesienie państwa stanowego do statusu księstwa. W tym samym roku zakupił je Aleksander Józef Sułkowski i od tego zaczęło się panowanie rodu Sułkowskich na bielskim zamku trwające aż do roku 1945.

[madohora]

Rok 1806, kiedy w ośmiu bielsko-bialskich manufakturach uruchomiono przędzarki maszynowe, uważany jest za początek rozwoju przemysłu w dwumieście. W ciągu XIX wieku region bielsko-bialski stał się jednym z trzech centrów przemysłu włókienniczego w Austro-Węgrzech, obok Brna i Liberca. Drugą najważniejszą gałęzią był przemysł maszynowy. Hale fabryczne i kominy stały się nieodłącznym elementem krajobrazu Bielska i Białej. Zabudowa przemysłowa skupiła się w pobliżu rzeki Białej, przyczyniając się do rozwoju Dolnego i Żywieckiego Przedmieścia. Przemiany architektoniczne przyśpieszyły dwa wielkie pożary, do których doszło w 1808 i 1836

[madohora]

Epoka PRL charakteryzowała się przede wszystkim dalszym rozwojem przemysłu. W 1948 założono fabrykę silników samochodowych WSM, na bazie której w 1971 powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych. Produkowano w niej na włoskiej licencji Polskiego Fiata 126p, popularnie zwanego Maluchem, który stał się jednym z nowoczesnych symboli Bielska-Białej. Ogromny kompleks przemysłowy wybudowany w północnej części miasta przyczynił się do gwałtownego wzrostu liczby mieszkańców o 58 tysięcy w ciągu zaledwie dziesięciu lat: ze 105 700 w roku 1970 do 163 741 w roku 1980. Również pod koniec lat 40. na lotnisku w Aleksandrowicach utworzono na bazie przedwojennych warsztatów Szybowcowy Zakład Doświadczalny i w kolejnych latach Bielsko-Biała stało się ważnym ośrodkiem produkcji lotniczej. Wciąż jednak dominującą rolę odgrywał przemysł włókienniczy. Poszczególne fabryki połączono w kilka dużych przedsiębiorstw państwowych: Bewelana, Bielska Dzianina, Finex, Krepol, Lenko, Merilana, Relana, Rytex, Wega, Weldoro i Welux. W przemyśle maszynowym do największych należały Apena, Befama i Indukta. Rozpoczęty przez robotników z Bewelany strajk generalny w styczniu 1981 uważany jest za najskuteczniejszy strajk pierwszej fali „Solidarności”. Strajkujący zmusili do ustąpienia prezydenta miasta, wojewodę, komendanta MO oraz miejskiego i wojewódzkiego sekretarza PZPR

[madohora]

W XIX wieku centrum gospodarcze Bielska zaczęło przenosić się na Dolne Przedmieście, a Rynek stopniowo tracił na znaczenie na rzecz placu Töpferplatzu (plac Garncarski), który obecnie pod nazwą plac Bolesława Chrobrego jest faktycznym centralnym punktem miasta. Ostatnią inwestycją budowlaną i jedyną próbą przeniesienia na Rynek trendów zabudowy „wielkomiejskiej” typowej dla nowszych dzielnic była secesyjna kamienica pod nr 11–12 wzniesiona w 1912 dla Richarda Bichterlego. Funkcję targową Rynek pełnił do połowy XX wieku. W połowie lat 50. płyta Rynku została przekształcona w skwer. Historyczna nazwa placu została w okresie PRL zmieniona na plac Związku Walki Młodych, która w formie „ZWM” [zedwuem] wciąż funkcjonuje wśród części mieszkańców, również młodych

[madohora]

WIDOK Z KOLEJKI NA SZYNDZIELNIĘ

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Największą ilość opadów deszczu przynoszą wiatry zachodnie, północno-zachodnie i północne, najmniejszą – południowe. Najwyższe miesięczne sumy opadów notuje się w czerwcu, najniższe w styczniu i lutym. Opady śniegu występują od listopada do kwietnia, przy czym największą liczbę dni z opadem śniegu notuje się w styczniu Pokrywa śnieżna jest bardzo zróżnicowana, ponieważ w granicach administracyjnych miasta znajdują się tereny górskie. Roczna liczba dni z pokrywą śnieżną waha się w granicach od około 70 dni w dzielnicach północnych do ponad 200 w szczytowych partiach Beskidów. Maksymalną grubość pokrywy śnieżnej zanotowano w Bielsku-Białej w latach 60. i wynosiła ona 55 cm.

[madohora]

Enklawę dzikiej przyrody w centrum Bielska-Białej stanowią cmentarze, przy czym szczególne walory przyrodnicze posiadają dwa z nich
Stary Cmentarz Ewangelicki zlokalizowany na Bielskim Syjonie
cmentarz żydowski położony w Aleksandrowicach

[madohora]

[madohora]

W granicach miasta znajdują się cztery zespoły przyrodniczo-krajobrazowe:
Dolina Wapienicy (data założenia 1990, powierzchnia 1519 ha)
Cygański Las (data założenia 1997, powierzchnia 593 ha)
Sarni Stok (data założenia 2002, powierzchnia 0,11 km²)
Gościnna Dolina (data założenia 2006, powierzchnia pierwotnie 39 ha, po czym zniesiono i powtórnie powołano w 2012 o powierzchni 30,61 ha

[madohora]

[madohora]

Wody przepływających przez miasto rzek są silnie lub ponadnormatywnie zanieczyszczone szkodliwymi substancjami. Stan wód Białej, Wapienicy i Kromparku został w 2020 sklasyfikowany jako zły

[madohora]

Archeolodzy datują zaludnienie wzgórza staromiejskiego na XIII wiek[46], natomiast pierwsza pisemna wzmianka o Bielsku jako o mieście pochodzi z dnia 3 czerwca 1312. Pojawia się w dokumencie wydanym przez księcia cieszyńskiego Mieszka dotyczącym podarowania „wiernym mieszczanom bielskim” „niewyrąbanego lasu przy Mikuszowicach”, którego pozostałością jest zespół leśno-parkowy Cygański Las. Nieco wcześniej jako ważną osadę Belsko wymienia niedawno odkryty XVII-wieczny odpis dokumentu roku tego samego księcia sprzed 1312. Nazwy nie poprzedzają zazwyczaj stosowane w ówczesnych dokumentach określenia oppidum (w stosunku do miast na prawie polskim) lub civitates (na prawie niemieckim), co może świadczyć o tym, że Belsko nie posiadało jeszcze praw miejskich. Sporządzony około 1305 Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis nie wymienia jeszcze takiego miasta w księstwie cieszyńskim, choć wymienia np. właśnie zakładane na prawie niemieckim miasto (civitates) Frysztat i 70 nowo powstałych wsi, co poświadcza prowadzoną wówczas wielką akcję osadniczą w ramach kolonizacji na prawie niemieckim w księstwie cieszyńskim, głównie w oparciu o rodzimą ludność słowiańską[49]. Wyraźnie odróżniało się na tym tle osadnictwo wokół Bielska, gdzie powstała tzw. bielsko-bialska wyspa językowa (Bielitz-Bialaer Sprachinsel), która okazała się być największą i najbardziej zwartą strefą osadnictwa niemieckiego. Pomogło to przetrwać kulturze niemieckiej nieprzerwanie do 1945 roku, a jeszcze na początku XX wieku częścią Sprachinsel było oprócz Bielska i Białej dziesięć okolicznych wsi (większość obecnych dzielnic, a także Międzyrzecze Górne i Bystra Śląska)[50]. W średniowieczu wyspa ta mogła rozciągać się przynajmniej poza Kęty, jednak z czasem okolice tego miasta – poza Wilamowicami – uległy polonizacji. Pamiątką starszego osadnictwa jest grodzisko z przełomu XII i XIII wieku w dzielnicy Stare Bielsk

[madohora]

W chwili założenia miasta księstwo cieszyńskie znajdowało się od kilku lat w orbicie zainteresowania króla czeskiego Wacława II, który z sukcesem nawiązał sojusz z Mieszkiem cieszyńskim w 1292, co ułatwiło mu zdobycie krakowskiego tronu w 1300. Zwieńczeniem powstałych w ten sposób relacji Mieszka I i jego syna, księcia Kazimierza, z Królestwem Czech był hołd lenny tego ostatniego złożony w 1327 królowi Janowi Luksemburskiemu. Śląsk Cieszyński wraz z Bielskiem stał się na następne 600 lat częścią ziem Korony Czeskiej. Zarazem około 1315 doszło do podziału księstwa na część cieszyńską i oświęcimską, granicę między którymi wyznaczała rzeka Biała. Księstwo oświęcimskie zostało w 1457 sprzedane polskiemu królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi i w ten sposób rzeka płynąca przez miasto stała się granicą dwóch monarchii[55]. Położone po wschodniej stronie rzeki miejscowości stały się częścią niegrodowego starostwa lipnickiego, wydzierżawianego prywatnym właścicielom jako tzw. tenuta. Od 1564 leżały w granicach powiatu śląskiego województwa krakowskiego.

[madohora]

Bielsko było pierwszym miastem na terenie księstwa cieszyńskiego, w którym rozpowszechniły się nauki Marcina Lutra – już na przełomie lat 30. i 40. XVI wieku, jeszcze zanim książę Wacław III Adam przyjął luteranizm w 1545. Również później w Bielsku znajdowała się najsilniejsza gmina protestancka na całym Śląsku Cieszyńskim, która w 1587 uzyskała przywilej gwarantujący, że w mieście będą odbywać się wyłącznie luterańskie nabożeństwa. Na bielskim zamku działał Jerzy Trzanowski. Protestancki charakter Bielsko zachowało również po wojnie trzydziestoletniej. Rozpoczęta w drugiej połowie XVII wieku akcja rekatolizacyjna nie odnosiła zbyt dużych sukcesów[63]. Przez cały okres kontrreformacji odbywały się nabożeństwa luterańskie – początkowo w kościele św. Trójcy za przyzwoleniem władzy zwierzchniej, później w domach czy w okolicznych beskidzkich lasach (tzw. leśne kościoły) – a zaraz po wydaniu Patentu tolerancyjnego przez cesarza Józefa II w 1781 na północ od historycznego centrum powstała dzielnica ewangelicka z kościołem Zbawiciela, obecną siedzibą biskupa i szkołami, określana jako Bielski Syjon[66]. Do dzisiaj pozostaje ona centrum kultury protestanckiej o ponadregionalnym znaczeniu. W 1900 na Bielskim Syjonie odsłonięto pomnik Marcina Lutra – jeden z zaledwie dwóch w całych Austro-Węgrzech (drugi powstał w czeskim Aszu), a obecnie jedyny w granicach Polski.

