Odpust w Szaradach Anagramowych

[madohora]

Nieliczne próby reformy starych struktur feudalnych, wychodzące od silniejszej grupy jaką było mieszczaństwo na niewiele się zdały. Najczęściej oponowali przeciwko nim szlachta i kler, które widziały w zmianach zagrożenie dla swoich korzyści.

[madohora]

Stale pogarszająca się sytuacja chłopów już na długo przed rokiem 1524 była zalążkiem wielu regionalnych konfliktów. Niezadowolenie chłopów potęgowało się przez dziesięciolecia, znajdując odzwierciedlenie w licznych zrywach. Przyczynami tych konfliktów były przeważnie problemy lokalne.

[madohora]

Do mniejszych lub większych wystąpień dochodziło też w miastach. Przed rokiem 1524 w kilku większych ośrodkach doszło do protestów, w wyniku których mieszkańcy miast solidaryzowali się z chłopstwem: 1509 r. w Erfurcie, 1511 r. w Ratyzbonie, Brunszwiku, Spirze, Kolonii, Schweinfurcie, Wormacji, Akwizgranie i Osnabrück.

[madohora]

1. Czerwiec 1524 – zbrojne wystąpienie chłopów w hrabstwie Stühlingen przeciw zwiększeniu pańszczyzny.
2. Chłopski ruch rozprzestrzenia się. Do powstania przyłącza się biedota miejska i ludzie luźni.
3. Powstanie ogarnia Tyrol, arcybiskupstwo Salzburg, księstwo Styrii, księstwo Karyntii, Szwabię, Wirtembergię, Schwarzwald, Alzację, Palatynat, Hesję, Brunszwik i część Saksonii, nie przekraczając jednak, co charakterystyczne, Łaby.
4. Rok 1524 oraz początek 1525 to sukcesy chłopów, zajęcie wielu miast (m.in. Memmingen, Ulm i in.) oraz zagrożenie m.in. Frankfurtowi nad Menem.
5. Na przełomie 1524/25 w okręgu Klettgau powstańcy wydają swój pierwszy program – Artikelbrief: wezwanie do niszczenia starego systemu, palenia dworów i klasztorów, do uwolnienia się spod ucisku. Drugi program powstańców powstał w lutym 1525 w zdobytym Memmingen i było to tzw. 12 artykułów.
6. Krwawa fala sukcesów pod wodzą Müntzera i kaznodziejów Hubmora i Baltazara kończy się w maju 1525, kiedy to chłopi zostają pobici w Szwabii, a 15 maja 1525 w Turyngii pod Frankenhausen w nierównej walce między dobrze uzbrojonymi, zorganizowanymi i wspieranymi przez artylerię wojskami książęcymi a praktycznie bezbronnymi chłopami pod dowództwem Müntzera.
7. Do końca czerwca 1525 chłopi zostają pokonani w całych Niemczech w niezwykle krwawych walkach.

[madohora]

Każda z trzech grup chłopskich domagała się przede wszystkim poprawy warunków życia i nie chciała zaczynać wojny. W tym celu chłopi podjęli rozmowy ze Związkiem Szwabskim. Pięćdziesięciu reprezentantów z trzech grup spotkało się w wolnym mieście Rzeszy Memmingen, którego mieszkańcy sympatyzowali z chłopami. Tutaj dowódcy oddziałów przedstawili żądania chłopów, powołując się na Biblię. Po długich rozmowach w dniu 20 marca 1525 r. sporządzono dokument „Dwanaście Artykułów”. Był on z jednej strony ogólnym zażaleniem, programem reform i politycznym manifestem. Na wzór Szwajcarów, chłopi założyli Towarzystwo Górnej Szwabii. W ten sposób chłopi mogli liczyć na pomoc innych oddziałów w razie potrzeby. W krótkim czasie oba dokumenty powielono wielokrotnie, rozsyłając po całych południowych Niemczech i Tyrolu, co zaowocowało przystąpieniem tych rejonów do powstania.