[madohora]

Podobny charakter etniczny (przewaga ludności niemieckojęzycznej), religijny (luteranizm) i gospodarczy (handel i rzemiosło, w tym sukiennictwo) od początku sprzyjały bliskim związkom między Bielskiem i Białą niezależnie od odmiennej przynależności państwowej. Ponadto Biała powstała bezpośrednio na drugim brzegu niewielkiej rzeki, więc oba miasta stanowiły jedną całość urbanistyczną. W 1772 (I rozbiór Polski) Biała została włączona w skład monarchii habsburskiej. Rzeka stała się odtąd granicą między dwoma krajami koronnymi Austrii: Galicją oraz Śląskiem Austriackim, do którego należały ziemia cieszyńska, opawska, karniowska i pozostałe fragmenty Śląska pozostawione Habsburgom po I wojnie śląskiej (1740–1742). Układ urbanistyczny Białej został znacznie przekształcony w ostatnich dwóch dekadach XVIII wieku w związku z budową traktu środkowogalicyjskiego, którego częścią była obecna ulica 11 Listopada

[madohora]

W okresie międzywojennym zrealizowano wiele nowych inwestycji, jak wprowadzenie komunikacji autobusowej w 1927 czy otwarcie lotniska Aleksandrowice w 1935, a także powstały liczne obiekty architektoniczne w duchu wczesnego modernizmu, m.in. nowa dzielnica mieszkalna Aleje Sułkowskiego wybudowana na miejscu dawnych ogrodów zamkowych (od 1934) oraz gmach Gimnazjum Polskiego (1925–1927). Życie polityczne w dużej mierze kształtowane było przez tarcia narodowościowe. Napływ polskich urzędników i nauczycieli zwiększył odsetek ludności polskiej, niemniej w szczególności Bielsko zachowało swój przeważająco niemiecki charakter. W latach 30. stało się ono głównym ośrodkiem nazizmu w ówczesnej Polsce. Miała tu swoją siedzibę prohitlerowska Partia Młodoniemiecka w Polsce (Jungdeutsche Partei in Polen), a jej lider Rudolf Wiesner był wieloletnim bielskim radnym i pełnił przez jedną kadencję funkcję wiceburmistrza. W 1925 przyłączono do Białej (przemianowanej na „Białą Krakowską”) kilkukrotnie od niej większą miejscowość Lipnik, z kolei w 1938 granice Bielska poszerzyły się o Aleksandrowice

[madohora]

[madohora]

Transformacja ekonomiczna po roku 1989 odbiła się na industrialnym mieście poważnym kryzysem społeczno-gospodarczym. Najbardziej dotknięty został przemysł włókienniczy, który z Bielska-Białej niemalże zniknął. Wykupiona przez Fiat fabryka samochodów ograniczyła swoją produkcję do podzespołów i elementów montażowych. Katastrofalny stan Starego Miasta był najwyrazistszą oznaką upadku miasta w latach 90., natomiast jego stopniowa rewitalizacja rozpoczęta w roku 2002 stała się ważnym symbolem zmian na lepsze. W ciągu pierwszej i drugiej dekady XXI wieku Bielsku-Białej udało się powrócić na drogę ekonomicznej prosperity.

[madohora]

Choć historia Bielska-Białej sięga XIII wieku, większość zabytków pochodzi z XIX i XX stulecia, kiedy miasto, wtedy jeszcze podzielone formalnie na dwa organizmy, stało się ważnym ośrodkiem przemysłowym i znacznie się rozrosło. Obiekty zabytkowe są różnorodne stylowo, przy czym dominują formy historyzmu – neogotyk, neorenesans, neobarok i eklektyzm – a w mniejszym stopniu również klasycyzm oraz secesja. W dwudziestoleciu międzywojennym powstały liczne budowle w duchu wczesnego modernizmu, a w okresie powojennym socmodernistyczne i w mniejszym stopniu socrealistyczne. Pozostałe style architektoniczne reprezentują przede wszystkim budowle sakralne oraz zachowany sprzed epoki industrialnej zespół staromiejski.

[madohora]

Rynek

[madohora]

Początki Rynku związane są z lokacją miasta Bielska, która nastąpiła na prawie niemieckim w początkach XIV wieku (pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1312). Mierzył 2 × 1,5 sznura, przy czym jeden sznur oznaczał współczesną miarą 43,2 m. Po czterech stronach wytyczono wąskie działki o szerokości 1,5 pręta (6,48 m), na których rozlokowały się domy mieszczan. Układ urbanistyczny z dwiema ulica wychodzącymi pod kątem prostym z każdego narożnika jest typowy dla średniowiecznych miast śląskich. Domniemana lokalizacja pierwszego ratusza miejskiego i innych obiektów użyteczności publicznej na środku rynku jest trudna do potwierdzenia z uwagi na dokonaną w XVI wieku gruntowną niwelację terenu, zachowały się jedynie dwa niewielkie fragmenty murów. Z okresu nowożytnego pochodzą zachowane i wyeksponowane w trakcie ostatniej przebudowy relikty kamiennej studni i budynku w zachodniej części placu utożsamianego z wartownią lub wagą miejską. W trakcie badań archeologicznych odkryty też został drewniany zbiornik wodny z połowy XVI wieku[5] i późniejszy, murowany już, rezerwuar

[madohora]

Na placu znajdują się dwie ekspozycje archeologiczne: fundamenty prawdopodobnie XVII-wiecznego budynku utożsamianego z wagą miejską (przykryte szkłem pancernym) oraz kamienna studnia z tego samego okresu. Są to relikty dawnej zabudowy Rynku odnalezione w czasie prac archeologicznych w latach 90. XX wieku.

[madohora]

W zabudowie rynku dominują kamienice o skromnych cechach klasycystycznych z końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku. Stoją one na wąskich, prostokątnych działkach siedliskowych, w kilku tylko przypadkach doszło do połączenia dwóch sąsiadujących parcel. Są to murowane budynki jedno- lub dwupiętrowe, zazwyczaj trójosiowe, z przelotowymi sieniami i świetlikami oraz klepkowymi drzwiami, a więc typowe dla niewielkich ośrodków miejskich, jakim było w tamtym czasie Bielsko. Do czasu wielkiego pożaru w 1808 wszystkie posiadały podcienia, które przy odbudowie zamurowano, obecnie zrekonstruowane tylko w pierzei zachodniej. Kilka budynków pochodzi z przełomu XIX i XX wieku wyraźnie odróżniając się stylistycznie od pozostałych

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

/

[madohora]

Współczesny wygląd katedra uzyskała dzięki przebudowie, której dokonano w latach 1909 - 1910 według projektu Leopolda Bauera. Wtedy wzniesiono 61-metrową wieżę, przedłużono nawę główną i dobudowano nawy boczne. Wieża przypomina włoską kampanilę, wzorem dla niej była najprawdopodobniej dzwonnica św. Marka w Wenecji. Ozdobiono ją stylizowanymi gałęziami winnej latorośli, symbolizującymi bożą miłość i Kościół. Na wieży, którą w 1998 r. nakryto miedzianą blachą, znajduje się zegar z 1918 r. Portal świątyni zdobi figura Chrystusa otoczona medalionami z wizerunkiem dwunastu apostołów, nad którym umieszczono posągi św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena. Rzeźby wykonał współpracownik Otto Wagnera – Othmar Schimkowitz. Na ścianie północnej znajduje się tablica pamiątkowa z nazwiskami parafian poległych w I wojnie światowej.

[madohora]

[madohora]

Został zbudowany w latach 1604–1608 w stylu późnogotyckim przez mistrza murarskiego Szymona Georga jako pierwsza zupełnie nowa świątynia protestancka w mieście. Powstał dla upamiętnienia ofiar epidemii dżumy, która w 1599 zdziesiątkowała ludność miasta. Stanął na założonym w 1550 cmentarzu protestanckim i został w 1608 poświęcony jako kościół cmentarny. W okresie kontrreformacji był ostatnim protestanckim kościołem w Bielsku. Przez katolików został przejęty w 1654, będąc odtąd kościołem filialnym parafii św. Mikołaja. Otaczający go cmentarz był we wspólnym użytkowaniu zarówno katolików, jak i protestantów. Kościół w 1659 spłonął, odbudowano go dopiero w roku 1775. W 1808 strawił go kolejny pożar. Po odbudowie był użytkowany jako magazyn soli. W latach 1826–1831 został przebudowany staraniem proboszcza bielskiego ks. Mateusza Opolskiego, dodano wtedy nawę boczną i wieżę. W 1883, po kolejnej przebudowie, stał się kościołem szkolnym. W 1896 otaczający kościół cmentarz został zamknięty i zamieniony na plac kościelny oraz ogród.

W 1928 bielska firma R. Juttner & F. Bolek rozpoczęła sześcioletnią przebudowę kościoła. W tym czasie wydłużono nawę główną w kierunku zachodnim z dodaniem portalu i bocznej galerii. W 1934 przesunięto także wieżę ze środka na koniec kościoła i dobudowano nawę boczną. Jednocześnie od 1928 zaczął pełnić funkcję kościoła garnizonowego. W 1933 odbyły się w kościele uroczystości związane z 250 rocznicą "wiktorii wiedeńskiej". Z tej okazji wmurowano w nim tablicę upamiętniającą Jana III Sobieskiego, a ulicę, przy której stoi nazwano jego imieniem. W 1958 erygowano parafię Trójcy Przenajświętszej. Kościół św. Trójcy stał się kościołem parafialnym. W latach 80. XX wieku w sąsiedztwie kościoła zostały wybudowane salki katechetyczne, rozpoczęto też budowę nowej plebanii, prace jednak przerwano z powodów finansowych.

[madohora]

TROCHĘ STARSZA CZĘŚĆ BIELSKA - REJON SOBIESKIEGO

[madohora]

[madohora]

Pomnik Marcina Lutra – jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra; wykonany został w 1900 z brązu przez Franza Vogla;

[madohora]

[madohora]