[madohora]

Niektóre postulaty 12 Artykułów:

🔹Zniesienie poddaństwa
🔹Zniesienie dziesięciny
🔹Uwolnienie od podatków połowów, polowań iwyrębu lasów
🔹Zwrot chłopom gmin leśnych
🔹Wolny wybór pastorów przez gminy

[madohora]

Wcześniej bo w połowie kwietnia inna grupa chłopska z Neckartalu i Odenwaldu pod wodzą Jäckleina Rohrbacha stanęła w Weinsbergu. W mieście Rohrbach nakazał zabić rózgami znienawidzonego przez chłopów hrabiego Ludwika von Helfensteina, krewnego cesarza Maksymiliana I. Ta okrutna śmierć zadana przez chłopów, znana jest w historii wojny chłopskiej jako rzeź w Weinsbergu. Ukazała ona krwawe oblicze mordujących i plądrujących oddziałów chłopskich i była przyczyną wrogiego nastawienia szlachty.

[madohora]

Dnia 12 kwietnia armia Związku Szwabskiego pokonała oddział chłopski z Baltringen (Baltringer Haufen). Chłopi zostali rozbrojeni i zmuszeni do zapłaty wysokiej kary pieniężnej

[madohora]

Dnia 16 kwietnia chłopi zebrali się w Wirtembergii. 8000 ludzi wkroczyło do Stuttgartu, a następnie Böblingen. Mniejsze grupy powstały w Hall i Gmünd. 3000 chłopów splądrowało klasztory w Lorch i Murrhardt, a następnie spaliło zamek Hohenstaufen. W Ortenau splądrowano klasztory i spalono kolejne zamki.

[madohora]

Dnia 23 maja 18 000 chłopów z Bryzgowii i południowego Schwarzwaldu zajęło Fryburg Bryzgowijski. Po tym sukcesie dowódca chłopów Hans Müller zamierzał ruszyć z pomocą chłopom w Radolfzell am Bodensee, jednak większość chłopów zdecydowała się bronić własnych ziem. Krótko potem osłabiony oddział Müllera został pobity przez wojska arcyksięcia Ferdynanda Austriackiego

[madohora]

Do końca października zdławiono resztki powstania, po czym zaniechano dalszych akcji, nieliczne walki w roku 1526 nie zmieniły już sytuacji w kraju. Cesarz Karol V oraz papież Klemens VII podziękowali Związkowi Szwabskiemu za akcję przeciwko powstańcom.

[madohora]

Skutki powstania dla chłopów były tragiczne. Według różnych szacunków śmierć ponieść miało około 100 000 chłopów. Ci, którzy przeżyli stracili automatycznie wszystkie swoje prawa. Przywódcy powstania zostali skazani na śmierć, chłopi biorący udział lub popierający zryw obciążani byli wysokimi grzywnami oraz strasznymi karami. Pojawiły się doniesienia o ścięciach, wyłupianiu oczu, odcinaniu palców i wielu innych okropnościach, podobnych do tych, których wcześniej dopuszczali się na szlachcie i duchowieństwie chłopi w zdobytych miastach i zamkach.. Szczęściarzem był ten, który został ukarany karą pieniężną, wielu jednak chłopów nie było w stanie zapłacić kary. Praw pozbawiono całe gminy, popierające powstańców.

[madohora]

Zwycięstwo nad powstańcami było przyczyną wzbogacenia się zwycięskiej szlachty. Jerzy Truchsess von Waldburg-Zeil otrzymał ziemie w Górnej Szwabii. Dowódca armii Sebastian Schertlin von Burtenbach opłacał z konfiskat i kar nałożonych na chłopów swoje oddziały landsknechtów.

[madohora]

Skutki gospodarcze wynikające ze śmierci od 100 do 130 tysięcy chłopów były bardzo poważne i zadecydowały o tym, że Niemcy nie stanowiły poważnej siły w trakcie wojny trzydziestoletniej.

[madohora]

W Bad Frankenhausen/Kyffhäuser w latach 1976–1987 powstało muzeum Panorama Museum, poświęcone Thomasowi Müntzerowi i wojnie chłopskiej w Niemczech mieszczące panoramę bitwy, namalowaną przez Wernera Tübkego.

[madohora]

Sejm Rzeszy w Spirze (niem. Reichstage zu Speyer) – zgromadzenia stanów Świętego Cesarstwa Rzymskiego odbywające się w XVI wieku w mieście Spira. Głównym problemem tych sejmów był konflikt między katolikami a protestantami. Organizacja sejmów, zapewnienie bezpieczeństwa jego uczestnikom, noclegów oraz wyżywienia spoczywało na władzach miasta. Jednak ze względu na prestiż oraz inne dochody, zwołanie sejmu w danym mieście było dla niego bardzo korzystne.