13 października 1781 r. cesarz Józef II Habsburg ogłosił patent tolerancyjny dla ewangelików, dzięki któremu mogli oni m.in. wznosić świątynie i tworzyć własne szkoły. Przystąpiono do tego również w Bielsku, będącym w XVII w. najsilniejszym ośrodkiem protestanckim na Śląsku Cieszyńskim. Z dolnego pastwiska miejskiego, znajdującego się na północ od istniejących jeszcze murów miejskich, wykupiono od Adama Klimkego sporych rozmiarów teren, na którym rozpoczęto budowę świątyni i szkoły ewangelickiej. Obszar ten nazwano Bielskim Syjonem, przywołując na pamięć Syjon w Jerozolimie jako prawzór świętego miejsca i skupionej wokół niego społeczności wiernych. Kamień węgielny pod budowę kościoła ewangelickiego w Bielsku położono 19 marca 1782 r. Praca była zaplanowana na kilka lat. Zanim wykonano fundamenty, postawiono prowizoryczny drewniany dom modlitwy. Drzewo na jego budowę ofiarował właściciel Jaworza baron Laszowski. Poświęcenia świątyni dokonał superintendent Jan Traugott Bartelmus w języku niemieckim, kazanie w języku polskim zaś wygłosił ks. Krystian Frohlich. Odtąd w każdą niedzielę odbywały się nabożeństwa oraz spowiedź z komunią świętą i katechizacje. Niemal całe jego wyposażenie było darem członków zboru. Do prowadzenia nadzoru nad budową murowanego kościoła powołano dwuosobowe kierownictwo "Bau Direktorei" w osobach burmistrza C. Gottlieba Krischke i G. Bartelmussa. Budowa świątyni posuwała się jednak powoli. Po pięciu latach pracy wykończono fundamenty i pierwsze piętro, w następnym roku drugie. Po ośmiu latach, w 1790 r. budowa była na tyle ukończona, że można było już umiejscowić ołtarz i organy oraz wnieść ławki z prowizorycznego domu modlitwy. Wykonano to z pośpiechem, bo wojsko austriackie zajęło stary kościół na magazyn. Ostatecznie prace budowlane i wykończeniowe zakończono dopiero w 1791 r.
Nie mamy dotąd pewności, kto był projektantem kościoła ewangelickiego w Bielsku. Najprawdopodobniej plan budowy sporządził słynny polski architekt Szymon Bogumił Zug. Wykonał on kilka planów kościoła ewangelickiego św. Trójcy w Warszawie. Ewangelicy warszawscy wybrali plan rotundy, a inne odstąpili ewangelikom bielskim. Z chwilą ukończenia budowy kościół był budynkiem prostokątny bez wieży. 6 czerwca 1808 r. Bielsko padło ofiarą wielkiego pożaru, w wyniku którego spłonęła cała, zarówno drewniana, jak i murowana, zabudowa miasta, w tym zabudowania Bielskiego Syjonu. Szybko przystąpiono jednak do odbudowy i jeszcze w 1808 r. świątynia ponownie zaczęła służyć wiernym.
W 1825 r. w czasie nabożeństwa godowego huragan zerwał część dachu kościelnego nad ołtarzem. Kilka lat później, w 1828 r. pokryto cały dach łupkiem, a na budynkach parafialnych umieszczono piorunochrony. Na nowej szkole wybudowano wieżyczkę i zaopatrzono ją w dzwon i zegar. W okresie Wiosny Ludów protestanci w monarchii habsburskiej uzyskali pełne równouprawnienie konfesyjne. W latach 1849-1852 dokonano przebudowy bielskiej świątyni ewangelickiej na kształt typowego kościoła, dostawiając od zachodu wieżę o cechach neoromańskich (projektu Emanuela Rosta sen.), czym zapoczątkowano przeorientowanie kompozycji przestrzennej Bielskiego Syjonu wzdłuż osi wschód – zachód.
W 1881 r., w setną rocznicę ogłoszenia Patentu Tolerancyjnego, nastąpiła z inicjatywy ówczesnego proboszcza Ferdynanda Schura przebudowa kościoła w stylu neogotyckim według projektu znamienitego architekta wiedeńskiego Heinricha von Ferstela, twórcy m.in. Kościoła Wotywnego w Wiedniu i ewangelickiego kościoła w Brnie. W tym kształcie Kościół Zbawiciela przetrwał do dziś. Wieża została w latach 1895-1896 dodatkowo podwyższona według projektu Fryderyka i Karola Schultzów. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. w Cieszynie został powołany tzw. seniorat, któremu podlegały wszystkie parafie Śląska Cieszyńskiego do roku 1920, kiedy to nastąpiło przekazanie zborów pod administrację Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie na skutek starań ks. Franciszka Michejdy i Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego. W 1936 r. cieszyński seniorat przemianowano na diecezję, której katedrą stał się Kościół Zbawiciela w Bielsku, a siedzibą biskupa budynek d. "starej" szkoły ewangelickiej, sąsiadujący ze świątynią.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Zamek książąt Sułkowskich – najstarsza i największa zabytkowa budowla Bielska-Białej, położona we wschodniej części Starego Miasta. Został wzniesiony w XIV wieku staraniem księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka i przez kolejne stulecia służył jako jedna z siedzib Piastów cieszyńskich. Jest typem zamku miejskiego od początku włączonego w system fortyfikacji Bielska i będącego zarazem najsilniejszym elementem jego obwarowań. Pełnił także rolę śląskiej warowni granicznej, strzegąc wschodniej granicy Księstwa Cieszyńskiego na rzece Białej – oddzielającej Śląsk od Małopolski.

Od końca XVI wieku rola obronna zamku malała i przekształcał się on coraz bardziej w rezydencję szlachecką, stanowiąc od 1572 r. centrum administracyjno-gospodarcze państwa bielskiego (od 1752 r. Księstwo Bielskie) oraz siedzibę jego właścicieli. Na skutek licznych przebudów zatarte zostały jego dawne cechy stylowe. Ostatnia z nich miała miejsce w latach 1855-1864 (wtedy powstała m.in. eklektyczna fasada zwrócona ku pl. Bolesława Chrobrego). Od 1945 r. był siedzibą Muzeum w Bielsku-Białej (d. Muzeum Okręgowe), wcześniej przez ponad 200 lat był własnością rodu Sułkowskich.

Ekspozycja muzeum obejmuje: XIX-wieczną reprezentacyjną klatkę schodową, salę militariów i sztuki myśliwskiej, wystawę sztuki polskiej i europejskiej od XIV do XVII wieku, Salon Muzyczny, Salon biedermeierowski, galerię malarstwa polskiego i europejskiego od XIX do XX wieku, galerię współczesnej sztuki regionu, wystawę prezentującą dzieje zamku, Bielska, Białej i okolic, wystawę etnograficzną, wystawę grafiki przełomu XIX i XX wieku, wystawę malarstwa portretowego od roku 1800 do lat trzydziestych XX wieku, wnętrza z prezentacją pamiątek po rodzinie Sułkowskich i Salę z Rycerzem – Lapidarium.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W okresie II wojny światowej komorowicki kościół stał się ostoją polskości na tych terenach, ponieważ władze niemieckie zezwoliły na odprawianie mszy i nabożeństw w języku polskim. W lutym 1945 r. Komorowice były miejscowością przyfrontową, a na wieży nowego kościoła Niemcy urządzili punkt obserwacyjny. Podczas ostrzału artyleryjskiego świątynia uległa poważnym uszkodzeniom, wkrótce po wojnie została jednak odbudowana

[madohora]

....

[madohora]

Pierwsza ekspozycja muzeum przedstawia wnętrze domu i warsztatu należącego do mistrza cechowego – starszego cechu, a więc przedstawiciela najwyższych władz cechowych. Ukazuje ona jego funkcjonowanie na przełomie XIX i XX wieku, czyli w okresie schyłkowym dla ręcznej wytwórczości, która od drugiej połowy XIX w. w bardzo szybkim tempie była wypierana przez warsztaty mechaniczne. Budynek przedzielony jest sienią na dwie zasadnicze części – warsztatową, znajdującą się po lewej stronie od wejścia do budynku i mieszkalną – po prawej stronie. Największym pomieszczeniem jest warsztat, w którym umieszczono przede wszystkim przedmioty bezpośrednio związane z pracą tkacza. Wśród nich znajduje się potężne krosno nicielnicowe pochodzące z połowy XVIII w., służące do wyrobu tkanin wełnianych, a także przedmioty związane z przygotowywaniem i snuciem osnowy. Część tego pomieszczenia przeznaczona była do pracy biurowej, polegającej na załatwianiu spraw organizacyjnych cechu oraz rozstrzyganiu różnorodnych sporów i waśni pomiędzy jego członkami. Tu umieszczone są m.in. dokumenty i pamiątki cechowe oraz żelazna skrzynia, stanowiąca niegdyś „kasę pancerną” cechu. Pomieszczenie to stanowiło również sypialnię i mieszkanie czeladnika, dlatego obok pieca znajdują się sprzęty przeznaczone do jego dyspozycji. Z warsztatu przez frontową część sieni prowadzi droga do kuchni – pomieszczenia, w którym skupiało się życie całej rodziny. Dlatego też, obok naczyń i sprzętów kuchennych i przedmiotów codziennego użytku, znajdują się tu przedmioty związane z tkactwem. Umieszczono tu m.in. mniejsze krosno, pochodzące z drugiej połowy XIX w., na którym odbywa się praktyczny pokaz tkania dla zwiedzających, kołowrotek i motowidło (miara, na którą nawijano uprzędzone na kołowrotku nici). Obok kuchni znajduje się sypialnia oraz pomieszczenie przypominające salon gospodarzy, w ciągu dnia używany właściwie tylko od święta, wybielony, z fornirowanymi meblami z przełomu XIX i XX wieku. Uzupełnienie ekspozycji stanowią umieszczone w sieni drzeworyty Jana Wałacha o tematyce tkackiej.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Prawie każdy z nas strzelał tymi białymi kuleczkami

[madohora]

Ale to jeszcze nie koniec. Teraz na drugą stronę i na Szyndzielnię

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na Szyndzielnię na spacer się wybrałam
Przy tej pogodzie - nieźle się zmachałam
A sama mówiłam - droga tam szeroka
Może nie taka jak do Morskiego Oka
Tu mi rower świsnął gdzieś z boku
Ja nie umiałam równego utrzymać kroku
A jako że dawno już w górach nie byłam
To trochę się z tym wejściem kulbaczyłam
Pogoda była piękna, ludzi cała masa
Poczułam się przez chwilę jak w Wiśle - na wczasach
Tutaj jakieś psy, tam ktoś pije piwo
Być może spojrzałam na to trochę krzywo
I zamiast do Szczyrku jak mnie mapa prowadziła
Zjechałam kolejką - już na dole byłam.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Schronisko PTTK na Szyndzielni (niem. Kamitzerplatte}) – górskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Pierwsze murowane schronisko w Beskidzie Śląskim, oddane do użytku w 1897. Na początku posiadało 7 pokoi noclegowych z 40 miejscami oraz rozbudowane zaplecze gastronomiczne. Stałymi mieszkańcami byli gospodarz oraz restaurator.

[madohora]

ARESZTOWANO PODEJRZANEGO O WYSADZENIE BLOKU W BIELSKU - www.tvn24.pl - 27.02.2019

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W BIELSKU STANĘŁY MASKOMATY - Radio Kielce - 19.04.2020

[madohora]

Komorowice leżą w północnej części Bielska-Białej, po obu stronach rzeki Białej. Lewobrzeżne Komorowice Śląskie historycznie należą do Śląska Cieszyńskiego, natomiast prawobrzeżne Komorowice Krakowskie do Małopolski, a ściślej ziemi krakowskiej.
Pod względem geograficznym znajdują się na Pogórzu Śląskim, które jest częścią Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Obszar dzielnicy wchodzi w skład Działu Bielskiego (część lewobrzeżna) i Działu Pisarzowickiego (część prawobrzeżna) – mikroregionów Pogórza Śląskiego.
Współrzędne geograficzne dla centrum Komorowic wynoszą 49° 51′ 16″ szer. geogr. płn. i 19° 02′ 26″ dł. geogr. wsch.
Granice dzielnicy wyznaczają:
od północy i północnego zachodu – dzisiejsza granica miasta
od południowego zachodu – droga ekspresowa S1, ul. Warszawska (DW 942)
od południa – linie kolejowe: nr 190 i nr 117, rzeka Biała, ul. Daszyńskiego, ul. Niepodległości (DK 52)
od wschodu – potok Kromparek.
Komorowice od północy graniczą z miastem Czechowice-Dziedzice i Bestwiną, od zachodu ze wsią Mazańcowice i dzielnicą Stare Bielsko, a od południa i wschodu z Dolnym Przedmieściem, Obszarami i Hałcnowem – również dzielnicami Bielska-Białej.
Rozciągłość dzielnicy w kierunku równoleżnikowym wynosi 4,2 km, a południkowym 5,2 km.
W Komorowicach znajduje się najniższy punkt Bielska-Białej. Są nim Stawy Komorowickie położone na wysokości 262 m n.p.m.
Odległość w linii prostej z Komorowic do ścisłego centrum miasta[4] wynosi ok. 3,7 km.

[madohora]

Prawym dopływem Białej jest potok Kromparek. Bierze on źródła w tzw. Parku Rosta (niewielkim lesie między Obszarami a Hałcnowską Kępą), następnie płynie u podnóża wzgórza Bark, rozgraniczając Komorowice i Hałcnów, i wpada do Białej w północnej części dzielnicy, w pobliżu Stawów Komorowickich.

[madohora]

Komorowice są dzielnicą dość silnie zurbanizowaną i uprzemysłowioną, a przez to w dużej mierze pozbawioną cennych przyrodniczo obszarów. Naturalny ekosystem zachował się jedynie we wschodniej części Komorowic Krakowskich, na wzgórzu Bark (333 m n.p.m.) którego jednak tylko niewielka część (nad potokiem Kromparek) wchodzi w skład dzielnicy (pozostała należy do Hałcnowa).

[madohora]

W XVI w. we wschodniej części Komorowic Polskich powstał przysiółek o nazwie Bark (niemieckojęzycznego pochodzenia), w którym rozwinęła się gospodarka rybna, będąca ważnym źródłem dochodów mieszkańców wsi aż do XX stulecia (pozostałością są Stawy Barkowskie). W 1789 r. Bark stał się samodzielną gminą wiejską, którą zlikwidowano w 1918 r., dzieląc ją pomiędzy Komorowice Krakowskie i Hałcnów.

[madohora]

Według austriackiego spisu ludności z 1900 Komorowice miały łączną powierzchnię 1531 hektarów zamieszkałą przez 3263 osób w 285 budynkach, a z tego w Komorowicach (Krakowskich) leżących w prowincji Galicja i powiecie Biała 2737 osób (w tym 465 w przysiółku Bark) w 231 budynkach (w tym 41 w przysiółku Bark) na obszarze 1109 hektarów (gęstość zaludnienia 246,8 os./km²), z czego 2661 było katolikami, 73 (2,7%) wyznawcami judaizmu a 3 innej religii lub wyznania, 2615 (95,5%) polsko-, 110 (4%) niemieckojęzycznimi a 1 osoba posługiwała się innym językiem[17]. Zaś w Komorowicach Niemieckich w 54 budynkach na obszarze 422 hektarów mieszkało 526 (gęstość zaludnienia 124,6 os./km²), z czego 272 (51,7%) było katolikami, 249 (47,3%) ewangelikami a 5 (1%) żydami, 262 (49,8%) polsko-, 257 (48,9%) niemiecko- a 1 czeskojęzycznymi. Do 1910 liczba budynków w Komorowicach Niemieckich wzrosła do 57 a mieszkańców do 656, z czego 655 zameldowanych było na stałe, 460 (70,1%) było katolikami, 195 (29,7%) ewangelikami a 1 innej religii lub wyznania, 494 (75,3%) niemiecko- a 161 (24,5%) polskojęzycznymi[19]. W pierwszym Powszechnym Spisie Ludności w II Rzeczypospolitej Komorowice (Śląskie) miały 721 mieszkańców z czego Polacy stanowili 82,8% a Niemcy – 17,2%[20], z kolei Komorowice (Krakowskie) miały 3273 mieszkańców z czego 98,6% stanowili Polacy.

[madohora]

Jednocześnie zmianie uległy nazwy obu wsi – Komorowice Polskie przemianowano na Komorowice Krakowskie, a Komorowice Niemieckie na Śląskie.
W latach 20. XX w. rozparcelowano folwark Habsburgów, obejmujący znaczną część Komorowic Krakowskich, po którym jedyną pozostałością są dziś dwa parterowe budynki przy pl. J. Niemczyka
Stary i nowy kościół w Komorowicach. Zdjęcie z okresu międzywojennego.
W okresie międzywojennym w obu częściach Komorowic powstało kilka budynków użyteczności publicznej, m.in. dom kultury w Komorowicach Krakowskich (1919), szkoła w Komorowicach Śląskich (1922), dziś Gimnazjum nr 14) i nowa szkoła w Komorowicach Krakowskich ([937–1946, dziś SP 29
W 1921 r. przystąpiono także do budowy nowego kościoła parafialnego. Świątynia stanęła w sąsiedztwie starego, XVI-wiecznego kościoła. Budowa trwała dziesięć lat, natomiast zabytek przeniesiono w 1949 r. do Woli Justowskiej, dzielnicy Krakowa, gdzie został postawiony na terenie przeznaczonym przez władze wojewódzkie na, nigdy nie utworzone, Muzeum Budownictwa Drewnianego „Skansen” jako eksponat, ale równocześnie kościół parafialny miejscowej parafii[22]. Cenny obiekt spłonął w 2002 r.

[madohora]

W 1971 r. w południowej części Komorowic, przy granicy z Bielskiem-Białą, rozpoczęto budowę Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM). Fabryka, w której wyprodukowano kilka milionów sztuk samochodów (m.in. Fiat 126p), była wówczas największym zakładem przemysłowym w regionie. Wraz z budową fabryki powstały stacje kolejowe Bielsko-Biała Północ i Bielsko-Biała Zachód, a także nowy układ komunikacyjny południowej części dzielnicy (ul. Grażyńskiego[24] i Kwiatkowskiego). 28 maja 1992 r. 90% akcji firmy przejął Fiat Auto, rok później zmieniając nazwę na Fiat Auto Poland.
W latach 70. XX w. Komorowice przecięły nowe drogi szybkiego ruchu. Wybudowano trasę z Katowic do Cieszyna (dziś DK 1 i S1) oraz trzyipółkilometrowy odcinek niedokończonej północnej obwodnicy miasta (ul. Niepodległości, DK 52), a także nową drogę wyjazdową z Bielska-Białej w kierunku Katowic (ul. Warszawska[26]), co odciążyło starą drogę biegnącą ul. Węglową i Katowicką. Drogi te krzyżują się na wybudowanym wtedy węźle drogowym Bielsko-Biała–Komorowice, znajdującym się w południowo-zachodniej części Komorowic Śląskich.

[madohora]

[madohora]

Bystra Śląska powstała w I połowie XVI w. jako osada drwali trzebiących lasy na stokach Koziej Góry i Szyndzielni. W 1570 roku została ona sprzedana – wraz z Mikuszowicami Śląskimi i Kozim Lasem – przez księcia cieszyńskiego magistratowi miasta Bielska. Odtąd aż do XIX w. była własnością miejską (później – gminą miejską), zasiedloną w znacznej części kolonistami niemieckimi. Poczynając od XIX w. zaczęły się tu ujawniać polsko-niemieckie antagonizmy narodowościowe. Według austriackiego spisu ludności z 1900 w Bystrej (leżącej w prowincji Śląsk) w 56 budynkach na obszarze 964 hektarów mieszkało 487 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 50,5 os./km². 361 (74,13%) mieszkańców było katolikami, 85 (17,5%) ewangelikami a 41 (8,4%) Żydami, 312 (64,1%) było niemiecko- a 173 (35,5%) polskojęzycznymi, zaś 1 osoba posługiwała się językiem czeskim. Do 1910 roku liczba mieszkańców wzrosła do 548 osób, z czego 547 było zameldowanych na stałe, 283 (51,7%) było niemiecko- a 264 (48,3%) polskojęzycznymi, 444 (81%) było katolikami, 77 (14,1%) ewangelikami, 25 (4,6%) wyznawcami judaizmu a 2 osoby były jeszcze innej religii lub wyznania

[madohora]

Po I wojnie światowej obie miejscowości znalazły się w granicach odrodzonej Polski. W latach 1918–1939 i 1945–1950 Bystra Śląska należała do powiatu bielskiego (województwo śląskie, później katowickie), zaś Bystra Krakowska – do powiatu bialskiego (województwo krakowskie). W 1950 roku miejscowości te wraz z Meszną włączono do powiatu bielskiego w województwie katowickim. Bystrą Krakowską i Bystrą Śląską połączono w 1956 roku w jedną wieś, którą w 1973 roku włączono do gminy Wilkowice, a w latach 1975–1998 administracyjnie należała do województwa bielskiego.

[madohora]

[madohora]

Ekspozycję obrazów wzbogaca materiał archiwalny poświęcony życiu, twórczości artystycznej i działalności społecznej artysty. Do cenniejszych dokumentów należą: metryka chrztu malarza z parafii rzymskokatolickiej w Tuligłowach, świadectwo szkolne z Gimnazjum w Przemyślu z 1869 roku, paszport żony Marii Luisy Comello na wyjazd do Austrii, Niemiec i Rosji z 1899 roku, pamiętnik z Najmłodszych lat dzieciństwa, fotografie artysty z przyjaciółmi i żony z dziećmi. Równie interesujące są dyplomy i wyróżnienia, jakie Julian Fałat otrzymał na międzynarodowych i krajowych wystawach sztuki w latach 1880–1929 (m.in. dyplom Królewskiej Akademii Sztuki w Berlinie, Drezdeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, dyplom Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Monachium, świadectwo ukończenia Akademii w Monachium, dyplom Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, dyplom Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu, a także akt nadania Orderu św. Michała II klasy Króla Leopolda Bawarskiego i akt nadania Orderu IV klasy Cesarza Pruskiego).

[madohora]

Materiał archiwalny uzupełniają odznaczenia, jakie otrzymał artysta: odznaka Za Obronę Śląska 1919 (jako ochotnik uczestniczył w odparciu najazdu czeskiego na Śląsk Cieszyński), Krzyż Komandorski Orderu Polonia Restituta (1923) oraz Krzyż z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta (1928) za wybitne zasługi na polu działalności artystycznej.

[madohora]

Julian Fałat znany jest przede wszystkim jako malarz scen myśliwskich. Tematyka ta ma w muzeum swoje specjalne miejsce. Jest nim pierwsze piętro willi, wypełnione obrazami przedstawiającymi różne wydarzenia z polowań, jak nagonka, podchodzenie zwierzyny czy odpoczynek myśliwych przy ognisku. Uwagę zwraca obraz olejny z 1888 roku zatytułowany Polowanie na niedźwiedzicę z małymi, powstały pod wpływem przeżyć artysty podczas pobytu w Nieświeżu, gdzie uczestniczył w wielkim zimowym polowaniu w Puszczy Poleskiej, zorganizowanym przez księcia Antoniego Radziwiłła dla księcia Wilhelma Hohenzollerna, późniejszego cesarza Niemiec. Obok prac o tematyce myśliwskiej prezentowane są tu także ciekawe studia portretowe i pejzażowe z okolic Bystrej. Godny plecenia jest portret zbiorowy przedstawiający Krakowianki przed lustrem z 1903 roku oraz malowany zaledwie kilkoma plamami barwnymi, Portret młodej góralki z Bystrej – pani Smołkowej z 1915 roku. Wśród pejzaży obok linearnej akwareli z 1910 roku zatytułowanej Wezbrany potok po powodzi, znajdują się syntetyczne widoki Tatr.

[madohora]

[madohora]

*

[madohora]

Autoportret

[madohora]

***

[madohora]

Pejzaże

[madohora]

Zegar

[madohora]

[madohora]

Fałatówka na starym zdjęciu i obecnie

[madohora]

Naprzeciw Fałatówki, tuż przy rzece Białej, stanowiącej granicę historycznych terenów Śląska i Małopolski, a w przeszłości również granicę między Królestwem Polskim a ziemiami korony czeskiej czy też Galicją i Śląskiem Austriackim, znajduje się urokliwy park, który nosi imię Juliana Fałata. W parku, poza starym i pięknym drzewostanem, podziwiać można też drewniane rzeźby nawiązujące do twórczości Fałata. Na samym wejściu wita nas z kolei postać samego malarza. Autorami rzeźb są lokalni twórcy.