[madohora]

Sejm Rzeszy rozpoczął się procesją do katedry oraz uroczystą mszą świętą. W tym czasie nie myślano jeszcze o rozłamie w Kościele, dlatego w mszy wzięli udział zwolennicy Lutra na czele z elektorem Saksonii Janem Wettynem. Zwolennicy Lutra znajdowali się nie tylko wśród elektorów Rzeszy, ale również wśród przedstawicieli wolnych miast.

[madohora]

Sejm trwał od 15 marca do 22 kwietnia. Został on zwołany w celu ponownego wprowadzenia w życie postanowień edyktu wormackiego. Sprzeciwili się temu zwolennicy Lutra, próbując za pomocą dyplomacji nie dopuścić do ponownego uchwalenia edyktu. Uchwała wprowadzająca w życie zakaz szerzenia idei reformacji została przegłosowana 15 kwietnia 1529 roku. Stany ewangelickie wystosowały protest i apelowały do cesarza, aby wycofał się z tej decyzji. Od tego czasu zwolennicy reformacji są nazywani protestantami.

[madohora]

[madohora]

Sejm trwał od 20 lutego do 10 czerwca. Tym razem w obradach uczestniczył sam cesarz Karol V Habsburg. Obecność cesarza była wyzwaniem dla mieszkańców miasta, którzy przyjęli władcę z największymi honorami. Sam sejm również był najbardziej okazały ze wszystkich dotychczasowych. Wiązało się to między innymi z faktem, że w mieście mieszkała większość protestantów.
Sejm podjął decyzję o kontynuowaniu wojny z imperium osmańskim oraz z królem Francji Franciszkiem I Walezjuszem.

[madohora]

[madohora]

Urodził się jako Philipp Schwartzerd. W roku 1509 pod wpływem wuja Johannesa Reuchlina, który poradził mu by wzorem renesansowych humanistów zmienił nazwisko, w miejsce niemieckiego „Schwartzerdt” (dosłownie „czarna ziemia”) przyjął jego grecki odpowiednik „Melanchthon” (Μελάγχθων). Studiował języki klasyczne (w tym hebrajski) oraz literaturę antyczną na uniwersytetach w Heidelbergu i Tybindze. W 1514 roku rozpoczął pracę wykładowcy na uniwersytecie w Tybindze. Od 1518 do końca życia związał się z uniwersytetem w Wittenberdze. W 1519 roku wziął udział w dyspucie lipskiej. W 1530 na sejmie Rzeszy w Augsburgu reprezentował Marcina Lutra.

[madohora]

Przez wiele lat przypisywano mu autorstwo słowa „psychologia”. Stało się tak dzięki Wilhelmowi Volkmannowi, który rozpowszechnił to stwierdzenie. W 1879 roku André Lalande sprawdził tę informację i odkrył, że w żadnym z dzieł Melanchtona słowo „psychologia” nie było użyte. Przyczyną tej pomyłki było dziewiętnastowieczne wydanie dzieł Melanchtona, a przede wszystkim wstęp Cardusa G.Bretschneidera poprzedzający księgę „Liber de anima”. Bretschneider napisał tam: „Ta księga Melanchtona, pierwszego pośród znanych Niemców, traktuje o psychologii”. Pierwszą osobą, która w druku zastosowała słowo psychologia był więc Goclenius.

[madohora]

Artykuły szmalkaldzkie (łac.. Articuli Smalcaldici, niem. Schmalkaldische Artikel) wraz z Wyznaniem augsburskim, Obroną Wyznania augsburskiego, Małym i Dużym katechizmem oraz Formułą zgody stanowi jedną z sześciu ksiąg wyznaniowych, zawierających zasadnicze nauki luteranizmu.

[madohora]

Początkowo Marcin Luter i stany ewangelickie łudzili się, że dzieło odnowy Kościoła może podjąć tylko wolny chrześcijański sobór, w związku z tym wielokrotnie się do jego zwołania odwoływali. Papież Paweł III zwołał sobór do Mantui na 23 maja 1537 roku, lecz z bulli papieskiej wynikało, że nie chodzi o znalezienie jedności z ewangelikami, a o „wytępienie kacerstwa”. 24 czerwca 1536 do Wittenbergi przybył osobiście elektor saski Jan Fryderyk Wspaniałomyślny, aby zlecić reformatorom przygotowanie odpowiedzi, jaką Związek powinien udzielić papieżowi, gdyby ten zdecydował się zaprosić na sobór ewangelików. Pomimo jego zwołania sobór ten nigdy się nie odbył.