[madohora]

Góral

[madohora]

Rzeźb-a

[madohora]

***********

[madohora]

Usiąść na ławeczce z wielkim, polskim artystą i wspólnie pokontemplować o sztuce? To możliwe! Przed budynkiem Gminnego Ośrodka Kultury „Promyk”, przy ul. (a jakże) Juliana Fałata 2, od 2017 roku zainstalowana jest właśnie taka, wykonana z brązu rzeźba. Jej autorem jest kielecki artysta, Sławomir Micek. Monument, wykonany w proporcji 1:1, przedstawia tego wybitnego artystę, z nieodłącznie towarzyszącymi gadżetami w postaci palety z farbami oraz kapelusza, przygotowującego się do malowania obrazu. Na ławeczce sporo jest jeszcze miejsca by Mu potowarzyszyć.

[madohora]

Ławeczka Fałata

[madohora]

Bystra leży na Śląsku Austriackim w odległości 18 minut jazdy od Bielska na wysokości 370-400 m npm.
Położenie zakładu jest klimatycznie bardzo korzystne. Cała rozległa dolina jest otoczona łańcuchem gór, które stanowią naturalną ochronę przed wiatrami, zmniejszają ich siłę i w ogóle powodują dodatnie modyfikacje zjawisk metorologicznych. (M) Tłumacząc to na nasz język - w Bystrej występuje mikroklimat (Mado).
Stacji metorologicznej we właściwym znaczeniu tam jeszcze nie ma. Ze względu na małą odległość od Bielska i na niewielką różnicę w wyniesieniu npm tych dwóch miejscowości można sobie wyrobić pewien sąd o klimacie na podstawie spostrzeżeń Bielskich.

[madohora]

Historia Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej nierozerwalnie łączy się z historią budynków, w których obecnie ten uznany ośrodek medyczny funkcjonuje. Wszystko rozpoczęło się w roku 1870, kiedy to w Bystrej wybudowana została niewielka wytwórnia półfabrykatów dla fabryki papieru „Solali”.

W kolejnych latach w powstałych budynkach funkcjonowała przędzalnia wełny, a następnie hotel, który w 1897 roku zakupił wiedeński lekarz Ludwik Jekeles z przeznaczeniem na sanatorium. W 1912 roku, po śmierci żony, dr Jekeles sprzedał swoją lecznicę tak zwanej II Grupie Górników Polskich z Karwiny, którzy urządzili tu Dom Zdrowia dla swoich członków oraz, jak głosiła pamiątkowa tablica: „dla swych wycieńczonych żon i chorowitych córek z blednicą”.

[madohora]

Pierwszy kościół w tym miejscu został wzniesiony w latach 1443–1447 w stylu gotyckim przez księcia cieszyńskiego Wacława I na miejscu, przypuszczalnie stojącego tu od czasu założenia miasta, drewnianego kościółka otoczonego cmentarzem (filii parafii w Starym Bielsku).

[madohora]

Zniszczony pożarem w 1750 r., kiedy to piorun stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach, odbudowany został w latach 1751–1756. W 1783 r. zlikwidowano otaczający kościół cmentarz, a w 1808 r. kościół padł ofiarą kolejnego pożaru.

[madohora]

Wtedy wzniesiono 61-metrową wieżę, przedłużono nawę główną i dobudowano nawy boczne. Wieża przypomina włoską kampanilę, wzorem dla niej była najprawdopodobniej dzwonnica św. Marka w Wenecji.

[madohora]

Katedra Świętego Mikołaja

[madohora]

Obecny wygląd katedry to wynik kontrowersyjnych posoborowych zmian z lat 1965–1966. Wtedy świątynię ogołocono prawie ze wszystkiego – zachowano jedynie konfesjonały z 1910 r. Zamalowano też zdobiące ściany polichromie, które powróciły dopiero w 1998 r. (w tym roku zrekonstruowano również freski w prezbiterium pochodzące z 1936 r.).

[madohora]

Nad bocznym wejściem do nawy głównej od północnej strony wisi obraz Jana Pawła II wykonany przez Piotra Kłoska.

[madohora]

[madohora]

Św. Mikołaj

[madohora]

Rzeźby św. Jana Nepomucena

Wewnątrz katedry znajdują się dwie rzeźby św. Jana Nepomucena (oprócz znajdującej się w portalu): w kruchcie południowej oraz w kruchcie głównej. Ta pierwsza została w latach 30. XX wieku przeniesiona z Rynku (obecnie znajduje się tam jej kopia).

[madohora]

W nawie boczne od strony północnej kościoła po rozbudowie znalazł się obraz Pana Jezusa w Ogrójcu, a w prawej nawie bocznej znajdują się dziś epitafia Salomei i Zuzanny Rodler z 1622 roku.

[madohora]

19 marca 1782 odbyło się pierwsze nabożeństwo, podczas którego superintendent morawsko-śląsko-galicyjski Jan Traugott Bartelmus użył określenia „bielski Syjon”, które na stałe przylgnęło potem jako określenie części miasta położonej dokładnie na pograniczu Dolnego i Górnego Przedmieścia, w której skupiły się budynki związane z działalnością gminy. Jako pierwszy powstał w latach 1782–1783 budynek szkoły. W 1787 przystąpiono do budowy murowanego kościoła, który po ukończeniu trzy lata później zastąpił prowizoryczną drewnianą konstrukcję. W latach 1792–1794 powstał drugi budynek szkolny, tzw. nowa szkoła. Budynki te zostały zniszczone w wielkim pożarze miasta w 1808, ale wkrótce odbudowane. W 1833 w obrębie Bielskiego Syjonu wyznaczono teren pod cmentarz ewangelicki, co zakończyło dwuwyznaniowe użytkowanie nekropolii przy kościele św. Trójcy. Służył do czasu powstania nowego cmentarza w 1911

[madohora]

Kościół Ewanegelicki na starej fotografii

[madohora]

Nowy budynek Wyższej Szkoły Administracji (1999) [Frycza-Modrzewskiego 12a]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Cmentarz składa się z siedmiu sektorów. Prowadzi na niego neogotycka brama z trzema arkadami, zbudowana w 1863. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1857. Najbardziej reprezentacyjną częścią nekropolii jest, prowadząca z południa na północ, Aleja Zasłużonych, przy której miejsce spoczynku znaleźli najbogatsi i najbardziej zasłużeni mieszkańcy miasta.

[madohora]

[madohora]

Pomnik Marcina Lutra – pomnik zlokalizowany w Bielsku-Białej, na placu Marcina Lutra. Znajduje się w centrum tak zwanego Bielskiego Syjonu, w sąsiedztwie ewangelickiego Kościoła Zbawiciela. Jest to obecnie jedyny w Polsce pomnik Marcina Lutra
2,5-metrowa, ważąca 690 kilogramów, sylwetka reformatora (w pełnej postaci, ubranego w togę z gestem wyciągniętych do przodu, trzymających Biblię, rąk) została wykonana przez wiedeńskiego rzeźbiarza Franza Vogla. Stoi ona na granitowym cokole zbudowanym ... .

[madohora]

Dwa lata później, kiedy zgromadzona była już większa cześć funduszy wydział rozpisał mały konkurs na model pomnika. Z trzech zgłoszonych projektów - rzeźbiarza E. Hegenbartha, twórcy pomnika w Asch J. Rosnera oraz rzeźbiarza F. Vogla - został wybrany projekt tego ostatniego. Zdecydowano się na powierzenie odlania rzeźby w Wiedniu w fili zakładu metalurgicznego Arthura Kruppa z Bendorf. Granitowy cokół zaś wykonywany był przez bielską firmę kamieniarską.
W czerwcu 1899 roku podjęto decyzję, by w następnym roku zaprosić do Bielska, austriacki Główny Związek Ewangelickiego Stowarzyszenia Gustawa Adolfa, w celu zorganizowana corocznego zgromadzenia

[madohora]

Kościół Zbawiciela (1787–1790, przebudowywany 1849–1852, 1881, 1895–1896)

[madohora]

W 1825 r. w czasie nabożeństwa godowego huragan zerwał część dachu kościelnego nad ołtarzem. Kilka lat później, w 1828 r. pokryto cały dach łupkiem, a na budynkach parafialnych umieszczono piorunochrony. Na nowej szkole wybudowano wieżyczkę i zaopatrzono ją w dzwon i zegar.

[madohora]

[madohora]

Kościół Zbawiciela
Zlokalizowany przy pl. Marcina Lutra – neogotycka świątynia, wyposażona w piękne XIX-wieczne organy.

[madohora]

Kościół w 1659 spłonął, odbudowano go dopiero w roku 1775. W 1808 strawił go kolejny pożar. Po odbudowie był użytkowany jako magazyn soli. W latach 1826–1831 został przebudowany staraniem proboszcza bielskiego ks. Mateusza Opolskiego, dodano wtedy nawę boczną i wieżę. W 1883, po kolejnej przebudowie, stał się kościołem szkolnym. W 1896 otaczający kościół cmentarz został zamknięty i zamieniony na plac kościelny oraz ogród.

[madohora]

Z powodu licznych przebudów kościół posiada zniekształcone cechy stylowe z wątkami późnogotyckimi (skarpy i prezbiterium) oraz barokowymi (nawy).

[madohora]

Miasto Bielsko wchodziło początkowo w skład parafii św. Stanisława w Bielsku. W latach 1604-1608 został zbudowany w późnogotyckim stylu kościół św. Trójcy przez mistrza murarskiego Szymona Goegera, jako zupełnie nowa świątynia protestancka. Był pamiątką epidemii dżumy, panującej w Bielsku w 1599 roku. Pełnił rolę kościoła cmentarnego na założonym w 1550 roku cmentarzu. Przejęty został w 1654 roku przez katolików i był do roku 1958 filią kościoła św. Mikołaja. Spalony w 1659 i 1808 roku, po czym użytkowany jako miejski magazyn soli. W latach 1828-1831 został odbudowany z dodaniem wieży staraniem ówczesnego proboszcza ks. dr Mateusza Opolskiego. Po renowacji 1883 roku pełnił funkcję kościoła szkolnego.

[madohora]

Kościół jest budynkiem dwunawowym z dużym prezbiterium zakończonym absydą. W ołtarzu są przedstawione za pomocą płaskorzeźby wizerunki Osób Trójcy Świętej: Bóg Ojciec jako Starzec z brodą, Syn Boży jako młody mężczyzna z krzyżem siedzący na obłokach oraz Duch Święty jako unosząca się nad nimi gołębica. Poniżej znajduje się kopia figury Matki Bożej Ludźmierskiej. Na ścianach w kościele nie ma żadnych fresków ani malowideł (kościół budowali protestanci). W posadzce kościoła wmurowana jest wcześniej wspomniana płyta na pamiątkę wiktorii wiedeńskiej, na ścianach zaś wiszą tablice upamiętniające gen. Kustronia i brygadę Podhalańczyków.

[madohora]

Dom Tkacza w Bielsku-Białej położony jest przy ul. Sobieskiego na Górnym Przedmieściu, w drewnianym budynku o konstrukcji zrębowej, z charakterystyczną oszalowaną wyżką. Budynek stanowi unikatowy przykład XVIII-wiecznej architektury rzemieślniczej, która uległa zagładzie podczas pożarów miasta w 1808 i 1836 r.

[madohora]

Na poddaszu zaprezentowano przykłady wszystkich rodzajów ubiorów ludowych zgromadzonych od połowy lat 50. XX wieku w Dziale Etnografii. Były one noszone w okresie międzywojennym w bliższych i dalszych okolicach obu miast. Jednym z najokazalszych jest strój mieszczki żywieckiej. Niezwykle barwne i różnorodne są ubiory z Wilamowic. Bielskie muzeum może się poszczycić najróżnorodniejszą kolekcją tego stroju w Polsce i dlatego jest on najliczniej reprezentowany na wystawie. Przy tej barwności niezwykle skromne i proste wydają się być ubiory laskie noszone w okolicy Białej. Skromność tę rekompensuje jednak jakość wykorzystywanych do ich wykonania materiałów: ciemnych fabrycznych tkanin i różnorodnych pasmanteryjnych ozdób naszywanych na jakle – kaftany o bardzo specyficznym kroju, modelującym wygląd całej postaci. Prezentowane na wystawie komplety pochodzą z sąsiadujących z Wilamowicami Pisarzowic, z okolic Bestwiny i z Kóz (strój panny młodej). Pozostałe stroje pochodzą z południowej części ziemi pszczyńskiej, Jaworza i powiatu cieszyńskiego. Na uwagę zasługują także prezentowane na wystawie stroje Górali śląskich, do dzisiaj w dużej mierze wykonywane z samodziałowego płótna i sukna, tkanego ręcznie na takich samych krosnach, jakie prezentowane są na istniejącej już ekspozycji w kuchni. Dopełnieniem całości są meble służące do przechowywania odzieży – od malowanych skrzyń, poprzez kufer, komodę, po szafy oraz bielizna kobieca, pojedyncze elementy ubiorów, a także korale i biżuteria wykonana ze srebra

[madohora]

Stara Fabryka – oddział Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej gromadzący i udostępniający zbiory związane z historią przemysłu w mieście. Mieści się w dawnej fabryce włókienniczej braci Büttnerów (w okresie PRL część Zakładów Przemysłu Wełnianego „Bewelana”) przy placu Żwirki i Wigury 8. Placówka powstała w 1979 pod nazwą Muzeum Techniki Włókienniczej, w latach 1995–2013 działała jako Muzeum Techniki i Włókiennictwa. Znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

[madohora]

Wystawa stała podzielona jest na dwie główne części. Pierwszą z nich zatytułowano Od włókiennictwa do małego fiata. Przemysł Bielska-Białej w XIX i XX wieku i poświęcono przekrojowemu przedstawieniu dziejów przemysłu w dwumieście. Wśród eksponatów znajdują się tu oryginalne dokumenty, książki, prospekty reklamowe, medale, akcesoria techniczne itp. artefakty związane z działalnością poszczególnych przedsiębiorstw. Planszom informacyjnym towarzyszą dawne widoki zakładów przemysłowych, portrety fabrykantów, reklamy czy wielkoformatowa reprodukcja planu Bielska i Białej z 1904, na którym zaznaczono lokalizacje ówczesnych zakładów. W tak zwanej ślusarni zgromadzone zostały pamiątki związane z branżą metalową i maszynową, m.in. zabytkowa tokarka czy wiertarki kolumnowe. Charakterystycznym eksponatem przypominającym o historii bielskiej Fabryki Samochodów Małolitrażowych jest odrestaurowany Fiat 126p z roku 1977. Część ekspozycji poświęcona została również dziejom samej fabryki Büttnerów, w której ulokowane jest muzeum

[madohora]

Dworek i farbiarnia Franza Mänhardta
Urodzony w 1798 roku Franz Mänhardt, po ukończeniu studiów chemicznych w Wiedniu, osiedlił się w Bielsku. W 1822 roku na tzw. Pastornaku pod nr 87, pomiędzy obecnymi ulicami 1 Maja i Przekop wybudował duży, dwukondygnacyjny dom mieszkalny, w formie klasycystycznego dworku. Na jego zapleczu wybudował przyległe hale fabryczne północną i południową. Pierwotnie kompleks zabudowy tworzył układ podkowy otwarty na zachód. W budynkach fabrycznych Mänhardt przez pięćdziesiąt lat prowadził z powodzeniem farbiarnię.

[madohora]

W miejscu wznoszącego się w centrum dzisiejszego Bielska-Białej zamku miał według legendy znajdować się niegdyś gródek rozbójników napadających na podróżujących kupców. Książę opolski Kazimierz wytępił zbójców i zdobył ową fortalicję, by w jej miejscu wystawić zameczek myśliwski z czasem rozbudowany do postaci okazałego zamku, przy którym rozwinęło się miasto Bielsko.

[madohora]

Instytucja, mająca główną siedzibę w historycznym zamku, kontynuuje tradycje muzealne zapoczątkowane w pierwszych latach XX wieku, kiedy to władze samorządowe śląskiego Bielska i galicyjskiej Białej powołały do życia dwa odrębne muzea. Starszym było Muzeum Miejskie w Białej utworzone z inicjatywy profesora gimnazjum bielskiego Erwina Hanslika uchwałą Rady Miejskiej z 19 grudnia 1902. W tym samym czasie na forum Rady Miejskiej sąsiedniego Bielska z podobną inicjatywą wystąpił tamtejszy pastor ewangelicki dr Artur Schmidt. Na jego wniosek w następnych miesiącach zorganizowano w 1903 w Bielsku, Białej i okolicy wielką akcję zbierania pamiątek o wartości muzealnej. Jej rezultat pokazano w czerwcu 1903 w bielskiej Strzelnicy (obecnie Bielskie Centrum Kultury) jako wystawę miejscowych starożytności. W kilka miesięcy później bielska Rada Miejska powołała do życia Muzeum Miejskie w Bielsku. Upłynęło jednak nieco czasu, nim oba muzea udostępniono dla zwiedzających.

[madohora]

[madohora]

Do ciekawych eksponatów należą pergaminowe przywileje królewskie dla ewangelików z Białej: króla Augusta II Mocnego z 1730 i króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z 1766 oraz dokument dotyczący deklaracji na rzecz wiary ewangelickiej córki Jonka Dzidy z Państwa Bielskiego z roku 1782. Prezentowana jest również światłokopia dokumentu nadania praw miejskich miastu Białej w 1723 przez króla Augusta II Mocnego. Księstwo Cieszyńskie (Bielsko należało do niego do 1572) ilustrują kolekcja monet z XV–XVII wieku (bitych w mennicach w Cieszynie i Skoczowie) oraz mapa Księstwa Cieszyńskiego – miedzioryt ręcznie kolorowany, wydany w Norymberdze w 1736.

[madohora]

W galerii malarstwa i grafiki znajdującej się we wschodnim skrzydle I piętra Zamku książąt Sułkowskich prezentowane są przykłady malarstwa polskiego i obcego od XIX wieku po współczesność. Szczególny nacisk położono na artystów, którzy na przestrzeni ostatnich stuleci związani byli z Bielskiem, Białą i okolicą. Znaczące miejsce ma tutaj narodowy artysta słowacki – Peter Michal Bohúň, który w 1865 osiedlił się w Lipniku koło Białej. Prezentowane są m.in. jego portrety lokalnych elit finansowych i politycznych. Znajdują się tutaj także portrety autorstwa Mikołaja Strzegockiego i Edwarda Świerkiewicza. Uzupełnieniem malarstwa są biedermeierowskie meble, tkaniny i wyroby ze szkła.

[madohora]

Przygotowana przez Muzeum galeria sztuki współczesnej bielsko-bialskiego regionu jest umożliwia bliższe poznanie lokalnego środowiska plastycznego, począwszy od zakończenia II wojny światowej po XXI wiek. Żyjący i tworzący tu artyści to przedstawiciele różnych kierunków i prądów artystycznych, od abstrakcji organicznej i geometrycznej poprzez realizm, koloryzm, malarstwo metafizyczne i symboliczne po hiperrealizm historyczny i nowy ekspresjonizm. Eksponowane są prace wszystkich członków Grupy Beskid (Jan Zipper, Jan Grabowski, Ignacy Bieniek, Kazimierz Kopczyński, Michał Kwaśny i Zenobiusz Zwolski), laureatów Bielskiej Jesieni (Janina Wiciejewska-Pochopień, Józef Hołard, Teresa Sztwiertnia, Kazimierz Wilczyński, Andrzej Gilman) i innych działających w tym mieście artystów: Michał Kliś, Bronisław Krzysztof, Ewa Bergel, Janusz Dadak, Marek Marczak.

[madohora]

Na ścianach zachodniej i wschodniej widnieją kryształowe lustra oprawione w złocone, neobarokowe ramy skomponowane z bujnych liści akantu. Ustawione naprzeciw siebie, po dwa na każdej z wymienionych ścian, optycznie powiększają przestrzeń sali i jednocześnie nawiązują do XVII-wiecznych tradycji galerii lustrzanych.

[madohora]

Na ekspozycji są także przedmioty z zakresu sztuki – przede wszystkim obrazy olejne na płótnie z przedstawieniami Matki Boskiej i Chrystusa, ale także jedyny w muzealnych zbiorach XIX-wieczny obrazek olejny na szkle i przykłady grafiki: XVIII-wieczny drzeworyt na papierze z przedstawieniem Świętej Rodziny i pochodzący z Rzymu z 1899 staloryt na płótnie Chusta Świętej Weroniki. Nie zabrakło XX-wiecznych oleodruków, które jeszcze dzisiaj spotkać można w wielu wiejskich i podmiejskich starych domach. Portret pp. Procnerów ze Straconki i laurki z okazji 25- i 50-lecia ich ślubu to pamiątki rodzinne, przekazane do zbiorów Muzeum przez ich syna z żoną.

[madohora]

XIX-wieczny Salon Biedermeierowski to przykład pomieszczenia klasycznego dla mieszczańsko-przemysłowej społeczności Bielska i Białej tego okresu. W sposób szczególny w tej sali została wyeksponowana twórczość malarska Petera Michala Bohúňa. Był przede wszystkim portrecistą, ale także autorem scen rodzajowych, historycznych i religijnych. Jego malarstwo – poprzez drobiazgowe oddanie wszystkich elementów i szczegółów stroju, materii tkanin, biżuterii, szlachetnych kamieni, misternie upiętych fryzur – dostarcza wielu informacji o ówczesnym ubiorze, uczesaniu, wystroju wnętrz, codziennych zajęciach i obyczajowości. Od strony ikonograficznej i historycznej płótna tego artysty są zbiorowym dokumentem epoki. Na uwagę zasługują portrety: Franza Geyera – właściciela fabryki sukna – i jego żony Amalii; Karola Ferdynanda Sennewaldta – kupca i burmistrza Bielska w latach 1860–1867 – oraz jego żony Eleonory Amalii. Inne wizerunki bielszczan i bialan prezentowane na wystawie są autorstwa m.in.: galicyjskiego malarza Mikołaja Strzegockiego i wiedeńskiego portrecisty Karola Arenda. Cieszyński mistrz pędzla Edward Świerkiewicz w 1844 uwiecznił w akwareli Karola Schreinzera – pierwszego właściciela Hotelu Pod Czarnym Orłem – i jego żonę Aloizę.

[madohora]

Kaplica Zamkowa Św. Anny

Najstarsze udokumentowane architektonicznie ślady kaplicy sięgają XVIII wieku. Jej fundament częściowo stanowią relikty średniowiecznych fortyfikacji miejskich i zamkowych. Pierwotnie była mniejszym obiektem poddawanym kolejnym fazom rozbudowy. Niewykluczone, że w tym miejscu funkcjonowała już w czasach władających Bielskiem protestanckich Sunneghów, których kaznodzieją zamkowym był Jerzy Trzanowski zwany słowiańskim Lutrem.

[madohora]

W 1960 roku budowla została przekazana przez władze miasta Kościołowi polskokatolickiemu, który zabezpieczył krypty, zmienił układ i wystrój świątyni, dwukrotnie przemalowując jej wnętrze. Pierwsze polichromie miały charakter figuratywny jednak wykonane zostały słabym kunsztem artystycznym i warsztatowym dlatego też szybko zostały przykryte skromniejszą dekoracją geometryzującą. Nowy właściciel był użytkownikiem świątyni do początku lat 90., kiedy to przeniósł się do nowo wznoszonego obiektu przy ul. Zygmunta Krasińskiego. W 1998 roku prawnym właścicielem obiektu stało się bielskie muzeum funkcjonujące w zamku od zakończenia wojny. Od tego momentu rozpoczęły się długoletnie prace badawcze, konserwatorskie i archeologiczne, mające na celu przywrócenie obiektowi dawnej świetności.

[madohora]

W murach kaplicy miejsce wiecznego spoczynku znaleźli przedstawiciele książęcego rodu Sułkowskich.

[madohora]

Teatr w swoim kształcie, zgodnie z założeniem Förstera, przypomina Operę Wiedeńską i Teatr Narodowy w Budapeszcie. Do dziś zachowała się kurtyna z 1890 przedstawiająca Taniec Nimf, wykonana w pracowni Franciszka Rottonary.

[madohora]

Kościół reprezentuje styl późnobarokowy z wyraźnymi wpływami XIX-wiecznego neobaroku austriackiego.

[madohora]

Powstała w 1903 r., według projektu bialskiego architekta Emanuela Rosta juniora. Pierwotnie mieściła się tu winiarnia Rudolfa Nahowskiego. Dekoracyjna elewacja budynku imituje mur pruski, nad wejściami znajdują się wykusze, a w centralnej części pseudowieża. Na ścianie północnej znajdują się płaskorzeźby owadów, oraz portal (od strony ul. Targowej) z figurami dwóch żab, ubranych we fraki. Jedna gra na mandolinie, zaś druga trzyma w jednej ręce fajkę, a w drugiej kieliszek, opierając się na beczce, najprawdopodobniej beczce wina. W 2019 roku kamienica otrzymała zrekonstruowane według zdjęć historycznych poszycie dachowe wykonane z dachówki „karpiówki” w kolorach pomarańczowym i zielonym

[madohora]

Powstał w połowie XIX wieku i z czasem, na skutek położenia na skrzyżowaniu głównych ciągów komunikacyjnych, stał się centralnym placem miasta, konkurując z rynkiem staromiejskim. Obecna płyta placu Chrobrego z fontanną jako centralnym punktem i szerokimi schodami powstała w 2003. Wschodnią część stanowi jezdnia ul. 3 Maja, a południową – ul. Wzgórze. Dominantą placu jest przebudowany do obecnej postaci w XIX wieku zamek książąt Sułkowskich. Pozostałe budowle to kamienice (barokowe, neostylowe i modernistyczne) oraz modernistyczny gmach banku.
Potocznie zwany jest często Pigalem

[madohora]

Doprowadziło to do radykalnych zmian w zabudowie. Do zamku – który w latach 1855-1864 przebudowano według projektu Emanuela Rosta seniora, Johanna Pötzelmeyera i Juliusa Appelta tak, że m.in. powstała nowa fasada zwrócona, wbrew układowi wnętrz, ku placowi – dobudowano kilka jednopiętrowych kamienic, stanowiących część tzw. Bazarów Zamkowych, rozbierając jednocześnie zewnętrzną linię obwarowań miejskich. Pozostałe pierzeje (z wyjątkiem zachodniej) zabudowano kilkupiętrowymi neostylowymi kamienicami o funkcjach mieszkalno-usługowych. Ze starej zabudowy zachowała się jedynie barokowa kamienica Kałuży na rogu Kohlengasse (dziś Orkana) oraz parterowy dom na rogu Elisabethstraße (dziś Mickiewicza). Max Fabiani przygotował też – nigdy nie zrealizowany (choć poważnie brany pod uwagę) – projekt przebudowy placu i usytuowania na nim nowego ratusza miejskiego. Na początku lat 20. XX wieku wyburzono wolno stojący w południowej części placu XVIII-wieczny dom Tobiasa. Wówczas najważniejsza przestrzeń publiczna miasta uzyskała swój obecny kształt

[madohora]

3 września 1939 polscy saperzy wysadzili w powietrze tunel kolejowy biegnący pod placem, co na długie miesiące spowodowało wielkie utrudnienia w ruchu, szczęśliwie jednak nie zostały uszkodzone żadne budynki. Nazwę plac wkrótce zmieniono na Adolf-Hitler-Platz (plac Adolfa Hitlera. Do poprzedniej nazwy powrócono w 1945

[madohora]

Taki kształt placu Chrobrego utrzymał się do roku 2002, kiedy rozpoczęto kolejną przebudowę. W ciągu roku zrealizowano projekt Marka Gronnera i Pawła Rączki, zakładający wyeksponowanie fontanny, budowę nowych schodów łączących wyżej położony narożnik południowo-zachodni z pozostałą częścią płyty i jednocześnie pełniących funkcję widowni dla imprez plenerowych, budowę windy dla niepełnosprawnych, ułatwiającej korzystanie z przejścia podziemnego, a także wymianę nawierzchni, ujednolicenie kolorystyki poszczególnych elementów placu i likwidację terenów zielonych w części południowej. Kosztująca 3,6 mln zł przebudowa zakończyła się z opóźnieniem zimą 2003 Nowy plac okazał się być w złym stanie technicznym i w atmosferze skandalu (po ugodzie wykonawcy, firmy Silbudex, z Miejskim Zarządem Dróg i uiszczeniu 160 000 zł kary) w marcu 2003 rozpoczęły się prace poprawkowe, zakończone w kwietniu tego samego roku

[madohora]

Od lat 70. XX wieku na placu nie zatrzymują się żadne autobusy komunikacji miejskiej. Niemniej ulica 3 Maja na odcinku stanowiącym część placu jest fragmentem tras dziewiętnastu (stan 2022) linii autobusowych MZK Bielsko-Biała. Zatrzymują się one na przystanku Hotel Prezydent usytuowanym około 150 metrów na północ od pl. Chrobrego, który obsługuje również połączenia regionalne Komunikacji Beskidzkiej i prywatnych przewoźników w kierunku Szczyrku oraz Żywiecczyzny.

[madohora]

3 Maja 13, willa Alfreda Michla
Willa przy ul. 3 Maja 13 w Bielsku-Białej – numer rejestru zabytków A-403/81

Udzielenie dotacji celowej w wysokości 658.785,54 PLN na remont konserwatorski elewacji oraz dachu budynku przy ul. 3 Maja 13 w Bielsku-Białej – realizacja prac 2021 r.

[madohora]

Podcienia

[madohora]

Bie-lsko

[madohora]

Pomnik-fontanna Reksia na placu pomiędzy ulicami 11 Listopada i księdza Stanisława Stojałowskiego został odsłonięty 3 sierpnia 2009 roku. Przedstawia sympatycznego psiaka, głównego bohatera popularnej kreskówki, której twórcą był Lechosław Marszałek, produkowanej w latach 1967-1988 w bielskim Studiu Filmów Rysunkowych. Integralną częścią pomnika jest fontanna w kształcie przeciętego na cztery części jajka, z którego wypływa woda.

[madohora]

Chłopek nie sika i na razie nie będzie sikał - mówi naczelnik Grzywacz, wyjaśniając, że Diabełka czeka w najbliższym czasie przeróbka. - Chodzi o to, że tam jest otwarty obieg wody i kiedy fontanna była czynna, to następowało nieprawdopodobnie duże zużycie wody.

[madohora]

Rzeźba Reksia

Rzeźba przedstawiająca popularnego bohatera kreskówek z bielskiego Studia Filmów Rysunkowych znajduje się w centrum miasta, na placu pomiędzy ul. 11 Listopada i ks. Stanisława Stojałowskiego, obok mostu na Białej.

[madohora]

Karamba

[madohora]

Widoki

[madohora]

Podsumowanie

U podnóża Beskidu Małego i Beskidu Śląskiego leży Bielsko - Biała. Miasto powstało w 1951 roku z połączenia dwóch miejscowości Bielska i Białej. Początkiem Bielska był drewniano - ziemny gród. Pozostałością są wały ziemne na terytorium Starego Bielska. Lokacja Bielska nastąpiła w XIII wieku. W średniowieczu Bielsko należało do Księstwa Cieszyńskiego. Od 1526 roku weszły w skład monarchii austriackiej. Przez wieki obok siebie żyli tu Polacy, Niemcy i Żydzi.

[madohora]

Kwiaty

[madohora]

Wśród ciekawych architektonicznie budynków należy wymienić Ratusz, hotel President, dawny hotel Pod Orłem. Bielsko posiada też wiele ciekawych, secesyjnych i nie tylko kamienic.

[madohora]

Misiu

[madohora]

Podobna okazja, tym razem dla dr. Jana Rodaka, nadarzyła się w 2013 r. Możliwość obejrzenia ciała kapłana pojawiła się, gdy w parafii zainwestowano w nową posadzkę. Dzięki temu uczestnicy konferencji w gmachu Kurii diecezjalnej w Bielsku-Białej mogli zobaczyć na ekranie zdjęcia z krypty, otwartą trumnę i aktualny stan zwłok ks. Zdziewojskiego.

[madohora]

W drugiej części konferencji ks. Grzegorz Klaja, dyrektor diecezjalnego muzeum, przedstawił historię obrazu ufundowanego przez ks. Grzegorza Jana Zdziewojskiego. Mówił, że informację o nim przyniósł mu ks. Franciszek Mąkinia z parafii św. Andrzeja Boboli w Bielsku-Białej. Dzieło znajdowało się wtedy u jednego z marszandów i było o tyle wartościowe dla diecezji bielsko-żywieckiej, że przedstawiało jej patrona i łaciński napis „Czanens”. Słowo to sugerowało, że obraz pochodził z parafii św. Bartłomieja w Czańcu, bądź to z kościoła, bądź też z grobowej kaplicy szlacheckiej. Ostatecznie okazało się, że napis został źle odczytany i że dotyczy podwadowickiej miejscowości Tłuczania. Do lat 80. XX wieku znajdował się w tamtejszym kościele, fundacji ks. Zdziewojskiego, po czym z niego zniknął

[madohora]

[madohora]

W okresie II wojny światowej Komorowice zostały przyłączone bezpośrednio do Rzeszy Niemieckiej, wchodząc w skład powiatu bielskiego (Landkreis Bielitz) w ramach rejencji katowickiej. Część lewobrzeżna utworzyła wraz z Mazańcowicami okręg urzędowy (Amtsbezirk) Batzdorf-West, a część prawobrzeżna wraz z Bestwiną i Janowicami okręg urzędowy (Amtsbezirk) Batzdorf-Ost. Według danych z października 1943 we wschodniej części Komorowic (samej wsi, nie całym okręgu) mieszkało 3487 osób, a w zachodniej – 972[50]. Nie są znane szczegółowe dane odnośnie przynależności miejscowej ludności do poszczególnych kategorii Deutsche Volksliste, natomiast policyjny spis ludności z grudnia 1939 wskazywał na wyraźną przewagę Polaków w obu częściach wsi. W kwietniu 1942 podjęto decyzję o włączeniu Komorowic w skład miasta Bielska (obejmującego wówczas również Białą), po wojnie uznano ją jednak za niebyłą. Armia Czerwona wkroczyła do Komorowic w dniu 8 lutego 1945. W konsekwencji radzieckiego ostrzału artyleryjskiego około 70 domów mieszkalnych w obu częściach wsi zostało zniszczonych, a kolejnych 300 uszkodzonych.

[madohora]

[madohora]

Dom Pomocy Społecznej dla Przewlekle Chorych (Olimpijska 11) – budynek powstał jako w 1932 dom zakonny sióstr elżbietanek, w którym prowadzona była również ochronka dla dzieci, ambulatoryjna pomoc medyczna, a w okresie wakacyjnym ośrodek wypoczynkowy; po 1945 funkcjonował jako szpital przeciwgruźliczy, a do obecnej funkcji został zaadaptowany w latach 80. XX wieku

[madohora]

Komorowice położone w północnej części miasta, dzielą się na dwie części: Komorowice Śląskie i Komorowice Krakowskie, a granicę między nimi wyznacza rzeka Biała. W przeszłości były to odrębne wsie, które z czasem, po II wojnie światowej, zostały połączone w jedną jednostkę administracyjną, a następnie włączone do granic Bielska-Białej w 1977 roku.

[madohora]

Wola Justowska – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec (przyłączony do Krakowa w 1941 roku), dawna wieś (do XVI wieku Wola Chełmska) ulokowana między Przegorzalską Przełęczą znajdującą się między Sikornikiem (297 m), Pustelnikiem (362 m n.p.m.) w Lesie Wolskim i Rudawą. Od wschodu graniczy ze Zwierzyńcem, od południa z Przegorzałami, zaś od zachodu z Chełmem. Główną oś komunikacyjną stanowi ulica Królowej Jadwigi.

[madohora]

W 1870 r. powstała pierwsza szkoła na Woli Justowskiej. Odwiedza ją Teofil Lenartowicz, którego imię później otrzymuje

[madohora]

W 1949 r. z inicjatywy prof. Seweryna Udzieli powstało Muzeum Budownictwa Drewnianego „Skansen”. Pierwszym obiektem był drewniany kościół, przeniesiony z Komorowic, który w 1951 r. stał się kościołem parafialnym pw. NMP Królowej Polski. Spłonął on w wyniku podpalenia w nocy z 13 na 14 lipca 1978 r. Odbudowany pod kierunkiem inż. Janusza Gawora i ks. Stanisława Kolarskiego spłonął ponownie, też prawdopodobnie podpalony, w nocy z 5 na 6 kwietnia 2002 r. Kolejny, trzeci kościół wzniesiony na tym miejscu został oddany do użytku w 2020
Zabudowa Woli Justowskiej znajduje się na trasie Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.
Od lat 20. do 50. XX wieku funkcjonowały tutaj skocznie narciarskie

[madohora]

karczma z Pasieki koło Czernichowa, pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku[5]. Jest to budynek konstrukcji zrębowej, z czterospadowym dachem krytym gontem. Obecnie mieści się tu plebania

[madohora]

Zabudowa na Woli Justowskiej w Krakowie to maleńki skansen, który założony w 1949 roku Seweryn Udziela.
Pierwszym obiektem, w krakowskim skansenie, był drewniany kościół z XVI wieku pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski, przeniesiony ze wsi Komorowice koło Bielska. Spłoną on jednak w nocy z 13 na 14 lipca 1978 roku. Zdecydowano wówczas na odbudowanie drewnianej świątyni. Również los tej budowli skończył się tragicznie. Spłonęła w nocy z 5 na 6 kwietnia 2002 roku. Planowane jest kolejne odbudowanie kościoła.

[madohora]

Na tereny parafialne przeniesione zostały także inne budynki drewniane: w 1951 roku drewniana karczma z Pasieki koło Czernichowa z przełomu XVIII/XIX wieku (pełniła odtąd rolę plebanii), zaś w 1957 - spichlerz dworski z Trzyciąża koło Wolbromia, z wyrytą nad drzwiami wejściowymi datą 1764. W latach 80. XX wieku zabudowania zostały uzupełnione przez spichlerz z Soboniowic.

[madohora]

PARAFIA W WOLI JUSTOWSKIEJ - www.voxdomini.com.pl

[madohora]

Na starym zdjęciu

[madohora]

W kościele nakręcono ostatnią scenę filmu „Potop” w reżyserii Jerzego Hoffmana

[madohora]

Kościół jeszcze w Komorowicach

[madohora]

[madohora]

Bielsko-Biała to urokliwe miasto z wieloma walorami estetycznymi. Jednym z powodów, dla których uważa się je za piękne, jest malownicze położenie w Beskidach, otoczone górami i lasami. To sprawia, że miasto oferuje nie tylko urok miejskiego życia, ale również bliskość przyrody i możliwość aktywnego spędzania czasu na świeżym powietrzu.

[madohora]

OSTATNIA BITWA GENERAŁA KUSTRONIA - www.nwiny24 (archiwum)

[madohora]

[madohora]

Fałatówka na starym zdjęciu

[madohora]

Weranda

[madohora]

Willa Hugiela - obecnie przez kierownika zakładu zajęta, mieści w sobie prócz mieszkania także pokój ordynacyjny

[madohora]

W rozwijającym się dynamicznie w średniowieczu grodzie, położonym na szlaku handlowym łączącym Kraków i Morawy, z czasem stanął zamek książęcy, a w jego sąsiedztwie cały kompleks zabudowań miejskich. Tu także, zgodnie z postanowienie fundatora: księcia Wacława I z dynastii Piastów, od 1443 roku powstawał gotycki kościół św. Mikołaja. Był budowany z kamienia i cegły, a konsekrowany został w 1447 roku. Prawdopodobnie zastąpił stojącą w tym miejscu wcześniej drewnianą świątynię.

[madohora]

Kościół w nowej postaci nie przetrwał zbyt długo, ponieważ w 1836 roku doszło do kolejnego pożaru. Tym razem dzieło odbudowy połączone zostało z szeregiem dodatkowych prac budowlanych, w tym dobudowaniem wieży. Czuwał nad nimi ks. dr Mateusz Opolski, który był proboszczem i zarazem pełnił też funkcję generalnego wikariusza cieszyńskiego. Kolejny czas budowlanych zmian, związanych też z adaptacją budowli do nowych rozwiązań technicznych w zakresie oświetlenia i ogrzewania, rozpoczął się pod koniec XIX wieku, kiedy proboszczem został ks. dr Józef Bulowski, sprawujący tę funkcję do 1932 r. Na jego zlecenie powstał kompleksowy projekt przebudowy i poszerzenia świątyni, a autorem tego projektu był Leopold Bauer, znany architekt z Wiednia. W ramach tych prac przedłużona została nawa główna, dobudowano dwie nawy boczne i wysoką wieżę z czterema dzwonami. Wkrótce po wybuchu I wojny światowej dzwony skonfiskowano na potrzeby armii austriackiej, a kolejne padły ofiarą konfiskaty dokonanej przez wojska hitlerowskie. Obecne dzwony ufundowano w 1958 r.

[madohora]

Pomysł wystawienia w Bielsku pomnika Lutra wyszedł od właściciela fabryki włókienniczej w Aleksandrowicach Heirlicha Wilhelma Förstera. Został on zaakceptowany przez bielską parafię ewangelicką Zbawiciela. Konkretne rozmowy na temat powstania pomnika miały jednak miejsce dopiero w 1897. Wówczas pomysł Förstera stał się popularny wśród mieszkańców miasta (w większości ewangelików).

[madohora]

8 września, w sobotę odbyły się główne uroczystości związane z odsłonięciem pomnika słynnego reformatora. O 8.30 z wierzy kościelnej zabrzmiała melodia grana przed miejską kapelę, chwile po tym ruszył ceremonialny pochód, którzy przechodził, przez przygotowaną wcześniej bramę ceremonialną. Pastor Schmidt wygłosił główne przemówienie, przedstawiając w nim historię pomnika. W końcowej części uroczystości głos zabrał jeszcze prezes Wydziału dla Wzniesienia Pomnika, który poprosił o przyjęcie przez zbór pomnika i „ sprawowanie nad nim nadzoru po wsze czasy”. Po wszystkich przemówieniach pod pomnikiem złożone zostały wieńce, a uczestnicy uroczystości rozeszli się na nabożeństwa.

[madohora]

Do prowadzenia nadzoru nad budową murowanego kościoła powołano dwuosobowe kierownictwo „Bau Direktorei” w osobach burmistrza C. Gottlieba Krischke i G. Bartelmussa. Budowa świątyni posuwała się jednak powoli. Po pięciu latach pracy wykończono fundamenty i pierwsze piętro, w następnym roku drugie. Po ośmiu latach, w 1790 r. budowa była na tyle ukończona, że można było już umiejscowić ołtarz i organy oraz wnieść ławki z prowizorycznego domu modlitwy. Wykonano to z pośpiechem, bo wojsko austriackie zajęło stary kościół na magazyn. Ostatecznie prace budowlane i wykończeniowe zakończono dopiero w 1791 r.

[madohora]

Ekspozycja militarna 3

[madohora]

Poza jezdniami ulic 3 Maja i Wzgórze, płyta placu (wyłączona z ruchu kołowego) ma nawierzchnię granitowo-bazaltową. Szary granit przetykany czarnym bazaltem układa się w formę kratownicy[3]. W zachodniej części znajduje się fontanna z rzeźbą trzech nagich chłopców autorstwa Mieczysława Hańderka z końca lat 70. XX wieku. Stanowi ona centralny element „Pigala”. Po wschodniej stronie fontanny znajdują się szerokie schody, prowadzące ku południowo-zachodniemu narożnikowi położonemu wyżej od reszty placu, mogące pełnić funkcję widowni dla imprez plenerowych. W części północno-zachodniej znajduje się kilka pojedynczych drzew otoczonych ławkami i w okresie letnim, ogródkami piwnymi. Pomiędzy jezdnią ul. Wzgórze a bryłą zamkową urządzono skwer. Inne zielone elementy to: pas pomiędzy jezdnią ul. 3 Maja a pozostałą częścią obsadzony krzewami iglastymi, liczne klomby kwiatowe w części południowej i wschodniej, a w okresie bożonarodzeniowym choinka umiejscowiona w części wschodniej. W części północno-wschodniej znajduje się wejście (schody i winda dla niepełnosprawnych) do przejścia podziemnego łączącego pl. Chrobrego z ul. Przechód. Wszystkie elementy, z których składa się płyta placu (fontanna, schody itd.) utrzymane są w kolorystyce różowej.

[madohora]

Pierzeję zachodnią tworzą dwa kontrastujące za sobą budynki. Na rogu ul. Orkana znajduje się jednopiętrowa barokowa kamienica Kałuży z drugiej połowy XVIII wieku – jedyna pozostałość dawnej zabudowy placu i jeden z niewielu przykładów XVIII-wiecznej architektury na Dolnym Przedmieściu. Sąsiaduje z nią modernistyczny gmach bankowy (pierwotnie Komunalna Kasa Oszczędności, przez 2014 siedziba ING Banku Śląskiego) zaprojektowany przez Pawła Juraszkę i ukończony w 1938. Składa się on z dwóch brył: umiejscowionego na cokole budynku właściwego w okładzinie piaskowcowej z trzema kondygnacjami ujętymi w jednolite podziały lizenowe oraz przeszklonego pawilonu, którego elewacja wypełniona jest witrażem przedstawiającym panoramę miasta i unoszącą się nad nią alegoryczną figurą Obfitości.

[madohora]

Bielsko

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]